Library·Brahmavaivarta Purāṇa·2·2.6
नारायण उवाच ।। सरस्वती सा वैकुण्ठे स्वयं नारायणान्तिके ।। गङ्गाशापेन कलया कलहाद्भारते सरित्
nārāyaṇa uvāca || sarasvatī sā vaikuṇṭhe svayaṃ nārāyaṇāntike || gaṅgāśāpena kalayā kalahādbhārate sarit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्यदा पुण्यजननी पुण्यतीर्थस्वरूपिणी ।। पुण्यवद्भिर्निषेव्या च स्थितिः पुण्यवतां मुने
puṇyadā puṇyajananī puṇyatīrthasvarūpiṇī || puṇyavadbhirniṣevyā ca sthitiḥ puṇyavatāṃ mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपस्विनां तपोरूपा तपस्याकाररूपिणी ।। कृतपापेध्मदाहाय ज्वलदग्निस्वरूपिणी
tapasvināṃ taporūpā tapasyākārarūpiṇī || kṛtapāpedhmadāhāya jvaladagnisvarūpiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञाने सरस्वतीतोये गतं यैर्मानवैर्भुवि ।। तेषां स्थितिश्च वैकुण्ठे सुचिरं हरिसंसदि
jñāne sarasvatītoye gataṃ yairmānavairbhuvi || teṣāṃ sthitiśca vaikuṇṭhe suciraṃ harisaṃsadi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भारते कृतपापश्च स्नात्वा तत्रैव लीलया ।। मुच्यते सर्वपापेभ्यो विष्णुलोके वसेच्चिरम्
bhārate kṛtapāpaśca snātvā tatraiva līlayā || mucyate sarvapāpebhyo viṣṇuloke vasecciram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्दश्यां पौर्णमास्यामक्षयायां दिनक्षये ।। ग्रहणे च व्यतीपातेऽन्यस्मिन्पुण्यदिनेऽपि च
caturdaśyāṃ paurṇamāsyāmakṣayāyāṃ dinakṣaye || grahaṇe ca vyatīpāte'nyasminpuṇyadine'pi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुषङ्गेण यः स्नाति हेलया श्रद्धयाऽपि वा ।। सारूप्यं लभते नूनं वैकुण्ठे स हरेरपि
anuṣaṅgeṇa yaḥ snāti helayā śraddhayā'pi vā || sārūpyaṃ labhate nūnaṃ vaikuṇṭhe sa harerapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरस्वतीमन्त्रकं च मासमेकं तु यो जपेत् ।। महामूर्खः कवीन्द्रश्च स भवेन्नात्र संशयः
sarasvatīmantrakaṃ ca māsamekaṃ tu yo japet || mahāmūrkhaḥ kavīndraśca sa bhavennātra saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यं सरस्वतीतोये यः स्नात्वा मुण्डयेन्नरः ।। न गर्भवासं कुरुते पुनरेव स मानवः
nityaṃ sarasvatītoye yaḥ snātvā muṇḍayennaraḥ || na garbhavāsaṃ kurute punareva sa mānavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवं कथितं किंचिद्भारतीगुणकीर्त्तनम्।। सुखदं मोक्षदं सारं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि
ityevaṃ kathitaṃ kiṃcidbhāratīguṇakīrttanam|| sukhadaṃ mokṣadaṃ sāraṃ kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौतिरुवाच ।। नारायणवचः श्रुत्वा नारदो मुनिसत्तमः ।। पुनः पप्रच्छ सन्देहच्छेदं शौनक सत्वरम्
sautiruvāca || nārāyaṇavacaḥ śrutvā nārado munisattamaḥ || punaḥ papraccha sandehacchedaṃ śaunaka satvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच ।। कथं सरस्वती देवी गङ्गाशापेन भारते ।। कलया कलहेनैव समभूत्पुण्यदा सरित्
nārada uvāca || kathaṃ sarasvatī devī gaṅgāśāpena bhārate || kalayā kalahenaiva samabhūtpuṇyadā sarit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रवणे श्रुतिसाराणां वर्द्धते कौतुकं मम ।। कथामृतानां नो तृप्तिः केन श्रेयसि तृप्यते
śravaṇe śrutisārāṇāṃ varddhate kautukaṃ mama || kathāmṛtānāṃ no tṛptiḥ kena śreyasi tṛpyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं शशाप सा गङ्गा पूजितां तां सरस्वतीम् ।। शान्ता सत्त्वस्वरूपा च पुण्यदा सर्वदा नृणाम्
kathaṃ śaśāpa sā gaṅgā pūjitāṃ tāṃ sarasvatīm || śāntā sattvasvarūpā ca puṇyadā sarvadā nṛṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेजस्विन्योर्द्वयोर्वादकारणं श्रुतिसुन्दरम् ।। सुदुर्लभं पुराणेषु तन्मे व्याख्यातुमर्हसि
tejasvinyordvayorvādakāraṇaṃ śrutisundaram || sudurlabhaṃ purāṇeṣu tanme vyākhyātumarhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायण उवाच ।। शृणु नारद वक्ष्यामि कथामेतां पुरातनीम् ।। यस्याः स्मरणमात्रेण सर्वपापात्प्रमुच्यते
nārāyaṇa uvāca || śṛṇu nārada vakṣyāmi kathāmetāṃ purātanīm || yasyāḥ smaraṇamātreṇa sarvapāpātpramucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्ष्मीस्सरस्वती गङ्गा तिस्रो भार्य्या हरेरपि ।। प्रेम्णा समास्तास्तिष्ठन्ति सततं हरिसन्निधौ
lakṣmīssarasvatī gaṅgā tisro bhāryyā harerapi || premṇā samāstāstiṣṭhanti satataṃ harisannidhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चकार सैकदा गङ्गा विष्णोर्मुखनिरीक्षणम्।। सस्मिता च सकामा च सकटाक्षं पुनः पुनः
cakāra saikadā gaṅgā viṣṇormukhanirīkṣaṇam|| sasmitā ca sakāmā ca sakaṭākṣaṃ punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विभुर्जहास तद्वक्त्रं निरीक्ष्य च मुदा क्षणम् ।। क्षमां चकार तद्दृष्ट्वा लक्ष्मीर्नैव सरस्वती
vibhurjahāsa tadvaktraṃ nirīkṣya ca mudā kṣaṇam || kṣamāṃ cakāra taddṛṣṭvā lakṣmīrnaiva sarasvatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बोधयामास तां पद्मा सत्त्वरूपा च सस्मिता ।। क्रोधाविष्टा च सा वाणी न च शान्ता बभूव ह
bodhayāmāsa tāṃ padmā sattvarūpā ca sasmitā || krodhāviṣṭā ca sā vāṇī na ca śāntā babhūva ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवाच गङ्गां भर्त्तारं रक्तास्या रक्तलोचना ।। कम्पिता कोपवेगेन शश्वत्प्रस्फुरिताधरा
uvāca gaṅgāṃ bharttāraṃ raktāsyā raktalocanā || kampitā kopavegena śaśvatprasphuritādharā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरस्वत्युवाच ।। सर्वत्र समताबुद्धिः सद्भर्तुः कामिनीः प्रति ।। धर्मिष्ठस्य वरिष्ठस्य विपरीता खलस्य च
sarasvatyuvāca || sarvatra samatābuddhiḥ sadbhartuḥ kāminīḥ prati || dharmiṣṭhasya variṣṭhasya viparītā khalasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञातं सौभाग्यमधिकं गंगायां ते गदाधर ।। कमलायां च तत्तुल्यं न च किंचिन्मयि प्रभो
jñātaṃ saubhāgyamadhikaṃ gaṃgāyāṃ te gadādhara || kamalāyāṃ ca tattulyaṃ na ca kiṃcinmayi prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गंगायाः पद्मया सार्द्धं प्रीतिश्चापि सुसम्मता ।। क्षमां चकार तेनेदं विपरीतं हरिप्रिया
gaṃgāyāḥ padmayā sārddhaṃ prītiścāpi susammatā || kṣamāṃ cakāra tenedaṃ viparītaṃ haripriyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं जीवनेन मेऽत्रैव दुर्भगायाश्च साम्प्रतम् ।। निष्फलं जीवनं तस्या या पत्युः प्रेमवञ्चिता
kiṃ jīvanena me'traiva durbhagāyāśca sāmpratam || niṣphalaṃ jīvanaṃ tasyā yā patyuḥ premavañcitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वां सर्वेशं सत्त्वरूपं ये वदन्ति मनीषिणः ।। ते च मूर्खा न वेदज्ञा न जानन्ति मतिं तव
tvāṃ sarveśaṃ sattvarūpaṃ ye vadanti manīṣiṇaḥ || te ca mūrkhā na vedajñā na jānanti matiṃ tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरस्वतीवचः श्रुत्वा दृष्ट्वा तां कोपसंयुताम् ।। मनसा तु समालोच्य स जगाम बहिः सभाम्
sarasvatīvacaḥ śrutvā dṛṣṭvā tāṃ kopasaṃyutām || manasā tu samālocya sa jagāma bahiḥ sabhām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गते नारायणे गंगामवोचन्निर्भयं रुषा ।। रागाधिष्ठातृ देवी सा वाक्यं श्रवणदुःसहम्
gate nārāyaṇe gaṃgāmavocannirbhayaṃ ruṣā || rāgādhiṣṭhātṛ devī sā vākyaṃ śravaṇaduḥsaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हे निर्लज्जे सकामे त्वं स्वामिगर्वं करोषि किम् ।। अधिकं स्वामिसौभाग्यं विज्ञापयितुमिच्छसि
he nirlajje sakāme tvaṃ svāmigarvaṃ karoṣi kim || adhikaṃ svāmisaubhāgyaṃ vijñāpayitumicchasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मानहानिं करिष्यामि तवाद्य हरिसन्निधौ ।। किं करिष्यति ते कान्तो मम वै कान्तवल्लभे
mānahāniṃ kariṣyāmi tavādya harisannidhau || kiṃ kariṣyati te kānto mama vai kāntavallabhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवमुक्त्वा गंगाया जिघृक्षुं केशमुद्यताम् ।। वारयामास तां पद्मा मध्यदेशस्थिता सती
ityevamuktvā gaṃgāyā jighṛkṣuṃ keśamudyatām || vārayāmāsa tāṃ padmā madhyadeśasthitā satī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शशाप वाणी तां पद्मां महाकोपवती सती ।। वृक्षरूपा सरिद्रूपा भविष्यसि न संशयः
śaśāpa vāṇī tāṃ padmāṃ mahākopavatī satī || vṛkṣarūpā saridrūpā bhaviṣyasi na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विपरीतं यतो दृष्ट्वा किंचिन्नो वक्तुमर्हसि ।। सन्तिष्ठसि सभामध्ये यथा वृक्षो यथा सरित्
viparītaṃ yato dṛṣṭvā kiṃcinno vaktumarhasi || santiṣṭhasi sabhāmadhye yathā vṛkṣo yathā sarit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शापं श्रुत्वा च सा देवी न शशाप चुकोप न ।। तत्रैव दुःखिता तस्थौ वाणीं धृत्वा करेण च
śāpaṃ śrutvā ca sā devī na śaśāpa cukopa na || tatraiva duḥkhitā tasthau vāṇīṃ dhṛtvā kareṇa ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गंगोवाच ।। त्वमुत्सृज महोग्रां तां पद्मे किं मे करिष्यति ।। वाग्दुष्टा वागधिष्ठात्री देवीयं कलहप्रिया
gaṃgovāca || tvamutsṛja mahogrāṃ tāṃ padme kiṃ me kariṣyati || vāgduṣṭā vāgadhiṣṭhātrī devīyaṃ kalahapriyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावती योग्यताऽस्याश्च यावती शक्तिरेव वा ।। तथा करोतु वादं च मया सार्द्धं सुदुर्मुखा
yāvatī yogyatā'syāśca yāvatī śaktireva vā || tathā karotu vādaṃ ca mayā sārddhaṃ sudurmukhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वबलं यन्मम बलं विज्ञापयितुमर्हतु ।। जानन्तु सर्वे ह्युभयोः प्रभावं विक्रमं सति
svabalaṃ yanmama balaṃ vijñāpayitumarhatu || jānantu sarve hyubhayoḥ prabhāvaṃ vikramaṃ sati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्युद्धतां च तां दृष्ट्वा कोपप्रस्फुरितानना ।। उवाच गंगा तां देवीं पद्मां पद्मविलोचना
atyuddhatāṃ ca tāṃ dṛṣṭvā kopaprasphuritānanā || uvāca gaṃgā tāṃ devīṃ padmāṃ padmavilocanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधो मर्त्यं सा प्रयातु सन्ति यत्रैव पापिनः ।। कलौ तेषां च पापांशं लभिष्यति न संशयः
adho martyaṃ sā prayātu santi yatraiva pāpinaḥ || kalau teṣāṃ ca pāpāṃśaṃ labhiṣyati na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवं वचनं श्रुत्वा तां शशाप सरस्वती ।। त्वमेव यास्यसि महीं पापिपापं लभिष्यसि
ityevaṃ vacanaṃ śrutvā tāṃ śaśāpa sarasvatī || tvameva yāsyasi mahīṃ pāpipāpaṃ labhiṣyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतस्मिन्नन्तरे तत्र भगवानाजगाम ह ।। चतुर्भुजश्चतुर्भिश्च पार्षदैश्च चतुर्भुजैः
etasminnantare tatra bhagavānājagāma ha || caturbhujaścaturbhiśca pārṣadaiśca caturbhujaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरस्वतीं करे धृत्वा वासयामास वक्षसि ।। बोधयामास सर्वज्ञः सर्वज्ञानं पुरातनम्
sarasvatīṃ kare dhṛtvā vāsayāmāsa vakṣasi || bodhayāmāsa sarvajñaḥ sarvajñānaṃ purātanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा रहस्यं तासां च शापस्य कलहस्य च ।। उवाच दुःखितास्ताश्च वाक्यं सामयिकं विभुः
śrutvā rahasyaṃ tāsāṃ ca śāpasya kalahasya ca || uvāca duḥkhitāstāśca vākyaṃ sāmayikaṃ vibhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभगवानुवाच ।। लक्ष्मि त्वं कलया गच्छ धर्मध्वजगृहं शुभे ।। अयोनिसम्भवा भूमौ तस्य कन्या भविष्यसि
śrībhagavānuvāca || lakṣmi tvaṃ kalayā gaccha dharmadhvajagṛhaṃ śubhe || ayonisambhavā bhūmau tasya kanyā bhaviṣyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रैव दैवदोषेण वृक्षत्वं च लभिष्यसि ।। मदंशस्यासुरस्यैव शङ्खचूडस्य कामिनी
tatraiva daivadoṣeṇa vṛkṣatvaṃ ca labhiṣyasi || madaṃśasyāsurasyaiva śaṅkhacūḍasya kāminī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूत्वा पश्चाच्च मत्पत्नी भविष्यसि न संशयः ।। त्रैलोक्यपावनी नाम्ना तुलसीति च भारते
bhūtvā paścācca matpatnī bhaviṣyasi na saṃśayaḥ || trailokyapāvanī nāmnā tulasīti ca bhārate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलया च सरिद्भूत्वा शीघ्रं गच्छ वरानने ।। भारतं भारतीशापान्नाम्ना पद्मावती भव
kalayā ca saridbhūtvā śīghraṃ gaccha varānane || bhārataṃ bhāratīśāpānnāmnā padmāvatī bhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गङ्गे यास्यसि चांशेन पश्चात्त्वं विश्वपावनी ।। भारतं भारतीशापात्पापदाहाय देहिनाम्
gaṅge yāsyasi cāṃśena paścāttvaṃ viśvapāvanī || bhārataṃ bhāratīśāpātpāpadāhāya dehinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगीरथस्य तपसा तेन नीता सुदुष्करात् ।। नाम्ना भागीरथी पूता भविष्यसि महीतले
bhagīrathasya tapasā tena nītā suduṣkarāt || nāmnā bhāgīrathī pūtā bhaviṣyasi mahītale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मदंशस्य समुद्रस्य जाया जाये ममाज्ञया ।। मत्त्कलांशस्य भूपस्य शन्तनोश्च सुरेश्वरि
madaṃśasya samudrasya jāyā jāye mamājñayā || mattkalāṃśasya bhūpasya śantanośca sureśvari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गङ्गाशापेन कलया भारतं गच्छ भारति ।। कलहस्य फलं भुङ्क्ष्व सपत्नीभ्यां सहाच्युते
gaṅgāśāpena kalayā bhārataṃ gaccha bhārati || kalahasya phalaṃ bhuṅkṣva sapatnībhyāṃ sahācyute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयं च ब्रह्मसदनं ब्रह्मणः कामिनी भव ।। गङ्गा यातु शिवस्थानमत्र पद्मैव तिष्ठतु
svayaṃ ca brahmasadanaṃ brahmaṇaḥ kāminī bhava || gaṅgā yātu śivasthānamatra padmaiva tiṣṭhatu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शान्ता च् क्रोधरहिता मद्भक्ता मत्स्वरूपिणी ।। महासाध्वी महाभागा सुशीला धर्मचारिणी
śāntā c krodharahitā madbhaktā matsvarūpiṇī || mahāsādhvī mahābhāgā suśīlā dharmacāriṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदंशकलया सर्वा धर्मिष्ठाश्च पतिव्रताः ।। शान्तरूपा सुशीलाश्च प्रतिविश्वेषु योषितः
yadaṃśakalayā sarvā dharmiṣṭhāśca pativratāḥ || śāntarūpā suśīlāśca prativiśveṣu yoṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिस्रो भार्य्यास्त्रयः श्यालास्त्रयो भृत्याश्च बान्धवाः ।। ध्रुवं वेदविरुद्धाश्च न ह्येते मङ्गलप्रदाः
tisro bhāryyāstrayaḥ śyālāstrayo bhṛtyāśca bāndhavāḥ || dhruvaṃ vedaviruddhāśca na hyete maṅgalapradāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्री पुंवच्च गृहे येषां गृहिणां स्त्रीवशः पुमान् ।। निष्फलं जन्म वै तेषामशुभं च पदे पदे
strī puṃvacca gṛhe yeṣāṃ gṛhiṇāṃ strīvaśaḥ pumān || niṣphalaṃ janma vai teṣāmaśubhaṃ ca pade pade
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुखदुष्टा योनिदुष्टा यस्य स्त्री कलहप्रिया ।। अरण्यं तेन गन्तव्यं महारण्यं गृहाद्वरम्
mukhaduṣṭā yoniduṣṭā yasya strī kalahapriyā || araṇyaṃ tena gantavyaṃ mahāraṇyaṃ gṛhādvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जनानां च स्थलानां च पुराणां प्राप्तिरेव च ।। सततं सुलभा तत्र न तेषां तद्गृहेऽपि च
janānāṃ ca sthalānāṃ ca purāṇāṃ prāptireva ca || satataṃ sulabhā tatra na teṣāṃ tadgṛhe'pi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरमग्नौ स्थितिर्हिंस्रजन्तूनां सन्निधौ सुखम् ।। ततोऽपि दुःखं पुंसां च दुष्टस्त्रीसन्निधौ ध्रुवम्
varamagnau sthitirhiṃsrajantūnāṃ sannidhau sukham || tato'pi duḥkhaṃ puṃsāṃ ca duṣṭastrīsannidhau dhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्याधिज्वाला विषज्वाला वरं पुंसां वरानने ।। दुष्टस्त्रीणां मुखज्वाला मरणादतिरिच्यते ।।
vyādhijvālā viṣajvālā varaṃ puṃsāṃ varānane || duṣṭastrīṇāṃ mukhajvālā maraṇādatiricyate ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुंसश्च स्त्रीजितस्येह जीवितं निष्फलं ध्रुवम् ।। यदह्ना कुरुते कर्म न तस्य फलभाग्भवेत्
puṃsaśca strījitasyeha jīvitaṃ niṣphalaṃ dhruvam || yadahnā kurute karma na tasya phalabhāgbhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स निन्दितोऽत्र सर्वत्र परत्र नरकं व्रजेत् ।। यशकीर्तिविहीनो यो जीवन्नपि मृतो हि सः
sa nindito'tra sarvatra paratra narakaṃ vrajet || yaśakīrtivihīno yo jīvannapi mṛto hi saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बह्वीनां च सपत्नीनां नैकत्र श्रेयसी स्थितिः ।। एकभार्य्यः सुखी नैव बहुभार्य्यः कदाचन
bahvīnāṃ ca sapatnīnāṃ naikatra śreyasī sthitiḥ || ekabhāryyaḥ sukhī naiva bahubhāryyaḥ kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छ गंगे शिवस्थानं ब्रह्मस्थानं सरस्वति ।। अत्र तिष्ठतु मद्देहे सुशीला कमलालया
gaccha gaṃge śivasthānaṃ brahmasthānaṃ sarasvati || atra tiṣṭhatu maddehe suśīlā kamalālayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुसाध्या यस्य पत्नी च सुशीला च पतिव्रता।। इह स्वर्गसुखं तस्य धर्ममोक्षौ परत्र च
susādhyā yasya patnī ca suśīlā ca pativratā|| iha svargasukhaṃ tasya dharmamokṣau paratra ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतिव्रता यस्य पत्नी स च मुक्तः शुचिः सुखी ।। जीवन्मृतोऽशुचिर्दुःखी दुश्शीलापतिरेव यः
pativratā yasya patnī sa ca muktaḥ śuciḥ sukhī || jīvanmṛto'śucirduḥkhī duśśīlāpatireva yaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा जगतां नाथो विरराम च नारद ।। अत्युच्चै रुरुदुर्देव्यः समालिङ्ग्य परस्परम्
ityuktvā jagatāṃ nātho virarāma ca nārada || atyuccai rurudurdevyaḥ samāliṅgya parasparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताश्च सर्वाः समालोच्य क्रमेणोचुः सदीश्वरम् ।। कम्पिताः साश्रुनेत्राश्च शोकेन च भयेन च
tāśca sarvāḥ samālocya krameṇocuḥ sadīśvaram || kampitāḥ sāśrunetrāśca śokena ca bhayena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरस्वत्युवाच ।। प्रायश्चित्तं देहि नाथ दुष्टायां जन्मशोधकम् ।। सत्स्वामिना परित्यक्ताः कुत्र जीवन्ति काः स्त्रियः
sarasvatyuvāca || prāyaścittaṃ dehi nātha duṣṭāyāṃ janmaśodhakam || satsvāminā parityaktāḥ kutra jīvanti kāḥ striyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देहत्यागं करिष्यामि ध्रुवं योगेन भारते ।। अत्युच्चतो निपतनं प्राप्तुमर्हति निश्चितम्
dehatyāgaṃ kariṣyāmi dhruvaṃ yogena bhārate || atyuccato nipatanaṃ prāptumarhati niścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गंगोवाच ।। अहं केनापराधेन त्वया त्यक्ता जगत्पते ।। देहत्यागं करिष्यामि निर्दोषाया वधं लभ
gaṃgovāca || ahaṃ kenāparādhena tvayā tyaktā jagatpate || dehatyāgaṃ kariṣyāmi nirdoṣāyā vadhaṃ labha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्दोषकामिनीत्यागं कुरुते यो जनो भवे ।। स याति नरकं कल्पं किं ते सर्वेश्वरस्य वा
nirdoṣakāminītyāgaṃ kurute yo jano bhave || sa yāti narakaṃ kalpaṃ kiṃ te sarveśvarasya vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्ष्मीरुवाच ।। नाथ सत्त्वस्वरूपस्त्वं कोपः कथमहो तव ।। प्रसादं कुरु चास्मभ्यं सदीशस्य क्षमा वरा
lakṣmīruvāca || nātha sattvasvarūpastvaṃ kopaḥ kathamaho tava || prasādaṃ kuru cāsmabhyaṃ sadīśasya kṣamā varā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भारतं भारतीशापाद्यास्यामि कलया यदि ।। कतिकालं स्थितिस्तत्र कदा द्रक्ष्यामि ते पदम्
bhārataṃ bhāratīśāpādyāsyāmi kalayā yadi || katikālaṃ sthitistatra kadā drakṣyāmi te padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दास्यन्ति पापिनः पापं मह्यं स्नानावगाहनात् ।। केन तस्माद्विमुक्ताऽहमागमिष्यामि ते पदम्
dāsyanti pāpinaḥ pāpaṃ mahyaṃ snānāvagāhanāt || kena tasmādvimuktā'hamāgamiṣyāmi te padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलया तुलसीरूपा धर्मध्वजसुता सती ।। भूत्वा कदा लभिष्यामि त्वत्पादाम्बुजमच्युत
kalayā tulasīrūpā dharmadhvajasutā satī || bhūtvā kadā labhiṣyāmi tvatpādāmbujamacyuta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृक्षरूपा भविष्यामि तदधिष्ठातृदेवता ।। मामुद्धरिष्यसि कदा तन्मे ब्रूहि कृपानिधे
vṛkṣarūpā bhaviṣyāmi tadadhiṣṭhātṛdevatā || māmuddhariṣyasi kadā tanme brūhi kṛpānidhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गंगा सरस्वतीशापाद्यदि यास्यति भारतम् ।। शापेन मुक्ता पापाच्च कदा त्वां वा लभिष्यति
gaṃgā sarasvatīśāpādyadi yāsyati bhāratam || śāpena muktā pāpācca kadā tvāṃ vā labhiṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गंगाशापेन सा वाणी यदि यास्यति भारतम् ।। कदा शापाद्विनिर्मुच्य लभिष्यति पदं तव
gaṃgāśāpena sā vāṇī yadi yāsyati bhāratam || kadā śāpādvinirmucya labhiṣyati padaṃ tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां वाणीं ब्रह्मसदनं गंगां वा शिवमन्दिरम् ।। गन्तुं वदसि हे नाथ तत्क्षमस्व च ते वचः
tāṃ vāṇīṃ brahmasadanaṃ gaṃgāṃ vā śivamandiram || gantuṃ vadasi he nātha tatkṣamasva ca te vacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा कमला कान्तपदं धृत्वा ननाम च ।। सुकेशैर्वेष्टयित्वा च रुरोद च पुनः पुनः
ityuktvā kamalā kāntapadaṃ dhṛtvā nanāma ca || sukeśairveṣṭayitvā ca ruroda ca punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवाच पद्मनाभस्तां प्रभां कृत्वा स्ववक्षसि।। ईषद्धासः प्रसन्नास्यो भक्तानुग्रहकारकः
uvāca padmanābhastāṃ prabhāṃ kṛtvā svavakṣasi|| īṣaddhāsaḥ prasannāsyo bhaktānugrahakārakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायण उवाच ।। त्वद्वाक्यमाचरिष्यामि स्ववाक्यं च सुरेश्वरि ।। समतां च करिष्यामि शृणु तत्क्रममेव च
nārāyaṇa uvāca || tvadvākyamācariṣyāmi svavākyaṃ ca sureśvari || samatāṃ ca kariṣyāmi śṛṇu tatkramameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भारती यातु कलया सरिद्रूपा च भारतम् ।। अर्द्धांशा ब्रह्मसदनं स्वयं तिष्ठतु मद्गृहे
bhāratī yātu kalayā saridrūpā ca bhāratam || arddhāṃśā brahmasadanaṃ svayaṃ tiṣṭhatu madgṛhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगीरथेन नीता सा गंगा यास्यति भारतम् ।। पूतं कर्तुं त्रिभुवनं स्वयं तिष्ठतु मद्गृहे
bhagīrathena nītā sā gaṃgā yāsyati bhāratam || pūtaṃ kartuṃ tribhuvanaṃ svayaṃ tiṣṭhatu madgṛhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रैव चन्द्रमौलेश्च मौलिं प्राप्स्यति दुर्लभम् ।। ततः स्वभावतः पूताऽप्यतिपूता भविष्यति
tatraiva candramauleśca mauliṃ prāpsyati durlabham || tataḥ svabhāvataḥ pūtā'pyatipūtā bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलांशांशेन गच्छ त्वं भारते कमलोद्भवे ।। पद्मावती सरिद्रूपा तुलसीवृक्षरूपिणी
kalāṃśāṃśena gaccha tvaṃ bhārate kamalodbhave || padmāvatī saridrūpā tulasīvṛkṣarūpiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलेः पञ्चसहस्रे च गते वर्षे च मोक्षणम् ।। युष्माकं सरितां भूयो मद्गृहे चागमिष्यथ ।।
kaleḥ pañcasahasre ca gate varṣe ca mokṣaṇam || yuṣmākaṃ saritāṃ bhūyo madgṛhe cāgamiṣyatha ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्पदां हेतुभूता च विपत्तिः सर्वदेहिनाम् ।। विना विपत्तिर्महिमा केषां पद्मे भवेद्भवे
sampadāṃ hetubhūtā ca vipattiḥ sarvadehinām || vinā vipattirmahimā keṣāṃ padme bhavedbhave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्मन्त्रोपासकानां च सतां स्नानावगाहनात् ।। युष्माकं मोक्षणं पापात्पापिस्पर्शनहेतुकात्
manmantropāsakānāṃ ca satāṃ snānāvagāhanāt || yuṣmākaṃ mokṣaṇaṃ pāpātpāpisparśanahetukāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथिव्यां यानि तीर्थानि सन्त्यसंख्यानि सुन्दरि ।। भविष्यन्ति च पूतानि मद्भक्तस्पर्शदर्शनात्
pṛthivyāṃ yāni tīrthāni santyasaṃkhyāni sundari || bhaviṣyanti ca pūtāni madbhaktasparśadarśanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्मन्त्रोपासका भक्ता भ्रमन्ते भारते सति ।। पूतं कर्त्तुं भारतं च सुपवित्रां वसुन्धराम्
manmantropāsakā bhaktā bhramante bhārate sati || pūtaṃ karttuṃ bhārataṃ ca supavitrāṃ vasundharām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्भक्ता यत्र तिष्ठन्ति पादं प्रक्षालयन्ति च ।। तत्स्थानं च महातीर्थं सुपवित्रं भवेद्ध्रुवम्
madbhaktā yatra tiṣṭhanti pādaṃ prakṣālayanti ca || tatsthānaṃ ca mahātīrthaṃ supavitraṃ bhaveddhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रीघ्नो गोघ्नः कृतघ्नश्च ब्रह्मघ्नो गुरुतल्पगः ।। जीवन्मुक्तो भवेत्पूतो मद्भक्तस्पर्शदर्शनात्
strīghno goghnaḥ kṛtaghnaśca brahmaghno gurutalpagaḥ || jīvanmukto bhavetpūto madbhaktasparśadarśanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादशीविहीनश्च सन्ध्याहीनोऽपि नास्तिकः ।। वृषवाहो भवेत्पूतो मद्भक्तस्पर्शदर्शनात्
ekādaśīvihīnaśca sandhyāhīno'pi nāstikaḥ || vṛṣavāho bhavetpūto madbhaktasparśadarśanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असिजीवी मषीजीवी धावकः शूद्रयाजकः ।। वृषवाहो भवेत्पूतो मद्भक्तस्पर्शदर्शनात्
asijīvī maṣījīvī dhāvakaḥ śūdrayājakaḥ || vṛṣavāho bhavetpūto madbhaktasparśadarśanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वासघाती मित्रघ्नो मिथ्यासाक्ष्यप्रदायकः ।। न्यासहारी भवेत्पूतो मद्भक्तस्पर्शदर्शनात्
viśvāsaghātī mitraghno mithyāsākṣyapradāyakaḥ || nyāsahārī bhavetpūto madbhaktasparśadarśanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋणग्रस्तो वार्द्धुषिको जारजः पुंश्चलीपतिः ।। पूतश्च पुंश्चलीपुत्रो मद्भक्तस्पर्शदर्शनात्
ṛṇagrasto vārddhuṣiko jārajaḥ puṃścalīpatiḥ || pūtaśca puṃścalīputro madbhaktasparśadarśanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूद्राणां सूपकारश्च देवलो ग्रामयाजकः ।। अदीक्षितो भवेत्पूतो मद्भक्तस्पर्शदर्शनात्
śūdrāṇāṃ sūpakāraśca devalo grāmayājakaḥ || adīkṣito bhavetpūto madbhaktasparśadarśanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वत्थघातकश्चैव मद्भक्तानां च निन्दकः ।। अनिवेदितभोजी च पूतो मद्भक्तदर्शनात्
aśvatthaghātakaścaiva madbhaktānāṃ ca nindakaḥ || aniveditabhojī ca pūto madbhaktadarśanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातरं पितरं भार्य्यां भ्रातरं तनयं सुताम्।। गुरोः कुलं च भगिनीं वंशहीनं च बान्धवम्
mātaraṃ pitaraṃ bhāryyāṃ bhrātaraṃ tanayaṃ sutām|| guroḥ kulaṃ ca bhaginīṃ vaṃśahīnaṃ ca bāndhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वश्रूं च श्वशुरं चैव यो न पुष्णाति नारद ।। स महापातकी पूतो मद्भक्तस्पर्शदर्शनात्
śvaśrūṃ ca śvaśuraṃ caiva yo na puṣṇāti nārada || sa mahāpātakī pūto madbhaktasparśadarśanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवद्रव्यापहारी च विप्रद्रव्यापहारकः ।। लाक्षालोहरसानां च विक्रेता दुहितुस्तथा
devadravyāpahārī ca vipradravyāpahārakaḥ || lākṣāloharasānāṃ ca vikretā duhitustathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महापातकिनश्चैते शूद्राणां शवदाहकाः ।। भवेयुरेते पूताश्च मद्भक्तस्पर्शदर्शनात्
mahāpātakinaścaite śūdrāṇāṃ śavadāhakāḥ || bhaveyurete pūtāśca madbhaktasparśadarśanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्ष्मीरुवाच ।। भक्तानां लक्षणं ब्रूहि भक्तानुग्रहकारक ।। येषां सन्दर्शनस्पर्शात्सद्यः पूता नराधमाः
lakṣmīruvāca || bhaktānāṃ lakṣaṇaṃ brūhi bhaktānugrahakāraka || yeṣāṃ sandarśanasparśātsadyaḥ pūtā narādhamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिभक्तिविहीनाश्च महाहङ्कारसंयुताः ।। स्वप्रशंसारता धूर्त्ताः शठा वै साधु निन्दकाः
haribhaktivihīnāśca mahāhaṅkārasaṃyutāḥ || svapraśaṃsāratā dhūrttāḥ śaṭhā vai sādhu nindakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनन्ति सर्वतीर्थानि येषां स्नानावगाहनात् ।। येषां च पादरजसा पूता पादोदकान्मही
punanti sarvatīrthāni yeṣāṃ snānāvagāhanāt || yeṣāṃ ca pādarajasā pūtā pādodakānmahī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येषां सन्दर्शनं स्पर्शं देवा वाञ्छन्ति भारते ।। सर्वेषां परमो लाभो वैष्णवानां समागमः
yeṣāṃ sandarśanaṃ sparśaṃ devā vāñchanti bhārate || sarveṣāṃ paramo lābho vaiṣṇavānāṃ samāgamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न ह्यम्मयानि तीर्थानि न देवा मृच्छिलामयाः ।। ते पुनन्त्युरुकालेन विष्णुभक्ताः क्षणादहो
na hyammayāni tīrthāni na devā mṛcchilāmayāḥ || te punantyurukālena viṣṇubhaktāḥ kṣaṇādaho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौतिरुवाच ।। महालक्ष्मीवचः श्रुत्वा लक्ष्मीकान्तश्च सस्मितः।। निगूढतत्त्वं कथितुमृषिश्रेष्ठोपचक्रमे
sautiruvāca || mahālakṣmīvacaḥ śrutvā lakṣmīkāntaśca sasmitaḥ|| nigūḍhatattvaṃ kathitumṛṣiśreṣṭhopacakrame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीनारायण उवाच ।। भक्तानां लक्षणं लक्ष्मि गूढं श्रुतिपुराणयोः ।। पुण्यस्वरूपं पापघ्नं सुखदं भुक्तिमुक्तिदम्
śrīnārāyaṇa uvāca || bhaktānāṃ lakṣaṇaṃ lakṣmi gūḍhaṃ śrutipurāṇayoḥ || puṇyasvarūpaṃ pāpaghnaṃ sukhadaṃ bhuktimuktidam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सारभूतं गोपनीयं न वक्तव्यं खलेषु च ।। त्वां पवित्रां प्राणतुल्यां कथयामि निशामय
sārabhūtaṃ gopanīyaṃ na vaktavyaṃ khaleṣu ca || tvāṃ pavitrāṃ prāṇatulyāṃ kathayāmi niśāmaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुवक्त्राद्विष्णुमन्त्रो यस्य कर्णे विशेद्वरः ।। वदन्ति वेदवेदाङ्गात्तं पवित्रं नरोत्तमम्
guruvaktrādviṣṇumantro yasya karṇe viśedvaraḥ || vadanti vedavedāṅgāttaṃ pavitraṃ narottamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुषाणां शतं पूर्वं पूतं तज्जन्ममात्रतः ।। स्वर्गस्थं नरकस्थं वा मुक्तिं प्राप्नोति तत्क्षणात्
puruṣāṇāṃ śataṃ pūrvaṃ pūtaṃ tajjanmamātrataḥ || svargasthaṃ narakasthaṃ vā muktiṃ prāpnoti tatkṣaṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यैः कैश्चिद्यत्र वा जन्म लब्धं येषु च जंतुषु ।। जीवन्मुक्तास्ते च पूता यान्ति काले हरेः पदम्
yaiḥ kaiścidyatra vā janma labdhaṃ yeṣu ca jaṃtuṣu || jīvanmuktāste ca pūtā yānti kāle hareḥ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्भक्तियुक्तो मत्पूजानियुक्तो मद्गुणान्वितः ।। . मद्गुणश्लाघनीयश्च मन्निविष्टश्च सन्ततम्
madbhaktiyukto matpūjāniyukto madguṇānvitaḥ || . madguṇaślāghanīyaśca manniviṣṭaśca santatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्गुणश्रुतिमात्रेण सानन्दः पुलकान्वितः ।। सगद्गदः साश्रुनेत्रः स्वात्मविस्मृतिरेव च
madguṇaśrutimātreṇa sānandaḥ pulakānvitaḥ || sagadgadaḥ sāśrunetraḥ svātmavismṛtireva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न वाञ्छन्ति सुखं मुक्तिं सालोक्यादि चतुष्टयम् ।। ब्रह्मत्वममरत्वं वा तद्वाञ्छा मम सेवने
na vāñchanti sukhaṃ muktiṃ sālokyādi catuṣṭayam || brahmatvamamaratvaṃ vā tadvāñchā mama sevane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रत्वं च मनुत्वं च देवत्वं च सुदुर्लभम् ।। स्वर्गराज्यादिभोगं च स्वप्नेऽपि न हि वाच्छति
indratvaṃ ca manutvaṃ ca devatvaṃ ca sudurlabham || svargarājyādibhogaṃ ca svapne'pi na hi vācchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्माण्डानि विनश्यन्ति देवा ब्रह्मादयस्तथा ।। कल्याणभक्तियुक्तश्च मद्भक्तो न प्रणश्यति
brahmāṇḍāni vinaśyanti devā brahmādayastathā || kalyāṇabhaktiyuktaśca madbhakto na praṇaśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.