Brahmavaivarta Purāṇa 1.10

वर्णसङ्करदोषेण बह्व्यश्चाश्रुतजातय ।। तासां नामानि संख्याश्च को वा वक्तुं क्षमो द्विज

varṇasaṅkaradoṣeṇa bahvyaścāśrutajātaya || tāsāṃ nāmāni saṃkhyāśca ko vā vaktuṃ kṣamo dvija

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैद्योऽश्विनीकुमारेण जातो विप्रस्य योषिति ।। वैद्यवीर्य्येण शूद्रायां बभूवुर्बहवो जनाः

vaidyo'śvinīkumāreṇa jāto viprasya yoṣiti || vaidyavīryyeṇa śūdrāyāṃ babhūvurbahavo janāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते च ग्राम्यगुणज्ञाश्च मन्त्रौषधिपरायणाः ।। तेभ्यश्च जाताः शूद्रायां ये व्यालग्राहिणो भुवि

te ca grāmyaguṇajñāśca mantrauṣadhiparāyaṇāḥ || tebhyaśca jātāḥ śūdrāyāṃ ye vyālagrāhiṇo bhuvi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शौनक उवाच ।। कथं ब्राह्मणपत्न्यां तु सूर्य्यपुत्रोऽश्विनीसुतः ।। अहो केनाविवेकेन वीर्य्याधानं चकार ह

śaunaka uvāca || kathaṃ brāhmaṇapatnyāṃ tu sūryyaputro'śvinīsutaḥ || aho kenāvivekena vīryyādhānaṃ cakāra ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौतिरुवाच ।। गच्छन्तीं तीर्थयात्रायां ब्राह्मणीं रविनन्दनः ।। ददर्श कामुकः शान्तः पुष्पोद्याने च निर्जने

sautiruvāca || gacchantīṃ tīrthayātrāyāṃ brāhmaṇīṃ ravinandanaḥ || dadarśa kāmukaḥ śāntaḥ puṣpodyāne ca nirjane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तया निवारितो यत्नाद्बलेन बलवान्सुरः ।। अतीव सुन्दरीं दृष्ट्वा वीर्य्याधानं चकार सः

tayā nivārito yatnādbalena balavānsuraḥ || atīva sundarīṃ dṛṣṭvā vīryyādhānaṃ cakāra saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रुतं तत्याज गर्भं सा पुष्पोद्याने मनोहरे ।। सद्यो बभूव पुत्रश्च तप्तकाञ्चनस न्निभः

drutaṃ tatyāja garbhaṃ sā puṣpodyāne manohare || sadyo babhūva putraśca taptakāñcanasa nnibhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सपुत्रा स्वामिनो गेहं जगाम व्रीडिता सदा ।। स्वामिनं कथयामास यन्मार्गे दैवसङ्कटम्

saputrā svāmino gehaṃ jagāma vrīḍitā sadā || svāminaṃ kathayāmāsa yanmārge daivasaṅkaṭam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विप्रो रोषेण तत्याज तं च पुत्रं स्वकामिनीम् ।। सरिद्बभूव योगेन सा च गोदावरी स्मृता

vipro roṣeṇa tatyāja taṃ ca putraṃ svakāminīm || saridbabhūva yogena sā ca godāvarī smṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रं चिकित्साशास्त्रं च पाठयामास यत्नतः ।। नानाशिल्पं च मंत्रं च स्वयं स रविनन्दनः

putraṃ cikitsāśāstraṃ ca pāṭhayāmāsa yatnataḥ || nānāśilpaṃ ca maṃtraṃ ca svayaṃ sa ravinandanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विप्रश्च वेतनाज्योतिर्गणनाच्च निरन्तरम् ।। वेदधर्मपरित्यक्तो बभूव गणको भुवि

vipraśca vetanājyotirgaṇanācca nirantaram || vedadharmaparityakto babhūva gaṇako bhuvi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोभी विप्रश्च शूद्राणामग्रे दानं गृहीतवान् ।। ग्रहणे मृतदानानामग्रादानो बभूव सः

lobhī vipraśca śūdrāṇāmagre dānaṃ gṛhītavān || grahaṇe mṛtadānānāmagrādāno babhūva saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कश्चित्पुमान्ब्रह्मयज्ञे यज्ञकुण्डात्समुत्थितः ।। स सूतो धर्मवक्ता च मत्पूर्वपुरुषः स्मृतः

kaścitpumānbrahmayajñe yajñakuṇḍātsamutthitaḥ || sa sūto dharmavaktā ca matpūrvapuruṣaḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुराणं पाठयामास तं च ब्रह्मा कृपानिधिः ।। पुराणवक्ता सूतश्च यज्ञकुण्डसमुद्भवः

purāṇaṃ pāṭhayāmāsa taṃ ca brahmā kṛpānidhiḥ || purāṇavaktā sūtaśca yajñakuṇḍasamudbhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैश्यायां सूतवीर्य्येण पुमानेको बभूव ह ।। स भट्टो वावदूकश्च सर्वेषां स्तुतिपाठकः

vaiśyāyāṃ sūtavīryyeṇa pumāneko babhūva ha || sa bhaṭṭo vāvadūkaśca sarveṣāṃ stutipāṭhakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं ते कथितः किंचित्पृथिव्यां जातिनिर्णय ।। वर्णसङ्करदोषेण बह्व्योऽन्याः सन्ति जातयः

evaṃ te kathitaḥ kiṃcitpṛthivyāṃ jātinirṇaya || varṇasaṅkaradoṣeṇa bahvyo'nyāḥ santi jātayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सबन्धो येषु येषां यः सर्वजातिषु सर्वतः ।। तत्त्वं ब्रवीमि वेदोक्तं ब्रह्मणा कथितं पुरा

sabandho yeṣu yeṣāṃ yaḥ sarvajātiṣu sarvataḥ || tattvaṃ bravīmi vedoktaṃ brahmaṇā kathitaṃ purā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिता तातस्तु जनको जन्मदाता प्रकीर्तितः ।। अम्बा माता च जननी जनयित्री प्रसूरपि

pitā tātastu janako janmadātā prakīrtitaḥ || ambā mātā ca jananī janayitrī prasūrapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितामहः पितृपिता तत्पिता प्रपितापहः ।। अत ऊर्ध्वं ज्ञातयश्च सगोत्राः परिकीर्तितः

pitāmahaḥ pitṛpitā tatpitā prapitāpahaḥ || ata ūrdhvaṃ jñātayaśca sagotrāḥ parikīrtitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातामहः पिता मातुः प्रमातामह एव च ।। मातामहस्य जनकस्तत्पिता वृद्धपूर्वकः

mātāmahaḥ pitā mātuḥ pramātāmaha eva ca || mātāmahasya janakastatpitā vṛddhapūrvakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितामही पितुर्माता तच्छ्वश्रूः प्रपितामही ।। तच्छ्वश्रूश्च परिज्ञेया सा वृद्धप्रपितामही

pitāmahī piturmātā tacchvaśrūḥ prapitāmahī || tacchvaśrūśca parijñeyā sā vṛddhaprapitāmahī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातामही मातृमाता मातृतुल्या च पूजिता ।। प्रमातामहीति ज्ञेया प्रमातामहकामिनी

mātāmahī mātṛmātā mātṛtulyā ca pūjitā || pramātāmahīti jñeyā pramātāmahakāminī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृद्धमातामही ज्ञेया पत्पितुः कामिनी तथा ।। पितृभ्राता पितृ व्यश्च मातृभ्राता च मातुलः

vṛddhamātāmahī jñeyā patpituḥ kāminī tathā || pitṛbhrātā pitṛ vyaśca mātṛbhrātā ca mātulaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितृष्वसा पितुर्मातृष्वसा मातुस्स्वसा स्मृता ।। सूनुश्च तनयः पुत्रो दायादश्चात्मजस्तथा।।

pitṛṣvasā piturmātṛṣvasā mātussvasā smṛtā || sūnuśca tanayaḥ putro dāyādaścātmajastathā||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धनभाग्वीर्य्यजश्चैव पुंसि जन्ये च वर्त्तते ।। जन्यायां दुहिता कन्या चात्मजा परिकीर्तिता

dhanabhāgvīryyajaścaiva puṃsi janye ca varttate || janyāyāṃ duhitā kanyā cātmajā parikīrtitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रपत्नी वधू ज्ञेया जामाता दुहितुः पतिः ।। पतिः प्रियश्च भर्ता च स्वामीकान्ते च वर्तते

putrapatnī vadhū jñeyā jāmātā duhituḥ patiḥ || patiḥ priyaśca bhartā ca svāmīkānte ca vartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवरः स्वामिनो भ्राता ननांदा स्वामिनः स्वसा ।। श्वशुरः स्वामिनस्तातः श्वश्रूश्च स्वामिनः प्रसूः

devaraḥ svāmino bhrātā nanāṃdā svāminaḥ svasā || śvaśuraḥ svāminastātaḥ śvaśrūśca svāminaḥ prasūḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भार्य्या जाया प्रिया कान्ता स्त्री व पत्नी प्रकीर्तिता ।। पत्नीभ्राता श्यालकश्च स्वसा पत्न्याश्च श्यालिका

bhāryyā jāyā priyā kāntā strī va patnī prakīrtitā || patnībhrātā śyālakaśca svasā patnyāśca śyālikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पत्नीमाता तथा श्वश्रूस्तत्पिता श्वशुरः स्मृतः ।। सगर्भः सोदरो भ्राता सगर्भा भगिनी स्मृता

patnīmātā tathā śvaśrūstatpitā śvaśuraḥ smṛtaḥ || sagarbhaḥ sodaro bhrātā sagarbhā bhaginī smṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगिनीजो भागिनेयो भ्रातृजो भ्रातृपुत्रकः ।। आवुत्तो भगिनीकान्तो भगिनीपतिरेव च

bhaginījo bhāgineyo bhrātṛjo bhrātṛputrakaḥ || āvutto bhaginīkānto bhaginīpatireva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्यालीपतिस्तु भ्राता च श्वशुरैकत्वहेतुना ।। श्वशुरस्तु पिता ज्ञेयो जन्मदातुः समो मुने

śyālīpatistu bhrātā ca śvaśuraikatvahetunā || śvaśurastu pitā jñeyo janmadātuḥ samo mune

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्नदाता भयत्राता पत्नीतातस्तथैव च ।। विद्यादाता जन्मदाता पंचैते पितरो नृणाम्

annadātā bhayatrātā patnītātastathaiva ca || vidyādātā janmadātā paṃcaite pitaro nṛṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्नदातुश्च या पत्नी भगिनी गुरुकामिनी माता च तत्सपत्नी च कन्या पुत्रप्रिया तथा

annadātuśca yā patnī bhaginī gurukāminī mātā ca tatsapatnī ca kanyā putrapriyā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातुर्माता पितुर्माता श्वश्रूपित्रोः स्वसा तथा।। पितृव्यस्त्री मातुलानी मातरश्च चर्तुदश

māturmātā piturmātā śvaśrūpitroḥ svasā tathā|| pitṛvyastrī mātulānī mātaraśca cartudaśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पौत्रस्तु पुत्रपुत्रे च प्रपौत्रस्तत्सुतेऽपि च ।। तत्पुत्राद्याश्च ये वंश्याः कुलजाश्च प्रकीर्तिताः

pautrastu putraputre ca prapautrastatsute'pi ca || tatputrādyāśca ye vaṃśyāḥ kulajāśca prakīrtitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कन्यापुत्रश्च दौहित्रस्तत्पुत्राद्याश्च बांधवाः।। भागिनेयसुताद्याश्च पुरुषा बांधवाः स्मृताः

kanyāputraśca dauhitrastatputrādyāśca bāṃdhavāḥ|| bhāgineyasutādyāśca puruṣā bāṃdhavāḥ smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रातृपुत्रस्य पुत्राद्यास्ते पुनर्ज्ञातयः स्मृताः ।। गुरुपुत्रस्तथा भ्राता पोष्यः परमबान्धवः

bhrātṛputrasya putrādyāste punarjñātayaḥ smṛtāḥ || guruputrastathā bhrātā poṣyaḥ paramabāndhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरुकन्या च भगिनी पोष्या मातृसमा मुने।। पुत्रस्य च गुरुर्भ्राता पोष्यः सुस्निग्धबान्धवः

gurukanyā ca bhaginī poṣyā mātṛsamā mune|| putrasya ca gururbhrātā poṣyaḥ susnigdhabāndhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रस्य श्वशुरो भ्राता बन्धुर्वैवाहिकः स्मृतः।। कन्यायाः श्वशुरे चैव तत्सम्बन्धः प्रकीर्तितः

putrasya śvaśuro bhrātā bandhurvaivāhikaḥ smṛtaḥ|| kanyāyāḥ śvaśure caiva tatsambandhaḥ prakīrtitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरुश्च कन्यकायाश्च भ्राता सुस्निग्धबान्धवः ।। गुरुश्वशुरभ्रातॄणां गुरुतुल्यः प्रकीर्तितः

guruśca kanyakāyāśca bhrātā susnigdhabāndhavaḥ || guruśvaśurabhrātṝṇāṃ gurutulyaḥ prakīrtitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बन्धुता येन सार्द्ध च तन्मित्रं परिकीर्तितम् ।। मित्रं सुखप्रदं ज्ञेयं दुःखदो रिपुरुच्यते

bandhutā yena sārddha ca tanmitraṃ parikīrtitam || mitraṃ sukhapradaṃ jñeyaṃ duḥkhado ripurucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बान्धवो दुःखदो दैवान्निस्सम्बन्धोऽसुखप्रदः ।। सम्बन्धास्त्रिविधाः पुंसां विप्रेन्द्र जगतीतले

bāndhavo duḥkhado daivānnissambandho'sukhapradaḥ || sambandhāstrividhāḥ puṃsāṃ viprendra jagatītale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्याजो योनिजश्चैव प्रीतिजश्च प्रकीर्तितः ।। मित्रं तु प्रीतिजं ज्ञेयं स सम्बधः सुदुर्लभः

vidyājo yonijaścaiva prītijaśca prakīrtitaḥ || mitraṃ tu prītijaṃ jñeyaṃ sa sambadhaḥ sudurlabhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मित्रमाता मित्रभार्य्या मातृतुल्या न संशयः।। मित्रभ्राता मित्रपिता भ्रातृतातसमौ नृणाम्

mitramātā mitrabhāryyā mātṛtulyā na saṃśayaḥ|| mitrabhrātā mitrapitā bhrātṛtātasamau nṛṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्थं नामसम्बन्धमित्याह कमलोद्भवः।। जारश्चोपपर्तिर्बन्धुर्दुष्टा सम्भोगकर्त्तरि

caturthaṃ nāmasambandhamityāha kamalodbhavaḥ|| jāraścopapartirbandhurduṣṭā sambhogakarttari

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपपत्न्यां नवज्ञा च प्रेयसी चित्तहारिणी ।। स्वामितुल्यश्च जारश्च नवज्ञा गृहिणी समा

upapatnyāṃ navajñā ca preyasī cittahāriṇī || svāmitulyaśca jāraśca navajñā gṛhiṇī samā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्बन्धो देशभेदे च सर्वदेशे विगर्हितः ।। अवैदिको निन्दितस्तु विश्वामित्रेण निर्मितः

sambandho deśabhede ca sarvadeśe vigarhitaḥ || avaidiko ninditastu viśvāmitreṇa nirmitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुस्त्यजश्च महद्भिस्तु देशभेदे विधीयते ।। अकीर्तिजनकः पुंसां योषितां च विशेषतः

dustyajaśca mahadbhistu deśabhede vidhīyate || akīrtijanakaḥ puṃsāṃ yoṣitāṃ ca viśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेजीयसां न दोषाय विद्यमाने युगे युगे

tejīyasāṃ na doṣāya vidyamāne yuge yuge

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.