Library·Brhaspati-Smrti, Vyavahara·1·1.22

Brhaspati-Smrti, Vyavahara 1.22

प्रकाशाश् चाप्रकाशाश् च तस्करा द्विविधा स्मृताः । प्रज्ञासामर्थ्यम् आयाभिः प्रभिन्नास् ते सहस्रधा

prakāśāś cāprakāśāś ca taskarā dvividhā smṛtāḥ / prajñāsāmarthyam āyābhiḥ prabhinnās te sahasradhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैगमा वैद्यकितवाः सभ्योत्कोचकवञ्चकाः । दैवोत्पातविदो भद्राः शिल्पज्ञाः प्रतिरूपकाः

naigamā vaidyakitavāḥ sabhyotkocakavañcakāḥ / daivotpātavido bhadrāḥ śilpajñāḥ pratirūpakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अक्रियाकारिणश् चैव मध्यस्थाः कूटसाक्षिणः । प्रकाशतस्करा ह्य् एते तथा कुहकजीविनः

akriyākāriṇaś caiva madhyasthāḥ kūṭasākṣiṇaḥ / prakāśataskarā hy ete tathā kuhakajīvinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्धिच्छिदः पान्थमुषो द्विचतुष्पदहारिणः । उत्क्षेपकाः सस्यहराः ज्ञेयाः प्रच्छन्नतस्कराः

sandhicchidaḥ pānthamuṣo dvicatuṣpadahāriṇaḥ / utkṣepakāḥ sasyaharāḥ jñeyāḥ pracchannataskarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संसर्गचिह्नरूपैश् च विज्ञाता राजपूरुषैः । प्रदाप्यापहृतं दण्ड्या दमैः शास्त्रप्रचोदितैः

saṃsargacihnarūpaiś ca vijñātā rājapūruṣaiḥ / pradāpyāpahṛtaṃ daṇḍyā damaiḥ śāstrapracoditaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्क्षेपकस् तु संदंशैर् भेत्तव्यो राजपूरुषैः । धान्यहर्ता दशगुणं दाप्यः स्याद् द्विगुणं दमम्

utkṣepakas tu saṃdaṃśair bhettavyo rājapūruṣaiḥ / dhānyahartā daśaguṇaṃ dāpyaḥ syād dviguṇaṃ damam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकस्मिन् यत्र निधनं प्रापिते दुष्टचारिणि । बहूनां भवति क्षेमः तस्य पुण्यप्रदो वधः

ekasmin yatra nidhanaṃ prāpite duṣṭacāriṇi / bahūnāṃ bhavati kṣemaḥ tasya puṇyaprado vadhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा पान्थम् उषो वृक्षे गले बध्वावलम्बयेत्

tathā pāntham uṣo vṛkṣe gale badhvāvalambayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्गुलीग्रन्थिभेदस्य छेदयेत् प्रथमे ग्रहे । द्वितीये हस्तचरणौ तृतीये वधम् अर्हति

aṅgulīgranthibhedasya chedayet prathame grahe / dvitīye hastacaraṇau tṛtīye vadham arhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अज्ञातौषधिमन्त्रस् तु यश् च व्याधेर् अतत्त्ववित् । रोगिभ्यो ऽर्थं समादत्ते स दण्ड्यश् चोरवद् भिषक्

ajñātauṣadhimantras tu yaś ca vyādher atattvavit / rogibhyo 'rthaṃ samādatte sa daṇḍyaś coravad bhiṣak

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्लहः प्रकाशः कर्तव्यो निर्वास्याः कूटदेविनः

glahaḥ prakāśaḥ kartavyo nirvāsyāḥ kūṭadevinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कूटाक्षदेविनः क्षुद्रा राजभार्याहराश् च ये । गणका वञ्चकाश् चैव दण्ड्यास् ते कितवा स्मृताः

kūṭākṣadevinaḥ kṣudrā rājabhāryāharāś ca ye / gaṇakā vañcakāś caiva daṇḍyās te kitavā smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रच्छन्नदोषव्यामिश्रं पुनः संस्कृतविक्रयी । पण्ये तद् द्विगुणं दाप्यो वणिग्दण्डं च तत्समम्

pracchannadoṣavyāmiśraṃ punaḥ saṃskṛtavikrayī / paṇye tad dviguṇaṃ dāpyo vaṇigdaṇḍaṃ ca tatsamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यायवादिनः सभ्यास् तथैवोत्कोचजीविनः । विश्वस्तवञ्चकाश् चैव निर्वास्याः सर्व एव ते

anyāyavādinaḥ sabhyās tathaivotkocajīvinaḥ / viśvastavañcakāś caiva nirvāsyāḥ sarva eva te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्योतिर् ज्ञानं तथोत्पातम् अविदित्वा तु ये नृणाम् । श्रावयन्त्य् अर्थलोभेन विनेयास् ते प्रयत्नतः

jyotir jñānaṃ tathotpātam aviditvā tu ye nṛṇām / śrāvayanty arthalobhena vineyās te prayatnataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दण्डाजिनादिभिर् युक्तम् आत्मानं दर्शयन्ति ये । हिंसन्तश् च्छद्मना नृणां वध्यास् ते राजपूरुषैः

daṇḍājinādibhir yuktam ātmānaṃ darśayanti ye / hiṃsantaś cchadmanā nṛṇāṃ vadhyās te rājapūruṣaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अल्पमूल्यं तु संस्कृत्य नयन्ति बहुमूल्यताम् । स्त्रीबालकान् वञ्चयन्ति दण्ड्यास् ते ऽर्थानुरूपतः

alpamūlyaṃ tu saṃskṛtya nayanti bahumūlyatām / strībālakān vañcayanti daṇḍyās te 'rthānurūpataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हेममुक्ताप्रबालाद्यं कृत्रिमं कुर्वते तु ये । क्रेत्रे मूल्यं प्रदाप्यास् ते राज्ञा तद् द्विगुणं दमम्

hemamuktāprabālādyaṃ kṛtrimaṃ kurvate tu ye / kretre mūlyaṃ pradāpyās te rājñā tad dviguṇaṃ damam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्यस्था वञ्चयन्त्य् एकं स्नेहलोभादिना यदा । साक्षिणश् चान्यथा ब्रूयुर् दाप्यास् ते द्विगुणं दमम्

madhyasthā vañcayanty ekaṃ snehalobhādinā yadā / sākṣiṇaś cānyathā brūyur dāpyās te dviguṇaṃ damam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रौषधिबलात् किंचित् संभ्रान्तिं दर्शयन्ति ये । मूलकर्म च कुर्वन्ति निर्वास्यास् ते महीभुजा

mantrauṣadhibalāt kiṃcit saṃbhrāntiṃ darśayanti ye / mūlakarma ca kurvanti nirvāsyās te mahībhujā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्धिच्छेदो हृतं त्याज्याः शूलम् आरोपयेत् ततः । तथा पान्थम् उषो वृक्षे गले बद्ध्वावलम्बयेत्

sandhicchedo hṛtaṃ tyājyāḥ śūlam āropayet tataḥ / tathā pāntham uṣo vṛkṣe gale baddhvāvalambayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनुष्यहारिणो राज्ञा दग्धव्यास् ते कटाग्निना । गोहर्तुर् नासिकां छिन्द्यात् बध्वा वाम्भसि मज्जयेत्

manuṣyahāriṇo rājñā dagdhavyās te kaṭāgninā / gohartur nāsikāṃ chindyāt badhvā vāmbhasi majjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धान्यं दशभ्यः कुम्भेभ्यो हरणे ऽभ्यधिकं वधः । शेषेष्व् एकादशगुणं दाप्यस् तस्य च तद्धनम्

dhānyaṃ daśabhyaḥ kumbhebhyo haraṇe 'bhyadhikaṃ vadhaḥ / śeṣeṣv ekādaśaguṇaṃ dāpyas tasya ca taddhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धान्यहारी दशगुणं दाप्यस् तद् द्विगुणं दमम्

dhānyahārī daśaguṇaṃ dāpyas tad dviguṇaṃ damam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृणं वा यदि वा काष्ठं पुष्पं वा यदि वा फलम् । अनापृच्छ्य तु गृह्णानो हस्तच्छेदनम् अर्हति

tṛṇaṃ vā yadi vā kāṣṭhaṃ puṣpaṃ vā yadi vā phalam / anāpṛcchya tu gṛhṇāno hastacchedanam arhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृत्तस्वाध्यायवान् स्तेयी बन्धने क्लेश्यते चिरम् । स्वामिने तद् धनं दाप्यः प्रायश्चित्तं न कार्यते

vṛttasvādhyāyavān steyī bandhane kleśyate ciram / svāmine tad dhanaṃ dāpyaḥ prāyaścittaṃ na kāryate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.