राधिकोवाच
ज्ञानात्मकश्च परमो ब्रह्मेशशेषपूजितः ।
ज्ञानं च न ददौ तुभ्यं मन्मुलं प्रेषिता सति
rādhikovāca
jñānātmakaśca paramo brahmeśaśeṣapūjitaḥ |
jñānaṃ ca na dadau tubhyaṃ manmulaṃ preṣitā sati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनैव च्छद्मना तुभ्यं भावार्थं बोधयामि किम् ।
वेदाः सन्तश्च भावार्थं नैव जानन्ति तस्य च
tenaiva cchadmanā tubhyaṃ bhāvārthaṃ bodhayāmi kim |
vedāḥ santaśca bhāvārthaṃ naiva jānanti tasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रीजातिरबला मूढा वक्तुतोऽज्ञानतत्परा ।
ततस्तद्विरहेणैव संततं हतचेतना
strījātirabalā mūḍhā vaktuto'jñānatatparā |
tatastadviraheṇaiva saṃtataṃ hatacetanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं वाऽहं कथयिष्यामि ज्ञानं पञ्चविधेषु च ।
भक्त्यात्मकं सर्वपरं निबोध कथयामि ते
kiṃ vā'haṃ kathayiṣyāmi jñānaṃ pañcavidheṣu ca |
bhaktyātmakaṃ sarvaparaṃ nibodha kathayāmi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीकृष्णस्य वरेणापि न साधो निर्भयो भव ।
गोलोके चापि पतनं संभवेच्च कुयोगिनः
śrīkṛṣṇasya vareṇāpi na sādho nirbhayo bhava |
goloke cāpi patanaṃ saṃbhavecca kuyoginaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्सर्वं परित्यज्य भजस्व परमेश्वरम् ।
पुत्रबुद्धिं परित्यज्य ब्रह्मरूपं निशामय
tasmātsarvaṃ parityajya bhajasva parameśvaram |
putrabuddhiṃ parityajya brahmarūpaṃ niśāmaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यशोदे भवती सर्वे परित्यज्य च नश्वरम् ।
गत्वा वृन्दावनं रम्यं पुण्यक्षेत्रं च भारतम्
yaśode bhavatī sarve parityajya ca naśvaram |
gatvā vṛndāvanaṃ ramyaṃ puṇyakṣetraṃ ca bhāratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा त्रिकालस्नानं च निर्मले यमुनाजले ।
कृत्वाऽष्टदलपद्मं च स्निग्धेन चन्दनेन च
kṛtvā trikālasnānaṃ ca nirmale yamunājale |
kṛtvā'ṣṭadalapadmaṃ ca snigdhena candanena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्यानेन गर्गदत्तेन शुद्धेन मनसा सति ।
संपूज्य परमानन्दं सानन्दं व्रज तत्पदम्
dhyānena gargadattena śuddhena manasā sati |
saṃpūjya paramānandaṃ sānandaṃ vraja tatpadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा निकृन्तनं कर्म पिदृभिः शतकैः सह ।
वैष्णवेन सहाऽऽलापं कुरुष्व सततं सति
kṛtvā nikṛntanaṃ karma pidṛbhiḥ śatakaiḥ saha |
vaiṣṇavena sahā''lāpaṃ kuruṣva satataṃ sati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरं हुतवहज्वालां भक्तो वाञ्छति पञ्जरम् ।
वरं च कण्टके वासं वरं च विष्भक्षणम्
varaṃ hutavahajvālāṃ bhakto vāñchati pañjaram |
varaṃ ca kaṇṭake vāsaṃ varaṃ ca viṣbhakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिभक्तिविहीनानां न सङ्गं नाशकारणम् ।
स्वयं नष्टो भक्तिहीनो बृद्धिणेदं करोति च
haribhaktivihīnānāṃ na saṅgaṃ nāśakāraṇam |
svayaṃ naṣṭo bhaktihīno bṛddhiṇedaṃ karoti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्कुरो भक्तिवृक्षस्य भक्तसङ्गेन वर्धते ।
परं हरिकथालापपीयूषासेचनेन च
aṅkuro bhaktivṛkṣasya bhaktasaṅgena vardhate |
paraṃ harikathālāpapīyūṣāsecanena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभक्तालापदीपाग्निज्वालायाः कलयापि च ।
अङ्कुरः शुष्कतां याति पुनः सेकेन वर्धते
abhaktālāpadīpāgnijvālāyāḥ kalayāpi ca |
aṅkuraḥ śuṣkatāṃ yāti punaḥ sekena vardhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मादभक्तसङ्गं च सावधानः परित्यज ।
यथा दृष्ट्वा कालसर्पं नरो भीत्वा पलायते
tasmādabhaktasaṅgaṃ ca sāvadhānaḥ parityaja |
yathā dṛṣṭvā kālasarpaṃ naro bhītvā palāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यशोदे च प्रयत्नेन स्वात्मनः पुत्रमीश्वरम् ।
राम नारायणनन्त मुकुन्द मधुसूदन
yaśode ca prayatnena svātmanaḥ putramīśvaram |
rāma nārāyaṇananta mukunda madhusūdana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्ण केशव कंसारे हरे वैकुण्ठ वामन ।
इत्येकादश नामानि पठेद्वा पाठयेदिति
kṛṣṇa keśava kaṃsāre hare vaikuṇṭha vāmana |
ityekādaśa nāmāni paṭhedvā pāṭhayediti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जन्मकोटिसहस्राणां पातकादेव मुच्यते ।
राशब्दो विश्ववचनो मश्चापीश्वरवाचकः
janmakoṭisahasrāṇāṃ pātakādeva mucyate |
rāśabdo viśvavacano maścāpīśvaravācakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वानामीश्वरो यो हि तेन रामः प्रकीर्तितः ।
रमते रमया सार्वं तेन रामं विदुर्बुधा
viśvānāmīśvaro yo hi tena rāmaḥ prakīrtitaḥ |
ramate ramayā sārvaṃ tena rāmaṃ vidurbudhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रमाया रमणस्थानं रामं रामविदो विदुः ।
राश्चेति लक्ष्मीवचनो मश्चापीश्वरवाचकः
ramāyā ramaṇasthānaṃ rāmaṃ rāmavido viduḥ |
rāśceti lakṣmīvacano maścāpīśvaravācakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्ष्मीपतिं गतिं रामं प्रवदन्ति मनीषिणः ।
नाम्नां सहस्रं दिव्यानां स्मरणे यत्फलं लभेत्
lakṣmīpatiṃ gatiṃ rāmaṃ pravadanti manīṣiṇaḥ |
nāmnāṃ sahasraṃ divyānāṃ smaraṇe yatphalaṃ labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्फलं लभते नूनं रामोच्चारणमात्रतः ।
सारूप्यमुक्तिवचनो सारेति च विदुर्बुधाः
tatphalaṃ labhate nūnaṃ rāmoccāraṇamātrataḥ |
sārūpyamuktivacano sāreti ca vidurbudhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो देवोऽप्ययनं तस्य स च नारायणः स्मृतः ।
नाराश्च कृतपापाश्चाप्ययनं गमनं स्मृतम्
yo devo'pyayanaṃ tasya sa ca nārāyaṇaḥ smṛtaḥ |
nārāśca kṛtapāpāścāpyayanaṃ gamanaṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतो हि गमनं तेषां सोऽयं नारायणः स्मृतः ।
सकृन्नारायणेत्युक्त्वा पुमान्कल्मशतत्रयम्
yato hi gamanaṃ teṣāṃ so'yaṃ nārāyaṇaḥ smṛtaḥ |
sakṛnnārāyaṇetyuktvā pumānkalmaśatatrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गङ्गादिसर्वतीर्थेषु स्नातो भवति निश्चितम् ।
नारं च मोक्षणं पुण्यमयनं ज्ञानमीप्सितम्
gaṅgādisarvatīrtheṣu snāto bhavati niścitam |
nāraṃ ca mokṣaṇaṃ puṇyamayanaṃ jñānamīpsitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोर्ज्ञानं भवेद्यस्मात्सोऽयं नारायणः प्रभुः ।
नास्त्यन्तो यस्य वेदेषु पुराणेषु चतुर्षु च
tayorjñānaṃ bhavedyasmātso'yaṃ nārāyaṇaḥ prabhuḥ |
nāstyanto yasya vedeṣu purāṇeṣu caturṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शास्त्रेष्वन्येषु योगेषु तेनानन्तं विदुर्बुधाः ।
मुकुमध्ययमानं च निर्वाणं मोक्षवाचकम् ।। २७ ।।*
तद्ददाति च यो देवो मुकुंदस्तेन कीर्तितः ।
मुकुं भक्तिरसप्रेमवचनं वेदसंमतम् ।। २८ ।।**
यस्तं ददाति भक्तेभ्यो मुकंदस्तेन कीर्तितः ।
सूदनं मधुदैत्यस्य यस्मात्स मधुसूदनः
śāstreṣvanyeṣu yogeṣu tenānantaṃ vidurbudhāḥ |
mukumadhyayamānaṃ ca nirvāṇaṃ mokṣavācakam || 27 ||*
taddadāti ca yo devo mukuṃdastena kīrtitaḥ |
mukuṃ bhaktirasapremavacanaṃ vedasaṃmatam || 28 ||**
yastaṃ dadāti bhaktebhyo mukaṃdastena kīrtitaḥ |
sūdanaṃ madhudaityasya yasmātsa madhusūdanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति सन्तो वदन्तीशं वेदे भिन्नार्थमीप्सितम् ।
मधु क्लीबं च माध्वीके कृतकर्मशुभाशुभे
iti santo vadantīśaṃ vede bhinnārthamīpsitam |
madhu klībaṃ ca mādhvīke kṛtakarmaśubhāśubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्तानां कर्मणां चैव सूदनं मधुसूदनः ।
परिणामाशुभं कर्मं भ्रान्तानां मधुरं मधु
bhaktānāṃ karmaṇāṃ caiva sūdanaṃ madhusūdanaḥ |
pariṇāmāśubhaṃ karmaṃ bhrāntānāṃ madhuraṃ madhu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करोति सूदनं यो हि स एव मधुसूदनः ।
कृषिरुत्कृष्टवचनो णश्च सद्भक्तिवाचकः
karoti sūdanaṃ yo hi sa eva madhusūdanaḥ |
kṛṣirutkṛṣṭavacano ṇaśca sadbhaktivācakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्चापि दातृवचनः कृष्णं तेन विदुर्बुधाः ।
कृषिश्च परमानन्दे णश्च तद्दास्यकर्मणि
aścāpi dātṛvacanaḥ kṛṣṇaṃ tena vidurbudhāḥ |
kṛṣiśca paramānande ṇaśca taddāsyakarmaṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोर्दाता च यो देवस्तेन कृष्णः प्रकीर्तितः ।
कोटिजन्मार्जिते पापे कृषिःक्लेशे च वर्तते
tayordātā ca yo devastena kṛṣṇaḥ prakīrtitaḥ |
koṭijanmārjite pāpe kṛṣiḥkleśe ca vartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्तानां णश्च निर्वाणे तेन कृष्णः प्रकीर्तितः ।
नाम्नां सहस्रं दिव्यानां त्रिरावृत्त्या चयत्फलम्
bhaktānāṃ ṇaśca nirvāṇe tena kṛṣṇaḥ prakīrtitaḥ |
nāmnāṃ sahasraṃ divyānāṃ trirāvṛttyā cayatphalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकावृत्त्या तु कृष्णस्य तत्फलं लभते नरः ।
कृष्णनाम्नः परं नाम न भूतं न भविष्यति
ekāvṛttyā tu kṛṣṇasya tatphalaṃ labhate naraḥ |
kṛṣṇanāmnaḥ paraṃ nāma na bhūtaṃ na bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेभ्यश्च परं नाम कृष्णेति वैदिका विदुः ।
कृष्ण कृष्णोति हे गोपि यस्तं स्मरति नित्यशः
sarvebhyaśca paraṃ nāma kṛṣṇeti vaidikā viduḥ |
kṛṣṇa kṛṣṇoti he gopi yastaṃ smarati nityaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जलं भित्त्वा यथा पद्मं नरकादुद्धरेच्च सः ।
कृष्णेति मङ्गलं नाम यस्य वाचि प्रवर्तते
jalaṃ bhittvā yathā padmaṃ narakāduddharecca saḥ |
kṛṣṇeti maṅgalaṃ nāma yasya vāci pravartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भस्मीभवन्ति सद्यस्तु महापातककोटयः ।
अश्वमेधसहस्रेभ्यः फलं कृष्णजपस्य च
bhasmībhavanti sadyastu mahāpātakakoṭayaḥ |
aśvamedhasahasrebhyaḥ phalaṃ kṛṣṇajapasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरं तेभ्यः पुनर्जन्म नातो भक्तपुनर्भवः ।
सर्वेषामपि यज्ञानां लक्षाणि च व्रतानि च
varaṃ tebhyaḥ punarjanma nāto bhaktapunarbhavaḥ |
sarveṣāmapi yajñānāṃ lakṣāṇi ca vratāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीर्थस्नानानि सर्वाणि तपांस्यनशनानि च ।
वेदपाठसहस्राणि प्रादक्षिण्यं भुवः शतम्
tīrthasnānāni sarvāṇi tapāṃsyanaśanāni ca |
vedapāṭhasahasrāṇi prādakṣiṇyaṃ bhuvaḥ śatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णनामजपस्यास्य कलां नार्हन्ति षोडशीम् ।
तेषां लोभा द्भवेत्स्वर्गफलं च सुचिरं नृणाम्
kṛṣṇanāmajapasyāsya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm |
teṣāṃ lobhā dbhavetsvargaphalaṃ ca suciraṃ nṛṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्कादवश्यं पुंसश्च जपकर्तुर्हरेः पदम् ।
के जले सर्वदेहेऽपि शयनं यस्य चाऽऽत्मनः
svarkādavaśyaṃ puṃsaśca japakarturhareḥ padam |
ke jale sarvadehe'pi śayanaṃ yasya cā''tmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वदन्ति वैदिकाः सर्वे तं देवं केशवं परम् ।
कंसश्च पातके विघ्ने रोगे शोके च दानवे
vadanti vaidikāḥ sarve taṃ devaṃ keśavaṃ param |
kaṃsaśca pātake vighne roge śoke ca dānave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषामरिर्निहन्ता च स कंसारिः प्रकीर्तितः ।
रुद्ररूपेण संहर्ता विश्वानामपि नित्यशः
teṣāmarirnihantā ca sa kaṃsāriḥ prakīrtitaḥ |
rudrarūpeṇa saṃhartā viśvānāmapi nityaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्तानां पातकानां च हरिस्तेन प्रकीर्तितः ।
मा च ब्रह्मस्वरूपा या मूलप्रकृतिरीश्वरी
bhaktānāṃ pātakānāṃ ca haristena prakīrtitaḥ |
mā ca brahmasvarūpā yā mūlaprakṛtirīśvarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायणीति विख्याता विष्णुमाया सनातनी ।
महालक्ष्मीस्वरूपा च वेदमाता सरस्वती
राधा वसुंधरा गङ्गा तासां स्वामी च माधवः
nārāyaṇīti vikhyātā viṣṇumāyā sanātanī |
mahālakṣmīsvarūpā ca vedamātā sarasvatī
rādhā vasuṃdharā gaṅgā tāsāṃ svāmī ca mādhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मेशशेषादिभवैश्च वन्द्यं ध्यानैर्न किंचित्सनकादिभिश्च ।
वेदैः पुराणैर्न निरूपितं च भजस्व भक्त्या नवनीतचोरम्
brahmeśaśeṣādibhavaiśca vandyaṃ dhyānairna kiṃcitsanakādibhiśca |
vedaiḥ purāṇairna nirūpitaṃ ca bhajasva bhaktyā navanītacoram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्व चापि दुग्धं क्व दघि घृतं वा नवोद्धृतं वा क्व च तक्रमीप्सितम् ।
तेषां क्व चोरोभवतिं क्व चापि क्व बन्धनं ते भवमूलमध्ये
kva cāpi dugdhaṃ kva daghi ghṛtaṃ vā navoddhṛtaṃ vā kva ca takramīpsitam |
teṣāṃ kva corobhavatiṃ kva cāpi kva bandhanaṃ te bhavamūlamadhye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न योगिभिः सिद्धगणैर्मुनीन्द्रैर्न भक्तसंघैर्भवपद्मशेषैः ।
योगैर्न बद्धो न हि रक्षितुं क्षमैः कथं स वद्धस्तव मूलमध्यतः
na yogibhiḥ siddhagaṇairmunīndrairna bhaktasaṃghairbhavapadmaśeṣaiḥ |
yogairna baddho na hi rakṣituṃ kṣamaiḥ kathaṃ sa vaddhastava mūlamadhyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रम्णानु भक्त्या स्तवनेन पूजया भजस्व पुत्रं तरसा च भारते ।
हृत्पद्ममध्ये स्थितमीश्वरं परं ध्यानेन यत्नेन च संततं सति
pramṇānu bhaktyā stavanena pūjayā bhajasva putraṃ tarasā ca bhārate |
hṛtpadmamadhye sthitamīśvaraṃ paraṃ dhyānena yatnena ca saṃtataṃ sati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरं वृणुष्व भद्रं ते यत्ते मनसि वाञ्छितम् ।
सर्वं दास्यामि जगति देवानामपि दुर्लभम्
varaṃ vṛṇuṣva bhadraṃ te yatte manasi vāñchitam |
sarvaṃ dāsyāmi jagati devānāmapi durlabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यशोदोवाच
हरौ च निश्चला भक्तिस्तद्दास्यं वाञ्छितं मम ।
तव नाम्नश्च व्युत्पत्तिः का वा तद्वक्तुमर्हसि
yaśodovāca
harau ca niścalā bhaktistaddāsyaṃ vāñchitaṃ mama |
tava nāmnaśca vyutpattiḥ kā vā tadvaktumarhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राधिकोवाच
भवेद्भक्तिर्निश्चला ते हरेर्दास्यं च दुर्लभम् ।
लभस्व मद्वरेणापि कथयामि सुनिर्णयम्
rādhikovāca
bhavedbhaktirniścalā te harerdāsyaṃ ca durlabham |
labhasva madvareṇāpi kathayāmi sunirṇayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरा नन्देन दृष्टाऽहं भाण्डीरे वटमूलके ।
मया च कथितो नन्दो निषिद्धश्च प्रजेश्वरः
purā nandena dṛṣṭā'haṃ bhāṇḍīre vaṭamūlake |
mayā ca kathito nando niṣiddhaśca prajeśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहमेव स्वयं राधा छाया रायणकामिनी ।
रायणः श्रीहरेरंशः पार्षदप्रवरो महान्
ahameva svayaṃ rādhā chāyā rāyaṇakāminī |
rāyaṇaḥ śrīhareraṃśaḥ pārṣadapravaro mahān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राशब्दश्च महाविष्णुर्विश्वानि यस्य लोमसु ।
विश्वप्राणिषु विश्वेषु धा धात्री मातृवाचकः
rāśabdaśca mahāviṣṇurviśvāni yasya lomasu |
viśvaprāṇiṣu viśveṣu dhā dhātrī mātṛvācakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धात्री माताऽहमेतेषां मूलप्रकृतिरीश्वरी ।
तेन राधा समाख्याता हरिणा च पुरा बुधैः
dhātrī mātā'hameteṣāṃ mūlaprakṛtirīśvarī |
tena rādhā samākhyātā hariṇā ca purā budhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं सुदामशापेन वृषभानसुताऽधुना ।
शतवर्षं च विच्छेदो हरिणा सह सांप्रतम्
ahaṃ sudāmaśāpena vṛṣabhānasutā'dhunā |
śatavarṣaṃ ca vicchedo hariṇā saha sāṃpratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृषभानश्च कृष्णस्य पार्षदप्रवरो महान् ।
पितॄणां मानसी कन्या मम माता कलावती
vṛṣabhānaśca kṛṣṇasya pārṣadapravaro mahān |
pitṝṇāṃ mānasī kanyā mama mātā kalāvatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयोनिसंभवाऽहं च मम माता च भारते ।
पुनः सार्थं च युष्माभिर्यास्यामि श्रीहरेः पदम्
ayonisaṃbhavā'haṃ ca mama mātā ca bhārate |
punaḥ sārthaṃ ca yuṣmābhiryāsyāmi śrīhareḥ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति ते कथितं सर्वं व्रजं व्रज व्रजेश्वरि ।
व्रजेश्वरेण सहिता स्वामिना ज्ञानिना सति
iti te kathitaṃ sarvaṃ vrajaṃ vraja vrajeśvari |
vrajeśvareṇa sahitā svāminā jñāninā sati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ममाधुना च भवती ध्यानस्य व्यवधानिका ।
ध्यानभङ्गे महादोषो नराणामपि सुन्दरि
mamādhunā ca bhavatī dhyānasya vyavadhānikā |
dhyānabhaṅge mahādoṣo narāṇāmapi sundari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रीब्रह्मo महाo श्रीकृष्णजन्मखo उत्तo नारादनाo राधायशोदासंo एकादशाधिकशततमोऽध्यायः
iti śrībrahmao mahāo śrīkṛṣṇajanmakhao uttao nārādanāo rādhāyaśodāsaṃo ekādaśādhikaśatatamo'dhyāyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.