Library·Brhadaranyaka-Upanisad, with Samkara's commentary·1

Brhadaranyaka-Upanisad, with Samkara's commentary 1

उषा इति, ब्राह्मो मुहूर्त उषाः ।

uṣā iti, brāhmo muhūrta uṣāḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहः सौवर्णो ग्रहो दीप्तिसामान्याद्वै ।

ahaḥ sauvarṇo graho dīptisāmānyādvai /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैवेह किञ्चनाग्र आसीत् ।

naiveha kiñcanāgra āsīt /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आपो वै या अर्चनाङ्गभूतास्ता एवार्को ऽग्नेरर्कस्य हेतुत्वात् ।

āpo vai yā arcanāṅgabhūtāstā evārko 'gnerarkasya hetutvāt /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स च जातः प्रजापतिस्त्रेधा त्रिप्रकारमात्मानं स्वयमेव कार्यकरणसंघातं व्यकुरुत व्यभजदित्येतत् ।

sa ca jātaḥ prajāpatistredhā triprakāramātmānaṃ svayameva kāryakaraṇasaṃghātaṃ vyakuruta vyabhajadityetat /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स मृत्युरकामयत कामितवान् ।

sa mṛtyurakāmayata kāmitavān /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स ऐक्षत-स एवं भीतं कृतरवं कुमारं दृष्ट्वा मृत्युरैक्षतेक्षितवान् अशनायावानपि-यदा कदाचिद्वा इमं कुमारमपिमंस्ये-अभिपूर्वोमन्यतिर्हिंसार्थः-हिंसिष्य इत्यर्थः;कनीयो ऽन्नं करिष्ये कनीयो ऽल्पमन्नं करिष्य इति ।

sa aikṣata-sa evaṃ bhītaṃ kṛtaravaṃ kumāraṃ dṛṣṭvā mṛtyuraikṣatekṣitavān aśanāyāvānapi-yadā kadācidvā imaṃ kumāramapimaṃsye-abhipūrvomanyatirhiṃsārthaḥ-hiṃsiṣya ityarthaḥ;kanīyo 'nnaṃ kariṣye kanīyo 'lpamannaṃ kariṣya iti /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽकामयतेत्यश्वाश्वमेधयोर्निर्वचनार्थमिदमाह- भूयसा महता यज्ञेन भूयः पुनरपि यज्ञेयेति ।

so 'kāmayatetyaśvāśvamedhayornirvacanārthamidamāha- bhūyasā mahatā yajñena bhūyaḥ punarapi yajñeyeti /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽकामयत, कथम्? मेध्यं मेधार्ह यज्ञियं मे ममेदं शरीरं स्यात् ।

so 'kāmayata, katham? medhyaṃ medhārha yajñiyaṃ me mamedaṃ śarīraṃ syāt /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वया द्विप्रकाराः ।

dvayā dviprakārāḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते देवा हैवं विनिश्चित्य, वाचं वागभिमानिनीं देवतामुचुरुक्तवन्तः ।

te devā haivaṃ viniścitya, vācaṃ vāgabhimāninīṃ devatāmucuruktavantaḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैव घ्राणादिदेवता उद्गीथनिर्वर्तत्वाज्जपमन्त्रप्रकाश्या उपास्याश्चेति कमेण परीक्षितवन्तः ।

tathaiva ghrāṇādidevatā udgīthanirvartatvājjapamantraprakāśyā upāsyāśceti kameṇa parīkṣitavantaḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथानन्तरं ह इममित्यभिनयप्रदर्शनार्थम् ।

athānantaraṃ ha imamityabhinayapradarśanārtham /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते प्रजापतिप्राणा मुख्येन प्राणेन परिप्रापितदेवस्वरूपा होचुरुक्तवन्तः फलावस्थाः ।

te prajāpatiprāṇā mukhyena prāṇena pariprāpitadevasvarūpā hocuruktavantaḥ phalāvasthāḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा वा एषा देवता दूर्नाम ।

sā vā eṣā devatā dūrnāma /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा वा एषा देवतेत्युक्तार्थम् ।

sā vā eṣā devatetyuktārtham /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा वा एषा देवता, तदेतत्प्राणात्मज्ञानकर्मफलं वागादीनामग्न्याद्यात्मत्वमुच्यते ।

sā vā eṣā devatā, tadetatprāṇātmajñānakarmaphalaṃ vāgādīnāmagnyādyātmatvamucyate /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वै वाचमेव प्रथमामत्यवहत् ।

sa vai vācameva prathamāmatyavahat /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा प्राणो घ्राणम्- वायुरभवत् ।

tathā prāṇo ghrāṇam- vāyurabhavat /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा चक्षुरादित्यो ऽभवत्स तु तपति ॥१४॥

tathā cakṣurādityo 'bhavatsa tu tapati //14//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा श्रोत्रं दिशो ऽभवत् ।

tathā śrotraṃ diśo 'bhavat /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनश्चन्द्रमा भाति ।

manaścandramā bhāti /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा वागादिभिरात्मार्थमागानं कृतं तथा मुख्यो ऽपि प्राणः सर्वप्राणसाधारणं प्राजापत्यफलमागानं कृत्वा त्रिषु पमानेषु, अथानन्तरं शिष्टेषु नवसु, स्तोत्रेषु, आत्मने आत्मार्थमन्नाद्यमन्नं च तदाद्यं चान्नाद्यमागायत् ।

yathā vāgādibhirātmārthamāgānaṃ kṛtaṃ tathā mukhyo 'pi prāṇaḥ sarvaprāṇasādhāraṇaṃ prājāpatyaphalamāgānaṃ kṛtvā triṣu pamāneṣu, athānantaraṃ śiṣṭeṣu navasu, stotreṣu, ātmane ātmārthamannādyamannaṃ ca tadādyaṃ cānnādyamāgāyat /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते वागादयो देवाः, स्वविषयद्योतनाद्देवाः, अब्रुवन्नुक्तवन्तो मुख्यं प्राणम् इदमेतावन्नातो ऽधिकमस्ति ।

te vāgādayo devāḥ, svaviṣayadyotanāddevāḥ, abruvannuktavanto mukhyaṃ prāṇam idametāvannāto 'dhikamasti /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽयास्य आङ्गिरस इत्यादि यथोपन्यस्तमेवोपादीयते उत्तरार्थम्ऽप्राणो वा अङ्गानां रसःऽइत्येवमन्तं वाक्यं यथाव्याख्यार्थमेव पुनः स्मारयति ।

so 'yāsya āṅgirasa ityādi yathopanyastamevopādīyate uttarārtham'prāṇo vā aṅgānāṃ rasaḥ'ityevamantaṃ vākyaṃ yathāvyākhyārthameva punaḥ smārayati /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष उ एव प्रकृत आङ्गिरसो बृहस्पतिः ।

eṣa u eva prakṛta āṅgiraso bṛhaspatiḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष उ एव ब्रह्मणस्पतिः ।

eṣa u eva brahmaṇaspatiḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष उ एव साम ।

eṣa u eva sāma /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष उ वा उद्गीथः ।

eṣa u vā udgīthaḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्धापि तत्तत्रैतस्मिन्नुक्तेर्ऽथे हाप्याख्यायिकापि श्रूतये हस्म ।

taddhāpi tattatraitasminnukter'the hāpyākhyāyikāpi śrūtaye hasma /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्येति प्रकृतं प्राणमभिसम्वध्नाति ।

tasyeti prakṛtaṃ prāṇamabhisamvadhnāti /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य हैतस्य साम्नो यः सुवर्णं वेद भवति हास्य सुवर्णम् ।

tasya haitasya sāmno yaḥ suvarṇaṃ veda bhavati hāsya suvarṇam /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य हैतस्य साम्नो यः प्रतिष्ठां वेद ।

tasya haitasya sāmno yaḥ pratiṣṭhāṃ veda /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथानन्तरं यस्माच्चैवं विदुषा प्रयुज्यमानं देवभावायाभ्यारोहफलं जपकर्म, अतस्तस्मात्तद्विधीयत इह ।

athānantaraṃ yasmāccaivaṃ viduṣā prayujyamānaṃ devabhāvāyābhyārohaphalaṃ japakarma, atastasmāttadvidhīyata iha /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मैवात्मेति प्रजापतिः प्रथमो ऽण्डजः शरीर्यभिधीयते ।

ātmaivātmeti prajāpatiḥ prathamo 'ṇḍajaḥ śarīryabhidhīyate /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽबिभेत्स प्रजापतिर्योयं प्रथमः शरीरि पुरुषविधो व्याख्यातः ।

so 'bibhetsa prajāpatiryoyaṃ prathamaḥ śarīri puruṣavidho vyākhyātaḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स प्रापतिर्वै नैव रेमे रतिं नान्वभवत्, अरत्याविष्टो ऽभूदित्यर्थः, अस्मादादिदेव यतः, इदानीमपि तस्मादेकाकित्वादिधर्मवत्त्वादेकाकी न रमते रतिं नानुभवति ।

sa prāpatirvai naiva reme ratiṃ nānvabhavat, aratyāviṣṭo 'bhūdityarthaḥ, asmādādideva yataḥ, idānīmapi tasmādekākitvādidharmavattvādekākī na ramate ratiṃ nānubhavati /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा शतरूपा उ ह इयं सेयं दुहितृगमने स्मार्तं प्रतिषेधमनुस्मरन्तीक्षाञ्चके ।

sā śatarūpā u ha iyaṃ seyaṃ duhitṛgamane smārtaṃ pratiṣedhamanusmarantīkṣāñcake /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स प्रजापतिः सर्वमिदं जगत्सृष्ट्वा अवेत् ।

sa prajāpatiḥ sarvamidaṃ jagatsṛṣṭvā avet /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं स प्रजापतिर्जगदिदं मिथुनात्मकं सृष्टा ब्रह्मणादिवर्णनियन्वर्देवताः सिसृक्षुरादौ, अयेति शब्दद्वयमभिनयप्रदर्शनार्थम्, अनेन प्रकारेण मुखे हस्तौ प्रक्षित्याभ्यमन्यदाभिमुख्येन मन्यनपकरोत् ।

evaṃ sa prajāpatirjagadidaṃ mithunātmakaṃ sṛṣṭā brahmaṇādivarṇaniyanvardevatāḥ sisṛkṣurādau, ayeti śabdadvayamabhinayapradarśanārtham, anena prakāreṇa mukhe hastau prakṣityābhyamanyadābhimukhyena manyanapakarot /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्वेदं तदिति बीजावस्थं जगत्प्रागुत्पत्तेस्तर्हि तस्मिन्काले;परोक्षत्वासर्वनाम्नाप्रत्यक्षाभिधानेनाभिधीयते, भूतकालसम्बन्धित्वादव्याकृतभाविनो जगतः;सुखग्रहणार्थमैतिह्यप्रयोगो ह शब्दः ।

tadvedaṃ taditi bījāvasthaṃ jagatprāgutpattestarhi tasminkāle;parokṣatvāsarvanāmnāpratyakṣābhidhānenābhidhīyate, bhūtakālasambandhitvādavyākṛtabhāvino jagataḥ;sukhagrahaṇārthamaitihyaprayogo ha śabdaḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदेतदात्मतत्त्वं प्रेयः प्रियतरं पुत्रात् ।

tadetadātmatattvaṃ preyaḥ priyataraṃ putrāt /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदिति वक्ष्यमाणमनन्तरवाक्ये ऽवद्योत्यं वस्त्वाहुः ।

taditi vakṣyamāṇamanantaravākye 'vadyotyaṃ vastvāhuḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मापरम्, सर्वभावस्य साध्यत्वोपपत्तेः ।

brahmāparam, sarvabhāvasya sādhyatvopapatteḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूत्रितः शास्रार्थः"आत्मेत्येवोपासीत"इति ।

sūtritaḥ śāsrārthaḥ"ātmetyevopāsīta"iti /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स नैव व्यभवत्, कर्मणे ब्रह्म तथा नव्यभवत्, वित्तोपार्जयितुरभावात् ।

sa naiva vyabhavat, karmaṇe brahma tathā navyabhavat, vittopārjayiturabhāvāt /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स परिचारकभावात्पुनरपि नैव व्यभवत्, स शौद्रं वर्णमसृजत- शूद्र एव शौद्रः, स्वार्थे ऽणि वृद्धिः ।

sa paricārakabhāvātpunarapi naiva vyabhavat, sa śaudraṃ varṇamasṛjata- śūdra eva śaudraḥ, svārthe 'ṇi vṛddhiḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स चतुरः सृष्ट्वापि वर्णान्नैव व्यभवत्, उग्रत्वात्क्षत्रस्यानियताशङ्कया ।

sa caturaḥ sṛṣṭvāpi varṇānnaiva vyabhavat, ugratvātkṣatrasyāniyatāśaṅkayā /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदेतच्चातुर्वर्ण्यं सृष्टम् - ब्रह्म क्षत्रं विट्शूद्र इति;उत्तरार्थं उपसंहारः यत्तत्स्रष्टृ ब्रह्म, तदग्निनैवनान्येन रूपेण देवेषु ब्रह्म, ब्राह्मणजातिरभवत् ।

tadetaccāturvarṇyaṃ sṛṣṭam - brahma kṣatraṃ viṭśūdra iti;uttarārthaṃ upasaṃhāraḥ yattatsraṣṭṛ brahma, tadagninaivanānyena rūpeṇa deveṣu brahma, brāhmaṇajātirabhavat /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथो इत्ययं वाक्योपन्यासार्थः ।

atho ityayaṃ vākyopanyāsārthaḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मैवेदमग्र आसीत् ।

ātmaivedamagra āsīt /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्सप्तान्नानि, यद् अजनयदिति क्रियाविशेषणम्;मेधया प्रज्ञया विज्ञानेन तपसा च कर्मणा;ज्ञानकर्मणी एव हि मेधातपः शब्दवाच्ये, तयोः प्रकृतत्वात्;नेतरे मेधातपसी, अप्रकरणात्;पाङ्क्तं हि कर्म जायादिसाधनम्; ऽय एवं वेदऽइति चानन्तरमेव ज्ञानं प्रकृतम्;तस्मान्न प्रसिद्धयोर्मेधातपसोराशङ्का कार्या;अतो यानि सप्तान्नानि ज्ञानकर्मभ्यां जनितवान्पिता तानि प्रकाशयिष्याम इति वाक्यशेषः ॥१॥

yatsaptānnāni, yad ajanayaditi kriyāviśeṣaṇam;medhayā prajñayā vijñānena tapasā ca karmaṇā;jñānakarmaṇī eva hi medhātapaḥ śabdavācye, tayoḥ prakṛtatvāt;netare medhātapasī, aprakaraṇāt;pāṅktaṃ hi karma jāyādisādhanam; 'ya evaṃ veda'iti cānantarameva jñānaṃ prakṛtam;tasmānna prasiddhayormedhātapasorāśaṅkā kāryā;ato yāni saptānnāni jñānakarmabhyāṃ janitavānpitā tāni prakāśayiṣyāma iti vākyaśeṣaḥ //1//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रऽयत्सप्तान्नानि मेधया तपसाजनयत्पिताऽइत्यस्य कोर्ऽथ उच्यते? इथि हि शब्देनैव व्याचष्टे प्रसिद्धार्थावद्योतकेन ।

tatra'yatsaptānnāni medhayā tapasājanayatpitā'ityasya kor'tha ucyate? ithi hi śabdenaiva vyācaṣṭe prasiddhārthāvadyotakena /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रीण्यात्मने ऽकुरुतेति को ऽस्यार्थ इत्युच्यते - मनोवाक्प्राणा एतानि त्रीण्यन्नानि, तानि मनो वाचं प्राणं चात्मने आत्मार्थमकुरुत - कृतवान् सृष्ट्वा आदौ पिता ।

trīṇyātmane 'kuruteti ko 'syārtha ityucyate - manovākprāṇā etāni trīṇyannāni, tāni mano vācaṃ prāṇaṃ cātmane ātmārthamakuruta - kṛtavān sṛṣṭvā ādau pitā /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रय लोका एत एव वागेवायं लोको मनो ऽन्तरिक्षलोकः, प्राणो ऽसौ लोकः ॥४॥

traya lokā eta eva vāgevāyaṃ loko mano 'ntarikṣalokaḥ, prāṇo 'sau lokaḥ //4//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रयो वेदा इत्यादीनि वाक्यानि ऋज्वर्थानि ॥५-७॥

trayo vedā ityādīni vākyāni ṛjvarthāni //5-7//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विज्ञातं विजिज्ञास्यमविज्ञातमेत एव ।

vijñātaṃ vijijñāsyamavijñātameta eva /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्किञ्च विजिज्ञास्यम्, विस्पष्टं ज्ञातुमिष्टं विजिज्ञास्यम्, तत्सर्वं मनसो रूपम्;मनो हि यस्मास्यम् ।

yatkiñca vijijñāsyam, vispaṣṭaṃ jñātumiṣṭaṃ vijijñāsyam, tatsarvaṃ manaso rūpam;mano hi yasmāsyam /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्किञ्चाविज्ञातं विज्ञानागोचरं न च सन्दिह्यमानम्, प्राणस्य तद्रूपम् प्राणो ह्यविज्ञातो ऽनिरुक्तश्रुतेः ।

yatkiñcāvijñātaṃ vijñānāgocaraṃ na ca sandihyamānam, prāṇasya tadrūpam prāṇo hyavijñāto 'niruktaśruteḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यै तस्याः वाचः प्रजापतेरन्नत्वेन प्रस्तुतायाः पृथिवी शरीरं ब्रह्म आधारः, ज्योतीरूपं प्रकाशात्मकं करणं चाधेयं प्रकाशः, तदुभयं पृथिव्यग्नि वागेव प्रजापतेः ।

tasyai tasyāḥ vācaḥ prajāpaterannatvena prastutāyāḥ pṛthivī śarīraṃ brahma ādhāraḥ, jyotīrūpaṃ prakāśātmakaṃ karaṇaṃ cādheyaṃ prakāśaḥ, tadubhayaṃ pṛthivyagni vāgeva prajāpateḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैतस्य प्राजापत्यान्नोक्तस्यैव मनसो द्यौर्द्युलोकः शरीरं कार्यमाधारः, ज्योतीरूपं करणमाधेयो ऽसावादित्यः ।

athaitasya prājāpatyānnoktasyaiva manaso dyaurdyulokaḥ śarīraṃ kāryamādhāraḥ, jyotīrūpaṃ karaṇamādheyo 'sāvādityaḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैतस्य प्रकृतस्य प्रजापत्यान्नस्य प्राणमस्य, न प्रजोक्तस्यान्तरनिर्दिष्टस्य, आपः शरीरं कार्यं करणाधारः, पूर्ववज्जयोतीरूपमसौ चन्द्रः ।

athaitasya prakṛtasya prajāpatyānnasya prāṇamasya, na prajoktasyāntaranirdiṣṭasya, āpaḥ śarīraṃ kāryaṃ karaṇādhāraḥ, pūrvavajjayotīrūpamasau candraḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऽस एषः संवत्सरःऽ -यो ऽयं त्र्यन्नात्मा प्रजापतिः प्रकृतः, स एष संवत्सरात्मना विशेषतो निर्दिश्यते ।

'sa eṣaḥ saṃvatsaraḥ' -yo 'yaṃ tryannātmā prajāpatiḥ prakṛtaḥ, sa eṣa saṃvatsarātmanā viśeṣato nirdiśyate /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो वै परोक्षाभिहितः संवत्सरः प्रजापतिः षोडशकलः स नैवात्यन्तं परोक्षो मन्तव्यः, यस्मादयमेव स प्रत्यक्ष उपलभ्यते ।

yo vai parokṣābhihitaḥ saṃvatsaraḥ prajāpatiḥ ṣoḍaśakalaḥ sa naivātyantaṃ parokṣo mantavyaḥ, yasmādayameva sa pratyakṣa upalabhyate /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथेति वाक्योपन्यासार्थः ।

atheti vākyopanyāsārthaḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्प्रतिः सम्प्रदानम्;सम्प्रत्तिरिति वक्ष्यमाणस्य कर्मणो नामधेयम् ।

sampratiḥ sampradānam;samprattiriti vakṣyamāṇasya karmaṇo nāmadheyam /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथिव्यै पृथिव्याः च एनम् अग्नेश्च दैवी अधिदैवात्मिका वागेनं कृतसम्प्रत्तिकमाविशति ।

pṛthivyai pṛthivyāḥ ca enam agneśca daivī adhidaivātmikā vāgenaṃ kṛtasamprattikamāviśati /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिवश्चैनमादित्याच्च दैवं मन आविशति - तच्च दैवं मनः;स्वभावनिर्मलत्वात्;येन मनसा असौ आनन्द्येव भवति सुख्येव भवति;अथो अपि न शोचति, शोकादिनिमित्तासंयोगाति ॥१९॥

divaścainamādityācca daivaṃ mana āviśati - tacca daivaṃ manaḥ;svabhāvanirmalatvāt;yena manasā asau ānandyeva bhavati sukhyeva bhavati;atho api na śocati, śokādinimittāsaṃyogāti //19//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्भयश्चैनं चन्द्रमसश्च दैवः प्राण आविशति ।

adbhayaścainaṃ candramasaśca daivaḥ prāṇa āviśati /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथातो ऽनन्तरं व्रतमीमांसा उपासनकर्मविचारणेत्यर्थः ।

athāto 'nantaraṃ vratamīmāṃsā upāsanakarmavicāraṇetyarthaḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथानन्तरम् अधिदैवतं देवताविषयं दर्शनमुच्यते ।

athānantaram adhidaivataṃ devatāviṣayaṃ darśanamucyate /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैतस्यैवार्थस्य प्रकाशक एष श्लोको मन्त्रो भवति ।

athaitasyaivārthasya prakāśaka eṣa śloko mantro bhavati /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रयम्;किं तत्त्रयम्? इत्युच्यते ।

trayam;kiṃ tattrayam? ityucyate /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथेदानीं रूपाणां सितासितप्रभृतीनां चक्षुरिति चक्षुर्विषयसामान्यं चक्षुःशब्दाभिधेयं रूपसामान्यं प्रकाश्यमात्रमभिधीयते ।

athedānīṃ rūpāṇāṃ sitāsitaprabhṛtīnāṃ cakṣuriti cakṣurviṣayasāmānyaṃ cakṣuḥśabdābhidheyaṃ rūpasāmānyaṃ prakāśyamātramabhidhīyate /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथेदानीं सर्वकर्मविशेषाणां मननदर्शनात्मकानां चलनात्मकानां च क्रियासामान्यमात्रे ऽन्तर्भाव उच्यते ।

athedānīṃ sarvakarmaviśeṣāṇāṃ mananadarśanātmakānāṃ calanātmakānāṃ ca kriyāsāmānyamātre 'ntarbhāva ucyate /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.