Library·Brahmavaivarta Purāṇa·2·2.18

Brahmavaivarta Purāṇa 2.18

नारायण उवाच ।। श्रीकृष्णं मनसा ध्यात्वा राजा कृष्णपरायणः ।। ब्राह्मे मुहूर्त्ते चोत्थाय पुष्पतल्पान्मनोहरात्

nārāyaṇa uvāca || śrīkṛṣṇaṃ manasā dhyātvā rājā kṛṣṇaparāyaṇaḥ || brāhme muhūrtte cotthāya puṣpatalpānmanoharāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रात्रिवासः परित्यज्य स्नात्वा मङ्गलवारिणा ।। धौते च वाससी धृत्वा कृत्वा तिलकमुज्ज्वलम्

rātrivāsaḥ parityajya snātvā maṅgalavāriṇā || dhaute ca vāsasī dhṛtvā kṛtvā tilakamujjvalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चकाराह्निकमावश्यमभीष्टगुरुवन्दनम् ।। दध्याज्यं मधु लाजांश्च सोऽपश्यद्वस्तु मङ्गलम्

cakārāhnikamāvaśyamabhīṣṭaguruvandanam || dadhyājyaṃ madhu lājāṃśca so'paśyadvastu maṅgalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रत्नश्रेष्ठं मणिश्रेष्ठं वस्त्रश्रेष्ठं च काञ्चनम् ।। ब्राह्मणेभ्यो ददौ भक्त्या यथानित्यं च नारद

ratnaśreṣṭhaṃ maṇiśreṣṭhaṃ vastraśreṣṭhaṃ ca kāñcanam || brāhmaṇebhyo dadau bhaktyā yathānityaṃ ca nārada

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमूल्यरत्नं यत्किञ्चिन्मुक्तामाणिक्यहीरकम् ।। ददौ विप्राय गुरवे यात्रामङ्गलहेतवे

amūlyaratnaṃ yatkiñcinmuktāmāṇikyahīrakam || dadau viprāya gurave yātrāmaṅgalahetave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गजरत्नं चाश्वरत्नं धेनुरत्नं मनोहरम् ।। ददौ सर्वं दरिद्राय विप्रार्थं मङ्गलाय च

gajaratnaṃ cāśvaratnaṃ dhenuratnaṃ manoharam || dadau sarvaṃ daridrāya viprārthaṃ maṅgalāya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोशागारसहस्रं च नगराणां त्रिलक्षकम् ।। ग्रामाणां शतकोटिं च ब्राह्मणेभ्यो ददौ मुदा

kośāgārasahasraṃ ca nagarāṇāṃ trilakṣakam || grāmāṇāṃ śatakoṭiṃ ca brāhmaṇebhyo dadau mudā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रं कृत्वा च राजेन्द्रं सुचन्द्रं दानवेषु च ।। पुत्रे समर्प्य भार्यां च राज्यं वै सर्वसम्पदम्

putraṃ kṛtvā ca rājendraṃ sucandraṃ dānaveṣu ca || putre samarpya bhāryāṃ ca rājyaṃ vai sarvasampadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रजानुचरसंघं च कोशौघं वाहनादिकम् ।। स्वयं सन्नाहयुक्तश्च धनुष्पाणिर्बभूव ह

prajānucarasaṃghaṃ ca kośaughaṃ vāhanādikam || svayaṃ sannāhayuktaśca dhanuṣpāṇirbabhūva ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भृत्यद्वारा क्रमेणैव स चक्रे सैन्यसंचयम् ।। अश्वानां च त्रिलक्षेण पञ्चलक्षेण हस्तिनाम् ।।

bhṛtyadvārā krameṇaiva sa cakre sainyasaṃcayam || aśvānāṃ ca trilakṣeṇa pañcalakṣeṇa hastinām ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथानामयुतेनैव धानुष्काणां त्रिकोटिभिः ।। त्रिकोटिभिश्चर्मिणां च शूलिनां च त्रिकोटिभिः

rathānāmayutenaiva dhānuṣkāṇāṃ trikoṭibhiḥ || trikoṭibhiścarmiṇāṃ ca śūlināṃ ca trikoṭibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृता सेनाऽपरिमिता दानवेन्द्रेण नारद ।। यस्यां सेनापतिश्चैव युद्धशास्त्रविशारदः

kṛtā senā'parimitā dānavendreṇa nārada || yasyāṃ senāpatiścaiva yuddhaśāstraviśāradaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महारथः स विज्ञेयो रथिनां प्रवरो रणे ।। त्रिलक्षाक्षौहिणी सेनापतिं कृत्वा नराधिपः

mahārathaḥ sa vijñeyo rathināṃ pravaro raṇe || trilakṣākṣauhiṇī senāpatiṃ kṛtvā narādhipaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिंशदक्षौहिणीवाद्यभाण्डौघं च चकार सः ।। बहिर्बभूव शिबिरान्मनसा श्रीहरिं स्मरन्

triṃśadakṣauhiṇīvādyabhāṇḍaughaṃ ca cakāra saḥ || bahirbabhūva śibirānmanasā śrīhariṃ smaran

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रत्नेन्द्रसारखचितं विमानं ह्यारुरोह सः ।। गुरुवर्गान्पुरस्कृत्य प्रययौ शङ्करान्तिकम्

ratnendrasārakhacitaṃ vimānaṃ hyāruroha saḥ || guruvargānpuraskṛtya prayayau śaṅkarāntikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्पभद्रानदीतीरे यत्राक्षयवटः शुभः ।। सिद्धाश्रमं च सिद्धानां सिद्धिक्षेत्रं च नामतः

puṣpabhadrānadītīre yatrākṣayavaṭaḥ śubhaḥ || siddhāśramaṃ ca siddhānāṃ siddhikṣetraṃ ca nāmataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपिलस्य तपस्थानं पुण्यक्षेत्रं च भारते ।। पश्चिमोदधिपूर्वे च मलयस्य च पश्चिमे

kapilasya tapasthānaṃ puṇyakṣetraṃ ca bhārate || paścimodadhipūrve ca malayasya ca paścime

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीशैलोत्तरभागे च गन्धमादनदक्षिणे ।। पञ्चयोजनविस्तीर्णा दैर्घ्ये शतगुणा तथा ।। शाश्वती जलपूर्णा च पुष्पभद्रानदी शुभा

śrīśailottarabhāge ca gandhamādanadakṣiṇe || pañcayojanavistīrṇā dairghye śataguṇā tathā || śāśvatī jalapūrṇā ca puṣpabhadrānadī śubhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लवणोदप्रिया भार्य्या शश्वत्सौभाग्यसंयुता ।। शुद्धस्फटिकसङ्काशा भारते च सुपुण्यदा

lavaṇodapriyā bhāryyā śaśvatsaubhāgyasaṃyutā || śuddhasphaṭikasaṅkāśā bhārate ca supuṇyadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरावतीमिश्रिता च निर्गता सा हिमालयात्।। गोमन्तं वामतः कृत्वा प्रविष्टा पश्चिमोदधौ

śarāvatīmiśritā ca nirgatā sā himālayāt|| gomantaṃ vāmataḥ kṛtvā praviṣṭā paścimodadhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र गत्वा शंखचूडो लुलोके चन्द्रशेखरम् ।। वटमूले समासीनं सूर्य्यकोटिसमप्रभम्

tatra gatvā śaṃkhacūḍo luloke candraśekharam || vaṭamūle samāsīnaṃ sūryyakoṭisamaprabham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वा योगासने स्थित्वा मुद्रायुक्तं च सस्मितम् ।। शुद्धस्फटिक सङ्काशं ज्वलन्तं ब्रह्मतेजसा

kṛtvā yogāsane sthitvā mudrāyuktaṃ ca sasmitam || śuddhasphaṭika saṅkāśaṃ jvalantaṃ brahmatejasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिशूलपट्टिशधरं व्याघ्रचर्माम्बरं वरम् ।। तप्तकाञ्चनवर्णाभं जटाजालं च बिभ्रतम्

triśūlapaṭṭiśadharaṃ vyāghracarmāmbaraṃ varam || taptakāñcanavarṇābhaṃ jaṭājālaṃ ca bibhratam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिनेत्रं पञ्चवक्त्रं च नागयज्ञोपवीतिनम् ।। मृत्युञ्जयं कालमृत्युं विश्वमृत्युकरं परम्

trinetraṃ pañcavaktraṃ ca nāgayajñopavītinam || mṛtyuñjayaṃ kālamṛtyuṃ viśvamṛtyukaraṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भक्तमृत्युहरं शान्तं गौरीकान्तं मनोरमम् ।। तपसां फलदातारं दातारं सर्वसम्पदाम्

bhaktamṛtyuharaṃ śāntaṃ gaurīkāntaṃ manoramam || tapasāṃ phaladātāraṃ dātāraṃ sarvasampadām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आशुतोषं प्रसन्नास्यं भक्तानुग्रहकारकम् ।। विश्वनाथं विश्वरूपं विश्वबीजं च विश्वजम्

āśutoṣaṃ prasannāsyaṃ bhaktānugrahakārakam || viśvanāthaṃ viśvarūpaṃ viśvabījaṃ ca viśvajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विश्वम्भरं विश्ववरं विश्वसंहारकारणम् ।। कारणं कारणानां च नरकार्णवतारणम्

viśvambharaṃ viśvavaraṃ viśvasaṃhārakāraṇam || kāraṇaṃ kāraṇānāṃ ca narakārṇavatāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानप्रदं ज्ञानबीजं ज्ञानानन्दं सनातनम् ।। अवरुह्य विमानाच्च स दृष्ट्वा दानवेश्वरः

jñānapradaṃ jñānabījaṃ jñānānandaṃ sanātanam || avaruhya vimānācca sa dṛṣṭvā dānaveśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वैः सार्द्धं भक्तियुक्तः शिरसा प्रणनाम सः ।। वामतो भद्रकालीं च स्कन्दं तत्पुरतः स्थितम्

sarvaiḥ sārddhaṃ bhaktiyuktaḥ śirasā praṇanāma saḥ || vāmato bhadrakālīṃ ca skandaṃ tatpurataḥ sthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आशिषं च ददौ तस्मै काली स्कन्दश्च शङ्करः ।। उत्तस्थुर्दानवं दृष्ट्वा सर्वे नन्दीश्वरादयः

āśiṣaṃ ca dadau tasmai kālī skandaśca śaṅkaraḥ || uttasthurdānavaṃ dṛṣṭvā sarve nandīśvarādayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परस्परं च सम्भाषां ते चकुस्तत्र साम्प्रतम्।। राजा कृत्वा च सम्भाषामुवास शिवसन्निधौ

parasparaṃ ca sambhāṣāṃ te cakustatra sāmpratam|| rājā kṛtvā ca sambhāṣāmuvāsa śivasannidhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसन्नात्मा महादेवो भगवांस्तमुवाच ह

prasannātmā mahādevo bhagavāṃstamuvāca ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीमहादेव उवाच ।। विधाता जगतां ब्रह्मा पिता धर्मस्य धर्मवित् ।। मरीचिस्तस्य पुत्रश्च वैष्णवश्चापि धार्मिकः

śrīmahādeva uvāca || vidhātā jagatāṃ brahmā pitā dharmasya dharmavit || marīcistasya putraśca vaiṣṇavaścāpi dhārmikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कश्यपश्चापि तत्पुत्रो धर्मिष्ठश्च प्रजापतिः ।। दक्षः प्रीत्या ददौ तस्मै भक्त्या कन्यास्त्रयोदश

kaśyapaścāpi tatputro dharmiṣṭhaśca prajāpatiḥ || dakṣaḥ prītyā dadau tasmai bhaktyā kanyāstrayodaśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तास्वेका च दनुः साध्वी तत्सौभाग्येन वर्द्धिता ।। चत्वारिंशद्दनोः पुत्रा दानवास्तेजसोज्ज्वलाः

tāsvekā ca danuḥ sādhvī tatsaubhāgyena varddhitā || catvāriṃśaddanoḥ putrā dānavāstejasojjvalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेष्वेको विप्रचित्तिश्च महाबलपराक्रमः ।। तत्पुत्रो धार्मिको दम्भो विष्णुभक्तो जितेन्द्रियः

teṣveko vipracittiśca mahābalaparākramaḥ || tatputro dhārmiko dambho viṣṇubhakto jitendriyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जजाप परमं मन्त्रं पुष्करे लक्षवत्सरम् ।। शुकाचार्य्यं गुरुं कृत्वा कृष्णस्य परमात्मनः

jajāpa paramaṃ mantraṃ puṣkare lakṣavatsaram || śukācāryyaṃ guruṃ kṛtvā kṛṣṇasya paramātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा त्वां तनयं प्राप परं कृष्णपरायणम् ।। पुरा त्वं पार्षदो गोपो गोपेष्वष्टसु धार्मिकः

tadā tvāṃ tanayaṃ prāpa paraṃ kṛṣṇaparāyaṇam || purā tvaṃ pārṣado gopo gopeṣvaṣṭasu dhārmikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधुना राधिकाशापाद्भारते दानवेश्वरः ।। आब्रह्मस्तम्बपर्यन्तं भ्रमं मेने च वैष्णवः

adhunā rādhikāśāpādbhārate dānaveśvaraḥ || ābrahmastambaparyantaṃ bhramaṃ mene ca vaiṣṇavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सालोक्यसार्ष्टिसारूप्यसामीप्यैक्यं हरेरपि ।। दीयमानं न गृह्णन्ति वैष्णवाः सेवनं विना

sālokyasārṣṭisārūpyasāmīpyaikyaṃ harerapi || dīyamānaṃ na gṛhṇanti vaiṣṇavāḥ sevanaṃ vinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मत्वममरत्वं वा तुच्छं मेने च वैष्णवः ।। इन्द्रत्वं वा कुबेरत्वं न मेने गणनासु च

brahmatvamamaratvaṃ vā tucchaṃ mene ca vaiṣṇavaḥ || indratvaṃ vā kuberatvaṃ na mene gaṇanāsu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णभक्तस्य ते किं वा देवानां विषये भ्रमे ।। देहि राज्यं च देवानां मत्प्रीतिं कुरु भूमिप

kṛṣṇabhaktasya te kiṃ vā devānāṃ viṣaye bhrame || dehi rājyaṃ ca devānāṃ matprītiṃ kuru bhūmipa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुखं स्वराज्ये त्वं तिष्ठ देवास्सन्तु स्वके पदे ।। अलं भ्रातृविरोधेन सर्वे कश्यपवंशजाः

sukhaṃ svarājye tvaṃ tiṣṭha devāssantu svake pade || alaṃ bhrātṛvirodhena sarve kaśyapavaṃśajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यानि कानि च पापानि ब्रह्महत्यादिकानि च ।। ज्ञातिद्रोहस्य पापस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम्

yāni kāni ca pāpāni brahmahatyādikāni ca || jñātidrohasya pāpasya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वसम्पदां च हानिं च यदि राजेन्द्र मन्यसे ।। सर्वावस्थासु समता केषां याति च सर्वदा

svasampadāṃ ca hāniṃ ca yadi rājendra manyase || sarvāvasthāsu samatā keṣāṃ yāti ca sarvadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मणश्च तिरोभावो लये प्राकृतिके सति ।। आविर्भावः पुनस्तस्य प्रभवेदीश्वरेच्छया।।

brahmaṇaśca tirobhāvo laye prākṛtike sati || āvirbhāvaḥ punastasya prabhavedīśvarecchayā||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानं बुद्धिश्च तपसा स्मृतिर्लोकस्य निश्चितम् ।। करोति सृष्टिं ज्ञानेन स्रष्टा सोऽपि क्रमेण च

jñānaṃ buddhiśca tapasā smṛtirlokasya niścitam || karoti sṛṣṭiṃ jñānena sraṣṭā so'pi krameṇa ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिपूर्णतमो धर्मः सत्ये सत्याश्रयः सदा ।। सोऽपि त्रिभागस्त्रेतायां द्विभागो द्वापरे स्मृतः

paripūrṇatamo dharmaḥ satye satyāśrayaḥ sadā || so'pi tribhāgastretāyāṃ dvibhāgo dvāpare smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकभागः कलेः पूर्वे तद्ध्रासश्च क्रमेण च ।। कलामात्रं कलेः शेषे कुह्वां चन्द्रकला यथा

ekabhāgaḥ kaleḥ pūrve taddhrāsaśca krameṇa ca || kalāmātraṃ kaleḥ śeṣe kuhvāṃ candrakalā yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यादृक्तेजो रवेर्ग्रीष्मे न तादृक्शिशिरे पुनः ।। दिने च यादृङ् मध्याह्ने सायंप्रातर्न तत्समम्

yādṛktejo ravergrīṣme na tādṛkśiśire punaḥ || dine ca yādṛṅ madhyāhne sāyaṃprātarna tatsamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदयं याति कालेन बाल्यतां च क्रमेण च ।। प्रकाण्डतां च तत्पश्चात्कालेऽस्तं पुनरेव सः

udayaṃ yāti kālena bālyatāṃ ca krameṇa ca || prakāṇḍatāṃ ca tatpaścātkāle'staṃ punareva saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिने प्रच्छन्नतां याति काले वै दुर्दिने घने ।। राहुग्रस्ते कम्पितश्च पुनरेव प्रसन्नताम्

dine pracchannatāṃ yāti kāle vai durdine ghane || rāhugraste kampitaśca punareva prasannatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिपूर्णतमश्चन्द्रः पूर्णिमायां च यादृशः।। । तादृशो न भवेन्नित्यं क्षयं याति दिनेदिने

paripūrṇatamaścandraḥ pūrṇimāyāṃ ca yādṛśaḥ|| | tādṛśo na bhavennityaṃ kṣayaṃ yāti dinedine

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनः स पुष्टतां याति परकुह्वा दिनेदिने ।। सम्पद्युक्तः शुक्लपक्षे कृष्णे म्लानश्च यक्ष्मणा

punaḥ sa puṣṭatāṃ yāti parakuhvā dinedine || sampadyuktaḥ śuklapakṣe kṛṣṇe mlānaśca yakṣmaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राहुग्रस्ते दिने म्लानो दुर्दिने निबिडे घने ।। काले चन्द्रो भवेच्छुद्धो भ्रष्टश्रीः कालभेदके

rāhugraste dine mlāno durdine nibiḍe ghane || kāle candro bhavecchuddho bhraṣṭaśrīḥ kālabhedake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भविष्यति बलिश्चेन्द्रो भ्रष्टश्रीः सुतलेऽधुना ।। कालेन पृथ्वी सस्याढ्या सर्वाधारा वसुन्धरा

bhaviṣyati baliścendro bhraṣṭaśrīḥ sutale'dhunā || kālena pṛthvī sasyāḍhyā sarvādhārā vasundharā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चराचराश्च कालेन नश्यन्ति प्रभवन्ति च ।। ईश्वरस्यैव समता कृष्णस्य परमात्मनः

carācarāśca kālena naśyanti prabhavanti ca || īśvarasyaiva samatā kṛṣṇasya paramātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं मृत्युञ्जयो यस्मादसंख्यं प्राकृतं लयम् ।। अदृश्यं चापि पश्यामि वारं वारं पुनः पुनः ।।

ahaṃ mṛtyuñjayo yasmādasaṃkhyaṃ prākṛtaṃ layam || adṛśyaṃ cāpi paśyāmi vāraṃ vāraṃ punaḥ punaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स च प्रकृतिरूपश्च स एव पुरुषः स्मृतः ।। स चात्मा सर्वजीवश्च नानारूपधरः परः

sa ca prakṛtirūpaśca sa eva puruṣaḥ smṛtaḥ || sa cātmā sarvajīvaśca nānārūpadharaḥ paraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करोति सततं यो हि तन्नामगुणकीर्त्तनम् ।। कालं मृत्युं स जयति जन्म रोगं जरां भयम्

karoti satataṃ yo hi tannāmaguṇakīrttanam || kālaṃ mṛtyuṃ sa jayati janma rogaṃ jarāṃ bhayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्रष्टा कृतो विधिस्तेन पाता विष्णुः कृतो भवे ।। अहं कृतश्च संहर्त्ता वयं विषयिणो यतः

sraṣṭā kṛto vidhistena pātā viṣṇuḥ kṛto bhave || ahaṃ kṛtaśca saṃharttā vayaṃ viṣayiṇo yataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालाग्निरुद्रं संहारे नियुज्य विषये नृप ।। अहं करोमि सततं तन्नामगुणकीर्त्तनम् ।।

kālāgnirudraṃ saṃhāre niyujya viṣaye nṛpa || ahaṃ karomi satataṃ tannāmaguṇakīrttanam ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन मृत्युञ्जयोऽहं च ज्ञानेनानेन निर्भयः ।। मृत्युर्मत्तो भयाद्याति वैनतेयादिवोरगः

tena mṛtyuñjayo'haṃ ca jñānenānena nirbhayaḥ || mṛtyurmatto bhayādyāti vainateyādivoragaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजा तद्वचनं श्रुत्वा प्रशशंस पुनः पुनः ।। उवाच सुंदरं देवं परं विनयपूर्वकम्

rājā tadvacanaṃ śrutvā praśaśaṃsa punaḥ punaḥ || uvāca suṃdaraṃ devaṃ paraṃ vinayapūrvakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शंखचूड उवाच ।। त्वया यत्कथितं नाथ सर्वं सत्यं च नानृतम् ।। तथाऽपि किञ्चिद्यत्सत्यं श्रूयतां मन्निवेदनम्

śaṃkhacūḍa uvāca || tvayā yatkathitaṃ nātha sarvaṃ satyaṃ ca nānṛtam || tathā'pi kiñcidyatsatyaṃ śrūyatāṃ mannivedanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञातिद्रोहे महत्पापं त्वयोक्तमधुना त्रयम् ।। गृहीत्वा तस्य सर्वस्वं कुतः प्रस्थापितो बलिः

jñātidrohe mahatpāpaṃ tvayoktamadhunā trayam || gṛhītvā tasya sarvasvaṃ kutaḥ prasthāpito baliḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्त्वा स च सर्वेशः सर्वज्ञः सर्वभावनः ।। विररामाथ शर्वश्च सभामध्ये च नारद

ityuktvā sa ca sarveśaḥ sarvajñaḥ sarvabhāvanaḥ || virarāmātha śarvaśca sabhāmadhye ca nārada

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सभ्रातृको हिरण्याक्षः कथं देवैश्च हिंसितः ।। शुम्भादयश्चासुरा वै कथं देवैर्निपातिताः

sabhrātṛko hiraṇyākṣaḥ kathaṃ devaiśca hiṃsitaḥ || śumbhādayaścāsurā vai kathaṃ devairnipātitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरा समुद्रमथने पीयूषं भक्षितं सुरैः ।। क्लेशभाजो वयं तत्र तैः सर्वफलभाजनैः।।

purā samudramathane pīyūṣaṃ bhakṣitaṃ suraiḥ || kleśabhājo vayaṃ tatra taiḥ sarvaphalabhājanaiḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रीडाभाण्डमिदं विश्वं कृष्णस्य परमात्मनः ।। यदा ददाति यस्मै स तस्यैश्वर्यं भवेत्तदा

krīḍābhāṇḍamidaṃ viśvaṃ kṛṣṇasya paramātmanaḥ || yadā dadāti yasmai sa tasyaiśvaryaṃ bhavettadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवदानवयोर्वादः शश्वन्नैमित्तिकः सदा ।। पराजयो जयस्तेषां कालेऽस्माकं क्रमेण च

devadānavayorvādaḥ śaśvannaimittikaḥ sadā || parājayo jayasteṣāṃ kāle'smākaṃ krameṇa ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रावयोर्विरोधे च गमनं निष्फलं तव ।। सम सम्बन्धिनोर्बन्ध्वोरीश्वरस्य महात्मनः

tatrāvayorvirodhe ca gamanaṃ niṣphalaṃ tava || sama sambandhinorbandhvorīśvarasya mahātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जायते महती लज्जा स्पर्द्धाऽस्माभिः सहाधुना ।। ततोऽधिका च समरे कीर्त्ति हानिः पराजये

jāyate mahatī lajjā sparddhā'smābhiḥ sahādhunā || tato'dhikā ca samare kīrtti hāniḥ parājaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शंखचूडवचः श्रुत्वा प्रहस्याह त्रिलोचनः ।। यथोचितं सुमधुरमत्युग्रं दानवेश्वरम्

śaṃkhacūḍavacaḥ śrutvā prahasyāha trilocanaḥ || yathocitaṃ sumadhuramatyugraṃ dānaveśvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीमहादेव उवाच ।। युष्माभिः सह युद्धं मे ब्रह्मवंशसमुद्भवैः ।। का लज्जा महती राजन्नकीर्तिर्वा पराजये

śrīmahādeva uvāca || yuṣmābhiḥ saha yuddhaṃ me brahmavaṃśasamudbhavaiḥ || kā lajjā mahatī rājannakīrtirvā parājaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युद्धमादौ हरेरेव मधुना कैटभेन च ।। हिरण्यकशिपोश्चैव सह तेनात्मना नृप

yuddhamādau harereva madhunā kaiṭabhena ca || hiraṇyakaśipoścaiva saha tenātmanā nṛpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिरण्याक्षस्य युद्धं च पुनस्तेन गदाभृता ।। त्रिपुरैः सह युद्धं च मया चापि पुरा कृतम्

hiraṇyākṣasya yuddhaṃ ca punastena gadābhṛtā || tripuraiḥ saha yuddhaṃ ca mayā cāpi purā kṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेश्वर्य्याः सर्वमातुः प्रकृत्याश्च बभूव ह ।। सह शुम्भादिभिः पूर्वं समरं परमाद्भुतम्

sarveśvaryyāḥ sarvamātuḥ prakṛtyāśca babhūva ha || saha śumbhādibhiḥ pūrvaṃ samaraṃ paramādbhutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पार्षदप्रवरस्त्वं च कृष्णस्य परमात्मनः ।। ये ये हताश्च ते दैत्या नहि केऽपि त्वया समाः

pārṣadapravarastvaṃ ca kṛṣṇasya paramātmanaḥ || ye ye hatāśca te daityā nahi ke'pi tvayā samāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

का लज्जा महती राजन्मम युद्धे त्वया सह ।। सुराणां शरणस्यैव प्रेषितस्य हरेरहो

kā lajjā mahatī rājanmama yuddhe tvayā saha || surāṇāṃ śaraṇasyaiva preṣitasya hareraho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देहि राज्यं च देवानां वाग्व्यये किं प्रयोजनम् ।। युद्धं मा कुरु मत्सार्द्धमिति मे निश्चितं वचः

dehi rājyaṃ ca devānāṃ vāgvyaye kiṃ prayojanam || yuddhaṃ mā kuru matsārddhamiti me niścitaṃ vacaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्त्वा शंकरस्तत्र विरराम च नारद ।। उत्तस्थौ शंखचूडश्च स्वामान्यैः सह सत्वरः

ityuktvā śaṃkarastatra virarāma ca nārada || uttasthau śaṃkhacūḍaśca svāmānyaiḥ saha satvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काले जले निमग्ना सा तिरोभूता विपद्गता ।। काले नश्यन्ति विश्वानि प्रभवन्त्येव कालतः

kāle jale nimagnā sā tirobhūtā vipadgatā || kāle naśyanti viśvāni prabhavantyeva kālataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.