Library·Brahmavaivarta Purāṇa·2·2.13
नारद उवाच ।। नारायणप्रिया साध्वी कथं सा च बभूव ह।। तुलसी कुत्र सम्भूता का वा सा पूर्वजन्मनि
nārada uvāca || nārāyaṇapriyā sādhvī kathaṃ sā ca babhūva ha|| tulasī kutra sambhūtā kā vā sā pūrvajanmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्य वा सा कुले जाता कस्य कन्या तपस्विनी ।। केन वा तपसा सा च संप्राप प्रकृतेः परम्
kasya vā sā kule jātā kasya kanyā tapasvinī || kena vā tapasā sā ca saṃprāpa prakṛteḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्विकल्पं निरीहं च सर्वसाक्षिस्वरूपकम् ।। नारायणं परं ब्रह्म परमात्मानमीश्वरम्।।
nirvikalpaṃ nirīhaṃ ca sarvasākṣisvarūpakam || nārāyaṇaṃ paraṃ brahma paramātmānamīśvaram||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वाराध्यं च सर्वेशं सर्वज्ञं सर्वकारणम् ।। सर्वाधारं सर्वरूपं सर्वेषां परिपालनम्
sarvārādhyaṃ ca sarveśaṃ sarvajñaṃ sarvakāraṇam || sarvādhāraṃ sarvarūpaṃ sarveṣāṃ paripālanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथमेतादृशी देवी वृक्षत्वं समवाप ह।। कथं साऽप्यसुरग्रस्ता संबभूव तपस्विनी
kathametādṛśī devī vṛkṣatvaṃ samavāpa ha|| kathaṃ sā'pyasuragrastā saṃbabhūva tapasvinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्दिग्धं मे मनो लोलं प्रेरयेन्मां मुहुर्मुहुः ।। छेत्तुमर्हसि सन्देहं सर्वसन्देहभञ्जना।
sandigdhaṃ me mano lolaṃ prerayenmāṃ muhurmuhuḥ || chettumarhasi sandehaṃ sarvasandehabhañjanā|
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायण उवाच ।। मनुश्च दक्षसावर्णिः पुण्यवान्वैष्णवः शुचिः ।। यशस्वी कीर्तिमांश्चैव विष्णोरंशसमुद्भवः
nārāyaṇa uvāca || manuśca dakṣasāvarṇiḥ puṇyavānvaiṣṇavaḥ śuciḥ || yaśasvī kīrtimāṃścaiva viṣṇoraṃśasamudbhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्पुत्रो धर्मसावर्णिर्धर्मिष्ठो वैष्णवः शुचिः ।। तत्पुत्रो विष्णुसावर्णिर्वैष्णवश्च जितेन्द्रियः
tatputro dharmasāvarṇirdharmiṣṭho vaiṣṇavaḥ śuciḥ || tatputro viṣṇusāvarṇirvaiṣṇavaśca jitendriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्पुत्रो देवसावर्णिर्विष्णुव्रतपरायणः ।। तत्पुत्रो राजसावर्णिर्महाविष्णुपरायणः
tatputro devasāvarṇirviṣṇuvrataparāyaṇaḥ || tatputro rājasāvarṇirmahāviṣṇuparāyaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृषध्वजश्च तत्पुत्रो वृषध्वजपरायणः ।। यस्याश्रमे स्वयं शम्भुरासीद्दैवयुगत्रयम्
vṛṣadhvajaśca tatputro vṛṣadhvajaparāyaṇaḥ || yasyāśrame svayaṃ śambhurāsīddaivayugatrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रादपि परः स्नेहो नृपे तस्मिञ्छिवस्य च ।। न च नारायणं मेने न च लक्ष्मीं सरस्वतीम्
putrādapi paraḥ sneho nṛpe tasmiñchivasya ca || na ca nārāyaṇaṃ mene na ca lakṣmīṃ sarasvatīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजां च सर्वदेवानां दूरीभूतां चकार सः ।। भाद्रे मासि महालक्ष्मीपूजां मत्तोऽत्यजन्नृपः
pūjāṃ ca sarvadevānāṃ dūrībhūtāṃ cakāra saḥ || bhādre māsi mahālakṣmīpūjāṃ matto'tyajannṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माघे सरस्वतीपूजां दूरीभूतां चकार सः ।। यज्ञं च विष्णुपूजां च निनिन्दे न चकार सः
māghe sarasvatīpūjāṃ dūrībhūtāṃ cakāra saḥ || yajñaṃ ca viṣṇupūjāṃ ca nininde na cakāra saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न कोऽपि देवो भूपेन्द्रं शशाप शिवकारणात् ।। भ्रष्टश्रीर्भव भूपेति चाशपत्तं दिवाकरः
na ko'pi devo bhūpendraṃ śaśāpa śivakāraṇāt || bhraṣṭaśrīrbhava bhūpeti cāśapattaṃ divākaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूलं गृहीत्वा तं सूर्य्यं धृतवाच्छङ्करः स्वयम् ।। पित्रा सार्द्ध दिनेशश्च ब्रह्माणं शरणं ययौ
śūlaṃ gṛhītvā taṃ sūryyaṃ dhṛtavācchaṅkaraḥ svayam || pitrā sārddha dineśaśca brahmāṇaṃ śaraṇaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवस्त्रिशूलहस्तश्च ब्रह्मलोकं ययौ क्रुधा ।। ब्रह्मा सूर्य्यं पुरस्कृत्य वैकुण्ठं च ययौ भिया
śivastriśūlahastaśca brahmalokaṃ yayau krudhā || brahmā sūryyaṃ puraskṛtya vaikuṇṭhaṃ ca yayau bhiyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूलं गृहीत्वा तत्रापि धृतवाञ्छङ्करो रविम् ।। ब्रह्मकश्यपमार्त्तण्डाः संत्रस्ताः शुष्कतालुकाः
śūlaṃ gṛhītvā tatrāpi dhṛtavāñchaṅkaro ravim || brahmakaśyapamārttaṇḍāḥ saṃtrastāḥ śuṣkatālukāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायणं च सर्वेशं ते ययुः शरणं भिया ।। मूर्ध्ना प्रणेमुस्ते गत्वा तुष्टुवुश्च पुनः पुनः
nārāyaṇaṃ ca sarveśaṃ te yayuḥ śaraṇaṃ bhiyā || mūrdhnā praṇemuste gatvā tuṣṭuvuśca punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे निवेदनं चक्रुर्भियस्ते कारणं हरौ
sarve nivedanaṃ cakrurbhiyaste kāraṇaṃ harau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायणश्च कृपयाऽभयं तेभ्यो ददौ मुने ।। स्थिरा भवत हे भीता भयं किं वो मयि स्थिते
nārāyaṇaśca kṛpayā'bhayaṃ tebhyo dadau mune || sthirā bhavata he bhītā bhayaṃ kiṃ vo mayi sthite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मरन्ति ये यत्र तत्र मां विपत्तौ भयान्विताः ।। तांस्तत्र गत्वा रक्षामि चक्र हस्तस्त्वरान्वितः
smaranti ye yatra tatra māṃ vipattau bhayānvitāḥ || tāṃstatra gatvā rakṣāmi cakra hastastvarānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाताऽहं जगतां देवः कर्त्ताऽहं सततं सदा ।। सृष्ट्वा च ब्रह्मरूपेण संहर्त्ता शिवरूपतः
pātā'haṃ jagatāṃ devaḥ karttā'haṃ satataṃ sadā || sṛṣṭvā ca brahmarūpeṇa saṃharttā śivarūpataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवोऽहं त्वमहं चापि सूर्य्योऽहं त्रिगुणात्मकः ।। विधाय नानारूपं च कुर्यां सृष्ट्यादिकाः क्रियाः
śivo'haṃ tvamahaṃ cāpi sūryyo'haṃ triguṇātmakaḥ || vidhāya nānārūpaṃ ca kuryāṃ sṛṣṭyādikāḥ kriyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यूयं गच्छत भद्रं वो भविष्यति भयं कुतः ।। अद्यप्रभृति वो नास्ति मद्वराच्छङ्कराद्भयम्
yūyaṃ gacchata bhadraṃ vo bhaviṣyati bhayaṃ kutaḥ || adyaprabhṛti vo nāsti madvarācchaṅkarādbhayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आशुतोषः स भगवाञ्छरण्यश्च सतां गतिः ।। भक्ताधीनश्च भक्तेशो भक्तात्मा भक्तवत्सलः
āśutoṣaḥ sa bhagavāñcharaṇyaśca satāṃ gatiḥ || bhaktādhīnaśca bhakteśo bhaktātmā bhaktavatsalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुदर्शनं शिवश्चैव मम प्राणाधिकप्रियौ ।। ब्रह्माण्डेषु न तेजस्वी हे ब्रह्मन्ननयोः परः
sudarśanaṃ śivaścaiva mama prāṇādhikapriyau || brahmāṇḍeṣu na tejasvī he brahmannanayoḥ paraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्तः स्रष्टुं महादेवः सूर्य्यकोटिं च लीलया ।। कोटिं च ब्रह्मणामेवं किमसाध्यं च शूलिनः
śaktaḥ sraṣṭuṃ mahādevaḥ sūryyakoṭiṃ ca līlayā || koṭiṃ ca brahmaṇāmevaṃ kimasādhyaṃ ca śūlinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाह्यज्ञानं तन्न किंचिद्ध्यायतो मां दिवानिशम् ।। मन्नाम मद्गणं भक्त्या पञ्चवक्त्रेण गीयते
bāhyajñānaṃ tanna kiṃciddhyāyato māṃ divāniśam || mannāma madgaṇaṃ bhaktyā pañcavaktreṇa gīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहमेव चिन्तयामि तत्कल्याणं दिवानिशम् ।। ये यथा मां प्रपद्यन्ते तांस्तथैव भजाम्यहम्
ahameva cintayāmi tatkalyāṇaṃ divāniśam || ye yathā māṃ prapadyante tāṃstathaiva bhajāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवस्वरूपो भगवाञ्छिवाधिष्ठातृदेवता ।। शिवो भवति यस्माच्च शिवं तेन विदुर्बुधाः
śivasvarūpo bhagavāñchivādhiṣṭhātṛdevatā || śivo bhavati yasmācca śivaṃ tena vidurbudhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतस्मिन्नन्तरे तत्र चागमच्छङ्करः स्वयम् ।। शूलहस्तो वृषारूढो रक्तपङ्कजलोचनः
etasminnantare tatra cāgamacchaṅkaraḥ svayam || śūlahasto vṛṣārūḍho raktapaṅkajalocanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवरुह्य वृषात्तूर्णं भक्तिनम्रात्मकन्धरः ।। ननाम भक्त्या तं शान्तं लक्ष्मीकान्तं परात्परम्
avaruhya vṛṣāttūrṇaṃ bhaktinamrātmakandharaḥ || nanāma bhaktyā taṃ śāntaṃ lakṣmīkāntaṃ parātparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रत्नसिंहासनस्थं च रत्नालङ्कारभूषितम् ।। किरीटिनं कुण्डलिनं चक्रिणं वनमालिनम्
ratnasiṃhāsanasthaṃ ca ratnālaṅkārabhūṣitam || kirīṭinaṃ kuṇḍalinaṃ cakriṇaṃ vanamālinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नवीननीरदश्यामं सुन्दरं च चतुर्भुजम् ।। चतुर्भुजैः सेवितं च श्वेतचामरवायुना
navīnanīradaśyāmaṃ sundaraṃ ca caturbhujam || caturbhujaiḥ sevitaṃ ca śvetacāmaravāyunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्दनोक्षितसर्वांगं भूषितं पीतवाससा।। लक्ष्मीप्रदत्तताम्बूलं भुक्तवन्तं च नारद
candanokṣitasarvāṃgaṃ bhūṣitaṃ pītavāsasā|| lakṣmīpradattatāmbūlaṃ bhuktavantaṃ ca nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्याधरीनृत्यगीतं शृण्वन्तं सस्मितं मुदा ।। ईश्वरं परमात्मानं भक्तानुग्रहविग्रहम्
vidyādharīnṛtyagītaṃ śṛṇvantaṃ sasmitaṃ mudā || īśvaraṃ paramātmānaṃ bhaktānugrahavigraham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं ननाम महादेवो ब्रह्माणं च ननाम सः ।। ननाम सूर्य्यो भक्त्या च संत्रस्तश्चन्द्रशेखरम्
taṃ nanāma mahādevo brahmāṇaṃ ca nanāma saḥ || nanāma sūryyo bhaktyā ca saṃtrastaścandraśekharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कश्यपश्च महाभक्त्या तुष्टाव च ननाम च ।। शिवः संस्तूय सर्वेशं समुवास सुखासने ।।
kaśyapaśca mahābhaktyā tuṣṭāva ca nanāma ca || śivaḥ saṃstūya sarveśaṃ samuvāsa sukhāsane ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखासने सुखासीनं विश्रान्तं चन्द्रशेखरम् ।। श्वेतचामरवातेन सेवितं विष्णुपार्षदैः
sukhāsane sukhāsīnaṃ viśrāntaṃ candraśekharam || śvetacāmaravātena sevitaṃ viṣṇupārṣadaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्रोधं सत्त्वसंसर्गात्प्रसन्नं सस्मितं मुदा ।। स्तूयमानं पञ्चवक्त्रैः परं नारायणं विभुम्
akrodhaṃ sattvasaṃsargātprasannaṃ sasmitaṃ mudā || stūyamānaṃ pañcavaktraiḥ paraṃ nārāyaṇaṃ vibhum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमुवाच प्रसन्नात्मा प्रसन्नं सुरसंसदि ।। पीयूषतुल्यं मधुरं वचनं सुमनोहरम्
tamuvāca prasannātmā prasannaṃ surasaṃsadi || pīyūṣatulyaṃ madhuraṃ vacanaṃ sumanoharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभगवानुवाच ।। अत्यन्तमुपहास्यं च शिवप्रश्नं शिवे शिवम् ।। लौकिकं वैदिकं चैव त्वां पृच्छामि तथा ऽपि शम्
śrībhagavānuvāca || atyantamupahāsyaṃ ca śivapraśnaṃ śive śivam || laukikaṃ vaidikaṃ caiva tvāṃ pṛcchāmi tathā 'pi śam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपसां फलदातारं दातारं सर्वसम्पदाम्।। सम्पत्प्रश्नं तपःप्रश्नमयोग्यं त्वां च साम्प्रतम्
tapasāṃ phaladātāraṃ dātāraṃ sarvasampadām|| sampatpraśnaṃ tapaḥpraśnamayogyaṃ tvāṃ ca sāmpratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानाधिदेवे सर्वज्ञे ज्ञानं पृच्छामि किं वृथा ।। निरापदि विपत्प्रश्नमलं मृत्युञ्जये हरे
jñānādhideve sarvajñe jñānaṃ pṛcchāmi kiṃ vṛthā || nirāpadi vipatpraśnamalaṃ mṛtyuñjaye hare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वामेव वाग्धनं प्रश्नमलं स्वाश्रयमागमे ।। आगतोऽसि कथं वेगादित्युवाच रमापतिः
tvāmeva vāgdhanaṃ praśnamalaṃ svāśrayamāgame || āgato'si kathaṃ vegādityuvāca ramāpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीमहादेव उवाच ।। वृषध्वजं च मद्भक्तं मम प्राणाधिकप्रियम् ।। सूर्य्यः शशाप इति मे हेतुरागमकोपयोः
śrīmahādeva uvāca || vṛṣadhvajaṃ ca madbhaktaṃ mama prāṇādhikapriyam || sūryyaḥ śaśāpa iti me heturāgamakopayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रवात्सल्यशोकेन सूर्य्यं हन्तुं समुद्यतः ।। स ब्रह्माणं प्रपन्नश्च स सूर्य्यश्च विधिस्त्वयि
putravātsalyaśokena sūryyaṃ hantuṃ samudyataḥ || sa brahmāṇaṃ prapannaśca sa sūryyaśca vidhistvayi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वां ये शरणमापन्ना ध्यानेन वचसाऽपि वा ।। निरापदस्ते निश्शङ्का जरा मृत्युश्च तैर्जितः
tvāṃ ye śaraṇamāpannā dhyānena vacasā'pi vā || nirāpadaste niśśaṅkā jarā mṛtyuśca tairjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साक्षाद्ये शरणापन्नास्तत्फलं किं वदामि भोः ।। हरिस्मृतिश्चाभयदा सर्वमङ्गलदा सदा
sākṣādye śaraṇāpannāstatphalaṃ kiṃ vadāmi bhoḥ || harismṛtiścābhayadā sarvamaṅgaladā sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं मे भक्तस्य भविता तन्मे ब्रूहि जगत्प्रभो ।। श्रीहतस्यास्य मूढस्य सूर्य्यशापेन हेतुना
kiṃ me bhaktasya bhavitā tanme brūhi jagatprabho || śrīhatasyāsya mūḍhasya sūryyaśāpena hetunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभगवानुवाच ।। कालोऽतियातो दैवेन युगानामेकविंशतिः ।। वैकुण्ठे घटिकार्द्धेन शीघ्रं याहि नृपालयम्।।
śrībhagavānuvāca || kālo'tiyāto daivena yugānāmekaviṃśatiḥ || vaikuṇṭhe ghaṭikārddhena śīghraṃ yāhi nṛpālayam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृषध्वजो मृतः कालाद्दुर्निवार्य्यात्सुदारुणात् ।। हंसध्वजश्च तत्पुत्रो मृतः सोऽपि श्रिया हतः
vṛṣadhvajo mṛtaḥ kālāddurnivāryyātsudāruṇāt || haṃsadhvajaśca tatputro mṛtaḥ so'pi śriyā hataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्पुत्रौ च महाभागौ धर्मध्वजकुशध्वजौ ।। हतश्रियौ सूर्य्यशापात्तौ वै परमवैष्णवौ
tatputrau ca mahābhāgau dharmadhvajakuśadhvajau || hataśriyau sūryyaśāpāttau vai paramavaiṣṇavau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्यभ्रष्टौ श्रिया भ्रष्टौ कमलातापसावुभौ ।। तयोश्च भार्य्ययोर्लक्ष्मीः कलया च जनिष्यति
rājyabhraṣṭau śriyā bhraṣṭau kamalātāpasāvubhau || tayośca bhāryyayorlakṣmīḥ kalayā ca janiṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्पद्युक्तौ तदा तौ च नृपश्रेष्ठौ भविष्यतः ।। मृतस्ते सेवकः शम्भो गच्छ यूयं च गच्छत
sampadyuktau tadā tau ca nṛpaśreṣṭhau bhaviṣyataḥ || mṛtaste sevakaḥ śambho gaccha yūyaṃ ca gacchata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा च सलक्ष्मीकः सभातोऽभ्यन्तरं गतः ।। देवा जग्मुश्च संहृष्टाः स्वाश्रमं परमं मुदा
ityuktvā ca salakṣmīkaḥ sabhāto'bhyantaraṃ gataḥ || devā jagmuśca saṃhṛṣṭāḥ svāśramaṃ paramaṃ mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवश्च तपसे शीघ्रं परिपूर्णतमो ययौ
śivaśca tapase śīghraṃ paripūrṇatamo yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.