Library·Brahmavaivarta Purāṇa·2·2.53
श्रीपार्वत्युवाच ।। गतेषु मुनिसंघेषु श्रुत्वा कर्मफलं नृणाम् ।। किं चकार नृपश्रेष्ठो ब्रह्मशापेन विह्वलः
śrīpārvatyuvāca || gateṣu munisaṃgheṣu śrutvā karmaphalaṃ nṛṇām || kiṃ cakāra nṛpaśreṣṭho brahmaśāpena vihvalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतिथिर्ब्राह्मणो वाऽपि किं चकार तदा प्रभो ।। जगाम नृपगेहं वा न वा तद्वक्तुमर्हसि
atithirbrāhmaṇo vā'pi kiṃ cakāra tadā prabho || jagāma nṛpagehaṃ vā na vā tadvaktumarhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महेश्वर उवाच ।। गतेषु मुनिसंघेषु निन्दाग्रस्तो नराधिपः ।। प्रेरितश्च वसिष्ठेन धर्मिष्ठेन पुरोधसा ।।
maheśvara uvāca || gateṣu munisaṃgheṣu nindāgrasto narādhipaḥ || preritaśca vasiṣṭhena dharmiṣṭhena purodhasā ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पपात दण्डवद्भूमौ पादयोर्ब्राह्मणस्य च ।। त्यक्त्वा मन्युं द्विजश्रेष्ठो ददौ तस्मै शुभाशिषम्
papāta daṇḍavadbhūmau pādayorbrāhmaṇasya ca || tyaktvā manyuṃ dvijaśreṣṭho dadau tasmai śubhāśiṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सस्मितं ब्राह्मणं दृष्ट्वा त्यक्तमन्युं कृपामयम् ।। उवाच नृपतिश्रेष्ठः साश्रुनेत्रः कृताञ्जलिः
sasmitaṃ brāhmaṇaṃ dṛṣṭvā tyaktamanyuṃ kṛpāmayam || uvāca nṛpatiśreṣṭhaḥ sāśrunetraḥ kṛtāñjaliḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजोवाच ।। कुत्र वंशे भवाञ्जातः किं नाम भवतः प्रभो ।। किंनामा वाऽपि तद्ब्रूहि क्व वासः कथमागतः
rājovāca || kutra vaṃśe bhavāñjātaḥ kiṃ nāma bhavataḥ prabho || kiṃnāmā vā'pi tadbrūhi kva vāsaḥ kathamāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्ररूपी स्वयं विष्णुर्गूढः कपटमानुषः ।। साक्षात्स मूर्तिमानग्निः प्रज्वलन्ब्रह्मतेजसा
viprarūpī svayaṃ viṣṇurgūḍhaḥ kapaṭamānuṣaḥ || sākṣātsa mūrtimānagniḥ prajvalanbrahmatejasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को वा गुरुस्ते भगवन्निष्टदेवश्च भारते ।। तव वेषः कथमयं ज्ञानपूर्णस्य साम्प्रतम्
ko vā guruste bhagavanniṣṭadevaśca bhārate || tava veṣaḥ kathamayaṃ jñānapūrṇasya sāmpratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहाण राज्यं निखिलमैश्वर्य्यं कोशमेव च ।। स्वभृत्यं कुरु मे पुत्रं मां च दासीं स्त्रियं मुने
gṛhāṇa rājyaṃ nikhilamaiśvaryyaṃ kośameva ca || svabhṛtyaṃ kuru me putraṃ māṃ ca dāsīṃ striyaṃ mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तसागरसंयुक्तां सप्तद्वीपां वसुन्धराम् ।। अष्टादशोपद्वीपाढ्यां सशैलवनशोभिताम्
saptasāgarasaṃyuktāṃ saptadvīpāṃ vasundharām || aṣṭādaśopadvīpāḍhyāṃ saśailavanaśobhitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया भृत्येन शाधि त्वं राजेन्द्रो भव भारते ।। रत्नेन्द्रसारखचिते तिष्ठ सिंहासने वरे ।।
mayā bhṛtyena śādhi tvaṃ rājendro bhava bhārate || ratnendrasārakhacite tiṣṭha siṃhāsane vare ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृपस्य वचनं श्रुत्वा जहास मुनिपुङ्गवः ।। उवाच परमं तत्त्वमज्ञातं सर्वदुर्लभम्
nṛpasya vacanaṃ śrutvā jahāsa munipuṅgavaḥ || uvāca paramaṃ tattvamajñātaṃ sarvadurlabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतिथिरुवाच ।। मरीचिर्ब्रह्मणः पुत्रस्तत्पुत्रः कश्यपः स्वयम् ।। कश्यपस्य सुताः सर्वे प्राप्ता देवत्वमीप्सितम्
atithiruvāca || marīcirbrahmaṇaḥ putrastatputraḥ kaśyapaḥ svayam || kaśyapasya sutāḥ sarve prāptā devatvamīpsitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु त्वष्टा महाज्ञानी चकार परमं तपः ।। दिव्यं वर्षसहस्रं च पुष्करे दुष्करं तपः
teṣu tvaṣṭā mahājñānī cakāra paramaṃ tapaḥ || divyaṃ varṣasahasraṃ ca puṣkare duṣkaraṃ tapaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिषेवे ब्राह्मणार्थं च देवदेवं हरिं परम्।। नारायणाद्वरं प्राप विप्रं तेजस्विनं सुतम्
siṣeve brāhmaṇārthaṃ ca devadevaṃ hariṃ param|| nārāyaṇādvaraṃ prāpa vipraṃ tejasvinaṃ sutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो बभूव तेजस्वी विश्वरूपस्तपोधनः।। पुरोधसं चकारेन्द्रो वाक्पतौ तं क्रुधा गते
tato babhūva tejasvī viśvarūpastapodhanaḥ|| purodhasaṃ cakārendro vākpatau taṃ krudhā gate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातामहेभ्यो दैत्येभ्यो दत्तवन्तं घृताहुतिम् ।। चिच्छेद तं शुनासीरो ब्राह्मणं मातुराज्ञया
mātāmahebhyo daityebhyo dattavantaṃ ghṛtāhutim || ciccheda taṃ śunāsīro brāhmaṇaṃ māturājñayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वरूपस्य तनयो विरूपो मत्पिता नृप ।। अहं च सुतपा नाम विरागी कश्यपो द्विजः ।। ।
viśvarūpasya tanayo virūpo matpitā nṛpa || ahaṃ ca sutapā nāma virāgī kaśyapo dvijaḥ || |
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महादेवो मम गुरुर्विद्याज्ञानमनुप्रदः ।। अभीष्टदेवः सर्वात्मा श्रीकृष्णः प्रकृतेः परः
mahādevo mama gururvidyājñānamanupradaḥ || abhīṣṭadevaḥ sarvātmā śrīkṛṣṇaḥ prakṛteḥ paraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्चिन्तयामि पादाब्जं न मे वाञ्छा ऽस्ति सम्पदि ।। सालोक्यसार्ष्टिसारूप्यसामीप्यं राधिकापतेः
taccintayāmi pādābjaṃ na me vāñchā 'sti sampadi || sālokyasārṣṭisārūpyasāmīpyaṃ rādhikāpateḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन दत्तं न गृह्णामि विना तत्सेवनं शुभम् ।। ब्रह्मत्वममरत्वं वा मन्येऽहं जलबिम्बवत्
tena dattaṃ na gṛhṇāmi vinā tatsevanaṃ śubham || brahmatvamamaratvaṃ vā manye'haṃ jalabimbavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्तिव्यवहितं मिथ्याभ्रममेव तु नश्वरम् ।। इन्द्रत्वं वा मनुत्वं वा सौरत्वं वा नराधिप
bhaktivyavahitaṃ mithyābhramameva tu naśvaram || indratvaṃ vā manutvaṃ vā sauratvaṃ vā narādhipa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न मन्ये जलरेखेति नृपत्वं केन गण्यते ।। श्रुत्वा सुयज्ञयज्ञे ते मुनीनां गमनं नृप
na manye jalarekheti nṛpatvaṃ kena gaṇyate || śrutvā suyajñayajñe te munīnāṃ gamanaṃ nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लालसां विष्णुभक्तिं ते संप्रापयितुमागतः ।। केवलानुगृहीतस्त्वं नहि शप्तो मयाऽधुना
lālasāṃ viṣṇubhaktiṃ te saṃprāpayitumāgataḥ || kevalānugṛhītastvaṃ nahi śapto mayā'dhunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते पुनन्त्युरुकालेन कृष्णभक्ताश्च दर्शनात् ।। राजन्निर्गम्यतां गेहाद्देहि राज्यं सुताय च
te punantyurukālena kṛṣṇabhaktāśca darśanāt || rājannirgamyatāṃ gehāddehi rājyaṃ sutāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रे न्यस्य प्रियां साध्वीं गच्छ वत्स वनं द्रुतम् ।। ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तं सर्वं मिथ्यैव भूमिप
putre nyasya priyāṃ sādhvīṃ gaccha vatsa vanaṃ drutam || brahmādistambaparyantaṃ sarvaṃ mithyaiva bhūmipa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीकृष्णं भज राधेशं परमात्मा नमीश्वरम् ।। ध्यानसाध्यं दुराराध्यं ब्रह्मविष्णुशिवादिभिः
śrīkṛṣṇaṃ bhaja rādheśaṃ paramātmā namīśvaram || dhyānasādhyaṃ durārādhyaṃ brahmaviṣṇuśivādibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समुद्धृतश्च पतितो घोरे निम्ने भवार्णवे ।। नह्यम्मयानि तीर्थानि न देवा मृच्छिलामयाः
samuddhṛtaśca patito ghore nimne bhavārṇave || nahyammayāni tīrthāni na devā mṛcchilāmayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिक्पालाश्च दिगीशाश्च भ्रमन्त्येवास्य मायया ।। यदाज्ञया वाति वायुः सूर्य्यो दिनपतिः सदा।।
dikpālāśca digīśāśca bhramantyevāsya māyayā || yadājñayā vāti vāyuḥ sūryyo dinapatiḥ sadā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निशापतिः शशी शश्वत्सस्यसुस्निग्धताकरः ।। कालेन मृत्युः सर्वेषां सर्वविश्वेषु वै भवेत्
niśāpatiḥ śaśī śaśvatsasyasusnigdhatākaraḥ || kālena mṛtyuḥ sarveṣāṃ sarvaviśveṣu vai bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काले वर्षति शक्रश्च दहत्यग्निश्च कालतः।। भीतवद्विश्वशास्ता च प्रजासंयमनो यमः
kāle varṣati śakraśca dahatyagniśca kālataḥ|| bhītavadviśvaśāstā ca prajāsaṃyamano yamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालः संहरते काले काले सृजति पाति च।। स्वदेशे वै समुद्रश्च स्वदेशे वै वसुन्धरा
kālaḥ saṃharate kāle kāle sṛjati pāti ca|| svadeśe vai samudraśca svadeśe vai vasundharā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वदेशे पर्वताश्चैव स्वाः पातालाः स्वदेशतः।। स्वर्लोकाः सप्त राजेन्द्र सप्तद्वीपा वसुन्धरा
svadeśe parvatāścaiva svāḥ pātālāḥ svadeśataḥ|| svarlokāḥ sapta rājendra saptadvīpā vasundharā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शैलसागरसंयुक्ताः पातालाः सप्त चैव हि ।। ब्रह्माण्डमेभिर्लोकैश्च डिम्बाकारं जलप्लुतम्
śailasāgarasaṃyuktāḥ pātālāḥ sapta caiva hi || brahmāṇḍamebhirlokaiśca ḍimbākāraṃ jalaplutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्त्येव प्रतिविध्यण्डे ब्रह्मविष्णुशिवादयः ।। सुरा नराश्च नागाश्च गन्धर्वा राक्षसादयः
santyeva pratividhyaṇḍe brahmaviṣṇuśivādayaḥ || surā narāśca nāgāśca gandharvā rākṣasādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपातालाद्ब्रह्मलोकपर्य्यन्तं डिम्बरूपकम् ।। इदमेव तु विध्यण्डमुत्तमं कृत्रिमं नृप
āpātālādbrahmalokaparyyantaṃ ḍimbarūpakam || idameva tu vidhyaṇḍamuttamaṃ kṛtrimaṃ nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाभिपद्मे विराड्विष्णोः क्षुद्रस्य जलशायिनः ।। स्थितं यथा पद्मबीजं कर्णिकायां च पङ्कजे
nābhipadme virāḍviṣṇoḥ kṣudrasya jalaśāyinaḥ || sthitaṃ yathā padmabījaṃ karṇikāyāṃ ca paṅkaje
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं सोऽपि शयानस्स्याज्जलतल्पे सुविप्लुते ।। ध्यायत्येव महायोगी प्राकृतः प्रकृतेः परम्
evaṃ so'pi śayānassyājjalatalpe suviplute || dhyāyatyeva mahāyogī prākṛtaḥ prakṛteḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालभीतश्च कालेशं कृष्णमात्मानमीश्वरम् ।। । महाविष्णोर्लोमकूपसाधारः सोऽस्ति विस्तृते ।। कूपेषु लोम्नां प्रत्येकमेवं विश्वानि सन्ति वै
kālabhītaśca kāleśaṃ kṛṣṇamātmānamīśvaram || | mahāviṣṇorlomakūpasādhāraḥ so'sti vistṛte || kūpeṣu lomnāṃ pratyekamevaṃ viśvāni santi vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाविष्णोर्गात्रलोम्नां ब्रह्माण्डानां च भूमिप ।। संख्यां कर्त्तुं न शक्नोति कृष्णोऽप्यन्यस्य का कथा
mahāviṣṇorgātralomnāṃ brahmāṇḍānāṃ ca bhūmipa || saṃkhyāṃ karttuṃ na śaknoti kṛṣṇo'pyanyasya kā kathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाविष्णुः प्राकृतिकः सोऽपि डिम्बोद्भवः सदा।। भवेत्कृष्णेच्छया डिम्बः प्रकृतेर्गर्भसम्भवः
mahāviṣṇuḥ prākṛtikaḥ so'pi ḍimbodbhavaḥ sadā|| bhavetkṛṣṇecchayā ḍimbaḥ prakṛtergarbhasambhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वाधारो महान्विष्णुः कालभीतः स शङ्कितः ।। कालेशं ध्यायति स्वैरं कृष्णमात्मानमीश्वरम्
sarvādhāro mahānviṣṇuḥ kālabhītaḥ sa śaṅkitaḥ || kāleśaṃ dhyāyati svairaṃ kṛṣṇamātmānamīśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं च सर्वविश्वस्था ब्रह्मविष्णुशिवादयः ।। महान्विराट् क्षुद्रविराट् सर्वे प्राकृतिकाः सदा ।।४४।। । सा सर्वबीजरूपा च मूलप्रकृतिरीश्वरी ।। काले लीना च कालेशे कृष्णे तं ध्यायति स्म सा
evaṃ ca sarvaviśvasthā brahmaviṣṇuśivādayaḥ || mahānvirāṭ kṣudravirāṭ sarve prākṛtikāḥ sadā ||44|| | sā sarvabījarūpā ca mūlaprakṛtirīśvarī || kāle līnā ca kāleśe kṛṣṇe taṃ dhyāyati sma sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं सर्वे कालभीताः प्रकृतिः प्राकृतास्तथा ।। आविर्भूतास्तिरोभूताः कालेन परमात्मनि
evaṃ sarve kālabhītāḥ prakṛtiḥ prākṛtāstathā || āvirbhūtāstirobhūtāḥ kālena paramātmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवं कथितं सर्वं महाज्ञानं सुदुर्लभम् ।। शिवेन गुरुणा दत्तं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि
ityevaṃ kathitaṃ sarvaṃ mahājñānaṃ sudurlabham || śivena guruṇā dattaṃ kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.