Library·Brahmavaivarta Purāṇa·1·1.16
ब्राह्मण उवाच ।। दृष्टः कालो यमो मृत्युकन्या व्याधिगणा अहो ।। कस्तेऽधुना च सन्देहस्तं पृच्छ कन्यके शुभे
brāhmaṇa uvāca || dṛṣṭaḥ kālo yamo mṛtyukanyā vyādhigaṇā aho || kaste'dhunā ca sandehastaṃ pṛccha kanyake śubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणस्य वचः श्रुत्वा हृष्टा मालावती सती ।। यन्मनोनि हितं प्रश्नं चकार जगदीश्वरम्
brāhmaṇasya vacaḥ śrutvā hṛṣṭā mālāvatī satī || yanmanoni hitaṃ praśnaṃ cakāra jagadīśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मालावत्युवाच ।। त्वया यत्कथितो व्याधिः प्राणिनां प्राणहारकः ।। तत्कारणं च विविधं सर्वं वेदे निरूपितम्
mālāvatyuvāca || tvayā yatkathito vyādhiḥ prāṇināṃ prāṇahārakaḥ || tatkāraṇaṃ ca vividhaṃ sarvaṃ vede nirūpitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतो न सञ्चरेद्व्याधिर्दुर्निवारोऽशुभावहः ।। तदुपायं च साकल्यं भवान्वक्तुमिहार्हति
yato na sañcaredvyādhirdurnivāro'śubhāvahaḥ || tadupāyaṃ ca sākalyaṃ bhavānvaktumihārhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्यत्पृष्मपृष्टं वा ज्ञातमज्ञातमेव वा ।। सर्वं कथय तद्भद्रं त्वं गुरुर्दीनवत्सलः
yadyatpṛṣmapṛṣṭaṃ vā jñātamajñātameva vā || sarvaṃ kathaya tadbhadraṃ tvaṃ gururdīnavatsalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मालावतीवचः श्रुत्वा विप्ररूपी जनार्दनः ।। संहितां वक्तुमारेभे सहितार्थां च वैद्यकीम्
mālāvatīvacaḥ śrutvā viprarūpī janārdanaḥ || saṃhitāṃ vaktumārebhe sahitārthāṃ ca vaidyakīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मण उवाच ।। वन्दे तं सर्वतत्त्वज्ञं सर्वकारणकारणम् ।। वेदवेदांगबीजस्य बीजं श्रीकृष्णमीश्वरम्
brāhmaṇa uvāca || vande taṃ sarvatattvajñaṃ sarvakāraṇakāraṇam || vedavedāṃgabījasya bījaṃ śrīkṛṣṇamīśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स ईशश्चतुरो वेदान्ससृजे मङ्गलालयान् ।। सर्वमङ्गलमङ्गल्य बीजरूपः सनातनः
sa īśaścaturo vedānsasṛje maṅgalālayān || sarvamaṅgalamaṅgalya bījarūpaḥ sanātanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋग्यजुःसामाथर्वाख्यान्दृष्ट्वा वेदान्प्रजापतिः ।। विचिन्त्य तेषामर्थं चैवायुर्वेदं चकार सः
ṛgyajuḥsāmātharvākhyāndṛṣṭvā vedānprajāpatiḥ || vicintya teṣāmarthaṃ caivāyurvedaṃ cakāra saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा तु पञ्चमं वेदं भास्कराय ददौ विभुः ।। स्वतन्त्रसंहितां तस्माद्भास्करश्च चकार सः
kṛtvā tu pañcamaṃ vedaṃ bhāskarāya dadau vibhuḥ || svatantrasaṃhitāṃ tasmādbhāskaraśca cakāra saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भास्करश्च स्वशिष्येभ्य आयुर्वेदं स्वसंहिताम् ।। प्रददौ पाठयामास ते चक्रुः संहितास्ततः ।।
bhāskaraśca svaśiṣyebhya āyurvedaṃ svasaṃhitām || pradadau pāṭhayāmāsa te cakruḥ saṃhitāstataḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां नामानि विदुषां तन्त्राणि तत्कृतानि च ।। व्याधिप्रणाशबीजानि साध्वि मत्तो निशामय
teṣāṃ nāmāni viduṣāṃ tantrāṇi tatkṛtāni ca || vyādhipraṇāśabījāni sādhvi matto niśāmaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धन्वन्तरिर्दिवो दासः काशीराजोऽश्विनीसुतौ ।। नकुलः सहदेवोऽर्किश्च्यवनो जनको बुधः
dhanvantarirdivo dāsaḥ kāśīrājo'śvinīsutau || nakulaḥ sahadevo'rkiścyavano janako budhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जाबालो जाजलिः पैलः करथोऽगस्त्य एव च ।। एते वेदाङ्गवेदज्ञाः षोडश व्याधिनाशकाः
jābālo jājaliḥ pailaḥ karatho'gastya eva ca || ete vedāṅgavedajñāḥ ṣoḍaśa vyādhināśakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिकित्सातत्त्वविज्ञानं नाम तन्त्रं मनोहरम् ।। धन्वन्तरिश्च भग वांश्चकार प्रथमं सति
cikitsātattvavijñānaṃ nāma tantraṃ manoharam || dhanvantariśca bhaga vāṃścakāra prathamaṃ sati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिकित्सादर्पणं नाम दिवोदासश्चकार सः ।। चिकित्साकौमुदीं दिव्यां काशीगजश्चकार सः
cikitsādarpaṇaṃ nāma divodāsaścakāra saḥ || cikitsākaumudīṃ divyāṃ kāśīgajaścakāra saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिकित्सासारतन्त्रं च श्रमघ्नं चाश्विनीसुतौ ।। तन्त्रं वैद्यकसर्वस्वं नकुलश्च चकार सः
cikitsāsāratantraṃ ca śramaghnaṃ cāśvinīsutau || tantraṃ vaidyakasarvasvaṃ nakulaśca cakāra saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चकार सहदेवश्च व्याधिसिन्धुविमर्दनम् ।। ज्ञानार्णवं महातन्त्रं यमराजश्चकार ह
cakāra sahadevaśca vyādhisindhuvimardanam || jñānārṇavaṃ mahātantraṃ yamarājaścakāra ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
च्यवनो जीवदानं च चकार भगवानृषिः ।। चकार जनको योगी वैद्यसन्देहभञ्जनम्
cyavano jīvadānaṃ ca cakāra bhagavānṛṣiḥ || cakāra janako yogī vaidyasandehabhañjanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वसारं चन्द्रसुतो जाबालस्तन्त्रसारकम् ।। वेदाङ्गसारं तन्त्रं च चकार जाजलिर्मुनिः
sarvasāraṃ candrasuto jābālastantrasārakam || vedāṅgasāraṃ tantraṃ ca cakāra jājalirmuniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पैलो निदानं करथस्तन्त्रं सर्वधरं परम् ।। द्वैधनिर्णयतन्त्रं च चकार कुम्भसम्भवः
pailo nidānaṃ karathastantraṃ sarvadharaṃ param || dvaidhanirṇayatantraṃ ca cakāra kumbhasambhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिकित्साशास्त्रबीजानि त न्त्राण्येतानि षोडश ।।। व्याधिप्रणाशबीजानि बलाधानकरीषि
cikitsāśāstrabījāni ta ntrāṇyetāni ṣoḍaśa ||| vyādhipraṇāśabījāni balādhānakarīṣi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मथित्वा ज्ञानमन्त्रेणैवायुर्वेदपयोनिधिम्।। ततस्तस्मादुदाजह्रुर्नवनीतानि कोविदाः
mathitvā jñānamantreṇaivāyurvedapayonidhim|| tatastasmādudājahrurnavanītāni kovidāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतानि क्रमशो दृष्ट्वा दिव्यां भास्करसंहिताम् ।। आयुर्वेदं सर्वबीजं सर्वं जानासि सुन्दरि
etāni kramaśo dṛṣṭvā divyāṃ bhāskarasaṃhitām || āyurvedaṃ sarvabījaṃ sarvaṃ jānāsi sundari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्याधेस्तत्त्वपरिज्ञानं वेदनायाश्च निग्रहः ।। एतद्वैद्यस्य वैद्यत्वं न वैद्यः प्रभुरायुषः
vyādhestattvaparijñānaṃ vedanāyāśca nigrahaḥ || etadvaidyasya vaidyatvaṃ na vaidyaḥ prabhurāyuṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयुर्वेदस्य विज्ञाता चिकित्सासु यथार्थवित् ।। धर्मिष्ठश्च दयालुश्च तेन वैद्यः प्रकीर्तितः
āyurvedasya vijñātā cikitsāsu yathārthavit || dharmiṣṭhaśca dayāluśca tena vaidyaḥ prakīrtitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जनकः सर्वरोगाणां दुर्वारो दारुणो ज्वरः ।। शिवभक्तश्च योगी च निष्ठुरो विकृताकृतिः
janakaḥ sarvarogāṇāṃ durvāro dāruṇo jvaraḥ || śivabhaktaśca yogī ca niṣṭhuro vikṛtākṛtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीमस्त्रिपादस्त्रिशिराः षड्भुजो नवलोचनः ।। भस्मप्रहरणो रौद्रः कालान्तकयमोपमः
bhīmastripādastriśirāḥ ṣaḍbhujo navalocanaḥ || bhasmapraharaṇo raudraḥ kālāntakayamopamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्दाग्निस्तस्य जनको मन्दाग्नेर्जनकास्त्रयः ।। पित्तश्लेष्मसमीराश्च प्राणिनां दुःखदायकाः
mandāgnistasya janako mandāgnerjanakāstrayaḥ || pittaśleṣmasamīrāśca prāṇināṃ duḥkhadāyakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वायुजः पित्तजश्चैव श्लेष्मजश्च तथैव च ।। ज्वरभेदाश्च त्रिविधाश्चतुर्थश्च त्रिदोषजः
vāyujaḥ pittajaścaiva śleṣmajaśca tathaiva ca || jvarabhedāśca trividhāścaturthaśca tridoṣajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाण्डुश्च कामलः कुष्ठः शोथः प्लीहा च शूलकः ।। ज्वरातिसारग्रहणीकासव्रणहलीमकाः
pāṇḍuśca kāmalaḥ kuṣṭhaḥ śothaḥ plīhā ca śūlakaḥ || jvarātisāragrahaṇīkāsavraṇahalīmakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूत्रकृच्छ्रश्च गुल्मश्च रक्तदोषविकारजः ।। विषमेहश्च कब्जश्च गोदश्च गलगण्डकः
mūtrakṛcchraśca gulmaśca raktadoṣavikārajaḥ || viṣamehaśca kabjaśca godaśca galagaṇḍakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रमरी सन्निपातश्च विषूची दारुणी सति ।। एषां भेदप्रभेदेन चतुःषष्टी रुजः स्मृताः
bhramarī sannipātaśca viṣūcī dāruṇī sati || eṣāṃ bhedaprabhedena catuḥṣaṣṭī rujaḥ smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृत्युकन्यासुताश्चैते जरा तस्याश्च कन्यका ।। जरा च भ्रातृभिः सार्द्धं शश्वद् भ्रमति भूतलम्
mṛtyukanyāsutāścaite jarā tasyāśca kanyakā || jarā ca bhrātṛbhiḥ sārddhaṃ śaśvad bhramati bhūtalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते चोपायवेत्तारं न गच्छन्ति च संयतम्।। पलायन्ते च तं दृष्ट्वा वैनतेयमिवोरगाः
ete copāyavettāraṃ na gacchanti ca saṃyatam|| palāyante ca taṃ dṛṣṭvā vainateyamivoragāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्षुर्जलं च व्यायामः पादाधस्तैलमर्दनम् ।। कर्णयोर्मूर्ध्नि तैलं च जराव्याधिविनाशनम्
cakṣurjalaṃ ca vyāyāmaḥ pādādhastailamardanam || karṇayormūrdhni tailaṃ ca jarāvyādhivināśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसन्ते भ्रमणं वह्निसेवां स्वल्पां करोति यः ।। बालां च सेवते काले जरा तं नोपगच्छति
vasante bhramaṇaṃ vahnisevāṃ svalpāṃ karoti yaḥ || bālāṃ ca sevate kāle jarā taṃ nopagacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खातशीतोदकस्नायी सेवते चन्दनद्रवम् नोपयाति जरा तं च निदाघेऽनिलसेवकम्
khātaśītodakasnāyī sevate candanadravam nopayāti jarā taṃ ca nidāghe'nilasevakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रावृष्युष्णोदकस्नायी घनतोयं न सेवते ।। समये च समाहारी जरा तं नोपगच्छति
prāvṛṣyuṣṇodakasnāyī ghanatoyaṃ na sevate || samaye ca samāhārī jarā taṃ nopagacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरद्रौद्रं न गृह्णाति भ्रमणं तत्र वर्जयेत् ।। खातस्नायी समाहारी जरा तं नोपगच्छति
śaradraudraṃ na gṛhṇāti bhramaṇaṃ tatra varjayet || khātasnāyī samāhārī jarā taṃ nopagacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खातस्नायी च हेमन्ते काले वह्निं च सेवते ।। भुङ्क्ते नवान्नमुष्णं च जरा तं नोपगच्छति
khātasnāyī ca hemante kāle vahniṃ ca sevate || bhuṅkte navānnamuṣṇaṃ ca jarā taṃ nopagacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिशिरेंऽशुकवह्निं च नवोष्णान्नं च सेवते ।। यश्च वोष्णोदकस्नायी जरा तं नोपगच्छति
śiśireṃ'śukavahniṃ ca navoṣṇānnaṃ ca sevate || yaśca voṣṇodakasnāyī jarā taṃ nopagacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सद्योमांसं नवान्नं च बालास्त्रीक्षीरभोजनम्।। घृतं च सेवते यो हि जरा तं नोपगच्छति
sadyomāṃsaṃ navānnaṃ ca bālāstrīkṣīrabhojanam|| ghṛtaṃ ca sevate yo hi jarā taṃ nopagacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुङ्क्ते सदन्नं क्षुत्काले तृष्णायां पीयते जलम् ।। नित्यं भुङ्क्ते च ताम्बूलं जरा तं नोपगच्छति
bhuṅkte sadannaṃ kṣutkāle tṛṣṇāyāṃ pīyate jalam || nityaṃ bhuṅkte ca tāmbūlaṃ jarā taṃ nopagacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दधि हैयङ्गवीनं च नवनीतं तथा गुडम् ।। नित्यं भुङ्क्ते संयमी यो जरा तं नोपगच्छति
dadhi haiyaṅgavīnaṃ ca navanītaṃ tathā guḍam || nityaṃ bhuṅkte saṃyamī yo jarā taṃ nopagacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुष्कमांसं स्त्रियं वृद्धां बालार्कं तरुणं दधि ।। संसेवन्ते जरा याति प्रहृष्टा भ्रातृभिः सह
śuṣkamāṃsaṃ striyaṃ vṛddhāṃ bālārkaṃ taruṇaṃ dadhi || saṃsevante jarā yāti prahṛṣṭā bhrātṛbhiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रात्रौ ये दधि सेवन्ते पुंश्चलीश्च रजस्वलाः ।। तानुपैति जरा हृष्टा भ्रातृभिः सह सुन्दरि
rātrau ye dadhi sevante puṃścalīśca rajasvalāḥ || tānupaiti jarā hṛṣṭā bhrātṛbhiḥ saha sundari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रजस्वला च कुलटा चावीरा जारदूतिका ।। शूद्रयाजकपत्नी या ऋतुहीना च या सति
rajasvalā ca kulaṭā cāvīrā jāradūtikā || śūdrayājakapatnī yā ṛtuhīnā ca yā sati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो हि तासामन्नभोजी ब्रह्महत्यां लभेत्तु सः ।। तेन पापेन सार्द्धं सा जरा तमुपगच्छति
yo hi tāsāmannabhojī brahmahatyāṃ labhettu saḥ || tena pāpena sārddhaṃ sā jarā tamupagacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पापानां व्याधिभिः सार्द्धं मित्रता सन्ततं ध्रुवम् ।। पापं व्याधिजराबीजं विघ्नबीजं च निश्चितम्
pāpānāṃ vyādhibhiḥ sārddhaṃ mitratā santataṃ dhruvam || pāpaṃ vyādhijarābījaṃ vighnabījaṃ ca niścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पापेन जायते व्याधिः पापेन जायते जरा ।। पापेन जायते दैन्यं दुःखं शोको भयङ्करः
pāpena jāyate vyādhiḥ pāpena jāyate jarā || pāpena jāyate dainyaṃ duḥkhaṃ śoko bhayaṅkaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्पापं महावैरं दोषबीजममङ्गलम् ।। भारते सततं सन्तो नाचरन्ति भयातुराः
tasmātpāpaṃ mahāvairaṃ doṣabījamamaṅgalam || bhārate satataṃ santo nācaranti bhayāturāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वधर्माचारयुक्तं च दीक्षितं हरिसेवकम् ।। गुरुदेवातिथीनां च भक्तं सक्तं तपःसु च
svadharmācārayuktaṃ ca dīkṣitaṃ harisevakam || gurudevātithīnāṃ ca bhaktaṃ saktaṃ tapaḥsu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रतोपवासयुक्तं च सदा तीर्थनिषेवकम् ।। रोगा द्रवन्ति तं दृष्ट्वा वैनतेयमिवोरगाः
vratopavāsayuktaṃ ca sadā tīrthaniṣevakam || rogā dravanti taṃ dṛṣṭvā vainateyamivoragāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एताञ्जरा न सेवेत व्याधिसंघश्च दुर्जयः ।। सर्वं बोध्यमसमये काले सर्वं ग्रसिष्यति
etāñjarā na seveta vyādhisaṃghaśca durjayaḥ || sarvaṃ bodhyamasamaye kāle sarvaṃ grasiṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्वरस्य सर्वरोगाणां जनकः कथितः सति ।। पित्तश्लेष्मसमीराश्च ज्वरस्य जनकास्त्रयः
jvarasya sarvarogāṇāṃ janakaḥ kathitaḥ sati || pittaśleṣmasamīrāśca jvarasya janakāstrayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते यथा सं चरन्ति स्वयं यान्ति च देहिषु ।। तमेव विविधोपायं साध्वि मत्तो निशामय
ete yathā saṃ caranti svayaṃ yānti ca dehiṣu || tameva vividhopāyaṃ sādhvi matto niśāmaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षुधि जाज्वल्यमानायामाहाराभाव एव च ।। प्राणिनां जायते पित्तं चक्रे च मणिपूरके
kṣudhi jājvalyamānāyāmāhārābhāva eva ca || prāṇināṃ jāyate pittaṃ cakre ca maṇipūrake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तालबिल्वफलं भुक्त्वा जलपानं च तत्क्षणम् ।। तदेव तु भवेत्पित्तं सद्यः प्राणहरं परम्
tālabilvaphalaṃ bhuktvā jalapānaṃ ca tatkṣaṇam || tadeva tu bhavetpittaṃ sadyaḥ prāṇaharaṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तप्तोदकं च शिरसि भाद्रे तिक्तं विशेषतः ।। दैवग्रस्तश्च यो भुङ्क्ते पित्तं तस्य प्रजायते
taptodakaṃ ca śirasi bhādre tiktaṃ viśeṣataḥ || daivagrastaśca yo bhuṅkte pittaṃ tasya prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सशर्करं च धान्याकं पिष्टं शीतोदकान्वितम् ।। चणकं सर्वगव्यं च दधितक्रविवर्जितम्
saśarkaraṃ ca dhānyākaṃ piṣṭaṃ śītodakānvitam || caṇakaṃ sarvagavyaṃ ca dadhitakravivarjitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बिल्वतालफलं पक्वं सर्वमैक्षवमेव च ।। आर्द्रकं मुद्गयूषं च तिलपिष्टं सशर्करम्
bilvatālaphalaṃ pakvaṃ sarvamaikṣavameva ca || ārdrakaṃ mudgayūṣaṃ ca tilapiṣṭaṃ saśarkaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्तक्षयकरं सद्यो बलपुष्टिप्रदं परम् ।। पित्तनाशं च तद्बीजमुक्तमन्यन्निबोध मे
pittakṣayakaraṃ sadyo balapuṣṭipradaṃ param || pittanāśaṃ ca tadbījamuktamanyannibodha me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोजनानन्तरं स्नानं जलपानं विना तृषा ।। तिलतैलं स्निग्धतैलं स्निग्धमामलकीद्रवम्
bhojanānantaraṃ snānaṃ jalapānaṃ vinā tṛṣā || tilatailaṃ snigdhatailaṃ snigdhamāmalakīdravam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पर्य्युषितान्नं च तक्रं च पक्वं रम्भाफलं दधि ।। मेघाम्बु शर्करातोयं सुस्निग्धजलसेवनम्
paryyuṣitānnaṃ ca takraṃ ca pakvaṃ rambhāphalaṃ dadhi || meghāmbu śarkarātoyaṃ susnigdhajalasevanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारिकेलोदकं रूक्षस्नानं पर्युषिते जले ।। तरुगुंजापक्वफलं सुपक्वं कर्क्कटीफलम्
nārikelodakaṃ rūkṣasnānaṃ paryuṣite jale || taruguṃjāpakvaphalaṃ supakvaṃ karkkaṭīphalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खातस्नानं च वर्षासु मूलकं श्लेष्मकारकम् ।। ब्रह्मरन्ध्रे च तज्जन्म महद्वीर्य्य विनाशनम्
khātasnānaṃ ca varṣāsu mūlakaṃ śleṣmakārakam || brahmarandhre ca tajjanma mahadvīryya vināśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वह्निस्वेदं भ्रष्टभङ्गं पक्वतैलविशेषकम् ।। भ्रमणं शुष्कभक्षं च शुष्कपक्वहरीतकी
vahnisvedaṃ bhraṣṭabhaṅgaṃ pakvatailaviśeṣakam || bhramaṇaṃ śuṣkabhakṣaṃ ca śuṣkapakvaharītakī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिण्डारकमपक्वं च रम्भा फलमपक्वकम् ।। वेसवारः सिन्धुवार अनाहारमपानकम्
piṇḍārakamapakvaṃ ca rambhā phalamapakvakam || vesavāraḥ sindhuvāra anāhāramapānakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सघृतं रोचनाचूर्णं सघृतं शुष्कशर्करम् ।। मरीचं पिप्पलं शुष्कमार्द्रकं जीवकं मधु
saghṛtaṃ rocanācūrṇaṃ saghṛtaṃ śuṣkaśarkaram || marīcaṃ pippalaṃ śuṣkamārdrakaṃ jīvakaṃ madhu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रव्याण्येतानि गान्धर्वि सद्यः श्लेष्महराणि च ।। बलपुष्टिकराण्येव वायुबीजं निशामय
dravyāṇyetāni gāndharvi sadyaḥ śleṣmaharāṇi ca || balapuṣṭikarāṇyeva vāyubījaṃ niśāmaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोजनानन्तरं सद्यो गमनं धावनं तथा ।। छेदनं वह्नितापश्च शश्वद्भ्रमणमैथुनम्
bhojanānantaraṃ sadyo gamanaṃ dhāvanaṃ tathā || chedanaṃ vahnitāpaśca śaśvadbhramaṇamaithunam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृद्धस्त्रीगमनं चैव मनःसन्ताप एव च ।। अतिरूक्षमनाहारं युद्धं कलहमेव च
vṛddhastrīgamanaṃ caiva manaḥsantāpa eva ca || atirūkṣamanāhāraṃ yuddhaṃ kalahameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कटु वाक्यं भयं शोकः केवलं वायुकारणम् ।। आज्ञाख्यचक्रे तजन्म निशामय तदौषधम्
kaṭu vākyaṃ bhayaṃ śokaḥ kevalaṃ vāyukāraṇam || ājñākhyacakre tajanma niśāmaya tadauṣadham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पक्वं रम्भाफलं चैव सबीजं शर्करोदकम् ।। नारिकेलोदकं चैव सद्यस्तक्रं सुपिष्टकम्
pakvaṃ rambhāphalaṃ caiva sabījaṃ śarkarodakam || nārikelodakaṃ caiva sadyastakraṃ supiṣṭakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माहिषं दधि मिष्टं च केवलं वा सशर्करम् ।। सद्यः पर्य्युषितान्नं च सौवीरं शीतलोदकम्
māhiṣaṃ dadhi miṣṭaṃ ca kevalaṃ vā saśarkaram || sadyaḥ paryyuṣitānnaṃ ca sauvīraṃ śītalodakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पक्वतैलविशेषं च तिलतैलं च केवलम् ।। लांगलीतालखर्जूरमुष्णमामलकीद्रवम्
pakvatailaviśeṣaṃ ca tilatailaṃ ca kevalam || lāṃgalītālakharjūramuṣṇamāmalakīdravam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीतलोष्णोदकस्नानं सुस्निग्धचन्दनद्रवम् ।। स्निग्धपद्मपत्रतल्पं सुस्निग्धव्यजनानि च
śītaloṣṇodakasnānaṃ susnigdhacandanadravam || snigdhapadmapatratalpaṃ susnigdhavyajanāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्ते कथितं वत्से सद्योवायुप्रणाशनम् ।। वायवस्त्रिविधाः पुंसां क्लेशसन्तापकामजाः
etatte kathitaṃ vatse sadyovāyupraṇāśanam || vāyavastrividhāḥ puṃsāṃ kleśasantāpakāmajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्याधिसंघश्च कथितस्तन्त्राणि विविधानि च ।। तानि व्याधिप्रणाशाय कृतानि सद्भिरेव च
vyādhisaṃghaśca kathitastantrāṇi vividhāni ca || tāni vyādhipraṇāśāya kṛtāni sadbhireva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्त्राण्येतानि सर्वाणि व्याधिक्षयकराणि च ।। रसायनादयो येषु चोपायाश्च सुदुर्लभाः
tantrāṇyetāni sarvāṇi vyādhikṣayakarāṇi ca || rasāyanādayo yeṣu copāyāśca sudurlabhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न शक्तः कथितुं साध्वि यथार्थं वत्सरेण च ।। तेषां च सर्वतन्त्राणां कृतानां च विचक्षणैः
na śaktaḥ kathituṃ sādhvi yathārthaṃ vatsareṇa ca || teṣāṃ ca sarvatantrāṇāṃ kṛtānāṃ ca vicakṣaṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केन रोगेण त्वत्कान्तो मृतः कथय शोभने ।। तदुपायं करिष्यामि येन जीवेदयं सति
kena rogeṇa tvatkānto mṛtaḥ kathaya śobhane || tadupāyaṃ kariṣyāmi yena jīvedayaṃ sati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौतिरुवाच ।। ब्राह्मणस्य वचः श्रुत्वा कन्या चित्ररथस्य च ।। कथां कथितुमारेभे सा गान्धर्वी प्रहर्षिता
sautiruvāca || brāhmaṇasya vacaḥ śrutvā kanyā citrarathasya ca || kathāṃ kathitumārebhe sā gāndharvī praharṣitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मालावत्युवाच ।। योगेन प्राणांस्तत्याज ब्रह्मणः शापहेतुना ।। सभायां लज्जितः कान्तो मम विप्र निशामय
mālāvatyuvāca || yogena prāṇāṃstatyāja brahmaṇaḥ śāpahetunā || sabhāyāṃ lajjitaḥ kānto mama vipra niśāmaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वं श्रुतमपूर्वं च शुभाख्यानं मनोहरम् ।। भवेद्भवे कुतः केषां महल्लभ्यं विपद्विना
sarvaṃ śrutamapūrvaṃ ca śubhākhyānaṃ manoharam || bhavedbhave kutaḥ keṣāṃ mahallabhyaṃ vipadvinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधुना मत्प्राणकान्तं देहि देहि विचक्षण ।। नत्वा वः स्वामिना सार्द्धं यास्यामि स्वगृहं प्रति
adhunā matprāṇakāntaṃ dehi dehi vicakṣaṇa || natvā vaḥ svāminā sārddhaṃ yāsyāmi svagṛhaṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मालावतीवचः श्रुत्वा विप्ररूपी जनार्दनः ।। सभां जगाम देवानां शीघ्रं विप्रस्तदन्तिकात्
mālāvatīvacaḥ śrutvā viprarūpī janārdanaḥ || sabhāṃ jagāma devānāṃ śīghraṃ viprastadantikāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.