Library·Brahmavaivarta Purāṇa·2·2.5
नारायण उवाच ।। वाग्देवतायाः स्तवनं श्रूयतां सर्वकामदम् ।। महामुनिर्याज्ञवल्क्यो येन तुष्टाव तां पुरा
nārāyaṇa uvāca || vāgdevatāyāḥ stavanaṃ śrūyatāṃ sarvakāmadam || mahāmuniryājñavalkyo yena tuṣṭāva tāṃ purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुशापाच्च स मुनिर्हतविद्यो बभूव ह।। तदाऽऽजगाम दुःखार्तो रविस्थानं च पुण्यदम्
guruśāpācca sa munirhatavidyo babhūva ha|| tadā''jagāma duḥkhārto ravisthānaṃ ca puṇyadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संप्राप्य तपसा सूर्य्यं कोणार्के दृष्टिगोचरे ।। तुष्टाव सूर्य्यं शोकेन रुरोद च पुनः पुनः
saṃprāpya tapasā sūryyaṃ koṇārke dṛṣṭigocare || tuṣṭāva sūryyaṃ śokena ruroda ca punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्य्यस्तं पाठयामास वेदवेदाङ्गमीश्वरः ।। उवाच स्तुहि वाग्देवीं भक्त्या च स्मृतिहेतवे
sūryyastaṃ pāṭhayāmāsa vedavedāṅgamīśvaraḥ || uvāca stuhi vāgdevīṃ bhaktyā ca smṛtihetave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमित्युक्त्वा दीननाथो ह्यन्तर्द्धानं जगाम सः ।। मुनिः स्नात्वा च तुष्टाव भक्तिनम्रात्मकन्धरः
tamityuktvā dīnanātho hyantarddhānaṃ jagāma saḥ || muniḥ snātvā ca tuṣṭāva bhaktinamrātmakandharaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
याज्ञवल्क्य उवाच ।। कृपां कुरु जगन्मातर्मामेवं हततेजसम्।। गुरुशापात्स्मृतिभ्रष्टं विद्याहीनं च दुःखितम्
yājñavalkya uvāca || kṛpāṃ kuru jaganmātarmāmevaṃ hatatejasam|| guruśāpātsmṛtibhraṣṭaṃ vidyāhīnaṃ ca duḥkhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानं देहि स्मृतिं देहि विद्यां विद्याधिदेवते ।। प्रतिष्ठां कवितां देहि शक्तिं शिष्यप्रबोधिकाम्
jñānaṃ dehi smṛtiṃ dehi vidyāṃ vidyādhidevate || pratiṣṭhāṃ kavitāṃ dehi śaktiṃ śiṣyaprabodhikām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रन्थनिर्मितिशक्तिं च सच्छिष्यं सुप्रतिष्ठितम् ।। प्रतिभां सत्सभायां च विचारक्षमतां शुभाम्
granthanirmitiśaktiṃ ca sacchiṣyaṃ supratiṣṭhitam || pratibhāṃ satsabhāyāṃ ca vicārakṣamatāṃ śubhām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लुप्तां सर्वां दैववशान्नवां कुरु पुनः पुनः ।। यथाऽङ्कुरं जनयति भगवान्योगमायया
luptāṃ sarvāṃ daivavaśānnavāṃ kuru punaḥ punaḥ || yathā'ṅkuraṃ janayati bhagavānyogamāyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मस्वरूपा परमा ज्योतीरूपा सनातनी ।। सर्वविद्याधिदेवी या तस्यै वाण्ये नमो नमः
brahmasvarūpā paramā jyotīrūpā sanātanī || sarvavidyādhidevī yā tasyai vāṇye namo namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यया विना जगत्सर्वं शश्वज्जीवन्मृतं सदा ।। ज्ञानाघिदेवी या तस्यै सरस्वत्यै नमो नमः
yayā vinā jagatsarvaṃ śaśvajjīvanmṛtaṃ sadā || jñānāghidevī yā tasyai sarasvatyai namo namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यया विना जगत्सर्वं मूकमुन्मत्तवत्सदा ।। वागधिष्ठातृदेवी या तस्यै वाण्यै नमो नमः
yayā vinā jagatsarvaṃ mūkamunmattavatsadā || vāgadhiṣṭhātṛdevī yā tasyai vāṇyai namo namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिमचन्दनकुन्देन्दुकुमुदाम्भोज सन्निभा ।। वर्णाधिदेवी या तस्यै चाक्षरायै नमो नमः
himacandanakundendukumudāmbhoja sannibhā || varṇādhidevī yā tasyai cākṣarāyai namo namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विसर्गबिन्दुमात्राणां यदधिष्ठानमेव च ।। इत्थं त्वं गीयसे सद्भिर्भारत्यै ते नमो नमः
visargabindumātrāṇāṃ yadadhiṣṭhānameva ca || itthaṃ tvaṃ gīyase sadbhirbhāratyai te namo namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यया विनाऽत्र संख्याकृत्संख्यां कर्त्तुं न शक्नुते ।। कालसंख्यास्वरूपा या तस्यै देव्यै नमो नमः ।।
yayā vinā'tra saṃkhyākṛtsaṃkhyāṃ karttuṃ na śaknute || kālasaṃkhyāsvarūpā yā tasyai devyai namo namaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्याख्यास्वरूपा या देवी व्याख्याधिष्ठातृदेवता ।। भ्रमसिद्धान्तरूपा या तस्यै देव्यै नमो नमः
vyākhyāsvarūpā yā devī vyākhyādhiṣṭhātṛdevatā || bhramasiddhāntarūpā yā tasyai devyai namo namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मृतिशक्ति ज्ञानशक्ति बुद्धिशक्तिस्वरूपिणी ।। प्रतिभाकल्पनाशक्तिर्या च तस्यै नमो नमः
smṛtiśakti jñānaśakti buddhiśaktisvarūpiṇī || pratibhākalpanāśaktiryā ca tasyai namo namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सनत्कुमारो ब्रह्माणं ज्ञानं पप्रच्छ यत्र वै ।। बभूव जडवत्सोऽपि सिद्धान्तं कर्त्तुमक्षमः
sanatkumāro brahmāṇaṃ jñānaṃ papraccha yatra vai || babhūva jaḍavatso'pi siddhāntaṃ karttumakṣamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदाऽऽजगाम भगवानात्मा श्रीकृष्ण ईश्वरः ।। उवाच सत्तमं स्तोत्रं वाण्या इति विधिं तदा
tadā''jagāma bhagavānātmā śrīkṛṣṇa īśvaraḥ || uvāca sattamaṃ stotraṃ vāṇyā iti vidhiṃ tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स च तुष्टाव तां ब्रह्मा चाज्ञया परमात्मनः ।। चकार तत्प्रसादेन तदा सिद्धान्तमुत्तमम्
sa ca tuṣṭāva tāṃ brahmā cājñayā paramātmanaḥ || cakāra tatprasādena tadā siddhāntamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदाऽप्यनन्तं पप्रच्छ ज्ञानमेकं वसुन्धरा ।। बभूव मूकवत्सोऽपि सिद्धान्तं कर्तुमक्षमः
yadā'pyanantaṃ papraccha jñānamekaṃ vasundharā || babhūva mūkavatso'pi siddhāntaṃ kartumakṣamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा त्वां च स तुष्टाव संत्रस्तः कश्यपाज्ञया।। ततश्चकार सिद्धान्तं निर्मलं भ्रमभञ्जनम्
tadā tvāṃ ca sa tuṣṭāva saṃtrastaḥ kaśyapājñayā|| tataścakāra siddhāntaṃ nirmalaṃ bhramabhañjanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यासः पुराणसूत्रं च समपृच्छत वाल्मिकिम् ।। मौनीभूतः स सस्मार त्वामेव जगदंबिकाम्
vyāsaḥ purāṇasūtraṃ ca samapṛcchata vālmikim || maunībhūtaḥ sa sasmāra tvāmeva jagadaṃbikām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा चकार सिद्धान्तं त्वद्वरेण मुनीश्वरः ।। स प्राप निर्मलं ज्ञानं प्रमादध्वंसकारणम्
tadā cakāra siddhāntaṃ tvadvareṇa munīśvaraḥ || sa prāpa nirmalaṃ jñānaṃ pramādadhvaṃsakāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुराणसूत्रं श्रुत्वा स व्यासः कृष्णकलोद्भवः।। त्वां सिषेवे च दध्यौ च शतवर्षं च पुष्करे ।। तदा त्वत्तो वरं प्राप्य स कवीन्द्रो बभूव ह
purāṇasūtraṃ śrutvā sa vyāsaḥ kṛṣṇakalodbhavaḥ|| tvāṃ siṣeve ca dadhyau ca śatavarṣaṃ ca puṣkare || tadā tvatto varaṃ prāpya sa kavīndro babhūva ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा वै वेदभागं च पुराणानि चकार ह ।। यदा महेन्द्रे पप्रच्छ तत्त्वज्ञानं शिवा शिवम्
tadā vai vedabhāgaṃ ca purāṇāni cakāra ha || yadā mahendre papraccha tattvajñānaṃ śivā śivam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणं त्वामेव संचिन्त्य तस्यै ज्ञानं ददौ विभुः ।। पप्रच्छ शब्दशास्त्रं च महेन्द्रश्च बृहस्पतिम्
kṣaṇaṃ tvāmeva saṃcintya tasyai jñānaṃ dadau vibhuḥ || papraccha śabdaśāstraṃ ca mahendraśca bṛhaspatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यं वर्षसहस्रं च स त्वां दध्यौ च पुष्करे ।। तदा त्वत्तो वरं प्राप्य दिव्यं वर्षसहस्रकम् ।। उवाच शब्दशास्त्रं च तदर्थं च सुरेश्वरम्
divyaṃ varṣasahasraṃ ca sa tvāṃ dadhyau ca puṣkare || tadā tvatto varaṃ prāpya divyaṃ varṣasahasrakam || uvāca śabdaśāstraṃ ca tadarthaṃ ca sureśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अध्यापिताश्च यैः शिष्या यैरधीतं मुनीश्वरैः ।। ते च त्वां परिसंचिन्त्य प्रवर्त्तन्ते सुरेश्वरि
adhyāpitāśca yaiḥ śiṣyā yairadhītaṃ munīśvaraiḥ || te ca tvāṃ parisaṃcintya pravarttante sureśvari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं संस्तुता पूजिता च मुनीन्द्रमनुमानवैः ।। दैत्येन्द्रैश्च सुरैश्चापि ब्रह्मविष्णुशिवादिभिः
tvaṃ saṃstutā pūjitā ca munīndramanumānavaiḥ || daityendraiśca suraiścāpi brahmaviṣṇuśivādibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जडीभूतः सहस्रास्यः पञ्चवक्त्रश्चतुर्मुखः ।। यां स्तोतुं किमहं स्तौमि तामेकास्येन मानवः
jaḍībhūtaḥ sahasrāsyaḥ pañcavaktraścaturmukhaḥ || yāṃ stotuṃ kimahaṃ staumi tāmekāsyena mānavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा याज्ञवल्क्यश्च भक्तिनम्रात्मकन्धरः ।। प्रणनाम निराहारो रुरोद च मुहुर्मुहुः
ityuktvā yājñavalkyaśca bhaktinamrātmakandharaḥ || praṇanāma nirāhāro ruroda ca muhurmuhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा ज्योतिस्त्वरूपा सा तेनादृष्टाऽप्युवाच तम् ।। सुकवीन्द्रो भवेत्युक्त्वा वैकुण्ठं च जगाम ह
tadā jyotistvarūpā sā tenādṛṣṭā'pyuvāca tam || sukavīndro bhavetyuktvā vaikuṇṭhaṃ ca jagāma ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
याज्ञवल्क्यकृतं वाणीस्तोत्रं यः संयतः पठेत् ।। स कवीन्द्रो महावाग्मी बृहस्पतिसमो भवेत्
yājñavalkyakṛtaṃ vāṇīstotraṃ yaḥ saṃyataḥ paṭhet || sa kavīndro mahāvāgmī bṛhaspatisamo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महामूर्खश्च दुर्मेधा वर्षमेकं च यः पठेत् ।। स पण्डितश्च मेधावी सुकविश्च भवेद्ध्रुवम्
mahāmūrkhaśca durmedhā varṣamekaṃ ca yaḥ paṭhet || sa paṇḍitaśca medhāvī sukaviśca bhaveddhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.