Brahmavaivarta Purāṇa 2.63

नारद उवाच ।। नारायण महाभाग वद वेदविदां वर ।। राजा केन प्रकारेण सिषेवे प्रकृतिं पराम्

nārada uvāca || nārāyaṇa mahābhāga vada vedavidāṃ vara || rājā kena prakāreṇa siṣeve prakṛtiṃ parām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समाधिर्नाम वैश्यो वा निष्कामं निर्गुणं विभुम् ।। भेजे केन प्रकारेण प्रकृतेरुपदेशतः

samādhirnāma vaiśyo vā niṣkāmaṃ nirguṇaṃ vibhum || bheje kena prakāreṇa prakṛterupadeśataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं वा पूजाविधानं च ध्यानं वा मनुरेव च ।। किं स्तोत्रं कवचं किं वा ददौ राज्ञे महामुनिः

kiṃ vā pūjāvidhānaṃ ca dhyānaṃ vā manureva ca || kiṃ stotraṃ kavacaṃ kiṃ vā dadau rājñe mahāmuniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैश्याय प्रकृतिस्तस्मै किं वा ज्ञानं ददौ परम् ।। साक्षाद्बभूव सहसा केन वा प्रकृतिस्तयोः

vaiśyāya prakṛtistasmai kiṃ vā jñānaṃ dadau param || sākṣādbabhūva sahasā kena vā prakṛtistayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानं संप्राप्य वैश्यश्च किं पदं प्राप दुर्लभम् ।। गतिर्बभूव राज्ञश्च का वा तां च शृणोम्यहम्

jñānaṃ saṃprāpya vaiśyaśca kiṃ padaṃ prāpa durlabham || gatirbabhūva rājñaśca kā vā tāṃ ca śṛṇomyaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीनारायण उवाच ।। राजा वैश्यश्च संप्राप्य मन्त्रं वै मेधसो मुनेः ।। स्तोत्रं च कवचं देव्या ध्यानं चैव पुरस्क्रियाम् ।। जजाप परमं मन्त्रं राजा वैश्यश्च पुष्करे

śrīnārāyaṇa uvāca || rājā vaiśyaśca saṃprāpya mantraṃ vai medhaso muneḥ || stotraṃ ca kavacaṃ devyā dhyānaṃ caiva puraskriyām || jajāpa paramaṃ mantraṃ rājā vaiśyaśca puṣkare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नात्वा त्रिकालं वर्षं च ततः शुद्धो बभूव सः ।। साक्षाद्बभूव तत्रैव मूलप्रकृतिरीश्वरी

snātvā trikālaṃ varṣaṃ ca tataḥ śuddho babhūva saḥ || sākṣādbabhūva tatraiva mūlaprakṛtirīśvarī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्ञे ददौ राज्यवरं मनुत्वं वाञ्छितं सुखम् ।। ज्ञानं निगूढं वैश्याय ददौ चातिसुदुर्लभम्

rājñe dadau rājyavaraṃ manutvaṃ vāñchitaṃ sukham || jñānaṃ nigūḍhaṃ vaiśyāya dadau cātisudurlabham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्दत्तं शूलिने पूर्वं कृष्णेन परमात्मना ।। निराहारमतिक्लिष्टं दृष्ट्वा वैश्यं कृपामयी

yaddattaṃ śūline pūrvaṃ kṛṣṇena paramātmanā || nirāhāramatikliṣṭaṃ dṛṣṭvā vaiśyaṃ kṛpāmayī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुरोद कृत्वा क्रोडे तमचेष्टं श्वासवर्जितम् ।। चेतनां कुरु भो वत्सेत्युच्चार्य्य च पुनः पुनः

ruroda kṛtvā kroḍe tamaceṣṭaṃ śvāsavarjitam || cetanāṃ kuru bho vatsetyuccāryya ca punaḥ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चेतनां च ददौ तस्मै स्वयं चैतन्यरूपिणी ।। संप्राप्य चेतनां वैश्यो रुरोद प्रकृतेः पुरः

cetanāṃ ca dadau tasmai svayaṃ caitanyarūpiṇī || saṃprāpya cetanāṃ vaiśyo ruroda prakṛteḥ puraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमुवाच प्रसन्नाऽसौ कृपयाऽतिकृपामयी

tamuvāca prasannā'sau kṛpayā'tikṛpāmayī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीप्रकृतिरुवाच ।। वरं वृणुष्व हे वत्स यत्ते मनसि वर्त्तते ।। ब्रह्मत्वममरत्वं वा ततो वाऽतिसुदुर्लभम्

śrīprakṛtiruvāca || varaṃ vṛṇuṣva he vatsa yatte manasi varttate || brahmatvamamaratvaṃ vā tato vā'tisudurlabham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्रत्वं वा मनुत्वं वा सर्वसिद्धत्वमेव च ।। तुच्छं तुभ्यं न दास्यामि नश्वरं बालवञ्चनम्

indratvaṃ vā manutvaṃ vā sarvasiddhatvameva ca || tucchaṃ tubhyaṃ na dāsyāmi naśvaraṃ bālavañcanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैश्य उवाच ।। ब्रह्मत्वममरत्वं वा मातर्मे नहि वाञ्छितम् ।। ततोऽतिदुर्लभं किं वा न जाने तदभीप्सितम्

vaiśya uvāca || brahmatvamamaratvaṃ vā mātarme nahi vāñchitam || tato'tidurlabhaṃ kiṃ vā na jāne tadabhīpsitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वय्येव शरणापन्नो देहि यद्वाञ्छितं तव ।। अनश्वरं सर्वसारं वरं मे दातुमर्हसि

tvayyeva śaraṇāpanno dehi yadvāñchitaṃ tava || anaśvaraṃ sarvasāraṃ varaṃ me dātumarhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकृतिरुवाच ।। अदेयं नास्ति मे तुभ्यं दास्यामि मम वाञ्छितम् ।। यतो यास्यसि गोलोकं पदमेव सुदुर्लभम्

prakṛtiruvāca || adeyaṃ nāsti me tubhyaṃ dāsyāmi mama vāñchitam || yato yāsyasi golokaṃ padameva sudurlabham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वसारं च यज्ज्ञानं सुरर्षीणां सुदुर्लभम् ।। तद्गृह्यतां महाभाग गच्छ वत्स हरेः पदम्

sarvasāraṃ ca yajjñānaṃ surarṣīṇāṃ sudurlabham || tadgṛhyatāṃ mahābhāga gaccha vatsa hareḥ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मरणं वन्दनं ध्यानमर्चनं गुणकीर्त्तनम् ।। श्रवणं भावनं सेवा कृष्णे सर्वनिवेदनम्

smaraṇaṃ vandanaṃ dhyānamarcanaṃ guṇakīrttanam || śravaṇaṃ bhāvanaṃ sevā kṛṣṇe sarvanivedanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतदेवं वैष्णवानां नवधा भक्तिलक्षणम् ।। जन्ममृत्युजराव्याधियमताडनखण्डनम्

etadevaṃ vaiṣṇavānāṃ navadhā bhaktilakṣaṇam || janmamṛtyujarāvyādhiyamatāḍanakhaṇḍanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आयुर्हरति लोकानां रविरेव हि सन्ततम् ।। नवधा भक्तिहीनानामसतां पापिनामपि

āyurharati lokānāṃ ravireva hi santatam || navadhā bhaktihīnānāmasatāṃ pāpināmapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भक्तास्तद्गतचित्ताश्च वैष्णवाश्चिरजीविनः ।। जीवन्मुक्ताश्च निष्पापा जन्मादिपरिवर्जिताः

bhaktāstadgatacittāśca vaiṣṇavāścirajīvinaḥ || jīvanmuktāśca niṣpāpā janmādiparivarjitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिवः शेषश्च धर्मश्च ब्रह्मा विष्णुर्महान्विराट् ।। सनत्कुमारः कपिलः सनकश्च सनन्दनः

śivaḥ śeṣaśca dharmaśca brahmā viṣṇurmahānvirāṭ || sanatkumāraḥ kapilaḥ sanakaśca sanandanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वोढुः पञ्चशिखो दक्षो नारदश्च सनातनः ।। भृगुर्मरीचिर्दुर्वासाः कश्यपः पुलहोऽङ्गिराः

voḍhuḥ pañcaśikho dakṣo nāradaśca sanātanaḥ || bhṛgurmarīcirdurvāsāḥ kaśyapaḥ pulaho'ṅgirāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेधावी लोमशः शुक्रो वसिष्ठः क्रतुरेव च ।। बृहस्पतिः कर्दमश्च शक्तिरत्रिः पराशरः

medhāvī lomaśaḥ śukro vasiṣṭhaḥ kratureva ca || bṛhaspatiḥ kardamaśca śaktiratriḥ parāśaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मार्कण्डेयो बलिश्चैव प्रह्लादश्च गणेश्वरः ।। यमः सूर्य्यश्च वरुणो वायुश्चन्द्रो हुताशनः

mārkaṇḍeyo baliścaiva prahlādaśca gaṇeśvaraḥ || yamaḥ sūryyaśca varuṇo vāyuścandro hutāśanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकूपार उलूकश्च नाडीजंघश्च वायुजः ।। नरनारायणौ कूर्म्म इन्द्रद्युम्नो विभीषणः

akūpāra ulūkaśca nāḍījaṃghaśca vāyujaḥ || naranārāyaṇau kūrmma indradyumno vibhīṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नवधा भक्तियुक्ताश्च कृष्णस्य परमात्मनः ।। एते महान्तो धर्मिष्ठा भक्तानां प्रवरास्तथा

navadhā bhaktiyuktāśca kṛṣṇasya paramātmanaḥ || ete mahānto dharmiṣṭhā bhaktānāṃ pravarāstathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये तद्भक्तास्ते तदंशा जीवन्मुक्ताश्च सन्ततम् ।। पापापहारास्तीर्थानां पृथिव्याश्च विशां पते

ye tadbhaktāste tadaṃśā jīvanmuktāśca santatam || pāpāpahārāstīrthānāṃ pṛthivyāśca viśāṃ pate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्ध्वं च सप्त स्वर्गाश्च सप्तद्वीपा वसुन्धरा ।। अधस्सप्त च पाताला एतद्ब्रह्माण्डमेव च

ūrdhvaṃ ca sapta svargāśca saptadvīpā vasundharā || adhassapta ca pātālā etadbrahmāṇḍameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवंविधानां विश्वानां संख्या नास्त्येव पुत्रक ।। एवं च प्रतिविश्वेषु ब्रह्मविष्णुशिवादयः

evaṃvidhānāṃ viśvānāṃ saṃkhyā nāstyeva putraka || evaṃ ca prativiśveṣu brahmaviṣṇuśivādayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवा देवर्षयश्चैव मनवो मानवादयः ।। सर्वाश्रमाश्च सर्वत्र सन्ति बद्धाश्च मायया

devā devarṣayaścaiva manavo mānavādayaḥ || sarvāśramāśca sarvatra santi baddhāśca māyayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाविष्णोर्लोमकूपे सन्ति विश्वानि यस्य च ।। स षोडशांशः कृष्णस्य चात्मनश्च महाविराट् ।।

mahāviṣṇorlomakūpe santi viśvāni yasya ca || sa ṣoḍaśāṃśaḥ kṛṣṇasya cātmanaśca mahāvirāṭ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भज सत्यं परं ब्रह्म नित्यं निर्गुणमच्युतम् ।। प्रकृतेः परमीशानं कृष्णमात्मानमीप्सितम्

bhaja satyaṃ paraṃ brahma nityaṃ nirguṇamacyutam || prakṛteḥ paramīśānaṃ kṛṣṇamātmānamīpsitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वेच्छामयं सर्वरूपं भक्तानुग्रहविग्रहम् ।। तेजस्स्वरूपं परमं दातारं सर्वसम्पदाम्

svecchāmayaṃ sarvarūpaṃ bhaktānugrahavigraham || tejassvarūpaṃ paramaṃ dātāraṃ sarvasampadām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्यानासाध्यं दुराराध्यं शिवादीनां च योगिनाम् ।। सर्वेश्वरं सर्वपूज्यं सर्वेषां सर्वकामदम्

dhyānāsādhyaṃ durārādhyaṃ śivādīnāṃ ca yoginām || sarveśvaraṃ sarvapūjyaṃ sarveṣāṃ sarvakāmadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वाधारं च सर्वज्ञं सर्वानन्दकरं परम् ।। सर्वधर्मप्रदं सर्वं सर्वज्ञं प्राणरूपिणम्

sarvādhāraṃ ca sarvajñaṃ sarvānandakaraṃ param || sarvadharmapradaṃ sarvaṃ sarvajñaṃ prāṇarūpiṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरीहं च निराकारं निर्विकारं निरञ्जनम् ।। निष्कामं निर्विरोधं च नित्यानन्दं सनातनम्

nirīhaṃ ca nirākāraṃ nirvikāraṃ nirañjanam || niṣkāmaṃ nirvirodhaṃ ca nityānandaṃ sanātanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दास्यदं धर्मदं चैव सर्वसिद्धिप्रदं सताम् ।। सर्वं तदतिरिक्तं च नश्वरं कृत्रिमं सदा

dāsyadaṃ dharmadaṃ caiva sarvasiddhipradaṃ satām || sarvaṃ tadatiriktaṃ ca naśvaraṃ kṛtrimaṃ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परात्परतरं शुद्धं परिपूर्णतमं शिवम् ।। यथासुखं गच्छ वत्स भगवन्तमधोक्षजम्

parātparataraṃ śuddhaṃ paripūrṇatamaṃ śivam || yathāsukhaṃ gaccha vatsa bhagavantamadhokṣajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णेति द्व्यक्षरं मन्त्रं गृहीत्वा कृष्णदास्यदम् ।। पुष्करं दुष्करं गत्वा दशलक्षमिमं जप

kṛṣṇeti dvyakṣaraṃ mantraṃ gṛhītvā kṛṣṇadāsyadam || puṣkaraṃ duṣkaraṃ gatvā daśalakṣamimaṃ japa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशलक्षजपेनैव मन्त्रसिद्धिर्भवेत्तव ।। इत्युक्त्वा सा भगवती तत्रैवान्तरधीयत

daśalakṣajapenaiva mantrasiddhirbhavettava || ityuktvā sā bhagavatī tatraivāntaradhīyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैश्यो नत्वा च तां भक्त्या चागमत्पुष्करं मुने ।। पुष्करे दुष्करं तप्त्वा स लेभे कृष्णमीश्वरम् ।। भगवत्याः प्रसादेन कृष्णदासो बभूव सः

vaiśyo natvā ca tāṃ bhaktyā cāgamatpuṣkaraṃ mune || puṣkare duṣkaraṃ taptvā sa lebhe kṛṣṇamīśvaram || bhagavatyāḥ prasādena kṛṣṇadāso babhūva saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.