नारायण उवाच
सशिष्यश्चापि दुर्वासास्त्यक्त्वा च द्वारकां पुरीम् ।
कैलासं प्रययौ भक्त्या शंकरं द्रष्टुमीश्वरम्
nārāyaṇa uvāca
saśiṣyaścāpi durvāsāstyaktvā ca dvārakāṃ purīm |
kailāsaṃ prayayau bhaktyā śaṃkaraṃ draṣṭumīśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गत्वा मुनिश्च कैलासं प्रणनाम शिवं शिवाम् ।
तुष्टाव परया भक्त्या सशिष्यः प्रणतः शुचिः
gatvā muniśca kailāsaṃ praṇanāma śivaṃ śivām |
tuṣṭāva parayā bhaktyā saśiṣyaḥ praṇataḥ śuciḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्सर्वं कथयामास वृत्तान्तं श्रीहरेरपि ।
आत्मनस्तपसस्तत्त्वं स्ववैराग्यं च चेतमः
tatsarvaṃ kathayāmāsa vṛttāntaṃ śrīharerapi |
ātmanastapasastattvaṃ svavairāgyaṃ ca cetamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुनेश्च वचनं श्रुत्वा प्रहस्य पार्वती सती।
तमुवाच हितं सत्यं साक्षाच्छंकरमंनिधौ
muneśca vacanaṃ śrutvā prahasya pārvatī satī|
tamuvāca hitaṃ satyaṃ sākṣācchaṃkaramaṃnidhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्वत्युवाच
धर्मतत्त्वं न जानासि धर्मिष्ठं मन्यसे स्वयम् ।
अनपत्यां परित्यज्य वव यासि तपसे मुने
pārvatyuvāca
dharmatattvaṃ na jānāsi dharmiṣṭhaṃ manyase svayam |
anapatyāṃ parityajya vava yāsi tapase mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनपत्यां च युवतीं कुलजां च पतिव्रताम् ।
त्यक्त्वा भवेयुः संन्यासी ब्रह्मचारी यतीति वा
anapatyāṃ ca yuvatīṃ kulajāṃ ca pativratām |
tyaktvā bhaveyuḥ saṃnyāsī brahmacārī yatīti vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाणिज्ये वा प्रवासे वा चिरं दूरं प्रयाति यः ।
तीर्थे वा तपसे वाऽपि मोक्षार्थं जन्म खण्डितुम्
vāṇijye vā pravāse vā ciraṃ dūraṃ prayāti yaḥ |
tīrthe vā tapase vā'pi mokṣārthaṃ janma khaṇḍitum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न मोक्षस्तस्य भवति धर्मस्य स्खलनं ध्रुवम् ।
अभिशापेन भार्याया नरकं च परत्र य
na mokṣastasya bhavati dharmasya skhalanaṃ dhruvam |
abhiśāpena bhāryāyā narakaṃ ca paratra ya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इहैव च यशोनाश इत्याह कमलोद्भवः ।
द्वारकां गच्छ हे विप्र स्वधर्म रक्ष सांप्रतम्
ihaiva ca yaśonāśa ityāha kamalodbhavaḥ |
dvārakāṃ gaccha he vipra svadharma rakṣa sāṃpratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकानंशां मदंशां च धर्मतः परिपालय ।
पादपद्मार्जितं पादपद्मं सर्वसुदुर्लभम्
ekānaṃśāṃ madaṃśāṃ ca dharmataḥ paripālaya |
pādapadmārjitaṃ pādapadmaṃ sarvasudurlabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संततं शंभुना गीतं मुनीन्द्रैः सनकादिभिः ।
परित्यज सुरतरोः कृष्णस्य परमात्मनः
saṃtataṃ śaṃbhunā gītaṃ munīndraiḥ sanakādibhiḥ |
parityaja surataroḥ kṛṣṇasya paramātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्व यासि तपसे वत्स सुधां त्यक्त्वा मनोहराम् ।
श्रीकृष्णपादपद्मं च स्वप्ने जपति यो मुने
kva yāsi tapase vatsa sudhāṃ tyaktvā manoharām |
śrīkṛṣṇapādapadmaṃ ca svapne japati yo mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शतजन्मकृतात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः ।
यद्बाल्ये यच्च कौमारे वार्धके यच्च यौवने
śatajanmakṛtātpāpānmucyate nātra saṃśayaḥ |
yadbālye yacca kaumāre vārdhake yacca yauvane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामतोऽकामतो वाऽपि भस्मीभूतं च पातकम् ।
साक्षाद्यो भारते वर्षे श्रीकृष्णचरणाम्बुजम्
kāmato'kāmato vā'pi bhasmībhūtaṃ ca pātakam |
sākṣādyo bhārate varṣe śrīkṛṣṇacaraṇāmbujam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा सद्यो भवेत्पूज्यो जीवन्मुक्तो भवेद्ध्रुवम् ।
कोटिजन्मार्जितात्सद्यः कृतपापाद्विमुच्यते
dṛṣṭvā sadyo bhavetpūjyo jīvanmukto bhaveddhruvam |
koṭijanmārjitātsadyaḥ kṛtapāpādvimucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वाण्येव हि तीर्थानि यतःपूतानि नित्यशः ।
तद्व्रतं तत्तपः सत्यं तत्पुण्यं तच्च पूजनम्
sarvāṇyeva hi tīrthāni yataḥpūtāni nityaśaḥ |
tadvrataṃ tattapaḥ satyaṃ tatpuṇyaṃ tacca pūjanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सफलं कृष्णसंबन्धि स्वजन्मखण्डनं यतः ।
कृष्णभक्तिविहीनश्च ब्राह्मणो वेदपारगः
saphalaṃ kṛṣṇasaṃbandhi svajanmakhaṇḍanaṃ yataḥ |
kṛṣṇabhaktivihīnaśca brāhmaṇo vedapāragaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्सङ्गाच्च तदालापा द्भक्तभक्तिः प्रणश्यति ।
कृष्णस्योच्छिष्टभोजी यः कुष्णभक्तश्च ब्राह्मणः
tatsaṅgācca tadālāpā dbhaktabhaktiḥ praṇaśyati |
kṛṣṇasyocchiṣṭabhojī yaḥ kuṣṇabhaktaśca brāhmaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आवह्निपवनात्पूतः पूतं कर्तुं जगत्क्षमः ।
श्रीकृष्णं च परित्यज्य क्वयासि तपसे द्विज
āvahnipavanātpūtaḥ pūtaṃ kartuṃ jagatkṣamaḥ |
śrīkṛṣṇaṃ ca parityajya kvayāsi tapase dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपसां फलमाप्नोति श्रीकृष्णस्मरणेन च ।
यतो भक्तिर्न च भवेच्छ्रीकृष्णे परमात्मनि
tapasāṃ phalamāpnoti śrīkṛṣṇasmaraṇena ca |
yato bhaktirna ca bhavecchrīkṛṣṇe paramātmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स गुरुः परमो वैरी करोति जन्म निष्फलम् ।
पार्वतीवचनं श्रुत्वा शंकरः प्रेमविह्वलः
sa guruḥ paramo vairī karoti janma niṣphalam |
pārvatīvacanaṃ śrutvā śaṃkaraḥ premavihvalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुलकाञ्चितसर्वाङ्गस्तुष्टाव परमेश्वरीम् ।
दुर्वासाः प्रणतिं कृत्वा शिवदुर्गापदाम्बुजे
pulakāñcitasarvāṅgastuṣṭāva parameśvarīm |
durvāsāḥ praṇatiṃ kṛtvā śivadurgāpadāmbuje
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मारं स्मारं कृष्णपदं पुनष्च द्वारकां ययौ ।
तत्र गत्वा हरिं दृष्ट्वा तुष्टाव परमेश्वरम्
smāraṃ smāraṃ kṛṣṇapadaṃ punaṣca dvārakāṃ yayau |
tatra gatvā hariṃ dṛṣṭvā tuṣṭāva parameśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकानंशालयं गत्वा स च रेमे तया सह ।
कृष्णो युधिष्ठिरध्यानात्प्रययौ हस्तिनापुरम्
ekānaṃśālayaṃ gatvā sa ca reme tayā saha |
kṛṣṇo yudhiṣṭhiradhyānātprayayau hastināpuram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुन्तीं सभाष्य भूपं च भ्रातॄं श्चप्रमुदाऽन्वितः ।
उपायेन जरासंधं निहत्य शाल्वमेव च
kuntīṃ sabhāṣya bhūpaṃ ca bhrātṝṃ ścapramudā'nvitaḥ |
upāyena jarāsaṃdhaṃ nihatya śālvameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालयामास यज्ञं च विधिबोधितदक्षिणम् ।
मुनीन्द्रैश्च नृपेन्द्रैश्च राजसूयमभीप्सितम्
kālayāmāsa yajñaṃ ca vidhibodhitadakṣiṇam |
munīndraiśca nṛpendraiśca rājasūyamabhīpsitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिशुपालं दन्तवक्त्रं तत्र यज्ञे जघान सः ।
अतीव निन्दां कुर्वन्तं सभायां सुरभूपयोः
śiśupālaṃ dantavaktraṃ tatra yajñe jaghāna saḥ |
atīva nindāṃ kurvantaṃ sabhāyāṃ surabhūpayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पपात तच्छरीरं च जीवो गत्वा हरेः पद्म् ।
तं दृष्ट्वा तत्र सर्वेशं तुष्टावाऽऽगात्य माधवम्
papāta taccharīraṃ ca jīvo gatvā hareḥ padm |
taṃ dṛṣṭvā tatra sarveśaṃ tuṣṭāvā''gātya mādhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिशुपाल उवाच
वेदानां जनकोऽसि त्वं वेदाङ्गानां च माधव ।
सुराणामसुराणां च प्राकृतानां च देहिनाम्
śiśupāla uvāca
vedānāṃ janako'si tvaṃ vedāṅgānāṃ ca mādhava |
surāṇāmasurāṇāṃ ca prākṛtānāṃ ca dehinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूक्ष्मां विधाय सृष्टिं च कल्पभेदं करोषि च ।
मायया च स्वयं ब्रह्मा शंकरः शेष एव च
sūkṣmāṃ vidhāya sṛṣṭiṃ ca kalpabhedaṃ karoṣi ca |
māyayā ca svayaṃ brahmā śaṃkaraḥ śeṣa eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनवो मुनयश्चैव देवाश्च सृष्टिपालकाः ।
कलांशेनापि कलया दिक्पालाश्च ग्रहादयः
manavo munayaścaiva devāśca sṛṣṭipālakāḥ |
kalāṃśenāpi kalayā dikpālāśca grahādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयं पुमान्स्वयं स्त्री च स्वयमेव नपुंसकः ।
कारणं च स्वयं कार्यं जन्यश्च जनकः स्वयम्
svayaṃ pumānsvayaṃ strī ca svayameva napuṃsakaḥ |
kāraṇaṃ ca svayaṃ kāryaṃ janyaśca janakaḥ svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यन्त्रस्य च गुणो दोषो यन्त्रिणश्च श्रुतौश्रुतम् ।
सर्वे यन्त्रा भवान्यन्त्री त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम्
yantrasya ca guṇo doṣo yantriṇaśca śrutauśrutam |
sarve yantrā bhavānyantrī tvayi sarvaṃ pratiṣṭhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मम क्षमस्वापराधं मूढस्य द्वारिणस्तव ।
ब्रह्मशापात्कुबुद्धेश्च रक्ष रक्ष जगद्गुरो
mama kṣamasvāparādhaṃ mūḍhasya dvāriṇastava |
brahmaśāpātkubuddheśca rakṣa rakṣa jagadguro
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवमुक्त्वा क्रमतो जयो विजय एव च ।
मुदा तौ ययतुः शीघ्रं वैकुण्ठद्वारमीप्सितम्
ityevamuktvā kramato jayo vijaya eva ca |
mudā tau yayatuḥ śīghraṃ vaikuṇṭhadvāramīpsitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिशुपालस्य स्तोत्रेण सर्वे ते विस्मयं ययुः ।
परिपूर्णतमं कृत्वा मेनिरे कृष्णमीश्वरम्
śiśupālasya stotreṇa sarve te vismayaṃ yayuḥ |
paripūrṇatamaṃ kṛtvā menire kṛṣṇamīśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कारयित्वा राजसूयं भोजयामास ब्राह्मणान् ।
कुरुपाण्डवयुद्धं च कारयामास भेदतः
kārayitvā rājasūyaṃ bhojayāmāsa brāhmaṇān |
kurupāṇḍavayuddhaṃ ca kārayāmāsa bhedataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुवो भारावतरणं चकार स कृपानिधिः ।
पुनर्ययौ द्वारकां च चिरं स्थित्वा नृपाज्ञया
bhuvo bhārāvataraṇaṃ cakāra sa kṛpānidhiḥ |
punaryayau dvārakāṃ ca ciraṃ sthitvā nṛpājñayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्राया मृतवत्साया जीवयामास पुत्रकान् ।
मृतस्थानात्समानीय तन्मात्रे प्रददौ सुतान्
viprāyā mṛtavatsāyā jīvayāmāsa putrakān |
mṛtasthānātsamānīya tanmātre pradadau sutān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्दृष्ट्वा देवकी तुष्टा ययाचे मृतपुत्रकान् ।
मृतस्थानात्समानीय ददौ मात्रे सहोदरान्
taddṛṣṭvā devakī tuṣṭā yayāce mṛtaputrakān |
mṛtasthānātsamānīya dadau mātre sahodarān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सद्यो जहार दारिद्र्यं सुदाम्नो ब्राह्मणस्य च ।
समागतस्य स्वगृहाद्द्वारकां शरणार्थिनः
sadyo jahāra dāridryaṃ sudāmno brāhmaṇasya ca |
samāgatasya svagṛhāddvārakāṃ śaraṇārthinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मै ददौ राजलक्ष्मीं निश्चलां साप्तपौरुषीम् ।
पृथुकानां कणं भुक्त्वा भक्तस्य भक्तवत्सलः
tasmai dadau rājalakṣmīṃ niścalāṃ sāptapauruṣīm |
pṛthukānāṃ kaṇaṃ bhuktvā bhaktasya bhaktavatsalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बभूव तस्य राज्यं च यथेन्द्रस्यामरावती ।
यथा धनेश्वरो देवो धनाढ्यः स बभुव ह
babhūva tasya rājyaṃ ca yathendrasyāmarāvatī |
yathā dhaneśvaro devo dhanāḍhyaḥ sa babhuva ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निश्चलां हरिभक्तिं च ददौ दास्यं सृदुर्लभम् ।
अविनाशिनि गोलोके यथेष्टं पदमुत्तमम्
niścalāṃ haribhaktiṃ ca dadau dāsyaṃ sṛdurlabham |
avināśini goloke yatheṣṭaṃ padamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जहार पारिजातं च शक्राहंकारमेव च ।
सत्यां च कारयामास पुण्यकं व्रतमीप्सितम्
jahāra pārijātaṃ ca śakrāhaṃkārameva ca |
satyāṃ ca kārayāmāsa puṇyakaṃ vratamīpsitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्धयामास सर्वत्र नित्यं नैमित्तिकं मुने ।
तत्र व्रते कुमाराय स्वात्मानं दक्षिणां ददौ
vardhayāmāsa sarvatra nityaṃ naimittikaṃ mune |
tatra vrate kumārāya svātmānaṃ dakṣiṇāṃ dadau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्माणान्भोजयामास तेभ्यो रत्नं ददौ मुदा ।
सत्यभामातिमानं च वर्धयामास सर्वतः
brahmāṇānbhojayāmāsa tebhyo ratnaṃ dadau mudā |
satyabhāmātimānaṃ ca vardhayāmāsa sarvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुक्मिण्या अतिसौभाग्यमन्यासां च नवं नवम् ।
वैष्णवानां सुराणां च विप्रणामपि पूजनम्
rukmiṇyā atisaubhāgyamanyāsāṃ ca navaṃ navam |
vaiṣṇavānāṃ surāṇāṃ ca vipraṇāmapi pūjanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्धयामास सर्वत्र नित्यं नैमित्तिकं मुने ।
परमाध्यात्मिकं ज्ञानमुद्धवाय ददौ प्रभुः
vardhayāmāsa sarvatra nityaṃ naimittikaṃ mune |
paramādhyātmikaṃ jñānamuddhavāya dadau prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्जुनं कथयामास गीतां च रणमूर्धनि ।
कृत्वा निष्कण्टकं चैव कृपया च कृपानिधिः
arjunaṃ kathayāmāsa gītāṃ ca raṇamūrdhani |
kṛtvā niṣkaṇṭakaṃ caiva kṛpayā ca kṛpānidhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिराय पृथिवीराज्यलक्ष्मीं ददौ प्रभुः ।
दुर्गां च पूजयामास वैष्मवीं ग्रामदेवताम्
yudhiṣṭhirāya pṛthivīrājyalakṣmīṃ dadau prabhuḥ |
durgāṃ ca pūjayāmāsa vaiṣmavīṃ grāmadevatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञं च कारयामास कोटिहोमान्वितं शुफम् ।
नानाप्रकारनैवेद्यैर्द्यूपदीपैर्मनोहरैः
yajñaṃ ca kārayāmāsa koṭihomānvitaṃ śupham |
nānāprakāranaivedyairdyūpadīpairmanoharaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणान्भोजयामास पार्वतीप्रीतये तथा ।
रैवते पर्वते रम्ये चामूल्यरत्नमन्दिरे
brāhmaṇānbhojayāmāsa pārvatīprītaye tathā |
raivate parvate ramye cāmūlyaratnamandire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गणेशं पूजयामास देवानामीश्वरं परम् ।
लड्डुकानां तिलानां च सुस्वादुसुमनोहरम्
gaṇeśaṃ pūjayāmāsa devānāmīśvaraṃ param |
laḍḍukānāṃ tilānāṃ ca susvādusumanoharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिपुष्टं पञ्चलक्षं नैवेद्यं च ददौ मुदा ।
लड्डुकं स्वस्तिकानां च सप्तलक्षं सुधोपमम्
paripuṣṭaṃ pañcalakṣaṃ naivedyaṃ ca dadau mudā |
laḍḍukaṃ svastikānāṃ ca saptalakṣaṃ sudhopamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गणेश्वराय प्रददौ शर्कराशतराशिकम् ।
पक्वरम्भाफलानां च दशलक्षमपूपकम्
gaṇeśvarāya pradadau śarkarāśatarāśikam |
pakvarambhāphalānāṃ ca daśalakṣamapūpakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मिष्टान्नं पायसं रम्यं स्वादु स्वस्तिकपिष्टकम् ।
घृतं च नवनीतं च दधि दुग्धं सुधोपमम्
miṣṭānnaṃ pāyasaṃ ramyaṃ svādu svastikapiṣṭakam |
ghṛtaṃ ca navanītaṃ ca dadhi dugdhaṃ sudhopamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धूपं दीपं पारिजातपुष्पमाल्यमभीप्सितम् ।
सुगन्धि चन्दनं गन्धं वह्निशुद्धाशुके ददौ
dhūpaṃ dīpaṃ pārijātapuṣpamālyamabhīpsitam |
sugandhi candanaṃ gandhaṃ vahniśuddhāśuke dadau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञं च कारयामास कोटिहोमान्वितं शुभम् ।
ब्राह्मणान्भोजयामास तुष्टाव स गणेश्वरम्
yajñaṃ ca kārayāmāsa koṭihomānvitaṃ śubham |
brāhmaṇānbhojayāmāsa tuṣṭāva sa gaṇeśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाद्यं दशविधं चैव वादयामास तत्र वै ।
सूर्यं च पूजयामास साम्बः कुष्ठक्षयाय च
vādyaṃ daśavidhaṃ caiva vādayāmāsa tatra vai |
sūryaṃ ca pūjayāmāsa sāmbaḥ kuṣṭhakṣayāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हविष्यं कारयामास तं च साम्बंसमातरम् ।
परिबूर्ण वत्सरं चाप्युपहारैरनुत्त्मैः
वरं ददौ च साम्बाय स्तोत्रं च भास्करः स्वयम्
haviṣyaṃ kārayāmāsa taṃ ca sāmbaṃsamātaram |
paribūrṇa vatsaraṃ cāpyupahārairanuttmaiḥ
varaṃ dadau ca sāmbāya stotraṃ ca bhāskaraḥ svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रीब्रह्मo महाo श्रीकृष्णजन्मखo उत्तं नारदनाo गणेशपूजा
नाम त्रयोदशाधिकशततमोऽध्यायः
iti śrībrahmao mahāo śrīkṛṣṇajanmakhao uttaṃ nāradanāo gaṇeśapūjā
nāma trayodaśādhikaśatatamo'dhyāyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.