Library·Brahmavaivarta Purāṇa·1·1.21
सौतिरुवाच ।। बभूव काले बालश्च क्रमेण पञ्चहायनः ।। जातिस्मरो ज्ञानयुक्तः पूर्वमन्त्रस्मृतः सदा
sautiruvāca || babhūva kāle bālaśca krameṇa pañcahāyanaḥ || jātismaro jñānayuktaḥ pūrvamantrasmṛtaḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गीयते सततं कृष्णयशोनामगुणादिकम् ।। क्षणं रोदिति नृत्येन पुलकाञ्चितविग्रहः
gīyate satataṃ kṛṣṇayaśonāmaguṇādikam || kṣaṇaṃ roditi nṛtyena pulakāñcitavigrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णसम्बन्धिनीं गाथां शृणोति यत्र तत्र वै ।। तत्सम्बन्धि पुराणं च तत्र तिष्ठति बालकः
kṛṣṇasambandhinīṃ gāthāṃ śṛṇoti yatra tatra vai || tatsambandhi purāṇaṃ ca tatra tiṣṭhati bālakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धूलिधूसरसर्वाङ्गो धूलिनैवेद्यमीप्सितम् ।। धूलिषु प्रतिमां कृत्वा धूलिना पूजयेद्धरिम्
dhūlidhūsarasarvāṅgo dhūlinaivedyamīpsitam || dhūliṣu pratimāṃ kṛtvā dhūlinā pūjayeddharim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रमाह्वयते माता प्रातराशाय चेन्मुने ।। हरिं संपूजयामीति मातरं संवदेत्पुनः
putramāhvayate mātā prātarāśāya cenmune || hariṃ saṃpūjayāmīti mātaraṃ saṃvadetpunaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शौनक उवाच ।। किं नाम बालकस्यास्य जन्मन्यत्र बभूव ह ।। व्युत्पत्त्या संज्ञया वाऽपि तद्भवान्वक्तुमर्हति
śaunaka uvāca || kiṃ nāma bālakasyāsya janmanyatra babhūva ha || vyutpattyā saṃjñayā vā'pi tadbhavānvaktumarhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौतिरुवाच ।। अनावृष्ट्यवशेषे च काले बालो बभूव ह ।। नारं ददौ जन्मकाले तेनायं नारदाभिधः
sautiruvāca || anāvṛṣṭyavaśeṣe ca kāle bālo babhūva ha || nāraṃ dadau janmakāle tenāyaṃ nāradābhidhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददाति नारं ज्ञानं च बालकेभ्यश्च बालकः ।। जातिस्मरो महाज्ञानी तेनायं नारदाभिधः
dadāti nāraṃ jñānaṃ ca bālakebhyaśca bālakaḥ || jātismaro mahājñānī tenāyaṃ nāradābhidhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वीर्येण नारदस्यैव बभूव बालको मुने ।। मुनीन्द्रस्य वरेणैव तेनायं नारदाभिधः
vīryeṇa nāradasyaiva babhūva bālako mune || munīndrasya vareṇaiva tenāyaṃ nāradābhidhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शौनक उवाच ।। शिशुनाम च विज्ञातं व्युत्पत्त्या च यथोचितम् ।। मुनीन्द्रस्य कथं नाम नारदश्चेति मंगलम्
śaunaka uvāca || śiśunāma ca vijñātaṃ vyutpattyā ca yathocitam || munīndrasya kathaṃ nāma nāradaśceti maṃgalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौतिरुवाच ।। अपुत्रकाय विप्राय धर्मपुत्रो नरो मुनिः ।। ददौ पुत्र कश्यपाय तेनायं नारदाभिधः
sautiruvāca || aputrakāya viprāya dharmaputro naro muniḥ || dadau putra kaśyapāya tenāyaṃ nāradābhidhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शौनक उवाच ।। अधुना नामव्युत्पत्तिः श्रुता सौते शिशोरपि ।। शूद्रयोनौ ब्रह्मपुत्रः कथं स नारदाभिधः
śaunaka uvāca || adhunā nāmavyutpattiḥ śrutā saute śiśorapi || śūdrayonau brahmaputraḥ kathaṃ sa nāradābhidhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौतिरुवाच ।। कल्पान्तरे ब्रह्मकण्ठाद्बभूवुर्बहवो नराः ।। नरान्ददौ तत्कण्ठं च तेन तन्नारदं स्मृतम्
sautiruvāca || kalpāntare brahmakaṇṭhādbabhūvurbahavo narāḥ || narāndadau tatkaṇṭhaṃ ca tena tannāradaṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो बभूव बालश्च नारदात्कण्ठदेशतः ।। अतो ब्रह्मा नाम चक्रे नारदश्चेति मङ्गलम्
tato babhūva bālaśca nāradātkaṇṭhadeśataḥ || ato brahmā nāma cakre nāradaśceti maṅgalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साम्प्रतं शिशुवृत्तान्तं सावधानं निशामय ।। उपालम्भरहस्येन विशिष्टं किं प्रयोजनम्
sāmprataṃ śiśuvṛttāntaṃ sāvadhānaṃ niśāmaya || upālambharahasyena viśiṣṭaṃ kiṃ prayojanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ववृधे गोपिकाबालो विप्रगेहे दिनेदिने ।। सपुत्रां पालितां चक्रे ब्राह्मणः स्वसुतां यथा
vavṛdhe gopikābālo vipragehe dinedine || saputrāṃ pālitāṃ cakre brāhmaṇaḥ svasutāṃ yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतस्मिन्नन्तरे विप्रा आययुर्विप्रमन्दिरम् ।। शिशवः पञ्चवर्षीया महातेजस्विनो यथा
etasminnantare viprā āyayurvipramandiram || śiśavaḥ pañcavarṣīyā mahātejasvino yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रच्छन्नं हृतवन्तश्च ग्रीष्ममध्याह्नभास्करम् ।। मधुपर्कादिकं दत्त्वा तान्ननाम गृही द्विज
pracchannaṃ hṛtavantaśca grīṣmamadhyāhnabhāskaram || madhuparkādikaṃ dattvā tānnanāma gṛhī dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फलमूलादिकं काले चत्वारो मुनिपुङ्गवाः ।। विप्रदत्तं बुभुजिरे तच्छेशं बुभुजे शिशुः
phalamūlādikaṃ kāle catvāro munipuṅgavāḥ || vipradattaṃ bubhujire taccheśaṃ bubhuje śiśuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्थको मुनिस्तस्मै कृष्णमन्त्रं ददौ मुदा ।। तेषां बभूव दासः स द्विजस्य मातुराज्ञया
caturthako munistasmai kṛṣṇamantraṃ dadau mudā || teṣāṃ babhūva dāsaḥ sa dvijasya māturājñayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदा शिशुमाता च गच्छन्ती निशि वर्त्मनि ।। ममार सर्पदष्टा च तत्क्षणं स्मरती हरिम्
ekadā śiśumātā ca gacchantī niśi vartmani || mamāra sarpadaṣṭā ca tatkṣaṇaṃ smaratī harim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सद्यो जगाम वैकुण्ठं विष्णुयानेन सा सती ।। विष्णुपार्षदसंयुक्ता सद्रत्ननिर्मितेन च
sadyo jagāma vaikuṇṭhaṃ viṣṇuyānena sā satī || viṣṇupārṣadasaṃyuktā sadratnanirmitena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रातर्बालो द्विजैः सार्धं प्रययौ विप्रमन्दिरात् ।। तत्त्वज्ञानं ददुस्तस्मै ब्राह्मणाश्च कृपालवः
prātarbālo dvijaiḥ sārdhaṃ prayayau vipramandirāt || tattvajñānaṃ dadustasmai brāhmaṇāśca kṛpālavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मपुत्राः शिशुं त्यक्त्वा स्वस्थानं प्रययुः किल ।। महाज्ञानी शिशुस्तस्थौ गङ्गातीरे मनोहरे
brahmaputrāḥ śiśuṃ tyaktvā svasthānaṃ prayayuḥ kila || mahājñānī śiśustasthau gaṅgātīre manohare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स्नात्वा विप्रदत्तं विष्णुमन्त्रं जजाप सः ।। क्षुत्पिपासारोगशोकहरं वेदेषु दुर्लभम्
tatra snātvā vipradattaṃ viṣṇumantraṃ jajāpa saḥ || kṣutpipāsārogaśokaharaṃ vedeṣu durlabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महारण्ये च घोरे च अश्वत्थमूलसन्निधौ ।। कृत्वा योगासनं तस्थौ सुचिरं तत्र बालकः
mahāraṇye ca ghore ca aśvatthamūlasannidhau || kṛtvā yogāsanaṃ tasthau suciraṃ tatra bālakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शौनक उवाच ।। कं मन्त्रं बालकः प्राप कुमारेण च धीमता ।। दत्तं परं श्रींहरेश्च तद्भवान्वक्तु मर्हति
śaunaka uvāca || kaṃ mantraṃ bālakaḥ prāpa kumāreṇa ca dhīmatā || dattaṃ paraṃ śrīṃhareśca tadbhavānvaktu marhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौतिरुवाच ।। कृष्णेन दत्तो गोलोके कृपया ब्रह्मणे पुरा ।। द्वाविंशत्यक्षरो मन्त्रो वेदेषु च सुदुर्लभः
sautiruvāca || kṛṣṇena datto goloke kṛpayā brahmaṇe purā || dvāviṃśatyakṣaro mantro vedeṣu ca sudurlabhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं च ब्रह्मा ददौ भक्त्या कुमाराय च धीमते ।। कुमारेण स दत्तश्च मन्त्रश्च शिशवे द्विज
taṃ ca brahmā dadau bhaktyā kumārāya ca dhīmate || kumāreṇa sa dattaśca mantraśca śiśave dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ॐ श्रीं नमो भगवते रास मण्डलेश्वराय ।। श्रीकृष्णाय स्वाहेति च मन्त्रोऽयं कल्पपादपः
oṃ śrīṃ namo bhagavate rāsa maṇḍaleśvarāya || śrīkṛṣṇāya svāheti ca mantro'yaṃ kalpapādapaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महापुरुषस्तोत्रं च पूर्वोक्तं कवचं च यत् ।। अस्यौपयौगिकं ध्यानं सामवेदोक्तमेव च
mahāpuruṣastotraṃ ca pūrvoktaṃ kavacaṃ ca yat || asyaupayaugikaṃ dhyānaṃ sāmavedoktameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेजोमण्डलरूपे च सूर्य्यकोटिसमप्रभे ।। योगिभिर्वाञ्छितं ध्याने योगैः सिद्धगणैः सुरैः
tejomaṇḍalarūpe ca sūryyakoṭisamaprabhe || yogibhirvāñchitaṃ dhyāne yogaiḥ siddhagaṇaiḥ suraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्यायन्ते वैष्णवा रूपं तदभ्यन्तरसन्निधौ ।। अतीव कमनीयानिर्वचनीयं मनोहरम्
dhyāyante vaiṣṇavā rūpaṃ tadabhyantarasannidhau || atīva kamanīyānirvacanīyaṃ manoharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नवीनजलदश्यामं शरत्पङ्कजलोचनम् ।। शरत्पार्वणचन्द्रास्यं पक्वबिम्बाधिकाधरम्
navīnajaladaśyāmaṃ śaratpaṅkajalocanam || śaratpārvaṇacandrāsyaṃ pakvabimbādhikādharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुक्तापङ्क्तिविनिन्दैकदन्तपंक्तिमनोहरम् ।। सस्मितं मुरलीन्यस्तहस्तावलम्बनेन च
muktāpaṅktivinindaikadantapaṃktimanoharam || sasmitaṃ muralīnyastahastāvalambanena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोटिकन्दर्पलावण्यं लीलाधाम मनोहरम् ।। चन्द्रलक्षप्रभाजुष्टं पुष्टश्रीयुक्तविग्रहम्
koṭikandarpalāvaṇyaṃ līlādhāma manoharam || candralakṣaprabhājuṣṭaṃ puṣṭaśrīyuktavigraham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिभङ्गसङ्गि वा युक्तं द्विभुजं पीतवाससम् ।। रत्नकेयूरवलयरत्ननूपुरभूषि तम्
tribhaṅgasaṅgi vā yuktaṃ dvibhujaṃ pītavāsasam || ratnakeyūravalayaratnanūpurabhūṣi tam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रत्नकुण्डलयुग्मेन गण्डस्थलविराजितम् ।। मयूरपुच्छचूडं च रत्नमालाविभूषितम्
ratnakuṇḍalayugmena gaṇḍasthalavirājitam || mayūrapucchacūḍaṃ ca ratnamālāvibhūṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोभितं जानुपर्य्यन्तं मालतीवनमालया ।। चन्दनोक्षितसर्वाङ्गं भक्तानुग्रहकारकम्
śobhitaṃ jānuparyyantaṃ mālatīvanamālayā || candanokṣitasarvāṅgaṃ bhaktānugrahakārakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मणिना कौस्तुभेन्द्रेण वक्षस्थलसमुज्ज्वलम् ।। वीक्षितं गोपिकाभिश्च शश्वद्व्रीडितलोचनैः
maṇinā kaustubhendreṇa vakṣasthalasamujjvalam || vīkṣitaṃ gopikābhiśca śaśvadvrīḍitalocanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थिरयौवनयुक्ताभिर्वेष्टिताभिश्च सन्ततम् ।। भूषणैर्भूषिताभिश्च राधावक्षःस्थलस्थितम् ।।
sthirayauvanayuktābhirveṣṭitābhiśca santatam || bhūṣaṇairbhūṣitābhiśca rādhāvakṣaḥsthalasthitam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मविष्णुशिवाद्यैश्च पूजितं वन्दितं स्तुतम् ।। किशोरं राधिकाकान्तं शान्तरूपं परात्परम्
brahmaviṣṇuśivādyaiśca pūjitaṃ vanditaṃ stutam || kiśoraṃ rādhikākāntaṃ śāntarūpaṃ parātparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्लिप्तं साक्षिरूपं च निर्गुणं प्रकृतेः परम् ।। ध्यायेत्सर्वेश्वरं तं च परमात्मानमीश्वरम्
nirliptaṃ sākṣirūpaṃ ca nirguṇaṃ prakṛteḥ param || dhyāyetsarveśvaraṃ taṃ ca paramātmānamīśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं ते कथितं ध्यानं स्तोत्रं च कवचं मुने ।। मन्त्रोपयौगिकं सत्यं मन्त्रश्च कल्पपादपः
idaṃ te kathitaṃ dhyānaṃ stotraṃ ca kavacaṃ mune || mantropayaugikaṃ satyaṃ mantraśca kalpapādapaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साम्प्रतं बालकस्तस्थौ ध्यानस्थस्तत्र शौनक ।। दिव्यं वर्षसहस्रं च निराहारः कृशोदरः।।
sāmprataṃ bālakastasthau dhyānasthastatra śaunaka || divyaṃ varṣasahasraṃ ca nirāhāraḥ kṛśodaraḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्तिमान्परिपुष्टश्च सिद्धमन्त्रप्रभावत।। ददर्श बालको ध्याने दिव्यं लोकं च बालकम्
śaktimānparipuṣṭaśca siddhamantraprabhāvata|| dadarśa bālako dhyāne divyaṃ lokaṃ ca bālakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रत्नसिंहासनस्थं च रत्नभूषणभूषितम् ।। किशोरवयसं श्यामं गोपवेषं च सस्मितम्
ratnasiṃhāsanasthaṃ ca ratnabhūṣaṇabhūṣitam || kiśoravayasaṃ śyāmaṃ gopaveṣaṃ ca sasmitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोपैर्गोपाङ्गनाभिश्च वेष्टितं पीतवाससम् ।। द्विभुजं मुरलीहस्तं चन्दनेन विचर्चितम्
gopairgopāṅganābhiśca veṣṭitaṃ pītavāsasam || dvibhujaṃ muralīhastaṃ candanena vicarcitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मविष्णुशिवाद्यैश्च स्तूयमानं परात्परम् ।। दृष्ट्वा च सुचिरं शान्तं शान्तश्च गोपिकासुतः
brahmaviṣṇuśivādyaiśca stūyamānaṃ parātparam || dṛṣṭvā ca suciraṃ śāntaṃ śāntaśca gopikāsutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विरराम च शोकार्तो यदा तद्द्रष्टुमक्षमः ।। रुरोदाश्वत्थमूले च न दृष्ट्वा बालकं शिशुः
virarāma ca śokārto yadā taddraṣṭumakṣamaḥ || rurodāśvatthamūle ca na dṛṣṭvā bālakaṃ śiśuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बभूवाकाशवाणीति रुदन्तं बालकं प्रति ।। सत्यं प्रबोधयुक्तं च हितमेव मिताक्षरम्
babhūvākāśavāṇīti rudantaṃ bālakaṃ prati || satyaṃ prabodhayuktaṃ ca hitameva mitākṣaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सकृद्यद्दर्शितं रूपं तदेव नाधुना पुनः ।। अपि पक्वकषायाणां दुर्दर्शं च कुयोगिनाम्
sakṛdyaddarśitaṃ rūpaṃ tadeva nādhunā punaḥ || api pakvakaṣāyāṇāṃ durdarśaṃ ca kuyoginām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतस्मिन्विग्रहेऽतीते संप्राप्ते दिव्यविग्रहे ।। पुनर्द्रक्ष्यसि गोविन्दं जन्ममृत्युहरं हरिम्
etasminvigrahe'tīte saṃprāpte divyavigrahe || punardrakṣyasi govindaṃ janmamṛtyuharaṃ harim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रुत्वा बालकश्च विरराम मुदाऽन्वितः ।। काले तत्याज तीर्थे च तनुं कृष्णं हृदि स्मरन्
iti śrutvā bālakaśca virarāma mudā'nvitaḥ || kāle tatyāja tīrthe ca tanuṃ kṛṣṇaṃ hṛdi smaran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नेदुर्दुन्दुभयः स्वर्गे पुष्पवृष्टिर्बभूव ह ।। बभूव शापमुक्तश्च नारदश्च महामुनिः
nedurdundubhayaḥ svarge puṣpavṛṣṭirbabhūva ha || babhūva śāpamuktaśca nāradaśca mahāmuniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तनुं त्वक्वा स जीवश्च विलीनो ब्रह्मविग्रहे ।। बभूव प्राक्तनान्नित्यः कालभेदे तिरोहितः
tanuṃ tvakvā sa jīvaśca vilīno brahmavigrahe || babhūva prāktanānnityaḥ kālabhede tirohitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आविर्भावस्तिरोभावः स्वेच्छया नित्यदेहिनाम् ।। जन्ममृत्युजराव्याधिर्भक्तानां नास्ति शौनक
āvirbhāvastirobhāvaḥ svecchayā nityadehinām || janmamṛtyujarāvyādhirbhaktānāṃ nāsti śaunaka
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.