ब्रह्मोवाच: कुशावर्तस्य माहात्म्यम् अहं वक्तुं न ते क्षमः । तस्य स्मरणमात्रेण कृतकृत्यो भवेन् नरः
brahmovāca: kuśāvartasya māhātmyam ahaṃ vaktuṃ na te kṣamaḥ / tasya smaraṇamātreṇa kṛtakṛtyo bhaven naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुशावर्तम् इति ख्यातं नराणां सर्वकामदम् । कुशेनावर्तितं यत्र गौतमेन महात्मना
kuśāvartam iti khyātaṃ narāṇāṃ sarvakāmadam / kuśenāvartitaṃ yatra gautamena mahātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुशेनावर्तयित्वा तु आनयाम् आस तां मुनिः । तत्र स्नानं च दानं च पितॄणां तृप्तिदायकम्
kuśenāvartayitvā tu ānayām āsa tāṃ muniḥ / tatra snānaṃ ca dānaṃ ca pitṝṇāṃ tṛptidāyakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीलगङ्गा सरिच्छ्रेष्ठा निःसृता नीलपर्वतात् । तत्र स्नानादि यत् किंचित् करोति प्रयतो नरः
nīlagaṅgā saricchreṣṭhā niḥsṛtā nīlaparvatāt / tatra snānādi yat kiṃcit karoti prayato naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वं तद् अक्षयं विद्यात् पितॄणां तृप्तिदायकम् । विश्रुतं त्रिषु लोकेषु कपोतं तीर्थम् उत्तमम्
sarvaṃ tad akṣayaṃ vidyāt pitṝṇāṃ tṛptidāyakam / viśrutaṃ triṣu lokeṣu kapotaṃ tīrtham uttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य रूपं च वक्ष्यामि मुने शृणु महाफलम् । तत्र ब्रह्मगिरौ कश्चिद् व्याधः परमदारुणः
tasya rūpaṃ ca vakṣyāmi mune śṛṇu mahāphalam / tatra brahmagirau kaścid vyādhaḥ paramadāruṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिनस्ति ब्राह्मणान् साधून् यतीन् गोपक्षिणो मृगान् । एवंभूतः स पापात्मा क्रोधनो ऽनृतभाषणः
hinasti brāhmaṇān sādhūn yatīn gopakṣiṇo mṛgān / evaṃbhūtaḥ sa pāpātmā krodhano 'nṛtabhāṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीषणाकृतिर् अत्युग्रो नीलाक्षो ह्रस्वबाहुकः । दन्तुरो नष्टनासाक्षो ह्रस्वपात् पृथुकुक्षिकः
bhīṣaṇākṛtir atyugro nīlākṣo hrasvabāhukaḥ / danturo naṣṭanāsākṣo hrasvapāt pṛthukukṣikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ह्रस्वोदरो ह्रस्वभुजो विकृतो गर्दभस्वनः । पाशहस्तः पापचित्तः पापिष्ठः सधनुः सदा
hrasvodaro hrasvabhujo vikṛto gardabhasvanaḥ / pāśahastaḥ pāpacittaḥ pāpiṣṭhaḥ sadhanuḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य भार्या तथाभूता अपत्यान्य् अपि नारद । तया तु प्रेर्यमाणो ऽसौ विवेश गहनं वनम्
tasya bhāryā tathābhūtā apatyāny api nārada / tayā tu preryamāṇo 'sau viveśa gahanaṃ vanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स जघान मृगान् पापः पक्षिणो बहुरूपिणः । पञ्जरे प्राक्षिपत् कांश्चिज् जीवमानांस् तथेतरान्
sa jaghāna mṛgān pāpaḥ pakṣiṇo bahurūpiṇaḥ / pañjare prākṣipat kāṃścij jīvamānāṃs tathetarān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षुधया परितप्ताङ्गो विह्वलस् तृषया तथा । भ्रान्तदेशो बहुतरं न्यवर्तत गृहं प्रति
kṣudhayā paritaptāṅgo vihvalas tṛṣayā tathā / bhrāntadeśo bahutaraṃ nyavartata gṛhaṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽपराह्णे संप्राप्ते निवृत्ते मधुमाधवे । क्षणात् तडिद् गर्जितं च साभ्रं चैवाभवत् तदा
tato 'parāhṇe saṃprāpte nivṛtte madhumādhave / kṣaṇāt taḍid garjitaṃ ca sābhraṃ caivābhavat tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ववौ वायुः साश्मवर्षो वारिधारातिभीषणः । स गच्छंल् लुब्धकः श्रान्तः पन्थानं नावबुध्यत
vavau vāyuḥ sāśmavarṣo vāridhārātibhīṣaṇaḥ / sa gacchaṃl lubdhakaḥ śrāntaḥ panthānaṃ nāvabudhyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जलं स्थलं गर्तम् अथो पन्थानम् अथवा दिशः । न बुबोध तदा पापः श्रान्तः शरणम् अप्य् अथ
jalaṃ sthalaṃ gartam atho panthānam athavā diśaḥ / na bubodha tadā pāpaḥ śrāntaḥ śaraṇam apy atha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्व गच्छामि क्व तिष्ठेयं किं करोमीत्य् अचिन्तयत् । सर्वेषां प्राणिनां प्राणान् आहर्ताहं यथान्तकः
kva gacchāmi kva tiṣṭheyaṃ kiṃ karomīty acintayat / sarveṣāṃ prāṇināṃ prāṇān āhartāhaṃ yathāntakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ममाप्य् अन्तकरं भूतं संप्राप्तं चाश्मवर्षणम् । त्रातारं नैव पश्यामि शिलां वा वृक्षम् अन्तिके
mamāpy antakaraṃ bhūtaṃ saṃprāptaṃ cāśmavarṣaṇam / trātāraṃ naiva paśyāmi śilāṃ vā vṛkṣam antike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं बहुविधं व्याधो विचिन्त्यापश्यद् अन्तिके । वने वनस्पतिम् इव नक्षत्राणां यथात्रिजम्
evaṃ bahuvidhaṃ vyādho vicintyāpaśyad antike / vane vanaspatim iva nakṣatrāṇāṃ yathātrijam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृगाणां च यथा सिंहम् आश्रमाणां गृहाधिपम् । इन्द्रियाणां मन इव त्रातारं प्राणिनां नगम्
mṛgāṇāṃ ca yathā siṃham āśramāṇāṃ gṛhādhipam / indriyāṇāṃ mana iva trātāraṃ prāṇināṃ nagam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रेष्ठं विटपिनं शुभ्रं शाखापल्लवमण्डितम् । तम् आश्रित्योपविष्टो ऽभूत् क्लिन्नवासा स लुब्धकः
śreṣṭhaṃ viṭapinaṃ śubhraṃ śākhāpallavamaṇḍitam / tam āśrityopaviṣṭo 'bhūt klinnavāsā sa lubdhakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मरन् भार्याम् अपत्यानि जीवेयुर् अथवा न वा । एतस्मिन्न् अन्तरे तत्र चास्तं प्राप्तो दिवाकरः
smaran bhāryām apatyāni jīveyur athavā na vā / etasminn antare tatra cāstaṃ prāpto divākaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् एव नगम् आश्रित्य कपोतो भार्यया सह । पुत्रपौत्रैः परिवृतो ह्य् आस्ते तत्र नगोत्तमे
tam eva nagam āśritya kapoto bhāryayā saha / putrapautraiḥ parivṛto hy āste tatra nagottame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखेन निर्भयो भूत्वा सुतृप्तः प्रीत एव च । बहवो वत्सरा याता वसतस् तस्य पक्षिणः
sukhena nirbhayo bhūtvā sutṛptaḥ prīta eva ca / bahavo vatsarā yātā vasatas tasya pakṣiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतिव्रता तस्य भार्या सुप्रीता तेन चैव हि । कोटरे तन्नगे श्रेष्ठे जलवाय्वग्निवर्जिते
pativratā tasya bhāryā suprītā tena caiva hi / koṭare tannage śreṣṭhe jalavāyvagnivarjite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भार्यापुत्रैः परिवृतः सर्वदास्ते कपोतकः । तस्मिन् दिने दैववशात् कपोतश् च कपोतकी
bhāryāputraiḥ parivṛtaḥ sarvadāste kapotakaḥ / tasmin dine daivavaśāt kapotaś ca kapotakī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्ष्यार्थं तु उभौ यातौ कपोतो नगम् अभ्यगात् । सापि दैववशात् पुत्र पञ्जरस्थैव वर्तते
bhakṣyārthaṃ tu ubhau yātau kapoto nagam abhyagāt / sāpi daivavaśāt putra pañjarasthaiva vartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहीता लुब्धकेनाथ जीवमानेव वर्तते । कपोतको ऽप्य् अपत्यानि मातृहीनान्य् उदीक्ष्य च
gṛhītā lubdhakenātha jīvamāneva vartate / kapotako 'py apatyāni mātṛhīnāny udīkṣya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्षं च भीषणं प्राप्तम् अस्तं यातो दिवाकरः । स्वकोटरं तया हीनम् आलोक्य विललाप सः
varṣaṃ ca bhīṣaṇaṃ prāptam astaṃ yāto divākaraḥ / svakoṭaraṃ tayā hīnam ālokya vilalāpa saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां बद्धां पञ्जरस्थां वा न बुबोध कपोतराट् । अन्वारेभे कपोतो वै प्रियाया गुणकीर्तनम्
tāṃ baddhāṃ pañjarasthāṃ vā na bubodha kapotarāṭ / anvārebhe kapoto vai priyāyā guṇakīrtanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाद्याप्य् आयाति कल्याणी मम हर्षविवर्धिनी । मम धर्मस्य जननी मम देहस्य चेश्वरी
nādyāpy āyāti kalyāṇī mama harṣavivardhinī / mama dharmasya jananī mama dehasya ceśvarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मार्थकाममोक्षाणां सैव नित्यं सहायिनी । तुष्टे हसन्ती रुष्टे च मम दुःखप्रमार्जनी
dharmārthakāmamokṣāṇāṃ saiva nityaṃ sahāyinī / tuṣṭe hasantī ruṣṭe ca mama duḥkhapramārjanī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सखी मन्त्रेषु सा नित्यं मम वाक्यरता सदा । नाद्याप्य् आयाति कल्याणी संप्रयाते ऽपि भास्करे
sakhī mantreṣu sā nityaṃ mama vākyaratā sadā / nādyāpy āyāti kalyāṇī saṃprayāte 'pi bhāskare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न जानाति व्रतं मन्त्रं दैवं धर्मार्थम् एव च । पतिव्रता पतिप्राणा पतिमन्त्रा पतिप्रिया
na jānāti vrataṃ mantraṃ daivaṃ dharmārtham eva ca / pativratā patiprāṇā patimantrā patipriyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाद्याप्य् आयाति कल्याणी किं करोमि क्व यामि वा । किं मे गृहं काननं च तया हीनं हि दृश्यते
nādyāpy āyāti kalyāṇī kiṃ karomi kva yāmi vā / kiṃ me gṛhaṃ kānanaṃ ca tayā hīnaṃ hi dṛśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तया युक्तं श्रिया युक्तं भीषणं वापि शोभनम् । नाद्याप्य् आयाति मे कान्ता यया गृहम् उदीरितम्
tayā yuktaṃ śriyā yuktaṃ bhīṣaṇaṃ vāpi śobhanam / nādyāpy āyāti me kāntā yayā gṛham udīritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विनानया न जीविष्ये त्यजे वापि प्रियां तनुम् । किं कुर्वन्तु त्व् अपत्यानि लुप्तधर्मस् त्व् अहं पुनः
vinānayā na jīviṣye tyaje vāpi priyāṃ tanum / kiṃ kurvantu tv apatyāni luptadharmas tv ahaṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं विलपतस् तस्य भर्तुर् वाक्यं निशम्य सा । पञ्जरस्थैव सा वाक्यं भर्तारम् इदम् अब्रवीत्
evaṃ vilapatas tasya bhartur vākyaṃ niśamya sā / pañjarasthaiva sā vākyaṃ bhartāram idam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपोतक्य् उवाच: अत्राहम् अस्मि बद्धैव विवशास्मि खगोत्तम । आनीताहं लुब्धकेन बद्धा पाशैर् महामते
kapotaky uvāca: atrāham asmi baddhaiva vivaśāsmi khagottama / ānītāhaṃ lubdhakena baddhā pāśair mahāmate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धन्यास्म्य् अनुगृहीतास्मि पतिर् वक्ति गुणान् मम । सतो वाप्य् असतो वापि कृतार्थाहं न संशयः
dhanyāsmy anugṛhītāsmi patir vakti guṇān mama / sato vāpy asato vāpi kṛtārthāhaṃ na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुष्टे भर्तरि नारीणां तुष्टाः स्युः सर्वदेवताः । विपर्यये तु नारीणाम् अवश्यं नाशम् आप्नुयात्
tuṣṭe bhartari nārīṇāṃ tuṣṭāḥ syuḥ sarvadevatāḥ / viparyaye tu nārīṇām avaśyaṃ nāśam āpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं दैवं त्वं प्रभुर् मह्यं त्वं सुहृत् त्वं परायणम् । त्वं व्रतं त्वं परं ब्रह्म स्वर्गो मोक्षस् त्वम् एव च
tvaṃ daivaṃ tvaṃ prabhur mahyaṃ tvaṃ suhṛt tvaṃ parāyaṇam / tvaṃ vrataṃ tvaṃ paraṃ brahma svargo mokṣas tvam eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मा चिन्तां कुरु कल्याण धर्मे बुद्धिं स्थिरां कुरु । त्वत्प्रसादाच् च भुक्ता हि भोगाश् च विविधा मया । अलं खेदेन मज्जेन धर्मे बुद्धिं कुरु स्थिराम्
mā cintāṃ kuru kalyāṇa dharme buddhiṃ sthirāṃ kuru / tvatprasādāc ca bhuktā hi bhogāś ca vividhā mayā / alaṃ khedena majjena dharme buddhiṃ kuru sthirām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: इति श्रुत्वा प्रियावाक्यम् उत्ततार नगोत्तमात् । यत्र सा पञ्जरस्था तु कपोती वर्तते त्वरम्
brahmovāca: iti śrutvā priyāvākyam uttatāra nagottamāt / yatra sā pañjarasthā tu kapotī vartate tvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताम् आगत्य प्रियां दृष्ट्वा मृतवच् चापि लुब्धकम् । मोचयामीति ताम् आह निश्चेष्टो लुब्धको ऽधुना
tām āgatya priyāṃ dṛṣṭvā mṛtavac cāpi lubdhakam / mocayāmīti tām āha niśceṣṭo lubdhako 'dhunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मा मुञ्चस्व महाभाग ज्ञात्वा संबन्धम् अस्थिरम् । लुब्धानां खेचरा ह्य् अन्नं जीवो जीवस्य चाशनम्
mā muñcasva mahābhāga jñātvā saṃbandham asthiram / lubdhānāṃ khecarā hy annaṃ jīvo jīvasya cāśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नापराधं स्मराम्य् अस्य धर्मबुद्धिं स्थिरां कुरु । गुरुर् अग्निर् द्विजातीनां वर्णानां ब्राह्मणो गुरुः
nāparādhaṃ smarāmy asya dharmabuddhiṃ sthirāṃ kuru / gurur agnir dvijātīnāṃ varṇānāṃ brāhmaṇo guruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतिर् एव गुरुः स्त्रीणां सर्वस्याभ्यागतो गुरुः । अभ्यागतम् अनुप्राप्तं वचनैस् तोषयन्ति ये
patir eva guruḥ strīṇāṃ sarvasyābhyāgato guruḥ / abhyāgatam anuprāptaṃ vacanais toṣayanti ye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां वागीश्वरी देवी तृप्ता भवति निश्चितम् । तस्यान्नस्य प्रदानेन शक्रस् तृप्तिम् अवाप्नुयात्
teṣāṃ vāgīśvarī devī tṛptā bhavati niścitam / tasyānnasya pradānena śakras tṛptim avāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितरः पादशौचेन अन्नाद्येन प्रजापतिः । तस्योपचाराद् वै लक्ष्मीर् विष्णुना प्रीतिम् आप्नुयात्
pitaraḥ pādaśaucena annādyena prajāpatiḥ / tasyopacārād vai lakṣmīr viṣṇunā prītim āpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शयने सर्वदेवास् तु तस्मात् पूज्यतमो ऽतिथिः । अभ्यागतम् अनुश्रान्तं सूर्योढं गृहम् आगतम् । तं विद्याद् देवरूपेण सर्वक्रतुफलो ह्य् असौ
śayane sarvadevās tu tasmāt pūjyatamo 'tithiḥ / abhyāgatam anuśrāntaṃ sūryoḍhaṃ gṛham āgatam / taṃ vidyād devarūpeṇa sarvakratuphalo hy asau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभ्यागतं श्रान्तम् अनुव्रजन्ति ब्र्प् ८०।५२अ देवाश् च सर्वे पितरो ऽग्नयश् च ब्र्प् ८०।५२ब् तस्मिन् हि तृप्ते मुदम् आप्नुवन्ति ब्र्प् ८०।५२च् गते निराशे ऽपि च ते निराशाः ब्र्प् ८०।५२द् तस्मात् सर्वात्मना कान्त दुःखं त्यक्त्वा शमं व्रज । कृत्वा तिष्ठ शुभां बुद्धिं धर्मकृत्यं समाचर
abhyāgataṃ śrāntam anuvrajanti BrP 80.52a devāś ca sarve pitaro 'gnayaś ca BrP 80.52b tasmin hi tṛpte mudam āpnuvanti BrP 80.52c gate nirāśe 'pi ca te nirāśāḥ BrP 80.52d tasmāt sarvātmanā kānta duḥkhaṃ tyaktvā śamaṃ vraja / kṛtvā tiṣṭha śubhāṃ buddhiṃ dharmakṛtyaṃ samācara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपकारो ऽपकारश् च प्रवराव् इति संमतौ । उपकारिषु सर्वो ऽपि करोत्य् उपकृतिं पुनः
upakāro 'pakāraś ca pravarāv iti saṃmatau / upakāriṣu sarvo 'pi karoty upakṛtiṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपकारिषु यः साधुः पुण्यभाक् स उदाहृतः ॥* ब्र्प् ८०।५५ ॥ कपोत उवाच: आवयोर् अनुरूपं च त्वयोक्तं साधु मन्यसे । किंतु वक्तव्यम् अप्य् अस्ति तच् छृणुष्व वरानने
apakāriṣu yaḥ sādhuḥ puṇyabhāk sa udāhṛtaḥ //* BrP 80.55 // kapota uvāca: āvayor anurūpaṃ ca tvayoktaṃ sādhu manyase / kiṃtu vaktavyam apy asti tac chṛṇuṣva varānane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्रं भरते कश्चिच् छतम् अन्यो दशापरः । आत्मानं च सुखेनान्यो वयं कष्टोदरंभराः
sahasraṃ bharate kaścic chatam anyo daśāparaḥ / ātmānaṃ ca sukhenānyo vayaṃ kaṣṭodaraṃbharāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्तधान्यधनाः केचित् कुशूलधनिनो ऽपरे । घटक्षिप्तधनाः केचिच् चञ्चुक्षिप्तधना वयम्
gartadhānyadhanāḥ kecit kuśūladhanino 'pare / ghaṭakṣiptadhanāḥ kecic cañcukṣiptadhanā vayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजयामि कथं श्रान्तम् अभ्यागतम् इमं शुभे ॥* ब्र्प् ८०।५९ ॥ कपोत्य् उवाच: अग्निर् आपः शुभा वाणी तृणकाष्ठादिकं च यत् । एतद् अप्य् अर्थिने देयं शीतार्तो लुब्धकस् त्व् अयम्
pūjayāmi kathaṃ śrāntam abhyāgatam imaṃ śubhe //* BrP 80.59 // kapoty uvāca: agnir āpaḥ śubhā vāṇī tṛṇakāṣṭhādikaṃ ca yat / etad apy arthine deyaṃ śītārto lubdhakas tv ayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: एतच् छ्रुत्वा प्रियावाक्यं वृक्षम् आरुह्य पक्षिराट् । आलोकयाम् आस तदा वह्निं दूरं ददर्श ह
brahmovāca: etac chrutvā priyāvākyaṃ vṛkṣam āruhya pakṣirāṭ / ālokayām āsa tadā vahniṃ dūraṃ dadarśa ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तु गत्वा वह्निदेशं चञ्चुनोल्मुकम् आहरत् । पुरो ऽग्निं ज्वालयाम् आस लुब्धकस्य कपोतकः
sa tu gatvā vahnideśaṃ cañcunolmukam āharat / puro 'gniṃ jvālayām āsa lubdhakasya kapotakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुष्ककाष्ठानि पर्णानि तृणानि च पुनः पुनः । अग्नौ निक्षेपयाम् आस निशीथे स कपोतराट्
śuṣkakāṣṭhāni parṇāni tṛṇāni ca punaḥ punaḥ / agnau nikṣepayām āsa niśīthe sa kapotarāṭ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् अग्निं ज्वलितं दृष्ट्वा लुब्धकः शीतदुःखितः । अवशानि स्वकाङ्गानि प्रताप्य सुखम् आप्तवान्
tam agniṃ jvalitaṃ dṛṣṭvā lubdhakaḥ śītaduḥkhitaḥ / avaśāni svakāṅgāni pratāpya sukham āptavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षुधाग्निना दह्यमानं व्याधं दृष्ट्वा कपोतकी । मा मुञ्चस्व महाभाग इति भर्तारम् अब्रवीत्
kṣudhāgninā dahyamānaṃ vyādhaṃ dṛṣṭvā kapotakī / mā muñcasva mahābhāga iti bhartāram abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वशरीरेण दुःखार्तं लुब्धकं प्रीणयामि तम् । इष्टातिथीनां ये लोकास् तांस् त्वं प्राप्नुहि सुव्रत
svaśarīreṇa duḥkhārtaṃ lubdhakaṃ prīṇayāmi tam / iṣṭātithīnāṃ ye lokās tāṃs tvaṃ prāpnuhi suvrata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपोत उवाच: मयि तिष्ठति नैवायं तव धर्मो विधीयते । इष्टातिथिर् भवामीह अनुजानीहि मां शुभे
kapota uvāca: mayi tiṣṭhati naivāyaṃ tava dharmo vidhīyate / iṣṭātithir bhavāmīha anujānīhi māṃ śubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: इत्य् उक्त्वाग्निं त्रिर् आवर्त्य स्मरन् देवं चतुर्भुजम् । विश्वात्मकं महाविष्णुं शरण्यं भक्तवत्सलम्
brahmovāca: ity uktvāgniṃ trir āvartya smaran devaṃ caturbhujam / viśvātmakaṃ mahāviṣṇuṃ śaraṇyaṃ bhaktavatsalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथासुखं जुषस्वेति वदन्न् अग्निं तथाविशत् । तं दृष्ट्वाग्नौ क्षिप्तजीवं लुब्धको वाक्यम् अब्रवीत्
yathāsukhaṃ juṣasveti vadann agniṃ tathāviśat / taṃ dṛṣṭvāgnau kṣiptajīvaṃ lubdhako vākyam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लुब्धक उवाच: अहो मानुषदेहस्य धिग् जीवितम् इदं मम । यद् इदं पक्षिराजेन मदर्थे साहसं कृतम्
lubdhaka uvāca: aho mānuṣadehasya dhig jīvitam idaṃ mama / yad idaṃ pakṣirājena madarthe sāhasaṃ kṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: एवं ब्रुवन्तं तं लुब्धं पक्षिणी वाक्यम् अब्रवीत् ॥* ब्र्प् ८०।७१ ॥ कपोतक्य् उवाच: मां त्वं मुञ्च महाभाग दूरं यात्य् एष मे पतिः ॥* ब्र्प् ८०।७२ ॥ ब्रह्मोवाच: तस्यास् तद् वचनं श्रुत्वा पञ्जरस्थां कपोतकीम् । लुब्धको मोचयाम् आस तरसा भीतवत् तदा
brahmovāca: evaṃ bruvantaṃ taṃ lubdhaṃ pakṣiṇī vākyam abravīt //* BrP 80.71 // kapotaky uvāca: māṃ tvaṃ muñca mahābhāga dūraṃ yāty eṣa me patiḥ //* BrP 80.72 // brahmovāca: tasyās tad vacanaṃ śrutvā pañjarasthāṃ kapotakīm / lubdhako mocayām āsa tarasā bhītavat tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सापि प्रदक्षिणं कृत्वा पतिम् अग्निं तदा जगौ ॥* ब्र्प् ८०।७४ ॥ कपोत्य् उवाच: स्त्रीणाम् अयं परो धर्मो यद् भर्तुर् अनुवेशनम् । वेदे च विहितो मार्गः सर्वलोकेषु पूजितः
sāpi pradakṣiṇaṃ kṛtvā patim agniṃ tadā jagau //* BrP 80.74 // kapoty uvāca: strīṇām ayaṃ paro dharmo yad bhartur anuveśanam / vede ca vihito mārgaḥ sarvalokeṣu pūjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यालग्राही यथा व्यालं बिलाद् उद्धरते बलात् । एवं त्व् अनुगता नारी सह भर्त्रा दिवं व्रजेत्
vyālagrāhī yathā vyālaṃ bilād uddharate balāt / evaṃ tv anugatā nārī saha bhartrā divaṃ vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिस्रः कोट्यो ऽर्धकोटी च यानि रोमाणि मानुषे । तावत्कालं वसेत् स्वर्गे भर्तारं यानुगच्छति
tisraḥ koṭyo 'rdhakoṭī ca yāni romāṇi mānuṣe / tāvatkālaṃ vaset svarge bhartāraṃ yānugacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमस्कृत्वा भुवं देवान् गङ्गां चापि वनस्पतीन् । आश्वास्य तान्य् अपत्यानि लुब्धकं वाक्यम् अब्रवीत्
namaskṛtvā bhuvaṃ devān gaṅgāṃ cāpi vanaspatīn / āśvāsya tāny apatyāni lubdhakaṃ vākyam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपोत्य् उवाच: त्वत्प्रसादान् महाभाग उपपन्नं ममेदृशम् । अपत्यानां क्षमस्वेह भर्त्रा यामि त्रिविष्टपम्
kapoty uvāca: tvatprasādān mahābhāga upapannaṃ mamedṛśam / apatyānāṃ kṣamasveha bhartrā yāmi triviṣṭapam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: इत्य् उक्त्वा पक्षिणी साध्वी प्रविवेश हुताशनम् । प्रविष्टायां हुतवहे जयशब्दो न्यवर्तत
brahmovāca: ity uktvā pakṣiṇī sādhvī praviveśa hutāśanam / praviṣṭāyāṃ hutavahe jayaśabdo nyavartata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गगने सूर्यसंकाशं विमानम् अतिशोभनम् । तदारूढौ सुरनिभौ दंपती ददृशे ततः
gagane sūryasaṃkāśaṃ vimānam atiśobhanam / tadārūḍhau suranibhau daṃpatī dadṛśe tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हर्षेण प्रोचतुर् उभौ लुब्धकं विस्मयान्वितम् ॥* ब्र्प् ८०।८२ ॥ दंपती ऊचतुः: गच्छावस् त्रिदशस्थानम् आपृष्टो ऽसि महामते । आवयोः स्वर्गसोपानम् अतिथिस् त्वं नमो ऽस्तु ते
harṣeṇa procatur ubhau lubdhakaṃ vismayānvitam //* BrP 80.82 // daṃpatī ūcatuḥ: gacchāvas tridaśasthānam āpṛṣṭo 'si mahāmate / āvayoḥ svargasopānam atithis tvaṃ namo 'stu te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: विमानवरम् आरूढौ तौ दृष्ट्वा लुब्धको ऽपि सः । सधनुः पञ्जरं त्यक्त्वा कृताञ्जलिर् अभाषत
brahmovāca: vimānavaram ārūḍhau tau dṛṣṭvā lubdhako 'pi saḥ / sadhanuḥ pañjaraṃ tyaktvā kṛtāñjalir abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लुब्धक उवाच: न त्यक्तव्यो महाभागौ देयं किंचिद् अजानते । अहम् अत्रातिथिर् मान्यो निष्कृतिं वक्तुम् अर्हथः
lubdhaka uvāca: na tyaktavyo mahābhāgau deyaṃ kiṃcid ajānate / aham atrātithir mānyo niṣkṛtiṃ vaktum arhathaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दंपती ऊचतुः: गौतमीं गच्छ भद्रं ते तस्याः पापं निवेदय । तत्रैवाप्लवनात् पक्षं सर्वपापैर् विमोक्ष्यसे
daṃpatī ūcatuḥ: gautamīṃ gaccha bhadraṃ te tasyāḥ pāpaṃ nivedaya / tatraivāplavanāt pakṣaṃ sarvapāpair vimokṣyase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुक्तपापः पुनस् तत्र गङ्गायाम् अवगाहने । अश्वमेधफलं पुण्यं प्राप्य पुण्यो भविष्यसि
muktapāpaḥ punas tatra gaṅgāyām avagāhane / aśvamedhaphalaṃ puṇyaṃ prāpya puṇyo bhaviṣyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरिद्वरायां गौतम्यां ब्रह्मविष्ण्वीशसंभुवि । पुनर् आप्लवनाद् एव त्यक्त्वा देहं मलीमसम्
saridvarāyāṃ gautamyāṃ brahmaviṣṇvīśasaṃbhuvi / punar āplavanād eva tyaktvā dehaṃ malīmasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विमानवरम् आरूढः स्वर्गं गन्तास्य् असंशयम् ॥* ब्र्प् ८०।८९ ॥ ब्रह्मोवाच: तच् छ्रुत्वा वचनं ताभ्यां तथा चक्रे स लुब्धकः । विमानवरम् आरूढो दिव्यरूपधरो ऽभवत्
vimānavaram ārūḍhaḥ svargaṃ gantāsy asaṃśayam //* BrP 80.89 // brahmovāca: tac chrutvā vacanaṃ tābhyāṃ tathā cakre sa lubdhakaḥ / vimānavaram ārūḍho divyarūpadharo 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यमाल्याम्बरधरः पूज्यमानो ऽप्सरोगणैः । कपोतश् च कपोती च तृतीयो लुब्धकस् तथा । गङ्गायाश् च प्रभावेण सर्वे वै दिवम् आक्रमन्
divyamālyāmbaradharaḥ pūjyamāno 'psarogaṇaiḥ / kapotaś ca kapotī ca tṛtīyo lubdhakas tathā / gaṅgāyāś ca prabhāveṇa sarve vai divam ākraman
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रभृति तत् तीर्थं कापोतम् इति विश्रुतम् । तत्र स्नानं च दानं च पितृपूजनम् एव च
tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ kāpotam iti viśrutam / tatra snānaṃ ca dānaṃ ca pitṛpūjanam eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.