Library·Brahmavaivarta Purāṇa·2·2.46
नारायण उवाच ।। पूजाविधानं स्तोत्रं च श्रूयतां मुनिपुंगव ।। ध्यानं च सामवेदोक्तं देवीपूजाविधानकम्
nārāyaṇa uvāca || pūjāvidhānaṃ stotraṃ ca śrūyatāṃ munipuṃgava || dhyānaṃ ca sāmavedoktaṃ devīpūjāvidhānakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वेतचम्पकवर्णाभां रत्नभूषणभूषिताम् ।। वह्निशुद्धांशुकाधानां नागयज्ञोपवीतिनीम्
śvetacampakavarṇābhāṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitām || vahniśuddhāṃśukādhānāṃ nāgayajñopavītinīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाज्ञानयुतां चैव प्रवरां ज्ञानिनां सताम् ।। सिद्धाधिष्ठातृदेवीं च सिद्धां सिद्धिप्रदां भजे
mahājñānayutāṃ caiva pravarāṃ jñānināṃ satām || siddhādhiṣṭhātṛdevīṃ ca siddhāṃ siddhipradāṃ bhaje
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति ध्यात्वा च तां देवीं मूलेनैव प्रपूजयेत् ।। नैवेद्यैर्विविधैर्दीपैः पुष्पैर्धूपानुलेपनैः
iti dhyātvā ca tāṃ devīṃ mūlenaiva prapūjayet || naivedyairvividhairdīpaiḥ puṣpairdhūpānulepanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूलमन्त्रश्च वेदोक्तो भक्तानां वाञ्छितप्रदः।। मूलकल्पतरुर्नाम सुसिद्धो द्वादशाक्षरः
mūlamantraśca vedokto bhaktānāṃ vāñchitapradaḥ|| mūlakalpatarurnāma susiddho dvādaśākṣaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ॐ ह्रीं श्रीं क्रीं ऐं मनसादेव्यै स्वाहेति कीर्तितः ।। पञ्चलक्षजपेनैव मन्त्रसिद्धिर्भवेन्नृणाम्
oṃ hrīṃ śrīṃ krīṃ aiṃ manasādevyai svāheti kīrtitaḥ || pañcalakṣajapenaiva mantrasiddhirbhavennṛṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्त्रसिद्धिर्भवेद्यस्य स सिद्धो जगतीतले ।। सुधासमं विषं तस्य धन्वन्तरिसमो भवेत्
mantrasiddhirbhavedyasya sa siddho jagatītale || sudhāsamaṃ viṣaṃ tasya dhanvantarisamo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मन्नाषाढसंक्रान्त्यां गुडाशाखासु यत्नतः ।। आवाह्य देवीं मासान्तं पूजयेद्यो हि भक्तितः
brahmannāṣāḍhasaṃkrāntyāṃ guḍāśākhāsu yatnataḥ || āvāhya devīṃ māsāntaṃ pūjayedyo hi bhaktitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चम्यां मानसाख्यायां देव्यै दद्याच्च यो बलिम् ।। धनवान्पुत्रवांश्चैव कीर्तिमान्स भवेद्ध्रुवम्
pañcamyāṃ mānasākhyāyāṃ devyai dadyācca yo balim || dhanavānputravāṃścaiva kīrtimānsa bhaveddhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजाविधानं कथितं तदाख्यानं निशामय ।। कथयामि महाभाग यच्छ्रुतं धर्मवक्त्रतः
pūjāvidhānaṃ kathitaṃ tadākhyānaṃ niśāmaya || kathayāmi mahābhāga yacchrutaṃ dharmavaktrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरा नागभयाक्रान्ता बभूवुर्मानवा भुवि ।। यान्यान्खादन्ति नागाश्च न ते जीवन्ति नारद
purā nāgabhayākrāntā babhūvurmānavā bhuvi || yānyānkhādanti nāgāśca na te jīvanti nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ देवाश्च मुनयश्चाययुर्मनसान्तिकम् ।। तां तुष्टाव महेन्द्रश्च समक्षं भयकातरः ।।१
atha devāśca munayaścāyayurmanasāntikam || tāṃ tuṣṭāva mahendraśca samakṣaṃ bhayakātaraḥ ||1
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्त्राधिष्ठातृदेवीं तां मानसां ससृजे ततः ।। तपसा मनसा तेन मानसा सा बभूव ह
mantrādhiṣṭhātṛdevīṃ tāṃ mānasāṃ sasṛje tataḥ || tapasā manasā tena mānasā sā babhūva ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुमारी सा च संभूय चागमच्छङ्करालयम् ।। भक्त्या सम्पूज्य कैलासे तुष्टुवे चन्द्रशेखरम्
kumārī sā ca saṃbhūya cāgamacchaṅkarālayam || bhaktyā sampūjya kailāse tuṣṭuve candraśekharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यं वर्षसहस्रं च तं सिषेवे मुनेः सुता ।। आशुतोषो महेशश्च तां च तुष्टो बभूव ह
divyaṃ varṣasahasraṃ ca taṃ siṣeve muneḥ sutā || āśutoṣo maheśaśca tāṃ ca tuṣṭo babhūva ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाज्ञानं ददौ तस्यै पाठयामास साम च ।। कृष्णमन्त्रं कल्पतरुं ददावष्टाक्षरं मुने
mahājñānaṃ dadau tasyai pāṭhayāmāsa sāma ca || kṛṣṇamantraṃ kalpataruṃ dadāvaṣṭākṣaraṃ mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्ष्मीमायाकामबीज ङेन्तं कृष्णपदं तथा ।। ॐ श्रीं ह्रीं क्लीं कृष्णाय ।। त्रैलोक्यमङ्गलं नाम कवचं पूजनक्रमम्
lakṣmīmāyākāmabīja ṅentaṃ kṛṣṇapadaṃ tathā || oṃ śrīṃ hrīṃ klīṃ kṛṣṇāya || trailokyamaṅgalaṃ nāma kavacaṃ pūjanakramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तवनं सर्वपूज्यं च ध्यानं भुवनपावनम् ।। पुरश्चर्य्याक्रमं चापि वेदोक्तं सर्वसम्मतम्
stavanaṃ sarvapūjyaṃ ca dhyānaṃ bhuvanapāvanam || puraścaryyākramaṃ cāpi vedoktaṃ sarvasammatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्य मृत्युञ्जयाज्ज्ञानं परं मृत्युञ्जयं सती ।। जगाम तपसे साध्वी पुष्करं शङ्कराज्ञया
prāpya mṛtyuñjayājjñānaṃ paraṃ mṛtyuñjayaṃ satī || jagāma tapase sādhvī puṣkaraṃ śaṅkarājñayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रियुगं च तपस्तप्त्वा कृष्णस्य परमात्मनः ।। सिद्धा बभूव सा देवी ददर्श पुरतः प्रभुम्
triyugaṃ ca tapastaptvā kṛṣṇasya paramātmanaḥ || siddhā babhūva sā devī dadarśa purataḥ prabhum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा कृशाङ्गीं बालां च कृपया च कृपानिधिः ।। पूजां च कारयामास चकार च हरिः स्वयम्
dṛṣṭvā kṛśāṅgīṃ bālāṃ ca kṛpayā ca kṛpānidhiḥ || pūjāṃ ca kārayāmāsa cakāra ca hariḥ svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरं च प्रददौ तस्यै पूजिता त्वं भवे भव ।। वरं दत्त्वा च कल्याण्यै सद्यश्चान्तर्दधे विभुः
varaṃ ca pradadau tasyai pūjitā tvaṃ bhave bhava || varaṃ dattvā ca kalyāṇyai sadyaścāntardadhe vibhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रथमे पूजिता सा च कृष्णेन परमात्मना ।। द्वितीये शङ्करेणैव कश्यपेन सुरेण च
prathame pūjitā sā ca kṛṣṇena paramātmanā || dvitīye śaṅkareṇaiva kaśyapena sureṇa ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनुना मुनिना चैव ह्यहिना मानवादिना ।। बभूव पूजिता सा च त्रिषु लोकेषु सुश्रुता
manunā muninā caiva hyahinā mānavādinā || babhūva pūjitā sā ca triṣu lokeṣu suśrutā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जरत्कारुमुनीन्द्राय कश्यपस्तां ददौ पुरा ।। अयाचितो मुनिश्रेष्ठो जग्राह ब्राह्मणाज्ञया
jaratkārumunīndrāya kaśyapastāṃ dadau purā || ayācito muniśreṣṭho jagrāha brāhmaṇājñayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वोद्वाहं महायोगी विश्रान्तस्तपसा चिरम् ।। सुष्वाप देव्या जघने वटमूले च पुष्करे
kṛtvodvāhaṃ mahāyogī viśrāntastapasā ciram || suṣvāpa devyā jaghane vaṭamūle ca puṣkare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निद्रां जगाम स मुनिः स्मृत्वा निद्रेशमीश्वरम् ।। जगामास्तं दिनकरः सायंकाल उपस्थितः
nidrāṃ jagāma sa muniḥ smṛtvā nidreśamīśvaram || jagāmāstaṃ dinakaraḥ sāyaṃkāla upasthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संचिन्त्य मनसा तत्र मनसा च पतिव्रता ।। धर्म्मलोपभयेनैव चकारालोचनं सती
saṃcintya manasā tatra manasā ca pativratā || dharmmalopabhayenaiva cakārālocanaṃ satī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकृत्वा पश्चिमां सन्ध्यां नित्यां चैव द्विजन्मनाम्।। ब्रह्महत्यादिकं पापं लभिष्यति पतिर्मम
akṛtvā paścimāṃ sandhyāṃ nityāṃ caiva dvijanmanām|| brahmahatyādikaṃ pāpaṃ labhiṣyati patirmama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नोपतिष्ठति यः पूर्वां नोपास्ते यश्च पश्चिमाम् ।। स सर्वदाऽशुचिर्नित्यं ब्रह्महत्यादिकं लभेत्
nopatiṣṭhati yaḥ pūrvāṃ nopāste yaśca paścimām || sa sarvadā'śucirnityaṃ brahmahatyādikaṃ labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदोक्तमिति संचिन्त्य बोधयामास तं मुनिम् ।। स च बुद्ध्वा मुनिश्रेष्ठस्तां चुकोप भृशं मुनिः
vedoktamiti saṃcintya bodhayāmāsa taṃ munim || sa ca buddhvā muniśreṣṭhastāṃ cukopa bhṛśaṃ muniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जरत्कारुरुवाच ।। कथं मे सुव्रते साध्वि निद्राभङ्गः कृतस्त्वया ।। व्यर्थं व्रतादिकं तस्या या भर्त्तुश्चापकारिणी
jaratkāruruvāca || kathaṃ me suvrate sādhvi nidrābhaṅgaḥ kṛtastvayā || vyarthaṃ vratādikaṃ tasyā yā bharttuścāpakāriṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपश्चानशनं चैव व्रतं दानादिकं च यत् ।। भर्तुरप्रियकारिण्याः सर्वं भवति निष्फलम्
tapaścānaśanaṃ caiva vrataṃ dānādikaṃ ca yat || bharturapriyakāriṇyāḥ sarvaṃ bhavati niṣphalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यया पतिः पूजितश्च श्रीकृष्णः पूजितस्तया ।। पतिव्रताव्रतार्थं च पतिरूपी हरिः स्वयम्
yayā patiḥ pūjitaśca śrīkṛṣṇaḥ pūjitastayā || pativratāvratārthaṃ ca patirūpī hariḥ svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वदानं सर्वयज्ञः सर्वतीर्थनिषेवणम्।। सर्वं तपो व्रतं सर्वमुपवासादिकं च यत्
sarvadānaṃ sarvayajñaḥ sarvatīrthaniṣevaṇam|| sarvaṃ tapo vrataṃ sarvamupavāsādikaṃ ca yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वधर्मश्च सत्यं च सर्वदेवप्रपूजनम् ।। तत्सर्वं स्वामिसेवायाः कलां नार्हन्ति षोडशीम्
sarvadharmaśca satyaṃ ca sarvadevaprapūjanam || tatsarvaṃ svāmisevāyāḥ kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुपुण्ये भारते वर्षे पतिसेवा करोति या ।। वैकुण्ठं स्वामिना सार्द्धं सा याति ब्रह्मणः पदम्
supuṇye bhārate varṣe patisevā karoti yā || vaikuṇṭhaṃ svāminā sārddhaṃ sā yāti brahmaṇaḥ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्रियं कुरुते भर्तुर्विप्रियं वदति प्रियम् ।। असत्कुलप्रजाता या तत्फलं श्रूयतां सति
vipriyaṃ kurute bharturvipriyaṃ vadati priyam || asatkulaprajātā yā tatphalaṃ śrūyatāṃ sati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुम्भीपाकं व्रजेत्सा च यावच्चन्द्रदिवाकरौ ।। ततो भवति चाण्डाली पतिपुत्रविवर्जिता
kumbhīpākaṃ vrajetsā ca yāvaccandradivākarau || tato bhavati cāṇḍālī patiputravivarjitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा च मुनिश्रेष्ठो बभूव स्फुरिताधरः ।। चकम्पे मनसा साध्वी भयेनोवा च तं पतिम्
ityuktvā ca muniśreṣṭho babhūva sphuritādharaḥ || cakampe manasā sādhvī bhayenovā ca taṃ patim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनसोवाच ।। सन्ध्यालोपभयेनैव निद्राभङ्गः कृतस्तव ।। कुरु शान्तिं महाभाग दुष्टाया मम सुव्रत
manasovāca || sandhyālopabhayenaiva nidrābhaṅgaḥ kṛtastava || kuru śāntiṃ mahābhāga duṣṭāyā mama suvrata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृङ्गाराहारनिद्राणां यश्च भङ्गं करोति च ।। स व्रजेत्कालसूत्रं च स्वामिनश्च विशेषतः
śṛṅgārāhāranidrāṇāṃ yaśca bhaṅgaṃ karoti ca || sa vrajetkālasūtraṃ ca svāminaśca viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा मनसा देवी स्वामिनश्चरणाम्बुजे ।। पपात भक्त्या भीता च रुरोद च पुनः पुनः
ityuktvā manasā devī svāminaścaraṇāmbuje || papāta bhaktyā bhītā ca ruroda ca punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुपितं च मुनिं दृष्ट्वा श्रीसूर्य्यं शप्तुमुद्यतम् ।। तत्राजगाम भगवान्सन्ध्यया सह नारद
kupitaṃ ca muniṃ dṛṣṭvā śrīsūryyaṃ śaptumudyatam || tatrājagāma bhagavānsandhyayā saha nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रागत्य मुनिश्रेष्ठमवोचद्भास्करः स्वयम् ।। विनयेन विनीतश्च तया सह यथोचितम्
tatrāgatya muniśreṣṭhamavocadbhāskaraḥ svayam || vinayena vinītaśca tayā saha yathocitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीसूर्य्य उवाच ।। सूर्य्यास्तसमयं दृष्ट्वा धर्मलोपभयेन च ।। त्वां बोधयामास विप्र नाहमस्तं गतस्तदा
śrīsūryya uvāca || sūryyāstasamayaṃ dṛṣṭvā dharmalopabhayena ca || tvāṃ bodhayāmāsa vipra nāhamastaṃ gatastadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षमस्व भगवन्ब्रह्मन्मां शप्तुं नोचितं मुने ।। ब्राह्मणानां च हृदयं नवनीतसमं सदा
kṣamasva bhagavanbrahmanmāṃ śaptuṃ nocitaṃ mune || brāhmaṇānāṃ ca hṛdayaṃ navanītasamaṃ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां क्षणार्द्धं क्रोधश्च ततो भस्म भवेज्जगत् ।। पुनः स्रष्टुं द्विजः शक्तो न तेजस्वी द्विजात्परः
teṣāṃ kṣaṇārddhaṃ krodhaśca tato bhasma bhavejjagat || punaḥ sraṣṭuṃ dvijaḥ śakto na tejasvī dvijātparaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मणो वंशसम्भूतः प्रज्वलन्ब्रह्मतेजसा ।। श्रीकृष्णं भावयेन्नित्यं ब्रह्म ज्योतिः सनातनम्
brahmaṇo vaṃśasambhūtaḥ prajvalanbrahmatejasā || śrīkṛṣṇaṃ bhāvayennityaṃ brahma jyotiḥ sanātanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्य्यस्य वचनं श्रुत्वा द्विजस्तुष्टो बभूव ह ।। सूर्य्यो जगाम स्वस्थानं गृहीत्वा ब्राह्मणाशिषम्
sūryyasya vacanaṃ śrutvā dvijastuṣṭo babhūva ha || sūryyo jagāma svasthānaṃ gṛhītvā brāhmaṇāśiṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्याज मनसां विप्रः प्रतिज्ञापालनाय च ।। रुदन्तीं शोकयुक्तां च हृदयेन विदूयता
tatyāja manasāṃ vipraḥ pratijñāpālanāya ca || rudantīṃ śokayuktāṃ ca hṛdayena vidūyatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा सस्मार गुरुं शम्भुमिष्टदेवं हरिं विधिम् ।। कश्यपं जन्मदातारं विपत्तौ भयकर्शिता
sā sasmāra guruṃ śambhumiṣṭadevaṃ hariṃ vidhim || kaśyapaṃ janmadātāraṃ vipattau bhayakarśitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राजगाम भगवान्गोपीशः शम्भुरेव च ।। विधिश्च कश्यपश्चैव मनसा परिचिन्तयन्
tatrājagāma bhagavāngopīśaḥ śambhureva ca || vidhiśca kaśyapaścaiva manasā paricintayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमश्चकार शम्भुं च ब्रह्माणं कश्यपं तथा ।। कथमागमनं त्वत्रेत्येवं प्रश्नं चकार सः
namaścakāra śambhuṃ ca brahmāṇaṃ kaśyapaṃ tathā || kathamāgamanaṃ tvatretyevaṃ praśnaṃ cakāra saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मा तद्वचनं श्रुत्वा सहसा समयोचितम्।। तमुवाच नमस्कृत्य हृषीकेशपदाम्बुजम्
brahmā tadvacanaṃ śrutvā sahasā samayocitam|| tamuvāca namaskṛtya hṛṣīkeśapadāmbujam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि त्यक्ता धर्मपत्नी धर्मिष्ठा मनसा सती ।। कुरुष्वास्यां सुतोत्पत्तिं धर्मसंस्थापनाय वै
yadi tyaktā dharmapatnī dharmiṣṭhā manasā satī || kuruṣvāsyāṃ sutotpattiṃ dharmasaṃsthāpanāya vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतिर्वा ब्रह्मचारी वा भिक्षुर्वनचरोऽपि वा ।। जायाया च सुतोत्पत्तिं कृत्वा पश्चाद्भवेन्मुनिः
yatirvā brahmacārī vā bhikṣurvanacaro'pi vā || jāyāyā ca sutotpattiṃ kṛtvā paścādbhavenmuniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकृत्वा तु सुतोत्पत्तिं विरागी यस्त्यजेत्प्रियाम् ।। स्रवेत्तपस्तत्पुण्यं च चालिन्यां च यथा जलम्
akṛtvā tu sutotpattiṃ virāgī yastyajetpriyām || sravettapastatpuṇyaṃ ca cālinyāṃ ca yathā jalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मणो वचनं श्रुत्वा जरत्कारुर्मुनीश्वरः ।। चक्रे तन्नाभिसंस्पर्शं योगाद्वै मन्त्रपूर्वकम्
brahmaṇo vacanaṃ śrutvā jaratkārurmunīśvaraḥ || cakre tannābhisaṃsparśaṃ yogādvai mantrapūrvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यै शुभाशिषं दत्त्वा ययुर्देवा मुदाऽन्विताः ।। मुदाऽन्विता च मनसा जरत्कारुर्मुदाऽन्वितः
tasyai śubhāśiṣaṃ dattvā yayurdevā mudā'nvitāḥ || mudā'nvitā ca manasā jaratkārurmudā'nvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुनेः करस्पर्शमात्रात्सद्यो गर्भो बभूव ह।। मनसा या मुनिश्रेष्ठ मुनिश्रेष्ठ उवाच ताम्
muneḥ karasparśamātrātsadyo garbho babhūva ha|| manasā yā muniśreṣṭha muniśreṣṭha uvāca tām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जरत्कारुरुवाच ।। गर्भेणानेन मनसे तव पुत्रो भविष्यति।। जितेन्द्रियाणां प्रवरो धर्मिष्ठो वैष्णवाग्रणीः
jaratkāruruvāca || garbheṇānena manase tava putro bhaviṣyati|| jitendriyāṇāṃ pravaro dharmiṣṭho vaiṣṇavāgraṇīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेजस्वी च तपस्वी च यशस्वी च गुणान्वितः ।। वरो वेदविदां चैव योगिनां ज्ञानिनां तथा
tejasvī ca tapasvī ca yaśasvī ca guṇānvitaḥ || varo vedavidāṃ caiva yogināṃ jñānināṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स च पुत्रो विष्णुभक्तो धार्मिकः कुलमुद्धरेत् ।। नृत्यन्ति पितरः सर्वे जन्ममात्रेण वै मुदा
sa ca putro viṣṇubhakto dhārmikaḥ kulamuddharet || nṛtyanti pitaraḥ sarve janmamātreṇa vai mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतिव्रता सुशीला या सप्रिया प्रियवादिनी ।। धर्मिष्ठा पुत्रमाता च कुलजा कुलपालिका
pativratā suśīlā yā sapriyā priyavādinī || dharmiṣṭhā putramātā ca kulajā kulapālikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिभक्तिप्रदो बन्धुस्तदिष्टं यत्सुखप्रदम् ।। यो बन्धच्छित्स च पिता हरेर्वर्त्मप्रदर्शकः
haribhaktiprado bandhustadiṣṭaṃ yatsukhapradam || yo bandhacchitsa ca pitā harervartmapradarśakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा गर्भधारिणी या च गर्भवासविमोचिनी ।। विष्णुमन्त्रप्रदाता च स गुरुर्विष्णुभक्तिदः
sā garbhadhāriṇī yā ca garbhavāsavimocinī || viṣṇumantrapradātā ca sa gururviṣṇubhaktidaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुश्च ज्ञानदाता च तज्ज्ञानं कृष्णभावनम् ।। आब्रह्मस्तम्बपर्य्यन्तं यतो विश्वं चराचरम्
guruśca jñānadātā ca tajjñānaṃ kṛṣṇabhāvanam || ābrahmastambaparyyantaṃ yato viśvaṃ carācaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आविर्भूतं तिरोभूतं किं वा ज्ञानं तदन्यतः ।। वेदजं योगजं यद्यत्तत्सारं हरिसेवनम्
āvirbhūtaṃ tirobhūtaṃ kiṃ vā jñānaṃ tadanyataḥ || vedajaṃ yogajaṃ yadyattatsāraṃ harisevanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्त्वानां सारभूतं च हरेरन्यद्विडम्बनम् ।। दत्तं ज्ञानं मया तुभ्यं स स्वामी ज्ञानदो हि यः
tattvānāṃ sārabhūtaṃ ca hareranyadviḍambanam || dattaṃ jñānaṃ mayā tubhyaṃ sa svāmī jñānado hi yaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानात्प्रमुच्यते बन्धात्स रिपुर्यो हि बन्धदः ।। विष्णुभक्तियुतं ज्ञानं यो ददाति स वै गुरुः
jñānātpramucyate bandhātsa ripuryo hi bandhadaḥ || viṣṇubhaktiyutaṃ jñānaṃ yo dadāti sa vai guruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स रिपुः शिष्यघाती च यतो बन्धान्न मोचयेत् ।। जननीगर्भजात्क्लेशाद्यमताडनजात्तथा
sa ripuḥ śiṣyaghātī ca yato bandhānna mocayet || jananīgarbhajātkleśādyamatāḍanajāttathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न मोचयेद्यः स कथं गुरुस्तातो हि बान्धवः ।। परमानन्दरूपं च कृष्णमार्गमनश्वरम्
na mocayedyaḥ sa kathaṃ gurustāto hi bāndhavaḥ || paramānandarūpaṃ ca kṛṣṇamārgamanaśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न दर्शयेद्यः स कथं कीदृशो बान्धवो नृणाम् ।। भज साध्वि परं ब्रह्माच्युतं कृष्णं च निर्गुणम् ।। निर्मूलं च पुराकर्म भवेद्यत्सेवया ध्रुवम्
na darśayedyaḥ sa kathaṃ kīdṛśo bāndhavo nṛṇām || bhaja sādhvi paraṃ brahmācyutaṃ kṛṣṇaṃ ca nirguṇam || nirmūlaṃ ca purākarma bhavedyatsevayā dhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया छलेन त्वं त्यक्ता दोषं मे क्षम्यतां प्रिये ।। क्षमायुतानां साध्वीनां सत्त्वात्क्रोधो न विद्यते
mayā chalena tvaṃ tyaktā doṣaṃ me kṣamyatāṃ priye || kṣamāyutānāṃ sādhvīnāṃ sattvātkrodho na vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्करे तपसे यामि गच्छ देवि यथासुखम् ।। श्रीकृष्णचरणाम्भोजे ध्यानविच्छेदकातरः
puṣkare tapase yāmi gaccha devi yathāsukham || śrīkṛṣṇacaraṇāmbhoje dhyānavicchedakātaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनादिषु स्त्रियां प्रीतिः प्रवृत्तिपथगामिनाम् ।। श्रीकृष्णचरणाम्भोजे निःस्पृहाणां मनोरथाः
dhanādiṣu striyāṃ prītiḥ pravṛttipathagāminām || śrīkṛṣṇacaraṇāmbhoje niḥspṛhāṇāṃ manorathāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जरत्कारुवचः श्रुत्वा मनसा शोककातरा ।। सा साश्रुनेत्रा विनयादुवाच प्राणवल्लभम्
jaratkāruvacaḥ śrutvā manasā śokakātarā || sā sāśrunetrā vinayāduvāca prāṇavallabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनसोवाच ।। दोषेणाहं त्वया त्यक्ता निद्राभङ्गेन ते प्रभो ।। यत्र स्मरामि त्वां बन्धो तत्र मामागमिष्यसि
manasovāca || doṣeṇāhaṃ tvayā tyaktā nidrābhaṅgena te prabho || yatra smarāmi tvāṃ bandho tatra māmāgamiṣyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बन्धुभेदः क्लेशतमः पुत्रभेदस्ततः परः ।। प्राणेशभेदः प्राणानां विच्छेदात्सर्वतः परः
bandhubhedaḥ kleśatamaḥ putrabhedastataḥ paraḥ || prāṇeśabhedaḥ prāṇānāṃ vicchedātsarvataḥ paraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतिः पतिव्रतानां च शतपुत्राधिकः प्रियः ।। सर्वस्माच्च प्रियः स्त्रीणां प्रियस्तेनोच्यते बुधैः
patiḥ pativratānāṃ ca śataputrādhikaḥ priyaḥ || sarvasmācca priyaḥ strīṇāṃ priyastenocyate budhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रे यथैकपुत्राणां वैष्णवानां यथा हरौ ।। नेत्रे यथैकनेत्राणां तृषितानां यथा जले
putre yathaikaputrāṇāṃ vaiṣṇavānāṃ yathā harau || netre yathaikanetrāṇāṃ tṛṣitānāṃ yathā jale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षुधितानां यथाऽन्ने च कामुकानां यथा स्त्रियाम्।। यथा परस्वे चौराणां यथा जारे कुयोषिताम्।।
kṣudhitānāṃ yathā'nne ca kāmukānāṃ yathā striyām|| yathā parasve caurāṇāṃ yathā jāre kuyoṣitām||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विदुषां च यथा शास्त्रे वणिज्ये वणिजां यथा ।। तथा शश्वन्मनः कान्ते साध्वीनां योषितां प्रभो
viduṣāṃ ca yathā śāstre vaṇijye vaṇijāṃ yathā || tathā śaśvanmanaḥ kānte sādhvīnāṃ yoṣitāṃ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा मनसा देवी पपात स्वामिनः पदे ।। क्षणं चकार क्रोडे तां कृपया च कृपानिधिः
ityuktvā manasā devī papāta svāminaḥ pade || kṣaṇaṃ cakāra kroḍe tāṃ kṛpayā ca kṛpānidhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नेत्रोदकेन मनसां स्नापयामास तां मुनिः ।। साऽश्रुणा च मुनेः क्रोडं सिषेवे भेदकातरा
netrodakena manasāṃ snāpayāmāsa tāṃ muniḥ || sā'śruṇā ca muneḥ kroḍaṃ siṣeve bhedakātarā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा ज्ञानेन तौ द्वौ च विशोकौ च बभूवतुः ।। स्मारं स्मारं पदाम्भोजं कृष्णस्य परमात्मनः
tadā jñānena tau dvau ca viśokau ca babhūvatuḥ || smāraṃ smāraṃ padāmbhojaṃ kṛṣṇasya paramātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगाम तपसे विप्रः स कान्तां सुप्रबोध्य च ।। जगाम मनसा शम्भोः कैलासं मन्दिरं गुरोः
jagāma tapase vipraḥ sa kāntāṃ suprabodhya ca || jagāma manasā śambhoḥ kailāsaṃ mandiraṃ guroḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्वती बोधयामास मनसां शोककर्शिताम् ।। शिवश्चातीव बोधेन शिवेन च शिवालये
pārvatī bodhayāmāsa manasāṃ śokakarśitām || śivaścātīva bodhena śivena ca śivālaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुप्रशस्ते दिने साध्वी सुषुवे मङ्गले क्षणे।। नारायणांशं पुत्रं च ज्ञानिनां योगिनां गुरुम्
supraśaste dine sādhvī suṣuve maṅgale kṣaṇe|| nārāyaṇāṃśaṃ putraṃ ca jñānināṃ yogināṃ gurum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्भस्थितो महाज्ञानं श्रुत्वा शङ्करवक्त्रतः ।। स बभूव महायोगी योगिनां ज्ञानिनां गुरुः
garbhasthito mahājñānaṃ śrutvā śaṅkaravaktrataḥ || sa babhūva mahāyogī yogināṃ jñānināṃ guruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातकं कारयामास वाचयामास मंगलम् ।। वेदांश्च पाठयामास शिवाय च शिवः शिशोः
jātakaṃ kārayāmāsa vācayāmāsa maṃgalam || vedāṃśca pāṭhayāmāsa śivāya ca śivaḥ śiśoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स च दृष्ट्वाऽभीष्टदेवं निगुणे प्रकृतेः परम् ।। तुष्टाव परया भक्त्या प्रणनाम मुहुर्मुहुः
sa ca dṛṣṭvā'bhīṣṭadevaṃ niguṇe prakṛteḥ param || tuṣṭāva parayā bhaktyā praṇanāma muhurmuhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शम्भुश्च चतुरो वेदान्वेदांगानितरांस्तथा ।। बालकं पाठयामास ज्ञानं मृत्युञ्जयं परम्
śambhuśca caturo vedānvedāṃgānitarāṃstathā || bālakaṃ pāṭhayāmāsa jñānaṃ mṛtyuñjayaṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्तिरस्ति स्वकान्ते चाभीष्टे देवे हरौ गुरौ।। यस्यास्तेन च तत्पुत्रो बभूवास्तीक एव च
bhaktirasti svakānte cābhīṣṭe deve harau gurau|| yasyāstena ca tatputro babhūvāstīka eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगाम तपसे विष्णोः पुष्करं शङ्कराज्ञया ।। संप्राप्य च महामन्त्रं तपश्च परमात्मनः
jagāma tapase viṣṇoḥ puṣkaraṃ śaṅkarājñayā || saṃprāpya ca mahāmantraṃ tapaśca paramātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यं वर्षत्रिलक्षं च तपस्तप्त्वा तपोधनः ।। आजगाम महायोगी नमस्कर्तुं शिवं प्रभुम्
divyaṃ varṣatrilakṣaṃ ca tapastaptvā tapodhanaḥ || ājagāma mahāyogī namaskartuṃ śivaṃ prabhum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शंकरं च नमस्कृत्य पुरः कृत्वा च बालकम् ।। सा चाजगाम मनसा कश्यपस्याश्रमं पितुः
śaṃkaraṃ ca namaskṛtya puraḥ kṛtvā ca bālakam || sā cājagāma manasā kaśyapasyāśramaṃ pituḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां सपुत्रां सुतां दृष्ट्वा मुदं प्राप प्रजापतिः ।। शतलक्षं च रत्नानां ब्राह्मणेभ्यो ददौ मुने
tāṃ saputrāṃ sutāṃ dṛṣṭvā mudaṃ prāpa prajāpatiḥ || śatalakṣaṃ ca ratnānāṃ brāhmaṇebhyo dadau mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणान्भोजयामास त्वसंख्याञ्छ्रेयसे शिशोः ।। अदितिश्च दितिश्चान्या मुदं प्रापुः परं तथा
brāhmaṇānbhojayāmāsa tvasaṃkhyāñchreyase śiśoḥ || aditiśca ditiścānyā mudaṃ prāpuḥ paraṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा सपुत्रा च सुचिरं तस्थौ तातालये तदा ।। तदीयं पुनराख्यानं वक्ष्ये त्वं तन्निशामय
sā saputrā ca suciraṃ tasthau tātālaye tadā || tadīyaṃ punarākhyānaṃ vakṣye tvaṃ tanniśāmaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाभिमन्युतनये ब्रह्मशापः परीक्षिते ।। बभूव सहसा ब्रह्मन्दैवदोषेण कर्मणा
athābhimanyutanaye brahmaśāpaḥ parīkṣite || babhūva sahasā brahmandaivadoṣeṇa karmaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्ताहे समतीते तु तक्षकस्त्वां च दंक्ष्यति ।। शशाप शृङ्गी कौशिक्या जलं संस्पृश्य चेति सः
saptāhe samatīte tu takṣakastvāṃ ca daṃkṣyati || śaśāpa śṛṅgī kauśikyā jalaṃ saṃspṛśya ceti saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजा श्रुत्वा तत्प्रवृत्तिं गंगाद्वारं जगाम सः ।। तत्र तस्थौ च सप्ताहं शुश्रुवे धर्मसंहिताम्
rājā śrutvā tatpravṛttiṃ gaṃgādvāraṃ jagāma saḥ || tatra tasthau ca saptāhaṃ śuśruve dharmasaṃhitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्ताहे समतीते तु गच्छन्तं तक्षकं पथि ।। धन्वन्तरिर्मोचयितुमपश्यद्गन्तुको नृपम्
saptāhe samatīte tu gacchantaṃ takṣakaṃ pathi || dhanvantarirmocayitumapaśyadgantuko nṛpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोर्बभूव संवादः सुप्रीतिश्च परस्परम् ।। धन्वन्तरेर्मणिं श्रेष्ठं तक्षकः स्वेच्छया ददौ
tayorbabhūva saṃvādaḥ suprītiśca parasparam || dhanvantarermaṇiṃ śreṣṭhaṃ takṣakaḥ svecchayā dadau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजा चकार यज्ञं च सर्पसत्राभिधं मुने ।। प्राणांस्तत्याज सर्पाणां समूहो ब्रह्मतेजसा
rājā cakāra yajñaṃ ca sarpasatrābhidhaṃ mune || prāṇāṃstatyāja sarpāṇāṃ samūho brahmatejasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तक्षकश्च भीतश्च महेन्द्रं शरणं ययौ ।। सेन्द्रं च तक्षकं हन्तुं विप्रवर्गः समुद्यतः
sa takṣakaśca bhītaśca mahendraṃ śaraṇaṃ yayau || sendraṃ ca takṣakaṃ hantuṃ vipravargaḥ samudyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र आस्तीक आगत्य मातुर्यज्ञमथाज्ञया ।। महेन्द्रतक्षकप्राणान्ययाचे भूमिपं वरम्।।
tatra āstīka āgatya māturyajñamathājñayā || mahendratakṣakaprāṇānyayāce bhūmipaṃ varam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददौ वरं नृपश्रेष्ठः कृपया ब्राह्मणाज्ञया ।। यज्ञं समाप्य विप्रेभ्यो दक्षिणां च ददौ मुदा
dadau varaṃ nṛpaśreṣṭhaḥ kṛpayā brāhmaṇājñayā || yajñaṃ samāpya viprebhyo dakṣiṇāṃ ca dadau mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संपूज्य मनसादेवीं प्रययुः स्वालयं च ते ।। इत्येवं कथितं सर्वं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि
saṃpūjya manasādevīṃ prayayuḥ svālayaṃ ca te || ityevaṃ kathitaṃ sarvaṃ kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच ।। केन स्तोत्रेण तुष्टाव महेन्द्रो मनसां सतीम् ।। पूजाविधिक्रमं तस्याः श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः
nārada uvāca || kena stotreṇa tuṣṭāva mahendro manasāṃ satīm || pūjāvidhikramaṃ tasyāḥ śrotumicchāmi tattvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायण उवाच ।। सुस्नातः शुचिराचान्तो धृत्वा धौते च वाससी ।। रत्नसिंहासने देवीं वासयामास भक्तितः
nārāyaṇa uvāca || susnātaḥ śucirācānto dhṛtvā dhaute ca vāsasī || ratnasiṃhāsane devīṃ vāsayāmāsa bhaktitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्गगङ्गाजलेनैव रत्नकुम्भ स्थितेन च ।। स्नापयामास मनसां महेन्द्रो वेदमन्त्रतः
svargagaṅgājalenaiva ratnakumbha sthitena ca || snāpayāmāsa manasāṃ mahendro vedamantrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाससी वासयामास वह्निशुद्धे मनोरमे ।। सर्वांगे चन्दनं लिप्त्वा पाद्यार्घ्यं भक्तिसंयुतः
vāsasī vāsayāmāsa vahniśuddhe manorame || sarvāṃge candanaṃ liptvā pādyārghyaṃ bhaktisaṃyutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गणेशं च दिनेशं च वह्निं विष्णुं शिवं शिवाम् ।। संपूज्य देवषट्कं च पूजयामास तां सतीम् ।।
gaṇeśaṃ ca dineśaṃ ca vahniṃ viṣṇuṃ śivaṃ śivām || saṃpūjya devaṣaṭkaṃ ca pūjayāmāsa tāṃ satīm ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ॐ ह्रीं श्रीं मनसादेव्यै स्वाहेत्येवं च मन्त्रतः ।। दशाक्षरेण मन्त्रेण ददौ सर्वान्यथोचितम्
oṃ hrīṃ śrīṃ manasādevyai svāhetyevaṃ ca mantrataḥ || daśākṣareṇa mantreṇa dadau sarvānyathocitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपचारान्षोडशकान्भक्तितो दुर्लभान्हरिः ।। पूजयामास भक्त्या च ब्रह्मणा प्रेरितो मुदा
upacārānṣoḍaśakānbhaktito durlabhānhariḥ || pūjayāmāsa bhaktyā ca brahmaṇā prerito mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाद्यं नानाप्रकारं च वादयामास तत्र वै ।। बभूव पुष्पवृष्टिश्च नभसो मनसोपरि
vādyaṃ nānāprakāraṃ ca vādayāmāsa tatra vai || babhūva puṣpavṛṣṭiśca nabhaso manasopari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महेन्द्र उवाच ।। देवि त्वां स्तोतुमिच्छामि साध्वीनां प्रवरां वराम् ।। परात्परां च परमां नहि स्तोतुं क्षमो ऽधुना
mahendra uvāca || devi tvāṃ stotumicchāmi sādhvīnāṃ pravarāṃ varām || parātparāṃ ca paramāṃ nahi stotuṃ kṣamo 'dhunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.