Library·Brhaspati-Smrti, Vyavahara·1·1.23

Brhaspati-Smrti, Vyavahara 1.23

स्तेनानाम् एतद् आख्यातं सर्वेषां दण्डनिग्रहम् । साहसस्याधुना सम्यक् श्रूयतां वधशासनम्

stenānām etad ākhyātaṃ sarveṣāṃ daṇḍanigraham / sāhasasyādhunā samyak śrūyatāṃ vadhaśāsanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनुष्यमारणं चौर्यं परदाराभिमर्शनम् । पारुष्यम् उभयं चैव साहसं तु चतुर्विधम्

manuṣyamāraṇaṃ cauryaṃ paradārābhimarśanam / pāruṣyam ubhayaṃ caiva sāhasaṃ tu caturvidham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हीनमध्योत्तमत्वेन त्रिविधं तत् प्रकीर्तितम् । द्रव्यापेक्षया दमास् तत्र प्रथमोत्तममध्यमाः

hīnamadhyottamatvena trividhaṃ tat prakīrtitam / dravyāpekṣayā damās tatra prathamottamamadhyamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आततायिद्विजाग्याणां धर्मयुद्धेन हिंसनम् । इमान् धर्मान् कलियुगे वर्ज्यान् आहुर् मनीषिणः

ātatāyidvijāgyāṇāṃ dharmayuddhena hiṃsanam / imān dharmān kaliyuge varjyān āhur manīṣiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षेत्रोपकरणं सेतुं मूलपुष्पफलानि च । विनाशयन् हरन् दण्ड्यः शतोद्यम् अनुरूपतः

kṣetropakaraṇaṃ setuṃ mūlapuṣpaphalāni ca / vināśayan haran daṇḍyaḥ śatodyam anurūpataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पशुवस्त्रान्नपानानि गृहोपकरणं तथा । हिंसयंश् चौरवद् दाप्यो द्विशतोद्यं दमं तथा

paśuvastrānnapānāni gṛhopakaraṇaṃ tathā / hiṃsayaṃś cauravad dāpyo dviśatodyaṃ damaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्रीपुंसौ हेमरत्नानि देवविप्रधनं तथा । कौशेयं चोत्तमद्रव्यम् एषां मूल्यसमो दमः

strīpuṃsau hemaratnāni devavipradhanaṃ tathā / kauśeyaṃ cottamadravyam eṣāṃ mūlyasamo damaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विगुणो वा कल्पनीयः पुरुषापेक्षया नृपैः । हन्ता वा घातनीयः स्यात् प्रसंगविनिवृत्तये

dviguṇo vā kalpanīyaḥ puruṣāpekṣayā nṛpaiḥ / hantā vā ghātanīyaḥ syāt prasaṃgavinivṛttaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साहसं पञ्चधा प्रोक्तं वधस् तत्राधिकः स्मृतः । तत्कारिणो नार्थदमैः शास्या वध्याः प्रयत्नतः

sāhasaṃ pañcadhā proktaṃ vadhas tatrādhikaḥ smṛtaḥ / tatkāriṇo nārthadamaiḥ śāsyā vadhyāḥ prayatnataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकाशघातका ये तु तथा चोपांशुघातकाः । ज्ञात्वा सम्यग्धनं हृत्वा हन्तव्याः विविधैर् वधैः

prakāśaghātakā ye tu tathā copāṃśughātakāḥ / jñātvā samyagdhanaṃ hṛtvā hantavyāḥ vividhair vadhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मित्रप्राप्त्यर्थलाभे वा राज्ञा लोकहितैषिणा । न मोक्तव्याः साहसिकाः सर्वलोकभयावहाः

mitraprāptyarthalābhe vā rājñā lokahitaiṣiṇā / na moktavyāḥ sāhasikāḥ sarvalokabhayāvahāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोभाद् भयाद् वा यो राजा न हन्त्य् अन्यायकारिणः । तस्य प्रक्षुभ्यते राष्ट्रं राज्याच् च परिहीयते

lobhād bhayād vā yo rājā na hanty anyāyakāriṇaḥ / tasya prakṣubhyate rāṣṭraṃ rājyāc ca parihīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बन्धाग्निविषशस्त्रेण परान् यस् तु प्रमापयेत् । क्रोधादिना निमित्तेन नरः साहसिकस् तु सः

bandhāgniviṣaśastreṇa parān yas tu pramāpayet / krodhādinā nimittena naraḥ sāhasikas tu saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकस्य बहवो यत्र प्रहरन्ति रुषान्विताः । मर्मप्रहारदो यस् तु घातकः स उदाहृतः

ekasya bahavo yatra praharanti ruṣānvitāḥ / marmaprahārado yas tu ghātakaḥ sa udāhṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मर्मघाती तु यस् तेषां यथोक्तं दापयेद् दमम् । आरम्भकृत्सहायश् च तथा मार्गानुदेशकः । आश्रयः शस्त्रदाता च भक्तदाता विकर्मिणाम्

marmaghātī tu yas teṣāṃ yathoktaṃ dāpayed damam / ārambhakṛtsahāyaś ca tathā mārgānudeśakaḥ / āśrayaḥ śastradātā ca bhaktadātā vikarmiṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युद्धोपदेशकश् चैव तद्विनाशप्रदर्शकः । उपेक्षी कार्ययुक्तश् च दोषवक्तानुमोदकः

yuddhopadeśakaś caiva tadvināśapradarśakaḥ / upekṣī kāryayuktaś ca doṣavaktānumodakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाततायिवधे हन्ता किल्विषं प्राप्नुयात् क्वचित् । विनाशार्थिनम् आयान्तं घातयन्न् आपराध्नुयात्

nātatāyivadhe hantā kilviṣaṃ prāpnuyāt kvacit / vināśārthinam āyāntaṃ ghātayann āparādhnuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आततायिनम् उत्कृष्टं वृत्तस्वाध्यायसंयुतम् । यो न हन्याद् वधप्राप्तं सो ऽश्वमेधफलं लभेत्

ātatāyinam utkṛṣṭaṃ vṛttasvādhyāyasaṃyutam / yo na hanyād vadhaprāptaṃ so 'śvamedhaphalaṃ labhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वाध्यायिनं कुले जातं यो हन्याद् आततायिनम् । अहत्वा भ्रूणहा स स्यान् न हत्वा भ्रूणहा भवेत्

svādhyāyinaṃ kule jātaṃ yo hanyād ātatāyinam / ahatvā bhrūṇahā sa syān na hatvā bhrūṇahā bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षतस्याल्पम् अहत्वं च मर्मस्थानं च यत्नतः । सामर्थ्यं चानुबन्धं च ज्ञात्वा चिह्नैः प्रसादयेत्

kṣatasyālpam ahatvaṃ ca marmasthānaṃ ca yatnataḥ / sāmarthyaṃ cānubandhaṃ ca jñātvā cihnaiḥ prasādayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हतस् तु दृश्यते यत्र घातकश् च न दृश्यते । पूर्ववैरानुसारेण ज्ञातव्यः स महीभुजा

hatas tu dṛśyate yatra ghātakaś ca na dṛśyate / pūrvavairānusāreṇa jñātavyaḥ sa mahībhujā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समघाती तु यस् तेषां यथोक्तं दापयेद् दमम् । आरम्भकृत्सहायश् च दोषभाजस् तद् अर्धतः

samaghātī tu yas teṣāṃ yathoktaṃ dāpayed damam / ārambhakṛtsahāyaś ca doṣabhājas tad ardhataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिवेश्यानुवेश्यौ च तस्य मित्रारिबान्धवाः । प्रष्टव्या राजपुरुषैः सामादिभिर् उपक्रमैः

prativeśyānuveśyau ca tasya mitrāribāndhavāḥ / praṣṭavyā rājapuruṣaiḥ sāmādibhir upakramaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विज्ञेयो ऽसाधुसंसर्गाच् चिह्नहोढेन वा नरैः । एषोदिता घातकानां तस्कराणां च भावना

vijñeyo 'sādhusaṃsargāc cihnahoḍhena vā naraiḥ / eṣoditā ghātakānāṃ taskarāṇāṃ ca bhāvanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहीतः शङ्कया यस् तु न तत् कार्यं प्रपद्यते । शपथेन विशोद्धव्यः सर्ववादेष्व् अयं विधिः

gṛhītaḥ śaṅkayā yas tu na tat kāryaṃ prapadyate / śapathena viśoddhavyaḥ sarvavādeṣv ayaṃ vidhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिव्यैर् विशुद्धो मेध्यः स्याद् अशुद्धो वधम् अर्हति । निग्रहानुग्रहैर् राज्ञः कीर्तिर् धर्मश् च वर्धते

divyair viśuddho medhyaḥ syād aśuddho vadham arhati / nigrahānugrahair rājñaḥ kīrtir dharmaś ca vardhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.