शौनक उवाच
अत्यपूर्वमुपाख्यानं श्रुतं परममाद्भुतम् ।
सुगोप्यं च सुगोप्यं रम्यं रम्यं नवं नवम्
śaunaka uvāca
atyapūrvamupākhyānaṃ śrutaṃ paramamādbhutam |
sugopyaṃ ca sugopyaṃ ramyaṃ ramyaṃ navaṃ navam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किमनिर्वचनीयं च कमनीयं मनोहरम् ।
सुदुर्लभा कथा प्रोक्ता पुराणेषु पुरातनी
kimanirvacanīyaṃ ca kamanīyaṃ manoharam |
sudurlabhā kathā proktā purāṇeṣu purātanī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवंभूतं च सुदिनं कदाऽस्माकं फविष्यति ।
तज्जन्म सफलं धन्यं यत्र वैष्णवसंगमः
evaṃbhūtaṃ ca sudinaṃ kadā'smākaṃ phaviṣyati |
tajjanma saphalaṃ dhanyaṃ yatra vaiṣṇavasaṃgamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्भवासोच्छेदनं च कर्ममूलनिकृन्तनम् ।
हरिदास्यप्रदं शुद्धं भक्तानां भक्तिवर्धनम्
garbhavāsocchedanaṃ ca karmamūlanikṛntanam |
haridāsyapradaṃ śuddhaṃ bhaktānāṃ bhaktivardhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असाधुसङ्गदुर्बुद्धिपापोन्मूलनकारणम् ।
गणेशजन्मोपख्यानं पुराणेषु सुदुर्लभम्
asādhusaṅgadurbuddhipāponmūlanakāraṇam |
gaṇeśajanmopakhyānaṃ purāṇeṣu sudurlabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुलसीराधिकाख्यानं किमपूर्व श्रुतं परम् ।
अन्यद्यद्यद्गोपनीयं व्यक्तमव्यक्तमीप्सितम्
tulasīrādhikākhyānaṃ kimapūrva śrutaṃ param |
anyadyadyadgopanīyaṃ vyaktamavyaktamīpsitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वं श्रुतं महाभाग परिबूर्णं मनोहरम् ।
अधुना श्रोतुमिच्छामि वह्नेरुत्पत्तिमीप्सिताम्
स्वर्णस्य च महाभाग तन्मे व्याख्यातुमर्हसि
sarvaṃ śrutaṃ mahābhāga paribūrṇaṃ manoharam |
adhunā śrotumicchāmi vahnerutpattimīpsitām
svarṇasya ca mahābhāga tanme vyākhyātumarhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच
सामग्रीकरणं सृष्टेर्जलमेव हुताशनः ।
तथैव प्रकृतिर्नित्या महानेव तथैव च
sūta uvāca
sāmagrīkaraṇaṃ sṛṣṭerjalameva hutāśanaḥ |
tathaiva prakṛtirnityā mahāneva tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा दिशो महाकाशो ययैव सृष्टिगोलकम् ।
प्रकृतेर्महतश्च स्याद्य थाऽहंकार एव च
yathā diśo mahākāśo yayaiva sṛṣṭigolakam |
prakṛtermahataśca syādya thā'haṃkāra eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथैव शब्दस्तन्मात्रं तथैव च हुताशनः ।
तथाऽपि तत्समुत्पत्तिं कथयामि निशामय
yathaiva śabdastanmātraṃ tathaiva ca hutāśanaḥ |
tathā'pi tatsamutpattiṃ kathayāmi niśāmaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदा सृष्टिकाले च ब्रह्मानन्तमहेश्वराः ।
श्वेतद्वीपं ययुः सर्वे द्रष्टुं विष्णुं जगत्पतिम्
ekadā sṛṣṭikāle ca brahmānantamaheśvarāḥ |
śvetadvīpaṃ yayuḥ sarve draṣṭuṃ viṣṇuṃ jagatpatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परस्परं च संभाषां कृत्वा सिंहासनेषु च ।
ऊचुः सर्वे सभामध्ये सुरम्ये पुरतो विभोः
parasparaṃ ca saṃbhāṣāṃ kṛtvā siṃhāsaneṣu ca |
ūcuḥ sarve sabhāmadhye suramye purato vibhoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुगात्रोद्भवास्तत्र कामिन्यः कमलाकलाः ।
तत्र नृत्यन्ति गायन्ति विष्णुगाथाश्च ।।
सुस्वरम्
viṣṇugātrodbhavāstatra kāminyaḥ kamalākalāḥ |
tatra nṛtyanti gāyanti viṣṇugāthāśca ||
susvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तासां च कठिनां श्रोणिं कठिनं स्तनमण्डलम् ।
सस्मितं मुखपद्मं च दृष्ट्वा ब्रह्मा सुकामुकः
tāsāṃ ca kaṭhināṃ śroṇiṃ kaṭhinaṃ stanamaṇḍalam |
sasmitaṃ mukhapadmaṃ ca dṛṣṭvā brahmā sukāmukaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनोनिवारणं कर्तुं न शशाक पितामहः ।
वीर्यं पपात चच्छाद लज्जया वाससा विभुः
manonivāraṇaṃ kartuṃ na śaśāka pitāmahaḥ |
vīryaṃ papāta cacchāda lajjayā vāsasā vibhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वीर्यं वस्त्रसहितं प्रतप्तं कामतापतः ।
क्षीरोदे प्रेरयामास संगीते विरते द्विज
tadvīryaṃ vastrasahitaṃ prataptaṃ kāmatāpataḥ |
kṣīrode prerayāmāsa saṃgīte virate dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जलादुत्थाय पुरुषः प्रज्वलन्ब्रह्मतेजसा ।
उवास ब्रह्मणः क्रोडे लज्जितस्य च संसदि
jalādutthāya puruṣaḥ prajvalanbrahmatejasā |
uvāsa brahmaṇaḥ kroḍe lajjitasya ca saṃsadi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतस्मिन्नन्तरे रुष्टो जलादुत्थाय सत्वरः ।
प्रणम्य वरुणो देवान्बालं नेतुं समुद्यतः
etasminnantare ruṣṭo jalādutthāya satvaraḥ |
praṇamya varuṇo devānbālaṃ netuṃ samudyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बालो दधार ब्रह्माणं बाहुम्यां च भयाद्रुदन् ।
किं चिन्नोवाच जगतां विधाता लज्जया द्विज
bālo dadhāra brahmāṇaṃ bāhumyāṃ ca bhayādrudan |
kiṃ cinnovāca jagatāṃ vidhātā lajjayā dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बालकस्य करे धृत्वा चकारऽऽकर्षणं रुषा ।
वरुणश्च सभामध्ये तं चिक्षेप प्रजापतिः
bālakasya kare dhṛtvā cakāra''karṣaṇaṃ ruṣā |
varuṇaśca sabhāmadhye taṃ cikṣepa prajāpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पपात दूरतो देवो वरुणो दुर्बलस्ततः ।
मूर्छां संप्राप मृतवत्कोपदृष्ट्या विधेरहो
papāta dūrato devo varuṇo durbalastataḥ |
mūrchāṃ saṃprāpa mṛtavatkopadṛṣṭyā vidheraho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चेतनं कारयामासामृतदृष्ट्या च शंकरः ।
संप्राप्य चेतनं तत्र तमुवाच जलेश्वरः
cetanaṃ kārayāmāsāmṛtadṛṣṭyā ca śaṃkaraḥ |
saṃprāpya cetanaṃ tatra tamuvāca jaleśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरुण उवाच
बालो जले समुद्भूतो मम पुत्रोऽयमीप्सितः ।
अहं गृहीत्वा यास्यामि ब्रह्मा मां ताडयेत्कथम्
varuṇa uvāca
bālo jale samudbhūto mama putro'yamīpsitaḥ |
ahaṃ gṛhītvā yāsyāmi brahmā māṃ tāḍayetkatham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच
वालकः शरणापन्नो मयि विष्णो महेश्वर ।
कथं दास्यामि भीतं च रुदन्तं शरणागतम्
brahmovāca
vālakaḥ śaraṇāpanno mayi viṣṇo maheśvara |
kathaṃ dāsyāmi bhītaṃ ca rudantaṃ śaraṇāgatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरणागतदीनार्तं यो न रक्षेदपण्डितः ।
पच्यते निरये तावद्यावच्चन्द्रदिवाकरौ
śaraṇāgatadīnārtaṃ yo na rakṣedapaṇḍitaḥ |
pacyate niraye tāvadyāvaccandradivākarau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उभयोर्वचनं श्रुत्वा प्रहस्य मधुसूधनः ।
उवाच तत्र सर्वज्ञः सर्वेशश्च यथोचितम्
ubhayorvacanaṃ śrutvā prahasya madhusūdhanaḥ |
uvāca tatra sarvajñaḥ sarveśaśca yathocitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभगवानुवाच
दृष्ट्वा तु कामिनीश्रोणिं वीर्यं धातुः पपात तत् ।
लज्जया प्रेरयामास क्षीरोदे निर्मले जले
śrībhagavānuvāca
dṛṣṭvā tu kāminīśroṇiṃ vīryaṃ dhātuḥ papāta tat |
lajjayā prerayāmāsa kṣīrode nirmale jale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततौ बभूव बालश्च धर्मतो विधिपुत्रकः ।
क्षेत्रज्ञश्च सुतः शास्त्रे वरुणस्यापि गौणतः
tatau babhūva bālaśca dharmato vidhiputrakaḥ |
kṣetrajñaśca sutaḥ śāstre varuṇasyāpi gauṇataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महादेव उवाच
यो विद्यायोनिसंबन्धो वेदेषु च निरूपितः ।
शिष्ये पुत्रे च समता चेति वेदविदो विदुः
mahādeva uvāca
yo vidyāyonisaṃbandho vedeṣu ca nirūpitaḥ |
śiṣye putre ca samatā ceti vedavido viduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्त्रं ददातु वरुणो विद्यांच बारकाय च ।
पुत्रो विधातुर्वङ्निश्च शिष्यश्य वरुणस्य च
mantraṃ dadātu varuṇo vidyāṃca bārakāya ca |
putro vidhāturvaṅniśca śiṣyaśya varuṇasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुर्ददातु बालाय दाहिकां सक्तिमुज्ज्वलाम् ।
सर्वदग्धो हुताशश्च निर्वाणो वरुणेन च
viṣṇurdadātu bālāya dāhikāṃ saktimujjvalām |
sarvadagdho hutāśaśca nirvāṇo varuṇena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुश्च दाहिकां शक्तिं ददौ तस्मै शिवाज्ञया ।
मन्त्रं विद्यां च वरुणो रत्नमालां मनोहराम्
viṣṇuśca dāhikāṃ śaktiṃ dadau tasmai śivājñayā |
mantraṃ vidyāṃ ca varuṇo ratnamālāṃ manoharām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रोडे कृत्वा च तं बालं चुचुम्ब मायया सुरः ।
ब्रह्मणे च ददौ साक्षाद्विष्णुशंकरयोरपि
kroḍe kṛtvā ca taṃ bālaṃ cucumba māyayā suraḥ |
brahmaṇe ca dadau sākṣādviṣṇuśaṃkarayorapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणम्य विष्णुं ब्रह्मा च ययौ शंभुः स्वमन्दिरम् ।
अग्न्युत्पत्तिश्च कथिता स्वर्णोत्पत्तिं निशामय
praṇamya viṣṇuṃ brahmā ca yayau śaṃbhuḥ svamandiram |
agnyutpattiśca kathitā svarṇotpattiṃ niśāmaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विलोक्य रम्भां सुश्रोणिं सकामो वह्निरेव च ।
पपात वीर्यं चच्छाद लज्जया वाससा तथा
vilokya rambhāṃ suśroṇiṃ sakāmo vahnireva ca |
papāta vīryaṃ cacchāda lajjayā vāsasā tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विलोक्य रम्भां सुश्रोणिं सकामो वह्निरेव च ।
पपात वीर्य चच्छाद लज्जया वाससा तथा
vilokya rambhāṃ suśroṇiṃ sakāmo vahnireva ca |
papāta vīrya cacchāda lajjayā vāsasā tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तस्थौ स्वर्णपुञ्जश्च वस्त्रं क्षिप्त्वा ज्वलत्प्रभः ।
क्षणेन वर्धयामास स सुमेरुर्बभूव ह
uttasthau svarṇapuñjaśca vastraṃ kṣiptvā jvalatprabhaḥ |
kṣaṇena vardhayāmāsa sa sumerurbabhūva ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिरण्यरेतसं वह्निं प्रवदन्ति मनीषिणः ।
इति ते कथितं सर्वं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि
hiraṇyaretasaṃ vahniṃ pravadanti manīṣiṇaḥ |
iti te kathitaṃ sarvaṃ kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रीब्रह्मo महाo श्रीकृष्णजन्मखo उत्तo नारादनाo
वह्निसुवर्णोत्पत्तिर्नामैकत्रिंशदधिकशततमोऽध्यायः
iti śrībrahmao mahāo śrīkṛṣṇajanmakhao uttao nārādanāo
vahnisuvarṇotpattirnāmaikatriṃśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.