Brahmavaivarta Purāṇa 2.40

नारद उवाच।। नारायण महाभाग समश्चैव त्वया प्रभो।। रूपेण च गुणैश्चैव यशसा तेजसा त्विषा

nārada uvāca|| nārāyaṇa mahābhāga samaścaiva tvayā prabho|| rūpeṇa ca guṇaiścaiva yaśasā tejasā tviṣā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वमेव ज्ञानिनां श्रेष्ठः सिद्धानां योगिनां तथा।। तपस्विनां मुनीनां च परो वेदविदां तथा।। महालक्ष्म्या उपाख्यानं विज्ञातं महदद्भुतम्

tvameva jñānināṃ śreṣṭhaḥ siddhānāṃ yogināṃ tathā|| tapasvināṃ munīnāṃ ca paro vedavidāṃ tathā|| mahālakṣmyā upākhyānaṃ vijñātaṃ mahadadbhutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यत्किञ्चिदुपाख्यानं निगूढं वद साम्प्रतम्।। अतीव गोपनीयं यदुपयुक्तं च सर्वतः।। अप्रकाश्यं पुराणेषु वेदोक्तं धर्मसंयुतम्

anyatkiñcidupākhyānaṃ nigūḍhaṃ vada sāmpratam|| atīva gopanīyaṃ yadupayuktaṃ ca sarvataḥ|| aprakāśyaṃ purāṇeṣu vedoktaṃ dharmasaṃyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीनारायण उवाच।। नानाप्रकारमाख्यानमप्रकाश्यं पुराणतः ।। श्रुतौ कतिविधं गूढमास्ते ब्रह्मन्सुदुर्लभम्

śrīnārāyaṇa uvāca|| nānāprakāramākhyānamaprakāśyaṃ purāṇataḥ || śrutau katividhaṃ gūḍhamāste brahmansudurlabham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषु यत्सारभूतं च श्रोतुं किंवा त्वमिच्छसि ।। तन्मे ब्रूहि महाभाग पश्चाद्वक्ष्यामि तत्पुनः

teṣu yatsārabhūtaṃ ca śrotuṃ kiṃvā tvamicchasi || tanme brūhi mahābhāga paścādvakṣyāmi tatpunaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारद उवाच ।। स्वाहा देवहविर्दाने प्रशस्ता सर्वकर्मसु।। पितृदाने स्वधा शस्ता दक्षिणा सर्वतो वरा

nārada uvāca || svāhā devahavirdāne praśastā sarvakarmasu|| pitṛdāne svadhā śastā dakṣiṇā sarvato varā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतासां चरितं जन्म फलं प्राधान्यमेव च ।। श्रोतुमिच्छामि ते वक्त्राद्वद वेदविदां वर

etāsāṃ caritaṃ janma phalaṃ prādhānyameva ca || śrotumicchāmi te vaktrādvada vedavidāṃ vara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौतिरुवाच ।। नारदस्य वचः श्रुत्वा प्रहस्य मुनिपुंगवः ।। कथां कथितुमारेभे पुराणोक्तां पुरातनीम्

sautiruvāca || nāradasya vacaḥ śrutvā prahasya munipuṃgavaḥ || kathāṃ kathitumārebhe purāṇoktāṃ purātanīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीनारायण उवाच ।। सृष्टेः प्रथमतो देवाश्चाहारार्थं ययुः पुरा ।। ब्रह्मलोके ब्रह्मसभामगम्यां सुमनोहराम्

śrīnārāyaṇa uvāca || sṛṣṭeḥ prathamato devāścāhārārthaṃ yayuḥ purā || brahmaloke brahmasabhāmagamyāṃ sumanoharām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गत्वा निवेदनं चक्रुर्मुने त्वाहारहेतुकम् ।। ब्रह्मा श्रुत्वा प्रतिज्ञाय सिषेवे श्रीहरेः पदम्

gatvā nivedanaṃ cakrurmune tvāhārahetukam || brahmā śrutvā pratijñāya siṣeve śrīhareḥ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यज्ञरूपो हि भगवान्कलया च बभूव सः ।। यज्ञे यद्यद्धविर्दानं दत्तं तेभ्यश्च वेधसा

yajñarūpo hi bhagavānkalayā ca babhūva saḥ || yajñe yadyaddhavirdānaṃ dattaṃ tebhyaśca vedhasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हविर्ददति विप्राश्च भक्त्या च क्षत्रियादयः ।। सुरा नैव प्राप्नुवन्ति तद्दानं मुनिपुंगव

havirdadati viprāśca bhaktyā ca kṣatriyādayaḥ || surā naiva prāpnuvanti taddānaṃ munipuṃgava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवा विषण्णास्ते सर्वे तत्सभां च पुनर्ययुः ।। गत्वा निवेदनं चक्रुराहाराभावहेतुकम्

devā viṣaṇṇāste sarve tatsabhāṃ ca punaryayuḥ || gatvā nivedanaṃ cakrurāhārābhāvahetukam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मा श्रुत्वा तु मनसा श्रीकृष्णं शरणं ययौ ।। प्रकृतिं पूजयामास ध्यायन्नेव तदाज्ञया।।

brahmā śrutvā tu manasā śrīkṛṣṇaṃ śaraṇaṃ yayau || prakṛtiṃ pūjayāmāsa dhyāyanneva tadājñayā||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकृतिः कलया चैव सर्वशक्तिस्वरूपिणी ।। बभूव दाहिका शक्तिरग्नेः स्वाहास्वरूपिणी

prakṛtiḥ kalayā caiva sarvaśaktisvarūpiṇī || babhūva dāhikā śaktiragneḥ svāhāsvarūpiṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रीष्ममध्याह्नमार्त्तण्ड प्रभान्यक्कारकारिणी ।। अतीव सुन्दरी रामा रमणीया मनोहरा

grīṣmamadhyāhnamārttaṇḍa prabhānyakkārakāriṇī || atīva sundarī rāmā ramaṇīyā manoharā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईषद्धास्यप्रसन्नास्या भक्तानुग्रहकारिणी ।। उवाचेति विधेरग्रे पद्मयोने वरं वृणु

īṣaddhāsyaprasannāsyā bhaktānugrahakāriṇī || uvāceti vidheragre padmayone varaṃ vṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विधिस्तद्वचनं श्रुत्वा सम्भ्रमात्समुवाच ताम्

vidhistadvacanaṃ śrutvā sambhramātsamuvāca tām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच ।। त्वमग्नेर्दाहिका शक्तिर्भव पत्नी च सुन्दरी ।। दग्धुं न शक्तस्स्वहुतं हुताशश्च त्वया विना

brahmovāca || tvamagnerdāhikā śaktirbhava patnī ca sundarī || dagdhuṃ na śaktassvahutaṃ hutāśaśca tvayā vinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वन्नामोच्चार्य्य मन्त्रान्ते यद्दास्यति हविर्नरः ।। सुरेभ्यस्तत्प्राप्नुवन्ति सुराः सानन्दपूर्वकम्

tvannāmoccāryya mantrānte yaddāsyati havirnaraḥ || surebhyastatprāpnuvanti surāḥ sānandapūrvakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्नेः सम्पत्स्वरूपा च श्रीरूपा च गृहेश्वरी ।। देवानां पूजिता शश्वन्नरादीनां भवाम्बिके।।

agneḥ sampatsvarūpā ca śrīrūpā ca gṛheśvarī || devānāṃ pūjitā śaśvannarādīnāṃ bhavāmbike||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मणश्च वचः श्रुत्वा सा विषण्णा बभूव ह ।। तमुवाच स्वयं देवी स्वाभिप्रायं स्वयम्भुवम्

brahmaṇaśca vacaḥ śrutvā sā viṣaṇṇā babhūva ha || tamuvāca svayaṃ devī svābhiprāyaṃ svayambhuvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वाहोवाच ।। अहं कृष्णं भजिष्यामि तपसा सुचिरेण च ।। ब्रह्मंस्तदन्यद्यत्किंचित्स्वप्नवद्भ्रम एव च

svāhovāca || ahaṃ kṛṣṇaṃ bhajiṣyāmi tapasā sucireṇa ca || brahmaṃstadanyadyatkiṃcitsvapnavadbhrama eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विधाता जगतां त्वं च शम्भुर्मृत्युञ्जयः प्रभुः ।। बिभर्ति शेषो विश्वं च धर्म्मः साक्षी च देहिनाम्

vidhātā jagatāṃ tvaṃ ca śambhurmṛtyuñjayaḥ prabhuḥ || bibharti śeṣo viśvaṃ ca dharmmaḥ sākṣī ca dehinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वाद्यपूज्यो देवानां गणेषु च गणेश्वरः ।। प्रकृतिः सर्वसूः सर्वे पूजिता यत्प्रसादतः

sarvādyapūjyo devānāṃ gaṇeṣu ca gaṇeśvaraḥ || prakṛtiḥ sarvasūḥ sarve pūjitā yatprasādataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋषयो मुनयश्चैव पूजिता यं निषेव्य च ।। तत्पादपद्मं ब्रह्मैक्यभावाद्वै चिन्तयाम्यहम्

ṛṣayo munayaścaiva pūjitā yaṃ niṣevya ca || tatpādapadmaṃ brahmaikyabhāvādvai cintayāmyaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्मास्या पाद्ममित्युक्त्वा पद्मलाभानुसारतः ।। जगाम तपसे पाद्मे पद्मादीशस्य पद्मजा

padmāsyā pādmamityuktvā padmalābhānusārataḥ || jagāma tapase pādme padmādīśasya padmajā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपस्तेपे लक्षवर्षमेकपादेन पाद्मजा ।। तदा ददर्श श्रीकृष्णं निर्गुणं प्रकृतेः परम्

tapastepe lakṣavarṣamekapādena pādmajā || tadā dadarśa śrīkṛṣṇaṃ nirguṇaṃ prakṛteḥ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतीव कमनीयं च रूपं दृष्ट्वा च सुन्दरी ।। मूर्छां सम्प्राप कामेन कामेशस्य च कामुकी

atīva kamanīyaṃ ca rūpaṃ dṛṣṭvā ca sundarī || mūrchāṃ samprāpa kāmena kāmeśasya ca kāmukī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विज्ञाय तदभिप्रायं सर्वज्ञस्तामुवाच सः ।। स्वक्रोडे च समुत्थाप्य क्षीणांगीं तपसा चिरम्

vijñāya tadabhiprāyaṃ sarvajñastāmuvāca saḥ || svakroḍe ca samutthāpya kṣīṇāṃgīṃ tapasā ciram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीकृष्ण उवाच ।। वाराहे च त्वमंशेन मम पत्नी भविष्यसि ।। नाम्ना नाग्नजिती कन्या कान्ते नग्नजितस्य च

śrīkṛṣṇa uvāca || vārāhe ca tvamaṃśena mama patnī bhaviṣyasi || nāmnā nāgnajitī kanyā kānte nagnajitasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधुनाऽग्नेर्दाहिका त्वं भव पत्नी च भाविनि ।। मन्त्राङ्गरूपा पूता च मत्प्रसादाद्भविष्यसि

adhunā'gnerdāhikā tvaṃ bhava patnī ca bhāvini || mantrāṅgarūpā pūtā ca matprasādādbhaviṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वह्निस्त्वां भक्तिभावेन सम्पूज्य च गृहेश्वरीम्।। रमिष्यते त्वया सार्द्धं रामया रमणीयया

vahnistvāṃ bhaktibhāvena sampūjya ca gṛheśvarīm|| ramiṣyate tvayā sārddhaṃ rāmayā ramaṇīyayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्त्वाऽन्तर्दधे देवो देवीमाश्वास्य नारद ।। तत्राजगाम सन्त्रस्तो वह्निर्ब्रह्मनिदेशतः

ityuktvā'ntardadhe devo devīmāśvāsya nārada || tatrājagāma santrasto vahnirbrahmanideśataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्यानैश्च सामवेदोक्तैर्ध्यात्वा तां जगदम्बिकाम् ।। सम्पूज्य परितुष्टाव पाणिं जग्राह मन्त्रतः

dhyānaiśca sāmavedoktairdhyātvā tāṃ jagadambikām || sampūjya parituṣṭāva pāṇiṃ jagrāha mantrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा दिव्यं वर्षशतं स रेमे रामया सह ।। अतीव निर्जने रम्ये सम्भोगसुखदे सदा

tadā divyaṃ varṣaśataṃ sa reme rāmayā saha || atīva nirjane ramye sambhogasukhade sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बभूव गर्भं तस्याश्च हुताशस्यैव तेजसा ।। तद्दधार च सा देवी दिव्यं द्वादशवत्सरम्

babhūva garbhaṃ tasyāśca hutāśasyaiva tejasā || taddadhāra ca sā devī divyaṃ dvādaśavatsaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सुषाव पुत्रांश्च रमणीयान्मनोहरान् ।। दक्षिणाग्निर्गार्हपत्याहवनीयान्क्रमेण च ।।

tataḥ suṣāva putrāṃśca ramaṇīyānmanoharān || dakṣiṇāgnirgārhapatyāhavanīyānkrameṇa ca ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋषयो मुनयश्चैव ब्राह्मणाः क्षत्रियादयः ।। स्वाहान्तं मन्त्रमुच्चार्य्य हविर्ददति नित्यशः

ṛṣayo munayaścaiva brāhmaṇāḥ kṣatriyādayaḥ || svāhāntaṃ mantramuccāryya havirdadati nityaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वाहायुक्तं च मन्त्रं च यो गृह्णाति प्रशस्तकम् ।। सर्वसिद्धिर्भवेत्तस्य ब्रह्मन्ग्रहणमात्रतः

svāhāyuktaṃ ca mantraṃ ca yo gṛhṇāti praśastakam || sarvasiddhirbhavettasya brahmangrahaṇamātrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषहीनो यथा सर्पो वेदहीनो यथा द्विजः ।। पतिसेवाविहीना स्त्री विद्याहीनो यथा नरः

viṣahīno yathā sarpo vedahīno yathā dvijaḥ || patisevāvihīnā strī vidyāhīno yathā naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फलशाखाविहीनश्च यथा वृक्षो हि निन्दितः ।। स्वाहाहीनस्तथा मन्त्रो न द्रुतं फलदायकः

phalaśākhāvihīnaśca yathā vṛkṣo hi ninditaḥ || svāhāhīnastathā mantro na drutaṃ phaladāyakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परितुष्टा द्विजाः सर्वे देवाः संप्रापुराहुतिम् ।। स्वाहान्तेनैव मन्त्रेण सफलं सर्वकर्म च

parituṣṭā dvijāḥ sarve devāḥ saṃprāpurāhutim || svāhāntenaiva mantreṇa saphalaṃ sarvakarma ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येवं वर्णितं सर्वं स्वाहोपाख्यानमुत्तमम् ।। सुखदं मोक्षदं सारं कि भूयः श्रोतुमिच्छसि

ityevaṃ varṇitaṃ sarvaṃ svāhopākhyānamuttamam || sukhadaṃ mokṣadaṃ sāraṃ ki bhūyaḥ śrotumicchasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारद उवाच ।। स्वाहापूजाविधानं च ध्यानं स्तोत्रं मुनीश्वर ।। संपूज्य वह्निस्तुष्टाव येन तां वद मे प्रभो

nārada uvāca || svāhāpūjāvidhānaṃ ca dhyānaṃ stotraṃ munīśvara || saṃpūjya vahnistuṣṭāva yena tāṃ vada me prabho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारायण उवाच ।। ध्यानं च सामवेदोक्तं स्तोत्रं पूजाविधानकम् ।। वदामि श्रूयतां ब्रह्मन्सावधानं निशामय

nārāyaṇa uvāca || dhyānaṃ ca sāmavedoktaṃ stotraṃ pūjāvidhānakam || vadāmi śrūyatāṃ brahmansāvadhānaṃ niśāmaya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वयज्ञारम्भकाले शालग्रामे घटेऽथवा ।। स्वाहां संपूज्य यत्नेन यज्ञं कुर्य्यात्फलाप्तये

sarvayajñārambhakāle śālagrāme ghaṭe'thavā || svāhāṃ saṃpūjya yatnena yajñaṃ kuryyātphalāptaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वाहां मन्त्राङ्गभूतां च मन्त्रसिद्धिस्वरूपिणीम् ।। सिद्धां च सिद्धिदां नृणां कर्मणां फलदां भजे

svāhāṃ mantrāṅgabhūtāṃ ca mantrasiddhisvarūpiṇīm || siddhāṃ ca siddhidāṃ nṛṇāṃ karmaṇāṃ phaladāṃ bhaje

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति ध्यात्वा च मूलेन दत्त्वा पाद्यादिकं नरः ।। सर्वसिद्धिं लभेत्स्तुत्वा मूलं स्तोत्रं मुने शृणु

iti dhyātvā ca mūlena dattvā pādyādikaṃ naraḥ || sarvasiddhiṃ labhetstutvā mūlaṃ stotraṃ mune śṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ॐ ह्रीं श्रीं वह्निजायायै देव्यै स्वाहेत्यनेन च ।। यः पूजयेच्च तां देवीं सर्वेष्टं लभते ध्रुवम्

oṃ hrīṃ śrīṃ vahnijāyāyai devyai svāhetyanena ca || yaḥ pūjayecca tāṃ devīṃ sarveṣṭaṃ labhate dhruvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वह्निरुवाच ।। स्वाहा ऽऽद्या प्रकृतेरंशा मन्त्रतन्त्राङ्गरूपिणी।। मन्त्राणां फलदात्री च धात्री च जगतां सती

vahniruvāca || svāhā ''dyā prakṛteraṃśā mantratantrāṅgarūpiṇī|| mantrāṇāṃ phaladātrī ca dhātrī ca jagatāṃ satī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिद्धिस्वरूपा सिद्धा च सिद्धिदा सर्वदा नृणाम् ।। हुताशदाहिकाशक्तिस्तत्प्राणाधिकरूपिणी

siddhisvarūpā siddhā ca siddhidā sarvadā nṛṇām || hutāśadāhikāśaktistatprāṇādhikarūpiṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संसारसाररूपा च घोरसंसारतारिणी ।। देवजीवनरूपा च देवपोषणकारिणी

saṃsārasārarūpā ca ghorasaṃsāratāriṇī || devajīvanarūpā ca devapoṣaṇakāriṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षोडशैतानि नामानि यः पठेद्भक्तिसंयुतः ।। सर्वसिद्धिर्भवेत्तस्य चेह लोके परत्र च

ṣoḍaśaitāni nāmāni yaḥ paṭhedbhaktisaṃyutaḥ || sarvasiddhirbhavettasya ceha loke paratra ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाङ्गहीनो भवेत्तस्य सर्वकर्मसु शोभनम् ।। अपुत्रो लभते पुत्रमभार्य्यो लभते प्रियाम्

nāṅgahīno bhavettasya sarvakarmasu śobhanam || aputro labhate putramabhāryyo labhate priyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.