Library·Brahmavaivarta Purāṇa·2·2.38
नारायण उवाच ।। हरिं ध्यात्वा हरिर्ब्रह्मञ्जगाम ब्रह्मणः सभाम्।। बृहस्पतिं पुरस्कृत्य सर्वैः सुरगणैः सह
nārāyaṇa uvāca || hariṃ dhyātvā harirbrahmañjagāma brahmaṇaḥ sabhām|| bṛhaspatiṃ puraskṛtya sarvaiḥ suragaṇaiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीघ्रं गत्वा ब्रह्मलोकं दृष्ट्वा च कमलोद्भवम् ।। प्रणेमुर्देवताः सर्वा गुरुणा सह नारद
śīghraṃ gatvā brahmalokaṃ dṛṣṭvā ca kamalodbhavam || praṇemurdevatāḥ sarvā guruṇā saha nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृत्तान्तं कथयामास सुराचार्यो विधिं विभुम् ।। प्रहस्योवाच तच्छ्रुत्वा महेन्द्रं कमलोद्भवः
vṛttāntaṃ kathayāmāsa surācāryo vidhiṃ vibhum || prahasyovāca tacchrutvā mahendraṃ kamalodbhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच ।। वत्स मद्वंशजातोऽसि प्रपौत्रो मे विचक्षणः ।। बृहस्पतेश्च शिष्यस्त्वं सुराणामधिपः स्वयम्
brahmovāca || vatsa madvaṃśajāto'si prapautro me vicakṣaṇaḥ || bṛhaspateśca śiṣyastvaṃ surāṇāmadhipaḥ svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातामहस्ते दक्षश्च विष्णुभक्तः प्रतापवान् ।। कुलत्रयं यच्छुद्धं च कथं सोऽहंकृतो भवेत्
mātāmahaste dakṣaśca viṣṇubhaktaḥ pratāpavān || kulatrayaṃ yacchuddhaṃ ca kathaṃ so'haṃkṛto bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माता पतिव्रता यस्य पिता शुद्धो जितेन्द्रियः ।। मातामहो मातुलश्च कथं सोऽहंकृतो भवेत्
mātā pativratā yasya pitā śuddho jitendriyaḥ || mātāmaho mātulaśca kathaṃ so'haṃkṛto bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जनः पैतृकदोषेण दोषान्मातामहस्य च ।। गुरोर्दाषान्नीतिदोषैर्हरिद्वेषी भवेद्ध्रुवम्
janaḥ paitṛkadoṣeṇa doṣānmātāmahasya ca || gurordāṣānnītidoṣairharidveṣī bhaveddhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वान्तरात्मा भगवान्सर्वदेहेष्ववस्थितः।। यस्य देहात्स प्रयाति स शवस्तत्क्षणं भवेत्
sarvāntarātmā bhagavānsarvadeheṣvavasthitaḥ|| yasya dehātsa prayāti sa śavastatkṣaṇaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनोऽहमिन्द्रियेशश्च ज्ञानरूपो हि शङ्करः ।। अस्रवः प्रकृतिर्विष्णुर्बुद्धिर्भगवती सती
mano'hamindriyeśaśca jñānarūpo hi śaṅkaraḥ || asravaḥ prakṛtirviṣṇurbuddhirbhagavatī satī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निद्रादयः शक्तयश्च ताः सर्वाः प्रकृतेः कलाः।। आत्मनः प्रतिबिम्बं च जीवो भोगी शरीरभृत्
nidrādayaḥ śaktayaśca tāḥ sarvāḥ prakṛteḥ kalāḥ|| ātmanaḥ pratibimbaṃ ca jīvo bhogī śarīrabhṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मनीशे गते देहात्सर्वे यान्ति ससंभ्रमात् ।। यथा वर्त्मनि गच्छन्तं नरदेवमिवानुगाः
ātmanīśe gate dehātsarve yānti sasaṃbhramāt || yathā vartmani gacchantaṃ naradevamivānugāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं शिवश्च शेषश्च विष्णुर्धर्मो महान्विराट् ।। वयं यदंशा भक्ताश्च तत्पुष्पं न्यक्कृतं त्वया
ahaṃ śivaśca śeṣaśca viṣṇurdharmo mahānvirāṭ || vayaṃ yadaṃśā bhaktāśca tatpuṣpaṃ nyakkṛtaṃ tvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवेन पूजितं पादपद्मं पुष्पेण येन च ।। तच्च दुर्वाससा दत्तं दैवेनान्यकृतं सुर
śivena pūjitaṃ pādapadmaṃ puṣpeṇa yena ca || tacca durvāsasā dattaṃ daivenānyakṛtaṃ sura
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्पुष्पं मस्तके यस्य कृष्णपादाब्जतश्च्युतम् ।। सर्वेषां वै सुराणां च तत्पूजा पुरतो भवेत्
tatpuṣpaṃ mastake yasya kṛṣṇapādābjataścyutam || sarveṣāṃ vai surāṇāṃ ca tatpūjā purato bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैवेन वञ्चितस्त्वं च दैवं च बलवत्तरम् ।। भाग्यहीनं जनं मूढं को वा रक्षितुमीश्वरः
daivena vañcitastvaṃ ca daivaṃ ca balavattaram || bhāgyahīnaṃ janaṃ mūḍhaṃ ko vā rakṣitumīśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णं न मन्यते यो हि श्रीनाथं सर्ववन्दितम् ।। प्रयाति रुष्टा तद्दासी महालक्ष्मीर्विहाय तम्
kṛṣṇaṃ na manyate yo hi śrīnāthaṃ sarvavanditam || prayāti ruṣṭā taddāsī mahālakṣmīrvihāya tam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शतयज्ञेन या लब्धा दीक्षितेन त्वया पुरा ।। सा श्रीर्गता ऽधुना कोपात्कृष्णनिर्माल्यवर्जनात्
śatayajñena yā labdhā dīkṣitena tvayā purā || sā śrīrgatā 'dhunā kopātkṛṣṇanirmālyavarjanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधुना गच्छ वैकुण्ठं मया च गुरुणा सह ।। निषेव्य तत्र श्रीनाथं श्रियं प्राप्स्यसि तद्वरात्
adhunā gaccha vaikuṇṭhaṃ mayā ca guruṇā saha || niṣevya tatra śrīnāthaṃ śriyaṃ prāpsyasi tadvarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवमुक्त्वा स ब्रह्मा सर्वैः सुरगणैः सह ।। शीघ्रं जगाम वैकुण्ठं यत्र श्रीशस्तया सह
ityevamuktvā sa brahmā sarvaiḥ suragaṇaiḥ saha || śīghraṃ jagāma vaikuṇṭhaṃ yatra śrīśastayā saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र गत्वा परं ब्रह्म भगवन्तं सनातनम् ।। दृष्ट्वा तेजःस्वरूपं च प्रज्वलन्तं स्वतेजसा
tatra gatvā paraṃ brahma bhagavantaṃ sanātanam || dṛṣṭvā tejaḥsvarūpaṃ ca prajvalantaṃ svatejasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रीष्ममध्याह्नमार्त्तण्डशतकोटिसमप्रभम् ।। शान्तं चानादिमध्यान्तं लक्ष्मीकान्तमनन्तकम्
grīṣmamadhyāhnamārttaṇḍaśatakoṭisamaprabham || śāntaṃ cānādimadhyāntaṃ lakṣmīkāntamanantakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्भुजैः पार्षदैश्च सरस्वत्या स्तुतं नतम् ।। भक्त्या चतुर्भिर्वेदैश्च गङ्गया परिषेवितम्
caturbhujaiḥ pārṣadaiśca sarasvatyā stutaṃ natam || bhaktyā caturbhirvedaiśca gaṅgayā pariṣevitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं प्रणेमुः सुराः सर्वे मूर्ध्ना ब्रह्मपुरोगमाः ।। भक्तिनम्राः साश्रुनेत्रास्तुष्टुवुः पुरुषोत्तमम्
taṃ praṇemuḥ surāḥ sarve mūrdhnā brahmapurogamāḥ || bhaktinamrāḥ sāśrunetrāstuṣṭuvuḥ puruṣottamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृत्तान्तं कथयामास स्वयं ब्रह्मा कृताञ्जलिः ।। रुरुदुर्देवताः सर्वाः स्वाधिकारच्युताश्च ताः
vṛttāntaṃ kathayāmāsa svayaṃ brahmā kṛtāñjaliḥ || rurudurdevatāḥ sarvāḥ svādhikāracyutāśca tāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चापश्यत्सुरगणं विपद्ग्रस्तं भयाकुलम् ।। वस्त्रभूषणशून्यं च वाहनादिविवर्जितम्
sa cāpaśyatsuragaṇaṃ vipadgrastaṃ bhayākulam || vastrabhūṣaṇaśūnyaṃ ca vāhanādivivarjitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोभाशून्यं हतश्रीकं परिवारैरनावृतम् ।। उवाच कातरं दृष्ट्वा विपन्नभयभञ्जनः
śobhāśūnyaṃ hataśrīkaṃ parivārairanāvṛtam || uvāca kātaraṃ dṛṣṭvā vipannabhayabhañjanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायण उवाच ।। मा भैर्ब्रह्मन्हे सुराश्च भयं किं वो मयि स्थिते ।। दास्यामि लक्ष्मीमचलां परमैश्वर्यवर्द्धिनीम्
nārāyaṇa uvāca || mā bhairbrahmanhe surāśca bhayaṃ kiṃ vo mayi sthite || dāsyāmi lakṣmīmacalāṃ paramaiśvaryavarddhinīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किञ्च मद्वचनं किञ्चिच्छ्रूयतां समयोचितम् ।। हितं सत्यं सारभूतं परिणामसुखावहम्
kiñca madvacanaṃ kiñcicchrūyatāṃ samayocitam || hitaṃ satyaṃ sārabhūtaṃ pariṇāmasukhāvaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जनाश्चासंख्यविश्वस्था मदधीनाश्च सन्ततम्।। यथा तथाऽहं मद्भक्तैः पराधीनः स्वतन्त्रकः
janāścāsaṃkhyaviśvasthā madadhīnāśca santatam|| yathā tathā'haṃ madbhaktaiḥ parādhīnaḥ svatantrakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो यो रुष्टो हि मद्भक्ते मत्परे हि निरङ्कुशः ।। तद्गृहेऽहं न तिष्ठामि पद्मया सह निश्चितम्
yo yo ruṣṭo hi madbhakte matpare hi niraṅkuśaḥ || tadgṛhe'haṃ na tiṣṭhāmi padmayā saha niścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्वासाः शङ्करांशश्च वैष्णवो मत्परायणः ।। तच्छापादागतोऽहं च सश्रीको वो गृहादपि
durvāsāḥ śaṅkarāṃśaśca vaiṣṇavo matparāyaṇaḥ || tacchāpādāgato'haṃ ca saśrīko vo gṛhādapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र शङ्खध्वनिर्नास्ति तुलसी च शिलार्चनम् ।। न भोजनं च विप्राणां न पद्मा तत्र तिष्ठति
yatra śaṅkhadhvanirnāsti tulasī ca śilārcanam || na bhojanaṃ ca viprāṇāṃ na padmā tatra tiṣṭhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्भक्तानां च मे निन्दा यत्र यत्र भवेत्सुराः ।। महारुष्टा महालक्ष्मीस्ततो याति पराभवात्
madbhaktānāṃ ca me nindā yatra yatra bhavetsurāḥ || mahāruṣṭā mahālakṣmīstato yāti parābhavāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्भक्तिहीनो यो मूढो यो भुङ्क्ते हरिवासरे ।। मम जन्मदिने चापि याति श्रीस्तद्गृहादपि
madbhaktihīno yo mūḍho yo bhuṅkte harivāsare || mama janmadine cāpi yāti śrīstadgṛhādapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्नामविक्रयी यश्च विक्रीणाति स्वकन्यकाम् ।। यत्रातिथिर्न भुङ्क्ते च मत्प्रिया याति तद्गृहात्
mannāmavikrayī yaśca vikrīṇāti svakanyakām || yatrātithirna bhuṅkte ca matpriyā yāti tadgṛhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पापिनां यो गृहं याति शूद्रश्राद्धान्नभोजिनाम् ।। महारुष्टा ततो याति मन्दिरात्कमलालया
pāpināṃ yo gṛhaṃ yāti śūdraśrāddhānnabhojinām || mahāruṣṭā tato yāti mandirātkamalālayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूद्राणां शवदाही च भाग्यहीनश्च वाडवः ।। याति रुष्टा तद्गृहाच्च देवी कमलवासिनी
śūdrāṇāṃ śavadāhī ca bhāgyahīnaśca vāḍavaḥ || yāti ruṣṭā tadgṛhācca devī kamalavāsinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूद्राणां सूपकारो यो ब्राह्मणो वृषवाहकः ।। तत्तोयपानभीता च कमला याति तद्ग्रहात्
śūdrāṇāṃ sūpakāro yo brāhmaṇo vṛṣavāhakaḥ || tattoyapānabhītā ca kamalā yāti tadgrahāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्रो यवनसेवी च देवलः शूद्रयाजकः ।। तत्तोयपानभीता च वैष्णवी याति तद्ग्रहात्
vipro yavanasevī ca devalaḥ śūdrayājakaḥ || tattoyapānabhītā ca vaiṣṇavī yāti tadgrahāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वासघाती मित्रघ्नो नरघाती कृतघ्नकः ।। अगम्यां याति यो विप्रो मद्भार्य्या याति तद्गृहात्
viśvāsaghātī mitraghno naraghātī kṛtaghnakaḥ || agamyāṃ yāti yo vipro madbhāryyā yāti tadgṛhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशुद्धहृदयः कूरो हिंसको निन्दको द्विजः ।। ब्राह्मण्यां शूद्रजातश्च याति देवी च तद्ग्रहात्
aśuddhahṛdayaḥ kūro hiṃsako nindako dvijaḥ || brāhmaṇyāṃ śūdrajātaśca yāti devī ca tadgrahāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो विप्रः पुंश्चलीपुत्रो महापापी च तत्पतिः ।। अवीरान्नं च यो भुङ्क्ते तस्माद्याति जगत्प्रसूः
yo vipraḥ puṃścalīputro mahāpāpī ca tatpatiḥ || avīrānnaṃ ca yo bhuṅkte tasmādyāti jagatprasūḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृणं छिनत्ति नखरैस्तैर्वा यो हि लिखेन्महीम् ।। जिह्मो वा मलवासाश्च सा प्रयाति च तद्ग्रहात्
tṛṇaṃ chinatti nakharaistairvā yo hi likhenmahīm || jihmo vā malavāsāśca sā prayāti ca tadgrahāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्य्योदये च द्विर्भोजी दिवाशायी च वाडवः ।। दिवामैथुनकारी च तस्माद्याति हरिप्रिया ।।
sūryyodaye ca dvirbhojī divāśāyī ca vāḍavaḥ || divāmaithunakārī ca tasmādyāti haripriyā ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्निग्धपादश्च नग्नो वा यः शेते ज्ञानदुर्बलः ।। शश्वद्धर्मातिवाचालो याति वै तद्गृहात्सती
snigdhapādaśca nagno vā yaḥ śete jñānadurbalaḥ || śaśvaddharmātivācālo yāti vai tadgṛhātsatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरस्नातश्च तैलेन योऽन्यदङ्गमुपस्पृशेत् ।। स्वाङ्गे च वादयेद्वाद्यं रमा याति च तद्गृहात्
śirasnātaśca tailena yo'nyadaṅgamupaspṛśet || svāṅge ca vādayedvādyaṃ ramā yāti ca tadgṛhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रतोपवासहीनो यः सन्ध्याहीनोऽशुचिर्द्विजः ।। विष्णुभक्तिविहीनो यस्तस्माद्याति हरिप्रिया
vratopavāsahīno yaḥ sandhyāhīno'śucirdvijaḥ || viṣṇubhaktivihīno yastasmādyāti haripriyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आचारहीनो यो विप्रो यश्च शूद्रप्रतिग्रही ।। अदीक्षितो हि यो मूढस्तस्माल्लोला प्रयाति च
ācārahīno yo vipro yaśca śūdrapratigrahī || adīkṣito hi yo mūḍhastasmāllolā prayāti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र तत्र हरेरर्चा हरेरुत्कीर्त्तनं शुभम् ।। तत्र तिष्ठति सा देवी कमला सर्वमङ्गला
yatra tatra harerarcā harerutkīrttanaṃ śubham || tatra tiṣṭhati sā devī kamalā sarvamaṅgalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र प्रशंसा कृष्णस्य तद्भक्तस्य पितामह ।। सा च कृष्णप्रिया देवी तत्र तिष्ठति सन्ततम्
yatra praśaṃsā kṛṣṇasya tadbhaktasya pitāmaha || sā ca kṛṣṇapriyā devī tatra tiṣṭhati santatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र शङ्खध्वनिः शङ्खः शिला च तुलसीदलम्।। तत्सेवा वन्दनं ध्यानं तत्र सा तिष्ठति स्वयम्
yatra śaṅkhadhvaniḥ śaṅkhaḥ śilā ca tulasīdalam|| tatsevā vandanaṃ dhyānaṃ tatra sā tiṣṭhati svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्राणां सेवनं यत्र तेषां वै भोजनं शुभम् ।। अर्चनं सर्वदेवानां तत्र पद्ममुखी सती
viprāṇāṃ sevanaṃ yatra teṣāṃ vai bhojanaṃ śubham || arcanaṃ sarvadevānāṃ tatra padmamukhī satī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा च सुरान्सर्वान्रमामाह रमापतिः ।। क्षीरोदसागरे जन्म लभस्व कलया रमे
ityuktvā ca surānsarvānramāmāha ramāpatiḥ || kṣīrodasāgare janma labhasva kalayā rame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा तां जगन्नाथो ब्रह्माणं पुनराह च ।। मथित्वा सागरं लक्ष्मीं देवेभ्यो देहि पद्मज
ityuktvā tāṃ jagannātho brahmāṇaṃ punarāha ca || mathitvā sāgaraṃ lakṣmīṃ devebhyo dehi padmaja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्थानं मन्दरं कृत्वा कूर्मं कृत्वा च भाजनम् ।। रज्जुं कृत्वा वासुकिं च ममन्थुश्चैव सागरम्
manthānaṃ mandaraṃ kṛtvā kūrmaṃ kṛtvā ca bhājanam || rajjuṃ kṛtvā vāsukiṃ ca mamanthuścaiva sāgaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धन्वन्तरिं च पीयूषमुच्चैःश्रवसमीप्सितम् ।। नानारत्नं हस्तिरत्नं प्रापुर्लक्ष्म्याश्च दर्शनम्
dhanvantariṃ ca pīyūṣamuccaiḥśravasamīpsitam || nānāratnaṃ hastiratnaṃ prāpurlakṣmyāśca darśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वनमालां ददौ सा च क्षीरोदशायिने मुने ।। सर्वेश्वराय रम्याय विष्णवे वैष्णवी सती
vanamālāṃ dadau sā ca kṣīrodaśāyine mune || sarveśvarāya ramyāya viṣṇave vaiṣṇavī satī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवैः स्तुता पूजिता च ब्रह्मणा शङ्करेण च ।। ददौ दृष्टिं सुरगृहे ब्रह्मशापविमोचिकाम्
devaiḥ stutā pūjitā ca brahmaṇā śaṅkareṇa ca || dadau dṛṣṭiṃ suragṛhe brahmaśāpavimocikām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रापुर्देवाः स्वविषयं दैत्यैर्ग्रस्तं भयङ्करैः।। महालक्ष्मीप्रसादेन वरदानेन नारद
prāpurdevāḥ svaviṣayaṃ daityairgrastaṃ bhayaṅkaraiḥ|| mahālakṣmīprasādena varadānena nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवं कथितं सर्वं लक्ष्म्युपाख्यानमुत्तमम् ।। सुखदं सारभूतं च किं भूयः श्रोतुमिच्छसि
ityevaṃ kathitaṃ sarvaṃ lakṣmyupākhyānamuttamam || sukhadaṃ sārabhūtaṃ ca kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवलिङ्गार्चनं यत्र तस्य चोत्कीर्त्तनं शुभम्।। दुर्गार्चनं तद्गुणाश्च तत्र पद्मनिवासिनी
śivaliṅgārcanaṃ yatra tasya cotkīrttanaṃ śubham|| durgārcanaṃ tadguṇāśca tatra padmanivāsinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा कमलाकान्तो देवश्चान्तरधान्मुने ।। देवाश्चिरेण कालेन ययुः क्षीरोदसागरम्
ityuktvā kamalākānto devaścāntaradhānmune || devāścireṇa kālena yayuḥ kṣīrodasāgaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.