Library·Brahma-Purana·89

Brahma-Purana 89

सर्वान् कामान् अवाप्नोति मुक्तिं च समवाप्नुयात् ॥* ब्र्प् ८८।२६ ॥ ब्रह्मोवाच: अरुणा वरुणा चैव नद्यौ पुण्यतरे शुभे । तयोश् च संगमः पुण्यो गङ्गायां मुनिसत्तम

sarvān kāmān avāpnoti muktiṃ ca samavāpnuyāt //* BrP 88.26 // brahmovāca: aruṇā varuṇā caiva nadyau puṇyatare śubhe / tayoś ca saṃgamaḥ puṇyo gaṅgāyāṃ munisattama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदुत्पत्तिं शृणुष्वेह सर्वपापविनाशिनीम् । कश्यपस्य सुतो ज्येष्ठ आदित्यो लोकविश्रुतः

tadutpattiṃ śṛṇuṣveha sarvapāpavināśinīm / kaśyapasya suto jyeṣṭha ādityo lokaviśrutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रैलोक्यचक्षुस् तीक्ष्णांशुः सप्ताश्वो लोकपूजितः । तस्य पत्नी उषा ख्याता त्वाष्ट्री त्रैलोक्यसुन्दरी

trailokyacakṣus tīkṣṇāṃśuḥ saptāśvo lokapūjitaḥ / tasya patnī uṣā khyātā tvāṣṭrī trailokyasundarī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भर्तुः प्रतापतीव्रत्वम् असहन्ती सुमध्यमा । चिन्तयाम् आस किं कृत्यं मम स्याद् इति भामिनी

bhartuḥ pratāpatīvratvam asahantī sumadhyamā / cintayām āsa kiṃ kṛtyaṃ mama syād iti bhāminī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याः पुत्रौ महाराज्ञौ मनुर् वैवस्वतो यमः । यमुना च नदी पुण्या शृणु विस्मयकारणम्

tasyāḥ putrau mahārājñau manur vaivasvato yamaḥ / yamunā ca nadī puṇyā śṛṇu vismayakāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साकरोद् आत्मनश् छायाम् आत्मरूपेण यत्नतः । ताम् अब्रवीत् ततश् चोषा त्वं च मत्सदृशी भव

sākarod ātmanaś chāyām ātmarūpeṇa yatnataḥ / tām abravīt tataś coṣā tvaṃ ca matsadṛśī bhava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भर्तारं त्वम् अपत्यानि पालयस्व ममाज्ञया । यावद् आगमनं मे स्यात् पत्युस् तावत् प्रिया भव

bhartāraṃ tvam apatyāni pālayasva mamājñayā / yāvad āgamanaṃ me syāt patyus tāvat priyā bhava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाख्यातव्यं त्वया क्वापि अपत्यानां तथा प्रिये । तथेत्य् आह च सा छाया निर्जगाम गृहाद् उषा

nākhyātavyaṃ tvayā kvāpi apatyānāṃ tathā priye / tathety āha ca sā chāyā nirjagāma gṛhād uṣā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वा सा जगामाशु शान्तं रूपम् अभीप्सती । सा गत्वोषा गृहं त्वष्टुः पित्रे सर्वं न्यवेदयत् । त्वष्टापि चकितः प्राह तां सुतां सुतवत्सलः

ity uktvā sā jagāmāśu śāntaṃ rūpam abhīpsatī / sā gatvoṣā gṛhaṃ tvaṣṭuḥ pitre sarvaṃ nyavedayat / tvaṣṭāpi cakitaḥ prāha tāṃ sutāṃ sutavatsalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वष्टोवाच: नैतद् युक्तं भर्तृमत्या यत् स्वैरेण प्रवर्तनम् । अपत्यानां कथं वृत्तिर् भर्तुर् वा सवितुस् तव । बिभेमि भद्रे शिष्टो ऽहं भर्तुर् गेहं पुनर् व्रज

tvaṣṭovāca: naitad yuktaṃ bhartṛmatyā yat svaireṇa pravartanam / apatyānāṃ kathaṃ vṛttir bhartur vā savitus tava / bibhemi bhadre śiṣṭo 'haṃ bhartur gehaṃ punar vraja

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: एवम् उक्ता तु पित्रा सा नेत्य् उक्त्वा वै पुनः पुनः । उत्तरं च कुरोर् देशं जगाम तपसे त्वरा

brahmovāca: evam uktā tu pitrā sā nety uktvā vai punaḥ punaḥ / uttaraṃ ca kuror deśaṃ jagāma tapase tvarā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तेपे तपस् तीव्रं वडवारूपधारिणी । दुष्प्रेक्षं तं स्वकं कान्तं ध्यायन्ती निश्चला उषा

tatra tepe tapas tīvraṃ vaḍavārūpadhāriṇī / duṣprekṣaṃ taṃ svakaṃ kāntaṃ dhyāyantī niścalā uṣā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतस्मिन्न् अन्तरे तात छाया चोषास्वरूपिणी । पत्यौ सा वर्तयाम् आस अपत्यान्य् अथ जज्ञिरे

etasminn antare tāta chāyā coṣāsvarūpiṇī / patyau sā vartayām āsa apatyāny atha jajñire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सावर्णिश् च शनिश् चैव विष्टिर् या दुष्टकन्यका । सा छाया वर्तयाम् आस वैषम्येणैव नित्यशः

sāvarṇiś ca śaniś caiva viṣṭir yā duṣṭakanyakā / sā chāyā vartayām āsa vaiṣamyeṇaiva nityaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वेष्व् अपत्येषु चोषाया यमस् तत्र चुकोप ह । वैषम्येणाथ वर्तन्तीं छायां तां मातरं तदा

sveṣv apatyeṣu coṣāyā yamas tatra cukopa ha / vaiṣamyeṇātha vartantīṃ chāyāṃ tāṃ mātaraṃ tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताडयाम् आस पादेन दक्षिणाशापतिर् यमः । पुत्रदौर्जन्यसंक्षोभाच् छाया वैवस्वतं यमम्

tāḍayām āsa pādena dakṣiṇāśāpatir yamaḥ / putradaurjanyasaṃkṣobhāc chāyā vaivasvataṃ yamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शशाप पाप ते पादो विशीर्यतु ममाज्ञया । विशीर्णचरणो दुःखाद् रुदन् पितरम् अभ्यगात् । सवित्रे तं तु वृत्तान्तं न्यवेदयद् अशेषतः

śaśāpa pāpa te pādo viśīryatu mamājñayā / viśīrṇacaraṇo duḥkhād rudan pitaram abhyagāt / savitre taṃ tu vṛttāntaṃ nyavedayad aśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यम उवाच: नेयं माता सुरश्रेष्ठ यया शप्तो ऽहम् ईदृशः । अपत्येषु विरुद्धेषु जननी नैव कुप्यते

yama uvāca: neyaṃ mātā suraśreṣṭha yayā śapto 'ham īdṛśaḥ / apatyeṣu viruddheṣu jananī naiva kupyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् बाल्याद् अब्रवं किंचिद् अथवा दुष्कृतं कृतम् । नैव कुप्यति सा माता तस्मान् नेयं ममाम्बिका

yad bālyād abravaṃ kiṃcid athavā duṣkṛtaṃ kṛtam / naiva kupyati sā mātā tasmān neyaṃ mamāmbikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् अपत्यकृतं किंचित् साध्व् असाधु यथा तथा । मात्य् अस्यां सर्वम् अप्य् एतत् तस्मान् मातेति गीयते

yad apatyakṛtaṃ kiṃcit sādhv asādhu yathā tathā / māty asyāṃ sarvam apy etat tasmān māteti gīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रधक्ष्यन्तीव मां तात नित्यं पश्यति चक्षुषा । वक्त्य् अग्निकालसदृशा वाचा नेयं मदम्बिका

pradhakṣyantīva māṃ tāta nityaṃ paśyati cakṣuṣā / vakty agnikālasadṛśā vācā neyaṃ madambikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: तत् पुत्रवचनं श्रुत्वा सविताचिन्तयत् ततः । इयं छाया नास्य माता उषा माता तु सान्यतः

brahmovāca: tat putravacanaṃ śrutvā savitācintayat tataḥ / iyaṃ chāyā nāsya mātā uṣā mātā tu sānyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मम शान्तिम् अभीप्सन्ती देशे ऽन्यस्मिंस् तपोरता । उत्तरे च कुरौ त्वाष्ट्री वडवारूपधारिणी

mama śāntim abhīpsantī deśe 'nyasmiṃs taporatā / uttare ca kurau tvāṣṭrī vaḍavārūpadhāriṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रास्ते सा इति ज्ञात्वा जगामेशो दिवाकरः । यत्र सा वर्तते कान्ता अश्वरूपः स्वयं तदा

tatrāste sā iti jñātvā jagāmeśo divākaraḥ / yatra sā vartate kāntā aśvarūpaḥ svayaṃ tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां दृष्ट्वा वडवारूपां पर्यधावद् धयाकृतिः । कामातुरं हयं दृष्ट्वा श्रुत्वा वै हेषितस्वनम्

tāṃ dṛṣṭvā vaḍavārūpāṃ paryadhāvad dhayākṛtiḥ / kāmāturaṃ hayaṃ dṛṣṭvā śrutvā vai heṣitasvanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उषा पतिव्रतोपेता पतिध्यानपरायणा । हयधर्षणसंभीता को न्व् अयं चेत्य् अजानती

uṣā pativratopetā patidhyānaparāyaṇā / hayadharṣaṇasaṃbhītā ko nv ayaṃ cety ajānatī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपलायत् पतौ प्राप्ते दक्षिणाभिमुखी त्वरा । को नु मे रक्षको ऽत्र स्याद् ऋषयो वाथवा सुराः

apalāyat patau prāpte dakṣiṇābhimukhī tvarā / ko nu me rakṣako 'tra syād ṛṣayo vāthavā surāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धावन्तीं तां प्रियाम् अश्वाम् अश्वरूपधरः स्वयम् । पर्यधावद् यतो याति उषा भानुस् ततस् ततः

dhāvantīṃ tāṃ priyām aśvām aśvarūpadharaḥ svayam / paryadhāvad yato yāti uṣā bhānus tatas tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मरग्रहवशे जातः को दुश्चेष्टं न चेष्टते । भागीरथीं नदीश् चान्या वनान्य् उपवनानि च

smaragrahavaśe jātaḥ ko duśceṣṭaṃ na ceṣṭate / bhāgīrathīṃ nadīś cānyā vanāny upavanāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नर्मदां चाथ विन्ध्यं च दक्षिणाभिमुखाव् उभौ । अतिक्रम्य भयोद्विग्ना त्वाष्ट्र्य् अभ्यगाच् च गौतमीम्

narmadāṃ cātha vindhyaṃ ca dakṣiṇābhimukhāv ubhau / atikramya bhayodvignā tvāṣṭry abhyagāc ca gautamīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रातारः सन्ति मुनयो जनस्थान इति श्रुतम् । ऋषीणाम् आश्रमं साश्वा प्रविष्टा गौतमीं तथा

trātāraḥ santi munayo janasthāna iti śrutam / ṛṣīṇām āśramaṃ sāśvā praviṣṭā gautamīṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुप्राप्तस् तथा चाश्वो भानुस् तद्रूपवांस् ततः । अश्वं निवारयाम् आसुर् जनस्था मुनिदारकाः । ततः कोपाद् ऋषींस् तांश् च शशापोषापतिः प्रभुः

anuprāptas tathā cāśvo bhānus tadrūpavāṃs tataḥ / aśvaṃ nivārayām āsur janasthā munidārakāḥ / tataḥ kopād ṛṣīṃs tāṃś ca śaśāpoṣāpatiḥ prabhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भानुर् उवाच: निवारयथ मां यस्माद् वटा यूयं भविष्यथ ॥* ब्र्प् ८९।३३ ॥ ब्रह्मोवाच: ज्ञानदृष्ट्या तु मुनयो मेनिरे ऽश्वम् उषापतिम् । स्तुवन्तो देवदेवेशं भानुं तं मुनयो मुदा

bhānur uvāca: nivārayatha māṃ yasmād vaṭā yūyaṃ bhaviṣyatha //* BrP 89.33 // brahmovāca: jñānadṛṣṭyā tu munayo menire 'śvam uṣāpatim / stuvanto devadeveśaṃ bhānuṃ taṃ munayo mudā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तूयमानो मुनिगणैर् अश्वां भानुर् अथागमत् । वडवाया मुखे लग्नं मुखं चाश्वस्वरूपिणम्

stūyamāno munigaṇair aśvāṃ bhānur athāgamat / vaḍavāyā mukhe lagnaṃ mukhaṃ cāśvasvarūpiṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञात्वा त्वाष्ट्री च भर्तारं मुखाद् वीर्यं प्रसुस्रुवे । तयोर् वीर्येण गङ्गायाम् अश्विनौ समजायताम्

jñātvā tvāṣṭrī ca bhartāraṃ mukhād vīryaṃ prasusruve / tayor vīryeṇa gaṅgāyām aśvinau samajāyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रागच्छन् सुरगणाः सिद्धाश् च मुनयस् तथा । नद्यो गावस् तथौषध्यो देवा ज्योतिर्गणास् तथा

tatrāgacchan suragaṇāḥ siddhāś ca munayas tathā / nadyo gāvas tathauṣadhyo devā jyotirgaṇās tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्ताश्वश् च रथः पुण्यो ह्य् अरुणो भानुसारथिः । यमो मनुश् च वरुणः शनिर् वैवस्वतस् तथा

saptāśvaś ca rathaḥ puṇyo hy aruṇo bhānusārathiḥ / yamo manuś ca varuṇaḥ śanir vaivasvatas tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यमुना च नदी पुण्या तापी चैव महानदी । तत्तद्रूपं समास्थाय नद्यस् ता विस्मयान् मुने

yamunā ca nadī puṇyā tāpī caiva mahānadī / tattadrūpaṃ samāsthāya nadyas tā vismayān mune

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रष्टुं ते विस्मयाविष्टा आजग्मुः श्वशुरस् तथा । अभिप्रायं विदित्वा तु श्वशुरं भानुर् अब्रवीत्

draṣṭuṃ te vismayāviṣṭā ājagmuḥ śvaśuras tathā / abhiprāyaṃ viditvā tu śvaśuraṃ bhānur abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भानुर् उवाच: उषायाः प्रीतये त्वष्टः कुर्वत्यास् तप उत्तमम् । यन्त्रारूढं च मां कृत्वा छिन्धि तेजांस्य् अनेकशः । यावत् सौख्यं भवेद् अस्यास् तावच् छिन्धि प्रजापते

bhānur uvāca: uṣāyāḥ prītaye tvaṣṭaḥ kurvatyās tapa uttamam / yantrārūḍhaṃ ca māṃ kṛtvā chindhi tejāṃsy anekaśaḥ / yāvat saukhyaṃ bhaved asyās tāvac chindhi prajāpate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: तथेत्य् उक्त्वा ततस् त्वष्टा सोमनाथस्य संनिधौ । तेजसां छेदनं चक्रे प्रभासं तु ततो विदुः

brahmovāca: tathety uktvā tatas tvaṣṭā somanāthasya saṃnidhau / tejasāṃ chedanaṃ cakre prabhāsaṃ tu tato viduḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भर्त्रा च संगता यत्र गौतम्याम् अश्वरूपिणी । अश्विनोर् यत्र चोत्पत्तिर् अश्वतीर्थं तद् उच्यते

bhartrā ca saṃgatā yatra gautamyām aśvarūpiṇī / aśvinor yatra cotpattir aśvatīrthaṃ tad ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भानुतीर्थं तद् आख्यातं तथा पञ्चवटाश्रमः । तापी च यमुना चैव पितरं द्रष्टुम् आगते

bhānutīrthaṃ tad ākhyātaṃ tathā pañcavaṭāśramaḥ / tāpī ca yamunā caiva pitaraṃ draṣṭum āgate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अरुणावरुणानद्योर् गङ्गायां संगमः शुभः । देवानां तत्र तीर्थानाम् आगतानां पृथक् पृथक्

aruṇāvaruṇānadyor gaṅgāyāṃ saṃgamaḥ śubhaḥ / devānāṃ tatra tīrthānām āgatānāṃ pṛthak pṛthak

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नव त्रीणि सहस्राणि तीर्थानि गुणवन्ति च । तत्र स्नानं च दानं च सर्वम् अक्षयपुण्यदम्

nava trīṇi sahasrāṇi tīrthāni guṇavanti ca / tatra snānaṃ ca dānaṃ ca sarvam akṣayapuṇyadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मरणात् पठनाद् वापि श्रवणाद् अपि नारद । सर्वपापविनिर्मुक्तो धर्मवान् स सुखी भवेत्

smaraṇāt paṭhanād vāpi śravaṇād api nārada / sarvapāpavinirmukto dharmavān sa sukhī bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.