अथैकाधिकशततमोध्यायः
नारायण उवाच
संस्तूय देवा मुनयो विरेमुर्नहि मानसे ।
ददृशुः प्राङ्गणे कृष्णं शोभितं पीतवाससा
athaikādhikaśatatamodhyāyaḥ
nārāyaṇa uvāca
saṃstūya devā munayo viremurnahi mānase |
dadṛśuḥ prāṅgaṇe kṛṣṇaṃ śobhitaṃ pītavāsasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा सौदामिनीयुक्तं नवीनजलदं मुने ।
बकपङ् क्तियुतं चैव मालतीमालया तथा
yathā saudāminīyuktaṃ navīnajaladaṃ mune |
bakapaṅ ktiyutaṃ caiva mālatīmālayā tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपाले मण्डलाकारकस्तूरीयुक्तचन्दनम् ।
सकलङ्कं मृगाङ्कं च शोभितं जलदे तथा
kapāle maṇḍalākārakastūrīyuktacandanam |
sakalaṅkaṃ mṛgāṅkaṃ ca śobhitaṃ jalade tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विभुजं श्यामलंकान्तं राधाकान्तं मनोहरम् ।
ईषद्धास्यप्रसन्नास्यं भक्तानुग्रहविग्रहम्
dvibhujaṃ śyāmalaṃkāntaṃ rādhākāntaṃ manoharam |
īṣaddhāsyaprasannāsyaṃ bhaktānugrahavigraham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रत्नकेयूरवलयरत्नमञ्जीररञ्जितम् ।
रुदन्तं पितुरुत्सङ्गे बलेन सहितं परम्
ratnakeyūravalayaratnamañjīrarañjitam |
rudantaṃ piturutsaṅge balena sahitaṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ मङ्गलकाले च शुभलग्ने मनोरमे ।
संपीक्षिते ग्रहैः सौम्यैर्जांग्रल्लग्नाधिपे स्थिते
atha maṅgalakāle ca śubhalagne manorame |
saṃpīkṣite grahaiḥ saumyairjāṃgrallagnādhipe sthite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असद्ग्रहैरदृष्टे च सद्ग्रहेक्षित एव च ।
शुभकर्मसमारम्भं स्वस्तिवाचनपूर्वकम्
asadgrahairadṛṣṭe ca sadgrahekṣita eva ca |
śubhakarmasamārambhaṃ svastivācanapūrvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चकार वसुदेवश्चाप्याज्ञया सुरविप्रयोः ।
दत्त्वा सुवर्णशतकं ब्राह्मणाय च सादरम्
cakāra vasudevaścāpyājñayā suraviprayoḥ |
dattvā suvarṇaśatakaṃ brāhmaṇāya ca sādaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवेन्द्रांश्च मुनीन्द्राश्च नमस्कृत्य पुरोहितम् ।
गणेशं च दिनेशं च वह्निं च शंकरं शिवाम्
devendrāṃśca munīndrāśca namaskṛtya purohitam |
gaṇeśaṃ ca dineśaṃ ca vahniṃ ca śaṃkaraṃ śivām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संपूज्य देवषट्कं च साक्षतैर्देवसंसदि ।
उपचारैः षोडशभिः संयतो भक्तिपूर्वकम्
saṃpūjya devaṣaṭkaṃ ca sākṣatairdevasaṃsadi |
upacāraiḥ ṣoḍaśabhiḥ saṃyato bhaktipūrvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्राधिवासनं चक्रै वेदमन्त्रेण संसदि ।
संपूज्य नानादेवांश्च दिक्पालांश्च नवग्रहान्
putrādhivāsanaṃ cakrai vedamantreṇa saṃsadi |
saṃpūjya nānādevāṃśca dikpālāṃśca navagrahān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्त्वा पञ्चोपचारांश्च भक्त्या षोडशमातृकाः ।
दत्त्वा च वसुधारां च सप्तवारान्घृतेन च
dattvā pañcopacārāṃśca bhaktyā ṣoḍaśamātṛkāḥ |
dattvā ca vasudhārāṃ ca saptavārānghṛtena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चेदिराजं वसुं नत्वा संपूज्य प्रययौ पुनः ।
वृद्धिश्राद्धं सुनिर्वाप्य यत्किंचिद्दैविकं तथा
cedirājaṃ vasuṃ natvā saṃpūjya prayayau punaḥ |
vṛddhiśrāddhaṃ sunirvāpya yatkiṃciddaivikaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञं कृत्वा तु वेदोक्तं यज्ञसूत्रं ददौ मुदा ।
वलदेवाग्रचायैव कृष्णाय परमात्मने
yajñaṃ kṛtvā tu vedoktaṃ yajñasūtraṃ dadau mudā |
valadevāgracāyaiva kṛṣṇāya paramātmane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गायत्री च ददौ ताभ्यां मुनिः सांदीपनिस्तथा ।
भिक्षां ददौ च प्रथमं पार्वती परमादरात्
gāyatrī ca dadau tābhyāṃ muniḥ sāṃdīpanistathā |
bhikṣāṃ dadau ca prathamaṃ pārvatī paramādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमूल्यरत्नपात्रस्थं मुक्तामाणिक्यहीरकम् ।
हीरसारविनिर्माणं पित्रा दत्तं च हारकम्
amūlyaratnapātrasthaṃ muktāmāṇikyahīrakam |
hīrasāravinirmāṇaṃ pitrā dattaṃ ca hārakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुभाशिषं च प्रददौ शुक्लपुष्पेणा दूर्वया ।
ततोऽदितिर्दितिश्चैव मुनिपत्न्यश्च देवकी
śubhāśiṣaṃ ca pradadau śuklapuṣpeṇā dūrvayā |
tato'ditirditiścaiva munipatnyaśca devakī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यशोदा रोहिणी हृष्टा सावित्री च सरस्वती ।
प्रत्येकं प्रददौ भिक्षां मणिकाञ्चनभूषिताम्
yaśodā rohiṇī hṛṣṭā sāvitrī ca sarasvatī |
pratyekaṃ pradadau bhikṣāṃ maṇikāñcanabhūṣitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवकन्या नागकन्या राजकन्याः पतिव्रताः ।
कामिन्यो बान्धवानां च सस्मिताः स्निग्धलोचनाः
devakanyā nāgakanyā rājakanyāḥ pativratāḥ |
kāminyo bāndhavānāṃ ca sasmitāḥ snigdhalocanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्राणी वरुणानी च पवनानी च रोहिणी ।
कुबेरपत्नीं स्वाहा च रतिः कामस्य कामिनी
indrāṇī varuṇānī ca pavanānī ca rohiṇī |
kuberapatnīṃ svāhā ca ratiḥ kāmasya kāminī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्येकं प्रददौ भिक्षां रत्नभूषणभूषिताम् ।
भिक्षां गृहीत्वा भगवान्सबलो भक्तिपूर्वकम्
pratyekaṃ pradadau bhikṣāṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitām |
bhikṣāṃ gṛhītvā bhagavānsabalo bhaktipūrvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किंचिद्ददौ च गर्गाय किचित्स्वगुरवे तथा ।
वैदिकं कर्म निर्वाप्य गर्गाय दक्षिणां ददौ
kiṃciddadau ca gargāya kicitsvagurave tathā |
vaidikaṃ karma nirvāpya gargāya dakṣiṇāṃ dadau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवांश्च भोजयामास ब्राह्मणांश्चापि सादरम् ।
ये ये समाययुर्यज्ञे तेच दत्त्वा शुभाशिषम्
devāṃśca bhojayāmāsa brāhmaṇāṃścāpi sādaram |
ye ye samāyayuryajñe teca dattvā śubhāśiṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृण्णाय बलदेवाय प्रहृष्टाः प्रययृर्गुहम् ।
नन्दः सभार्यो निर्वाप्य शुभकर्म सुतस्य वै
kṛṇṇāya baladevāya prahṛṣṭāḥ prayayṛrguham |
nandaḥ sabhāryo nirvāpya śubhakarma sutasya vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रोडे कृत्वा बलं कृष्णं चुचुम्ब वदनं तयोः ।
उचचै रुरोद नन्दश्च यशोदा च पतिव्रता
श्रीकृष्णस्तं समाश्वास्य बोधयामास यत्नतः
kroḍe kṛtvā balaṃ kṛṣṇaṃ cucumba vadanaṃ tayoḥ |
ucacai ruroda nandaśca yaśodā ca pativratā
śrīkṛṣṇastaṃ samāśvāsya bodhayāmāsa yatnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीकृष्ण उवाच
सानन्दं गच्छ हे मातर्यशोदे तातमत्वरम् ।
त्वमेव माता पोष्ट्री त्वं पिता च परमार्थतः
śrīkṛṣṇa uvāca
sānandaṃ gaccha he mātaryaśode tātamatvaram |
tvameva mātā poṣṭrī tvaṃ pitā ca paramārthataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवन्तिनगरं तात यास्यामि सबलोऽधुना ।
मुनेः सांदीपनेः स्थानं वेदपाठार्थमीप्सितम्
avantinagaraṃ tāta yāsyāmi sabalo'dhunā |
muneḥ sāṃdīpaneḥ sthānaṃ vedapāṭhārthamīpsitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत आगत्य सुचिरं काले भवति दर्शनम् ।
कामः करोति कलनं स च भेदं करोति च
tata āgatya suciraṃ kāle bhavati darśanam |
kāmaḥ karoti kalanaṃ sa ca bhedaṃ karoti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वं कालकृतं मातर्भेदं संमीलनं नृणाम् ।
सुखं दुःखं च हर्षं च शोकं च मङ्गलालयम्
sarvaṃ kālakṛtaṃ mātarbhedaṃ saṃmīlanaṃ nṛṇām |
sukhaṃ duḥkhaṃ ca harṣaṃ ca śokaṃ ca maṅgalālayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया दत्तं च तत्त्वं च योगिनामपि दुर्लभम् ।
सर्वं नन्दश्च सानन्दं त्वामेव कथयिष्यति
mayā dattaṃ ca tattvaṃ ca yogināmapi durlabham |
sarvaṃ nandaśca sānandaṃ tvāmeva kathayiṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा जगतां नाथो वसुदेवसभां ययौ ।
तदाज्ञया क्षणं प्राप्य ययौ संदीपनेर्गूहम्
ityuktvā jagatāṃ nātho vasudevasabhāṃ yayau |
tadājñayā kṣaṇaṃ prāpya yayau saṃdīpanergūham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसुदेवं देवकीं च संभाष्य विनयेन च ।
नन्दः सभार्यः प्रययौ हृदयेन विदूयता
vasudevaṃ devakīṃ ca saṃbhāṣya vinayena ca |
nandaḥ sabhāryaḥ prayayau hṛdayena vidūyatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुक्तामणिं सुवर्ण च माणिक्यं हीरकं तथा ।
वह्निशुद्धांशुकं रत्नं नन्दाय देवकी ददौ
muktāmaṇiṃ suvarṇa ca māṇikyaṃ hīrakaṃ tathā |
vahniśuddhāṃśukaṃ ratnaṃ nandāya devakī dadau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वेताश्वं च गजेन्द्रं च सुवर्णरथमुत्तमम् ।
नन्दाय कृष्णः प्रददौ वसुदेवश्च सादरम्
śvetāśvaṃ ca gajendraṃ ca suvarṇarathamuttamam |
nandāya kṛṣṇaḥ pradadau vasudevaśca sādaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोरनुव्रजन्विप्रा देवकीप्रमुखाः स्त्रियः ।
वसुदेवस्तथाऽक्रूरोऽप्युद्धवश्च ययौ मुदा
tayoranuvrajanviprā devakīpramukhāḥ striyaḥ |
vasudevastathā'krūro'pyuddhavaśca yayau mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालिन्दीनिकटं गत्वा ते सर्वे रुरुदुः शुचा ।
परस्परं च संभाष्य ते सर्वे स्वालयं ययुः
kālindīnikaṭaṃ gatvā te sarve ruruduḥ śucā |
parasparaṃ ca saṃbhāṣya te sarve svālayaṃ yayuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुन्ती सपुत्रा विधवा वसुदेवाज्ञया मुने ।
नानारत्नमणिं प्राप्य प्रययौ स्वरलयं मुदा
kuntī saputrā vidhavā vasudevājñayā mune |
nānāratnamaṇiṃ prāpya prayayau svaralayaṃ mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसुतेवो देवकी च पुत्रकल्याणहेतवे ।
नानारत्नमणिं वस्त्रं मुवर्णं रजतं तथा
vasutevo devakī ca putrakalyāṇahetave |
nānāratnamaṇiṃ vastraṃ muvarṇaṃ rajataṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुक्तामाणिक्यचहारं च मिष्टान्नं च सुधोपमम् ।
भट्टेम्यो ब्राह्मणेभ्यश्च प्रददौ सादरं मुदा
muktāmāṇikyacahāraṃ ca miṣṭānnaṃ ca sudhopamam |
bhaṭṭemyo brāhmaṇebhyaśca pradadau sādaraṃ mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महोत्सवं वेदपाठं हरेर्नामैकमङ्गलम् ।
विप्राणां भोजनं चैव कारयामास यत्नतः
mahotsavaṃ vedapāṭhaṃ harernāmaikamaṅgalam |
viprāṇāṃ bhojanaṃ caiva kārayāmāsa yatnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञातीनां बान्धवानां च पुरस्कारं यथोचितम् ।
चकार मणिमाणिक्यमुक्तावस्त्रैर्मनोहरैः
jñātīnāṃ bāndhavānāṃ ca puraskāraṃ yathocitam |
cakāra maṇimāṇikyamuktāvastrairmanoharaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रीब्रह्मo महाo श्रीकृष्णजन्मखo नारादनाo उत्तo भगवदुपनयनं
नामैकाधिकशततमोऽध्यायः
iti śrībrahmao mahāo śrīkṛṣṇajanmakhao nārādanāo uttao bhagavadupanayanaṃ
nāmaikādhikaśatatamo'dhyāyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.