Library·Brahmavaivarta Purāṇa·1·1.24
श्रीब्रह्मोवाच ।। त्वं गच्छ तपसे वत्स किं मे संसारकर्मणि ।। अहं यास्यामि गोलोकं विज्ञातुं कृष्णमीश्वरम्
śrībrahmovāca || tvaṃ gaccha tapase vatsa kiṃ me saṃsārakarmaṇi || ahaṃ yāsyāmi golokaṃ vijñātuṃ kṛṣṇamīśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सनकश्च सनन्दश्च तृतीयश्च सनातनः ।। सनत्कुमारो नीरागश्चतुर्थः पुत्र एव च
sanakaśca sanandaśca tṛtīyaśca sanātanaḥ || sanatkumāro nīrāgaścaturthaḥ putra eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यती हंसी चारुणिश्च वोढुः पञ्चशिखस्तथा ।। पुत्रास्तपस्विनः सर्वे किं मे संसारकर्मणि
yatī haṃsī cāruṇiśca voḍhuḥ pañcaśikhastathā || putrāstapasvinaḥ sarve kiṃ me saṃsārakarmaṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वचस्करो मरीचिर्मे अङ्गिराश्च भृगुस्तथा ।। रुचिरत्रिः कर्दमश्च प्रचेताश्च क्रतुर्मनुः
vacaskaro marīcirme aṅgirāśca bhṛgustathā || ruciratriḥ kardamaśca pracetāśca kraturmanuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसिष्ठो वशगः शश्वत्सर्वेषु च सुतेषु च ।। अन्ये ऽविवेकिनोऽसाध्याः किं मे संसारकर्मणि
vasiṣṭho vaśagaḥ śaśvatsarveṣu ca suteṣu ca || anye 'vivekino'sādhyāḥ kiṃ me saṃsārakarmaṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निबोध वत्स वक्ष्यामि वेदोक्तं वचनं शुभम् ।। पारम्पर्य्यक्रमपरं चतुर्वर्गफलप्रदम् ।।
nibodha vatsa vakṣyāmi vedoktaṃ vacanaṃ śubham || pāramparyyakramaparaṃ caturvargaphalapradam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मार्थकाममोक्षांश्च सर्वे वाञ्छन्ति पण्डिताः ।। वेदप्रणिहितानेतान्सभासु मुनिशंसितान्
dharmārthakāmamokṣāṃśca sarve vāñchanti paṇḍitāḥ || vedapraṇihitānetānsabhāsu muniśaṃsitān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदप्रणिहितो धर्मो ह्यधर्मस्तद्विपर्य्ययः ।। आदौ विप्रो यज्ञसूत्रं परिधाय सुखं सुखी
vedapraṇihito dharmo hyadharmastadviparyyayaḥ || ādau vipro yajñasūtraṃ paridhāya sukhaṃ sukhī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समधीत्य ततो वेदान्ददाति गुरुदक्षिणाम् ।। ततः प्रकृष्टकुलजां सुविनीतां समुद्वहेत्
samadhītya tato vedāndadāti gurudakṣiṇām || tataḥ prakṛṣṭakulajāṃ suvinītāṃ samudvahet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा साध्वी कुलजा या च पतिसेवासु तत्परा ।। सद्वरो दुर्विनीता च संभवेन्न कदाचन ।। आकरे पद्मरागाणां जन्म काचमणेः कुतः
sā sādhvī kulajā yā ca patisevāsu tatparā || sadvaro durvinītā ca saṃbhavenna kadācana || ākare padmarāgāṇāṃ janma kācamaṇeḥ kutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असद्वंशप्रसूता या पित्रोर्दोषेण नारद ।। दुर्विनीता च सा दुष्टा स्वतन्त्रा सर्वकर्मसु
asadvaṃśaprasūtā yā pitrordoṣeṇa nārada || durvinītā ca sā duṣṭā svatantrā sarvakarmasu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न वत्स दुष्टाः सर्वाश्च योषितः कमलाकलाः ।। स्वर्वेश्यांशाश्च कुलटा असद्वंश समुद्भवाः
na vatsa duṣṭāḥ sarvāśca yoṣitaḥ kamalākalāḥ || svarveśyāṃśāśca kulaṭā asadvaṃśa samudbhavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्गुणं स्वामिनं साध्वी सेवते च प्रशंसति ।। न सेवते च कुलटा प्रियं निन्दति सद्गुणम्
nirguṇaṃ svāminaṃ sādhvī sevate ca praśaṃsati || na sevate ca kulaṭā priyaṃ nindati sadguṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधुः सद्वंशजां कन्यां प्रयत्नेन परिग्रहेत् ।। तस्यां पुत्रान्समुत्पाद्य वृद्धस्तु तपसे व्रजेत्
sādhuḥ sadvaṃśajāṃ kanyāṃ prayatnena parigrahet || tasyāṃ putrānsamutpādya vṛddhastu tapase vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरं हुतवहे वासः सर्पवक्त्रे च कण्टके ।। एतेभ्यो दुःखदो वासः स्त्रिया दुर्मुखया सह
varaṃ hutavahe vāsaḥ sarpavaktre ca kaṇṭake || etebhyo duḥkhado vāsaḥ striyā durmukhayā saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मत्तोऽधीतस्त्वया वेदो मह्यं च गुरुदक्षिणाम् ।। पुत्र देहीदमेवेह कुरु दारपरिग्रहम्
matto'dhītastvayā vedo mahyaṃ ca gurudakṣiṇām || putra dehīdameveha kuru dāraparigraham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वत्स त्वं कुलजातां च पूर्वपत्नी च मालतीम् ।। विवाहं कुरु कल्याण कल्याणे च दिने ऽनघ
vatsa tvaṃ kulajātāṃ ca pūrvapatnī ca mālatīm || vivāhaṃ kuru kalyāṇa kalyāṇe ca dine 'nagha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनुवंशोद्भवस्येह सृंजयस्य गृहे सती ।। त्वत्कृते जन्म लब्ध्वा च कुरुते भारते तपः
manuvaṃśodbhavasyeha sṛṃjayasya gṛhe satī || tvatkṛte janma labdhvā ca kurute bhārate tapaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृह्णीष्व परमां रत्नमालां च कमलाकलाम् ।। भारते न भवेद्व्यर्थं जनानां तपसः फलम्
gṛhṇīṣva paramāṃ ratnamālāṃ ca kamalākalām || bhārate na bhavedvyarthaṃ janānāṃ tapasaḥ phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदौ भवेद्गृही लोको वानप्रस्थस्ततः परम् ।। ततस्त पस्वी मोक्षाय क्रम एष श्रुतौ श्रुतः
ādau bhavedgṛhī loko vānaprasthastataḥ param || tatasta pasvī mokṣāya krama eṣa śrutau śrutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैष्णवानां हरेरर्चा तपस्या च श्रुतौ श्रुता
vaiṣṇavānāṃ harerarcā tapasyā ca śrutau śrutā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैष्णव त्वं गृहे तिष्ठ कुरु कृष्णपदार्चनम् ।। अन्तर्बाह्ये हरिर्यस्य तस्य किं तपसा सुत
vaiṣṇava tvaṃ gṛhe tiṣṭha kuru kṛṣṇapadārcanam || antarbāhye hariryasya tasya kiṃ tapasā suta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नान्तर्बाह्ये हरिर्यस्य तस्य किं तपसाऽनघ ।। तपसा हरिराराध्यो नान्यः कश्चन विद्यते
nāntarbāhye hariryasya tasya kiṃ tapasā'nagha || tapasā harirārādhyo nānyaḥ kaścana vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र तत्र कृतं कृष्णसेवनं परमं तपः ।। वत्स मद्वचनेनैव गृहे स्थित्वा हरिं भज
yatra tatra kṛtaṃ kṛṣṇasevanaṃ paramaṃ tapaḥ || vatsa madvacanenaiva gṛhe sthitvā hariṃ bhaja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृही भव मुनिश्रेष्ठ गृहिणां सर्वदा सुखम् ।। कामिन्यां सुखसम्भोगः स्वर्गभोगसमो मतः
gṛhī bhava muniśreṣṭha gṛhiṇāṃ sarvadā sukham || kāminyāṃ sukhasambhogaḥ svargabhogasamo mataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्दर्शनमुपस्पर्शं वाञ्छन्त्येव मुमुक्षवः ।। सर्वस्पर्शसुखात्स्त्रीणामुपस्पर्शसुखं परम्
taddarśanamupasparśaṃ vāñchantyeva mumukṣavaḥ || sarvasparśasukhātstrīṇāmupasparśasukhaṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सुखतमं पुत्रदर्शनं स्पर्शनं मुने ।। सर्वेभ्यः प्रेयसी कान्ता प्रिया तेन प्रकीर्त्तिता ।।
tataḥ sukhatamaṃ putradarśanaṃ sparśanaṃ mune || sarvebhyaḥ preyasī kāntā priyā tena prakīrttitā ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रप्रयोजना कान्ता शतकान्ताप्रियः सुतः ।। नास्ति पुत्रात्परो बन्धुर्नास्ति पुत्रात्परः प्रियः
putraprayojanā kāntā śatakāntāpriyaḥ sutaḥ || nāsti putrātparo bandhurnāsti putrātparaḥ priyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेभ्यो जयमन्विच्छेत्पुत्रादेकात्पराजयम् ।। न चात्मनि प्रियोऽर्थश्च तस्मादपि सुतः प्रियः
sarvebhyo jayamanvicchetputrādekātparājayam || na cātmani priyo'rthaśca tasmādapi sutaḥ priyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतः प्रियतमे पुत्रे न्यसेदात्मपरं धनम् ।। इत्येवमुक्त्वा स ब्रह्मा विरराम च शौनक ।। उवाच वचनं तातं नारदो ज्ञानिनां वरः
ataḥ priyatame putre nyasedātmaparaṃ dhanam || ityevamuktvā sa brahmā virarāma ca śaunaka || uvāca vacanaṃ tātaṃ nārado jñānināṃ varaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच ।। स्वयं विज्ञाय सर्वार्थं स्वपुत्रं वेददर्शने ।। प्रवर्त्तयत्यसन्मार्गे स दयालुः कथं पिता
nārada uvāca || svayaṃ vijñāya sarvārthaṃ svaputraṃ vedadarśane || pravarttayatyasanmārge sa dayāluḥ kathaṃ pitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जलबुद्बुदवत्सर्वं संसारमतिनश्वरम् ।। जलरेखा यथा मिथ्या तथा ब्रह्मञ्जगत्त्रयम्
jalabudbudavatsarvaṃ saṃsāramatinaśvaram || jalarekhā yathā mithyā tathā brahmañjagattrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विहाय हरिदास्यं च विषये यन्मनश्चलम् ।। दुर्लभं मानवं जन्म मा भूत्तन्निष्फलं क्वचित्
vihāya haridāsyaṃ ca viṣaye yanmanaścalam || durlabhaṃ mānavaṃ janma mā bhūttanniṣphalaṃ kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
का वा कस्य प्रिया पुत्रो बन्धुः को वा भवार्णवे ।। कर्मोर्मिभिर्योजना च तदपायो वियोजना
kā vā kasya priyā putro bandhuḥ ko vā bhavārṇave || karmormibhiryojanā ca tadapāyo viyojanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुकर्म कारयेद्यो हि तन्मित्रं स पिता गुरुः ।। दुर्बुद्धिं जनयेद्यो हि स रिपुः स्यात्कथं पिता
sukarma kārayedyo hi tanmitraṃ sa pitā guruḥ || durbuddhiṃ janayedyo hi sa ripuḥ syātkathaṃ pitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवं कथितं तात वेदबीजं यथागमम् ।। ध्रुवं तथाऽपि कर्त्तव्यं तवाज्ञापरिपालनम्
ityevaṃ kathitaṃ tāta vedabījaṃ yathāgamam || dhruvaṃ tathā'pi karttavyaṃ tavājñāparipālanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदौ यास्यामि भगवन्नरनारायणाश्रमम् ।। नारायणकथां श्रुत्वा करिष्ये दारसंग्रहम्
ādau yāsyāmi bhagavannaranārāyaṇāśramam || nārāyaṇakathāṃ śrutvā kariṣye dārasaṃgraham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवमुक्त्वा स मुनिर्विरराम पितुः पुरः ।। पुष्पवृष्टिस्तदुपरि तत्क्षणेन बभूव ह
ityevamuktvā sa munirvirarāma pituḥ puraḥ || puṣpavṛṣṭistadupari tatkṣaṇena babhūva ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणं पितुः पुरः स्थित्वा नारदो मुनिसत्तमः ।। उवाच च पुनर्वेदं वचनं मङ्गलप्रदम्
kṣaṇaṃ pituḥ puraḥ sthitvā nārado munisattamaḥ || uvāca ca punarvedaṃ vacanaṃ maṅgalapradam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीनारद उवाच ।। देहि मे कृष्णमन्त्रं च यन्मनोवाञ्छितं मम ।। तत्सम्बन्धि च यज्ज्ञानं यत्र तद्गुणवर्णनम्
śrīnārada uvāca || dehi me kṛṣṇamantraṃ ca yanmanovāñchitaṃ mama || tatsambandhi ca yajjñānaṃ yatra tadguṇavarṇanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पश्चात्करिष्यामि त्वत्प्रीत्या दारसंग्रहम् ।। मानसे परिपूर्णे च कार्य्यं कर्तुं पुमान्सुखी
tataḥ paścātkariṣyāmi tvatprītyā dārasaṃgraham || mānase paripūrṇe ca kāryyaṃ kartuṃ pumānsukhī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारदस्य वचः श्रुत्वा प्रहृष्टः कमलोद्भवः ।। उवाच पुनरेवेदं पुत्रं ज्ञानविदां वरः
nāradasya vacaḥ śrutvā prahṛṣṭaḥ kamalodbhavaḥ || uvāca punarevedaṃ putraṃ jñānavidāṃ varaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच ।। पत्युर्मन्त्रं पितुर्मन्त्रं न गृह्णीयाद्विचक्षणः ।। विविक्ताश्रमिणां चैव न मन्त्रः सुखदायकः
brahmovāca || patyurmantraṃ piturmantraṃ na gṛhṇīyādvicakṣaṇaḥ || viviktāśramiṇāṃ caiva na mantraḥ sukhadāyakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निषेकाल्लभ्यते मन्त्रो गुरुर्भर्त्ता च कामिनी।। विद्या सुखं भयं दुःखं पुरुषैः स्वेच्छया न च
niṣekāllabhyate mantro gururbharttā ca kāminī|| vidyā sukhaṃ bhayaṃ duḥkhaṃ puruṣaiḥ svecchayā na ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महेश्वरस्तव गुरुः प्राक्तनो नः पुरातनः ।। गच्छ वत्स शिवं शान्तं शिवदं ज्ञानिनां गुरुम्
maheśvarastava guruḥ prāktano naḥ purātanaḥ || gaccha vatsa śivaṃ śāntaṃ śivadaṃ jñānināṃ gurum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत एव भवान्मन्त्रं ज्ञानं लब्ध्वा पुरातनात् ।। नारायणकथां श्रुत्वा शीघ्रमागच्छ मद्गृहम्
tata eva bhavānmantraṃ jñānaṃ labdhvā purātanāt || nārāyaṇakathāṃ śrutvā śīghramāgaccha madgṛham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा जगतां धाता विरराम च शौनक ।। प्रणम्य पितरं भक्त्या शिवलोकं ययौ मुनिः
ityuktvā jagatāṃ dhātā virarāma ca śaunaka || praṇamya pitaraṃ bhaktyā śivalokaṃ yayau muniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.