Library·Brhaspati-Smrti, Vyavahara·1·1.21

Brhaspati-Smrti, Vyavahara 1.21

हस्तपाषाणलगुडैर् भस्मकर्दमपांसुभिः । आयुधैश् च प्रहरणैर् दण्डपारुष्यम् उच्यते

hastapāṣāṇalaguḍair bhasmakardamapāṃsubhiḥ / āyudhaiś ca praharaṇair daṇḍapāruṣyam ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाक्पारुष्ये कृते यस्य यथा दण्डो विधीयते । तस्यैव द्विगुणं दण्डं कारयेन् मरणाद् ऋते

vākpāruṣye kṛte yasya yathā daṇḍo vidhīyate / tasyaiva dviguṇaṃ daṇḍaṃ kārayen maraṇād ṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वयोः प्रहरतोर् दण्डः समयोस् तु समः स्मृतः । आरम्भको ऽनुबन्धी च दाप्यः स्याद् अधिकं दमम्

dvayoḥ praharator daṇḍaḥ samayos tu samaḥ smṛtaḥ / ārambhako 'nubandhī ca dāpyaḥ syād adhikaṃ damam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वाक्रुष्टः समाक्रोशंस् ताडितः प्रतिताडयन् । हत्वाततायिनं चैव नापराधी भवेन् नरः

pūrvākruṣṭaḥ samākrośaṃs tāḍitaḥ pratitāḍayan / hatvātatāyinaṃ caiva nāparādhī bhaven naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाक्पारुष्यादिना नीचो यः सन्तम् अभिलङ्घयेत् । स एव ताडयंस् तस्य नान्वेष्टव्यो महीभुजा

vākpāruṣyādinā nīco yaḥ santam abhilaṅghayet / sa eva tāḍayaṃs tasya nānveṣṭavyo mahībhujā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भस्मादीनां प्रक्षिपणं ताडनं च करादिना । प्रथमं दण्डपारुष्यं दमः कार्यो ऽत्र माषिकः

bhasmādīnāṃ prakṣipaṇaṃ tāḍanaṃ ca karādinā / prathamaṃ daṇḍapāruṣyaṃ damaḥ kāryo 'tra māṣikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष दण्डः समेषूक्तः परस्त्रीष्व् अधिकेषु च । द्विगुणस् त्रिगुणो ज्ञेयः प्राधान्यापेक्षया बुद्धैः

eṣa daṇḍaḥ sameṣūktaḥ parastrīṣv adhikeṣu ca / dviguṇas triguṇo jñeyaḥ prādhānyāpekṣayā buddhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्यते ऽश्मशिलाकाष्ठे कर्तव्यः प्रथमो दमः । परस्परं हस्तपादे दशविंशतिकस् तथा

udyate 'śmaśilākāṣṭhe kartavyaḥ prathamo damaḥ / parasparaṃ hastapāde daśaviṃśatikas tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्यमः शस्त्रसंधाने संयोज्यः क्षुब्धयोर् द्वयोः । कार्यः कृतानुरूपस् तु लग्ने घाते दमो बुधैः

madhyamaḥ śastrasaṃdhāne saṃyojyaḥ kṣubdhayor dvayoḥ / kāryaḥ kṛtānurūpas tu lagne ghāte damo budhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इष्टकोपलकाष्ठैश् च ताडने तु द्विमाषिकः । द्विगुणः शोणितोद्भेदे दण्डः कार्यो मनीषिभिः

iṣṭakopalakāṣṭhaiś ca tāḍane tu dvimāṣikaḥ / dviguṇaḥ śoṇitodbhede daṇḍaḥ kāryo manīṣibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तमस् त्व् अस्थिभेदे स्याद् धातेन तु प्रमापणम्

uttamas tv asthibhede syād dhātena tu pramāpaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णनासाकरच्छेदे दन्तभङ्गे ऽस्थिभेदने । कर्तव्यो मध्यमो दण्डो द्विगुणः पतितेषु तु

karṇanāsākaracchede dantabhaṅge 'sthibhedane / kartavyo madhyamo daṇḍo dviguṇaḥ patiteṣu tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णौष्ठघ्राणपादाक्षि- जिह्वाशिश्नकरस्य च । छेदने चोत्तमो दण्डो भेदने मध्यमो गुरुः

karṇauṣṭhaghrāṇapādākṣi- jihvāśiśnakarasya ca / chedane cottamo daṇḍo bhedane madhyamo guruḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दण्डस् त्व् अभिहितायैव दण्डपारुष्यकल्पितः । हृते तद् द्विगुणं चान्यद्- राजदण्डस् ततो ऽधिकः

daṇḍas tv abhihitāyaiva daṇḍapāruṣyakalpitaḥ / hṛte tad dviguṇaṃ cānyad- rājadaṇḍas tato 'dhikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्गावभेदने चैव पीडने छेदने तथा । समुत्थानव्ययं दाप्यः कलहापहृतं च यत्

aṅgāvabhedane caiva pīḍane chedane tathā / samutthānavyayaṃ dāpyaḥ kalahāpahṛtaṃ ca yat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विविक्ते ताडितो यस् तु हतो दृश्येत वा भवेत् । हन्ता तद् अनुमानेन विज्ञेयः शपथेन वा

vivikte tāḍito yas tu hato dṛśyeta vā bhavet / hantā tad anumānena vijñeyaḥ śapathena vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तर्वेश्मन्य् अरण्ये वा निशायां यत्र ताडितः । शोणितं तत्र दृश्येत न पृच्छेत् तत्र साक्षिणः

antarveśmany araṇye vā niśāyāṃ yatra tāḍitaḥ / śoṇitaṃ tatra dṛśyeta na pṛcchet tatra sākṣiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कश्चित् कृत्वात्मनश् चिह्नं द्वेषात् परम् अभिद्रवेत् । हेत्वर्थम् अतिसामर्थ्यैस् तत्र युक्तं परीक्षणम्

kaścit kṛtvātmanaś cihnaṃ dveṣāt param abhidravet / hetvartham atisāmarthyais tatra yuktaṃ parīkṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आक्रुष्टस् तु समाक्रोशंस् ताडितः प्रतिताडयन् । हत्वापराधिनं चैव नापराधी भवेन् नरः

ākruṣṭas tu samākrośaṃs tāḍitaḥ pratitāḍayan / hatvāparādhinaṃ caiva nāparādhī bhaven naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रातिलोम्यास् तथा चान्त्याः पुरुषाणां मलाः स्मृताः । ब्राह्मणातिक्रमे वध्या न दातव्या धनं क्वचित्

prātilomyās tathā cāntyāḥ puruṣāṇāṃ malāḥ smṛtāḥ / brāhmaṇātikrame vadhyā na dātavyā dhanaṃ kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रान्तान् क्षुधार्तान् तृषितान् अकाले वाहयेत् तु यः । स गोघ्नो निष्कृतिं कार्यो दाप्यो वाप्य् अथवा दमम्

śrāntān kṣudhārtān tṛṣitān akāle vāhayet tu yaḥ / sa goghno niṣkṛtiṃ kāryo dāpyo vāpy athavā damam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समुत्थानव्ययं दाप्यः कलहाय कृतं च यत् । येनाङ्गेन द्विजातीनां शूद्रः प्रहरते रुषा । छेत्तव्यं तद् भवेत् तस्य मनुना समुदाहृतम्

samutthānavyayaṃ dāpyaḥ kalahāya kṛtaṃ ca yat / yenāṅgena dvijātīnāṃ śūdraḥ praharate ruṣā / chettavyaṃ tad bhavet tasya manunā samudāhṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.