ब्रह्मोवाच: शुक्रतीर्थम् इति ख्यातं सर्वसिद्धिकरं नृणाम् । सर्वपापप्रशमनं सर्वव्याधिविनाशनम्
brahmovāca: śukratīrtham iti khyātaṃ sarvasiddhikaraṃ nṛṇām / sarvapāpapraśamanaṃ sarvavyādhivināśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गिराश् च भृगुश् चैव ऋषी परमधार्मिकौ । तयोः पुत्रौ महाप्राज्ञौ रूपबुद्धिविलासिनौ
aṅgirāś ca bhṛguś caiva ṛṣī paramadhārmikau / tayoḥ putrau mahāprājñau rūpabuddhivilāsinau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीवः कविर् इति ख्यातौ मातापित्रोर् वशे रतौ । उपनीतौ सुतौ दृष्ट्वा पितराव् ऊचतुर् मिथः
jīvaḥ kavir iti khyātau mātāpitror vaśe ratau / upanītau sutau dṛṣṭvā pitarāv ūcatur mithaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषी ऊचतुः: आवयोर् एक एवास्तु शास्ता नित्यं च पुत्रयोः । तस्माद् एकः शासिता स्यात् तिष्ठत्व् एको यथासुखम्
ṛṣī ūcatuḥ: āvayor eka evāstu śāstā nityaṃ ca putrayoḥ / tasmād ekaḥ śāsitā syāt tiṣṭhatv eko yathāsukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: एतच् छ्रुत्वा ततः शीघ्रम् अङ्गिराः प्राह भार्गवम् । अध्यापयिष्ये सदृशं सुखं तिष्ठतु भार्गवः
brahmovāca: etac chrutvā tataḥ śīghram aṅgirāḥ prāha bhārgavam / adhyāpayiṣye sadṛśaṃ sukhaṃ tiṣṭhatu bhārgavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतच् छ्रुत्वा चाङ्गिरसो वाक्यं भृगुकुलोद्वहः । तथेति मत्वाङ्गिरसे शुक्रं तस्मै न्यवेदयत्
etac chrutvā cāṅgiraso vākyaṃ bhṛgukulodvahaḥ / tatheti matvāṅgirase śukraṃ tasmai nyavedayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उभाव् अपि सुतौ नित्यम् अध्यापयति वै पृथक् । वैषम्यबुद्ध्या तौ बालौ चिराच् छुक्रो ऽब्रवीद् इदम्
ubhāv api sutau nityam adhyāpayati vai pṛthak / vaiṣamyabuddhyā tau bālau cirāc chukro 'bravīd idam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुक्र उवाच: वैषम्येण गुरो मां त्वम् अध्यापयसि नित्यशः । गुरूणां नेदम् उचितं वैषम्यं पुत्रशिष्ययोः
śukra uvāca: vaiṣamyeṇa guro māṃ tvam adhyāpayasi nityaśaḥ / gurūṇāṃ nedam ucitaṃ vaiṣamyaṃ putraśiṣyayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैषम्येण च वर्तन्ते मूढाः शिष्येषु देशिकाः । नैषा विषमबुद्धीनां संख्या पापस्य विद्यते
vaiṣamyeṇa ca vartante mūḍhāḥ śiṣyeṣu deśikāḥ / naiṣā viṣamabuddhīnāṃ saṃkhyā pāpasya vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आचार्य सम्यग् ज्ञातो ऽसि नमस्ये ऽहं पुनः पुनः । गच्छेयं गुरुम् अन्यं वै माम् अनुज्ञातुम् अर्हसि
ācārya samyag jñāto 'si namasye 'haṃ punaḥ punaḥ / gaccheyaṃ gurum anyaṃ vai mām anujñātum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छेयं पितरं ब्रह्मन् यद्य् असौ विषमो भवेत् । ततो वान्यत्र गच्छामि स्वामिन् पृष्टो ऽसि गम्यते
gaccheyaṃ pitaraṃ brahman yady asau viṣamo bhavet / tato vānyatra gacchāmi svāmin pṛṣṭo 'si gamyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: गुरुं बृहस्पतिं दृष्ट्वा अनुज्ञातस् त्व् अगात् ततः । अवाप्तविद्यः पितरं गच्छेयं चेत्य् अचिन्तयत्
brahmovāca: guruṃ bṛhaspatiṃ dṛṣṭvā anujñātas tv agāt tataḥ / avāptavidyaḥ pitaraṃ gaccheyaṃ cety acintayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् कम् अनुपृच्छेयम् उत्कृष्टः को गुरुर् भवेत् । इति स्मरन् महाप्राज्ञम् अपृच्छद् वृद्धगौतमम्
tasmāt kam anupṛccheyam utkṛṣṭaḥ ko gurur bhavet / iti smaran mahāprājñam apṛcchad vṛddhagautamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुक्र उवाच: को गुरुः स्यान् मुनिश्रेष्ठ मम ब्रूहि गुरुर् भवेत् । त्रयाणाम् अपि लोकानां यो गुरुस् तं व्रजाम्य् अहम्
śukra uvāca: ko guruḥ syān muniśreṣṭha mama brūhi gurur bhavet / trayāṇām api lokānāṃ yo gurus taṃ vrajāmy aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: स प्राह जगताम् ईशं शंभुं देवं जगद्गुरुम् । क्वाराधयामि गिरिशम् इत्य् उक्तः प्राह गौतमः
brahmovāca: sa prāha jagatām īśaṃ śaṃbhuṃ devaṃ jagadgurum / kvārādhayāmi giriśam ity uktaḥ prāha gautamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गौतम उवाच: गौतम्यां तु शुचिर् भूत्वा स्तोत्रैस् तोषय शंकरम् । ततस् तुष्टो जगन्नाथः स ते विद्यां प्रदास्यति
gautama uvāca: gautamyāṃ tu śucir bhūtvā stotrais toṣaya śaṃkaram / tatas tuṣṭo jagannāthaḥ sa te vidyāṃ pradāsyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: गौतमस्य तु तद्वाक्यात् प्रागाद् गङ्गां स भार्गवः । स्नात्वा भूत्वा शुचिः सम्यक् स्तुतिं चक्रे स बालकः
brahmovāca: gautamasya tu tadvākyāt prāgād gaṅgāṃ sa bhārgavaḥ / snātvā bhūtvā śuciḥ samyak stutiṃ cakre sa bālakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुक्र उवाच: बालो ऽहं बालबुद्धिश् च बालचन्द्रधर प्रभो । नाहं जानामि ते किंचित् स्तुतिं कर्तुं नमो ऽस्तु ते
śukra uvāca: bālo 'haṃ bālabuddhiś ca bālacandradhara prabho / nāhaṃ jānāmi te kiṃcit stutiṃ kartuṃ namo 'stu te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परित्यक्तस्य गुरुणा न ममास्ति सुहृत् सखा । त्वं प्रभुः सर्वभावेन जगन्नाथ नमो ऽस्तु ते
parityaktasya guruṇā na mamāsti suhṛt sakhā / tvaṃ prabhuḥ sarvabhāvena jagannātha namo 'stu te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुर् गुरुमतां देव महतां च महान् असि । अहम् अल्पतरो बालो जगन्मय नमो ऽस्तु ते
gurur gurumatāṃ deva mahatāṃ ca mahān asi / aham alpataro bālo jaganmaya namo 'stu te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्यार्थं हि सुरेशान नाहं वेद्मि भवद्गतिम् । मां त्वं च कृपया पश्य लोकसाक्षिन् नमो ऽस्तु ते
vidyārthaṃ hi sureśāna nāhaṃ vedmi bhavadgatim / māṃ tvaṃ ca kṛpayā paśya lokasākṣin namo 'stu te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: एवं तु स्तुवतस् तस्य प्रसन्नो ऽभूत् सुरेश्वरः ॥* ब्र्प् ९५।२२ ॥ शिव उवाच: कामं वरय भद्रं ते यच् चापि सुरदुर्लभम् ॥* ब्र्प् ९५।२३ ॥ ब्रह्मोवाच: कविर् अप्य् आह देवेशं कृताञ्जलिर् उदारधीः ॥* ब्र्प् ९५।२४ ॥ शुक्र उवाच: ब्रह्मादिभिश् च ऋषिभिर् या विद्या नैव गोचरा । तां विद्यां नाथ याचिष्ये त्वं गुरुर् मम दैवतम्
brahmovāca: evaṃ tu stuvatas tasya prasanno 'bhūt sureśvaraḥ //* BrP 95.22 // śiva uvāca: kāmaṃ varaya bhadraṃ te yac cāpi suradurlabham //* BrP 95.23 // brahmovāca: kavir apy āha deveśaṃ kṛtāñjalir udāradhīḥ //* BrP 95.24 // śukra uvāca: brahmādibhiś ca ṛṣibhir yā vidyā naiva gocarā / tāṃ vidyāṃ nātha yāciṣye tvaṃ gurur mama daivatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: मृतसंजीविनीं विद्याम् अज्ञातां त्रिदशैर् अपि । तां दत्तवान् सुरश्रेष्ठस् तस्मै शुक्राय याचते
brahmovāca: mṛtasaṃjīvinīṃ vidyām ajñātāṃ tridaśair api / tāṃ dattavān suraśreṣṭhas tasmai śukrāya yācate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इतरा लौकिकी विद्या वैदिकी चान्यगोचरा । किं पुनः शंकरे तुष्टे विचार्यम् अवशिष्यते
itarā laukikī vidyā vaidikī cānyagocarā / kiṃ punaḥ śaṃkare tuṣṭe vicāryam avaśiṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तु लब्ध्वा महाविद्यां प्रायात् स्वपितरं गुरुम् । दैत्यानां च गुरुश् चासीद् विद्यया पूजितः कविः
sa tu labdhvā mahāvidyāṃ prāyāt svapitaraṃ gurum / daityānāṃ ca guruś cāsīd vidyayā pūjitaḥ kaviḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कदाचित् तां विद्यां कस्मिंश्चित् कारणान्तरे । कचो बृहस्पतिसुतो विद्यां प्राप्तः कवेस् तु ताम्
tataḥ kadācit tāṃ vidyāṃ kasmiṃścit kāraṇāntare / kaco bṛhaspatisuto vidyāṃ prāptaḥ kaves tu tām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कचाद् बृहस्पतिश् चापि ततो देवाः पृथक् पृथक् । अवापुर् महतीं विद्यां याम् आहुर् मृतजीविनीम्
kacād bṛhaspatiś cāpi tato devāḥ pṛthak pṛthak / avāpur mahatīṃ vidyāṃ yām āhur mṛtajīvinīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र सा कविना प्राप्ता विद्यापूज्य महेश्वरम् । गौतम्या उत्तरे पारे शुक्रतीर्थं तद् उच्यते
yatra sā kavinā prāptā vidyāpūjya maheśvaram / gautamyā uttare pāre śukratīrthaṃ tad ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृतसंजीविनीतीर्थम् आयुरारोग्यवर्धनम् । स्नानं दानं च यत् किंचित् सर्वम् अक्षयपुण्यदम्
mṛtasaṃjīvinītīrtham āyurārogyavardhanam / snānaṃ dānaṃ ca yat kiṃcit sarvam akṣayapuṇyadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.