Library·Brahmavaivarta Purāṇa·4·4.41
श्रीकृष्ण उवाच ।। तदा देवाः समालोच्य जग्मुस्ते ब्रह्मणोऽन्तिकम् ।। सर्वे निवेदनं चक्रुर्ब्रह्माणं जगतां पतिम्
śrīkṛṣṇa uvāca || tadā devāḥ samālocya jagmuste brahmaṇo'ntikam || sarve nivedanaṃ cakrurbrahmāṇaṃ jagatāṃ patim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवा ऊचुः तव सृष्टौ जगत्स्रष्टा रत्नाधारो हिमालयः ।। स चेत्प्राप्स्यति मोक्षं च रत्नगर्भा कुतो मही
devā ūcuḥ tava sṛṣṭau jagatsraṣṭā ratnādhāro himālayaḥ || sa cetprāpsyati mokṣaṃ ca ratnagarbhā kuto mahī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुतां शूलभृते दत्त्वा भक्त्या शैलेश्वरः स्वयम् ।। नारायणस्य सारूप्यं संप्राप्स्यति न संशयः
sutāṃ śūlabhṛte dattvā bhaktyā śaileśvaraḥ svayam || nārāyaṇasya sārūpyaṃ saṃprāpsyati na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं तस्य निन्दनं कृत्वा विमतिं प्रतिपादय ।। त्वया विना क्षमो नान्यो गच्छ शैलगृहे प्रभो
tvaṃ tasya nindanaṃ kṛtvā vimatiṃ pratipādaya || tvayā vinā kṣamo nānyo gaccha śailagṛhe prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवानां वचनं श्रुत्वा तानुवाच विधिः स्वयम् ।। वचनं नीतिसारं च कर्णपीयूषमुत्तमम्
devānāṃ vacanaṃ śrutvā tānuvāca vidhiḥ svayam || vacanaṃ nītisāraṃ ca karṇapīyūṣamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
।। ब्रह्मोवाच ।। नाहं कर्तुं क्षमो वत्साः शिवनिन्दां सुदुष्कराम् ।। संपद्विनाशरूपां च विपदो बीजरूपिणीम्
|| brahmovāca || nāhaṃ kartuṃ kṣamo vatsāḥ śivanindāṃ suduṣkarām || saṃpadvināśarūpāṃ ca vipado bījarūpiṇīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूतेशं प्रस्थापयत स्वात्मनिन्दां करोति सः ।। परनिन्दा विनाशाय स्वनिन्दा यशसे परम्
bhūteśaṃ prasthāpayata svātmanindāṃ karoti saḥ || paranindā vināśāya svanindā yaśase param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मणो वचनं श्रुत्वा तं प्रणम्य सुराः प्रिये।। शीघ्रं ययुस्ते कैलासं गत्वा च तुष्टुवुः शिवम्
brahmaṇo vacanaṃ śrutvā taṃ praṇamya surāḥ priye|| śīghraṃ yayuste kailāsaṃ gatvā ca tuṣṭuvuḥ śivam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे निवेदनं चक्रुः शंकरं करुणालयम् ।। स ययौ शैलमूलं च तानाश्वास्य प्रहस्य च
sarve nivedanaṃ cakruḥ śaṃkaraṃ karuṇālayam || sa yayau śailamūlaṃ ca tānāśvāsya prahasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवा मुमुदिरे सर्वे शीघ्रं गत्वा स्वमन्दिरम् ।। इष्टसिद्धिर्मुदे शश्वदसिद्धिर्दुःखवर्धिनी
devā mumudire sarve śīghraṃ gatvā svamandiram || iṣṭasiddhirmude śaśvadasiddhirduḥkhavardhinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ शैलः सभामध्ये समुवास मुदाऽन्वितः ।। बन्धुवर्गैः परिवृतः पार्वतीसहितः स्वयम्
atha śailaḥ sabhāmadhye samuvāsa mudā'nvitaḥ || bandhuvargaiḥ parivṛtaḥ pārvatīsahitaḥ svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतस्मिन्नन्तरे तत्र विप्ररूपी शिवः स्वयम् ।। समाजगाम सहसा प्रसन्नवदनेक्षणः
etasminnantare tatra viprarūpī śivaḥ svayam || samājagāma sahasā prasannavadanekṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दण्डी छत्री दीर्घवासा बिभ्रत्तिलकमुत्तमम् ।। करे स्फटिकमालां च शालग्रामं गले दधत्
daṇḍī chatrī dīrghavāsā bibhrattilakamuttamam || kare sphaṭikamālāṃ ca śālagrāmaṃ gale dadhat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं च दृष्ट्वा समुत्तस्थौ सगणश्च हिमालयः ।। ननाम दण्डवद्भूमौ भक्त्याऽतिथिमपूर्वकम्
taṃ ca dṛṣṭvā samuttasthau sagaṇaśca himālayaḥ || nanāma daṇḍavadbhūmau bhaktyā'tithimapūrvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ननाम पार्वती भक्त्या प्राणेशं विप्ररूपिणम् ।। आशिषं युयुजे विप्रः सर्वेषां प्रीतिपूर्वकम्
nanāma pārvatī bhaktyā prāṇeśaṃ viprarūpiṇam || āśiṣaṃ yuyuje vipraḥ sarveṣāṃ prītipūrvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शैलदत्तासने शीघ्रमुवास ब्राह्मणः स्वयम् ।। मधुपर्कादिकं सर्वं जग्राह प्रीतिपूर्वकम्
śailadattāsane śīghramuvāsa brāhmaṇaḥ svayam || madhuparkādikaṃ sarvaṃ jagrāha prītipūrvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पप्रच्छ कुशलं शैलो ब्राह्मणं को भवानिति ।। उवाच सर्वं विप्रेन्द्रो गिरीन्द्रं सादरेण च
papraccha kuśalaṃ śailo brāhmaṇaṃ ko bhavāniti || uvāca sarvaṃ viprendro girīndraṃ sādareṇa ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
।। ब्राह्मण उवाच ।। घाटिकां वृत्तिमाश्रित्य भ्रमामि धरणीतले ।। मनोयायी सर्वगामी सर्वज्ञोऽहं गुरोर्वरात्
|| brāhmaṇa uvāca || ghāṭikāṃ vṛttimāśritya bhramāmi dharaṇītale || manoyāyī sarvagāmī sarvajño'haṃ gurorvarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया ज्ञातं शंकराय सुतां दातुं त्वमिच्छसि ।। इमां पद्मासमां दिव्यामज्ञातकुलशीलिने
mayā jñātaṃ śaṃkarāya sutāṃ dātuṃ tvamicchasi || imāṃ padmāsamāṃ divyāmajñātakulaśīline
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निराश्रयायासङ्गयारूपाय निर्गुणाय च।। श्मशानगामिने सर्वभूतनाथाय योगिने
nirāśrayāyāsaṅgayārūpāya nirguṇāya ca|| śmaśānagāmine sarvabhūtanāthāya yogine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिग्वाससेऽहिगात्राय विभूतिभूषणाय च ।। व्यालग्राहिस्वरूपाय कालव्यापादनाय च
digvāsase'higātrāya vibhūtibhūṣaṇāya ca || vyālagrāhisvarūpāya kālavyāpādanāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अज्ञातमृत्यवेऽज्ञायानाथायाबन्धवे भवे।। तप्तस्वर्णजटाभारधारिणे निर्धनाय च
ajñātamṛtyave'jñāyānāthāyābandhave bhave|| taptasvarṇajaṭābhāradhāriṇe nirdhanāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अज्ञातवयसेऽतीव वृद्धाय चाविकारिणे।। सर्वाश्रयाय भ्रमिणे नागहाराय भिक्षवे
ajñātavayase'tīva vṛddhāya cāvikāriṇe|| sarvāśrayāya bhramiṇe nāgahārāya bhikṣave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निबोध ज्ञानिनां श्रेष्ठं नारायणं कुलोद्भवम् ।। स ते पात्रानुरूपश्च पार्वतीदातृकर्मणि
nibodha jñānināṃ śreṣṭhaṃ nārāyaṇaṃ kulodbhavam || sa te pātrānurūpaśca pārvatīdātṛkarmaṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाजनः स्मेरमुखः श्रुतिमात्राद्भविष्यति ।। लक्षशैलाधिपस्त्वं च न तस्यैकोऽस्ति बान्धवः
mahājanaḥ smeramukhaḥ śrutimātrādbhaviṣyati || lakṣaśailādhipastvaṃ ca na tasyaiko'sti bāndhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बान्धवान्मेनकां प्रश्नं कुरु शीघ्रं प्रयत्नतः।। सर्वान्पृच्छ च यत्नेन हे बन्धो पार्वतीं विना
bāndhavānmenakāṃ praśnaṃ kuru śīghraṃ prayatnataḥ|| sarvānpṛccha ca yatnena he bandho pārvatīṃ vinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोगिणे नौषधं शश्वत्कुपथ्यं रोचते सदा ।। इत्युक्त्वा ब्राह्मणः शीघ्रं स्नात्वा भुक्त्वा मुदाऽन्वितः
rogiṇe nauṣadhaṃ śaśvatkupathyaṃ rocate sadā || ityuktvā brāhmaṇaḥ śīghraṃ snātvā bhuktvā mudā'nvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगाम स्वालयं शान्तो वृन्दावनविनोदिनि ।। ब्राह्मणस्य वचः श्रुत्वा मेनोवाच हिमालयम् ।। शोकेन साश्रुनयना हृदयेन विदूयता
jagāma svālayaṃ śānto vṛndāvanavinodini || brāhmaṇasya vacaḥ śrutvā menovāca himālayam || śokena sāśrunayanā hṛdayena vidūyatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेनकोवाच ।। शृणु शैलेन्द्र मद्वाक्यं परिणामसुखावहम्
menakovāca || śṛṇu śailendra madvākyaṃ pariṇāmasukhāvaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृच्छ शैलवरानस्मै न दास्यामि सुतामहम् ।। त्यक्ष्यामि सर्वान्विषयान्भक्ष्यामि विषमेव च
pṛccha śailavarānasmai na dāsyāmi sutāmaham || tyakṣyāmi sarvānviṣayānbhakṣyāmi viṣameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गले बद्ध्वाऽम्बिकां पश्य यास्यामि घोरकाननम् ।। गृहीत्वा पार्वतीं मेना गत्वा कोपालयं रुषा
gale baddhvā'mbikāṃ paśya yāsyāmi ghorakānanam || gṛhītvā pārvatīṃ menā gatvā kopālayaṃ ruṣā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्यक्त्वाऽऽहारं रुदन्ती च चकार शयनं भुवि।। एतस्मिन्नन्तरे तत्र वसिष्ठो भ्रातृभिः सह
tyaktvā''hāraṃ rudantī ca cakāra śayanaṃ bhuvi|| etasminnantare tatra vasiṣṭho bhrātṛbhiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आजगाम पुनस्तैश्च युक्ता पश्चादरुन्धती ।। प्रणम्य शैलस्तान्सर्वान्स्वर्णसिंहासनं ददौ
ājagāma punastaiśca yuktā paścādarundhatī || praṇamya śailastānsarvānsvarṇasiṃhāsanaṃ dadau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्त्वा षोडशोपचारान्पूजयामास भक्तितः ।। ऋषयश्च सभामध्ये सुखमूषुः सुखासने
dattvā ṣoḍaśopacārānpūjayāmāsa bhaktitaḥ || ṛṣayaśca sabhāmadhye sukhamūṣuḥ sukhāsane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगामारुन्धती तूर्णं यत्र मेना च पार्वती।। गत्वा ददर्श मेनां च शयानां शोकमूर्च्छिताम्
jagāmārundhatī tūrṇaṃ yatra menā ca pārvatī|| gatvā dadarśa menāṃ ca śayānāṃ śokamūrcchitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवाच मधुरं साध्वी सावधानां हितं वचः ।। अरुन्धत्युवाच ।। उत्तिष्ठ मेनके साध्वि त्वद्गृहेऽहमरुन्धती
uvāca madhuraṃ sādhvī sāvadhānāṃ hitaṃ vacaḥ || arundhatyuvāca || uttiṣṭha menake sādhvi tvadgṛhe'hamarundhatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितॄणां मानसी कन्या मां जानीहि विधेर्वधूम् ।। अरुन्धत्याः स्वरं श्रुत्वा शीघ्रमुत्थाय मेनका ।। उवाच शिरसा नत्वा तां पद्मामिव तेजसा
pitṝṇāṃ mānasī kanyā māṃ jānīhi vidhervadhūm || arundhatyāḥ svaraṃ śrutvā śīghramutthāya menakā || uvāca śirasā natvā tāṃ padmāmiva tejasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेनकोवाच ।। अहोऽद्य किमिदं पुण्यमस्माकं पुण्यजन्मनाम्
menakovāca || aho'dya kimidaṃ puṇyamasmākaṃ puṇyajanmanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वधूर्जगद्विधेः पत्नी वसिष्ठस्य ममालये ।। संभ्रमेणेदमेवोक्ते गृहं तेऽहं च किंकरी ।।
vadhūrjagadvidheḥ patnī vasiṣṭhasya mamālaye || saṃbhrameṇedamevokte gṛhaṃ te'haṃ ca kiṃkarī ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईश्वरी जगतां स्रष्टुरागता बहुपुण्यतः ।। पाद्यं दत्त्वा स्वर्णपीठे वासयामास तां सतीम्
īśvarī jagatāṃ sraṣṭurāgatā bahupuṇyataḥ || pādyaṃ dattvā svarṇapīṭhe vāsayāmāsa tāṃ satīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोजयामास मिष्टान्नं बुभुजे कन्यया सह ।। शिवस्य हेतोर्नीतिं च बोधयामास मेनकाम्
bhojayāmāsa miṣṭānnaṃ bubhuje kanyayā saha || śivasya hetornītiṃ ca bodhayāmāsa menakām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरुन्धती प्रसङ्गेन संबन्धयोजनानि च ।। अथ शैलमृषीन्द्राश्च नीतिसारं परं वचः ।। बोधयामासुः संबन्धयोजनानि प्रसङ्गतः
arundhatī prasaṅgena saṃbandhayojanāni ca || atha śailamṛṣīndrāśca nītisāraṃ paraṃ vacaḥ || bodhayāmāsuḥ saṃbandhayojanāni prasaṅgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषय ऊचुः ।। शैलेन्द्र श्रूयतां वाक्यमस्माकं शुभकारकम्
ṛṣaya ūcuḥ || śailendra śrūyatāṃ vākyamasmākaṃ śubhakārakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवाय पार्वतीं देहि संहर्तुः श्वशुरो भव ।। अयाचितारं देवेशं बोधयाशु प्रयत्नतः
śivāya pārvatīṃ dehi saṃhartuḥ śvaśuro bhava || ayācitāraṃ deveśaṃ bodhayāśu prayatnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तव शङ्काविनाशाय ब्रह्मसंबन्धकर्मणि ।। नेच्छको दारसंयोगे शंकरो योगिनां वरः
tava śaṅkāvināśāya brahmasaṃbandhakarmaṇi || necchako dārasaṃyoge śaṃkaro yogināṃ varaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विधेः प्रार्थनया देव तव कन्यां ग्रहीष्यति।। दुहितुस्ते तपस्यान्ते प्रतिज्ञानं चकार सः
vidheḥ prārthanayā deva tava kanyāṃ grahīṣyati|| duhituste tapasyānte pratijñānaṃ cakāra saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हेतुद्वयेन योगीन्द्रो विवाहं च करिष्यति ।। ऋषीणां वचनं श्रुत्वा प्रहस्य च हिमालयः ।। उवाच किंचिद्भीतश्च परं विनयपूर्वकम्
hetudvayena yogīndro vivāhaṃ ca kariṣyati || ṛṣīṇāṃ vacanaṃ śrutvā prahasya ca himālayaḥ || uvāca kiṃcidbhītaśca paraṃ vinayapūrvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिमालय उवाच ।। शिवस्य राजसामग्रीं न हि पश्यामि कांचन ।। किंचिदाश्रममैश्वर्यं किं वा स्वजनबान्धवम्
himālaya uvāca || śivasya rājasāmagrīṃ na hi paśyāmi kāṃcana || kiṃcidāśramamaiśvaryaṃ kiṃ vā svajanabāndhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न कन्यामतिनिर्लिप्तयोगिने दातुमर्हति ।। यूयं विधातुः पुत्राश्च सत्यं वदत निश्चितम्
na kanyāmatinirliptayogine dātumarhati || yūyaṃ vidhātuḥ putrāśca satyaṃ vadata niścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानुरूपाय पुत्राय पिता कन्या ददाति चेत् ।। कालाल्लोभाद्भयान्मोहाच्छताब्दं नरकं व्रजेत्
nānurūpāya putrāya pitā kanyā dadāti cet || kālāllobhādbhayānmohācchatābdaṃ narakaṃ vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न हि दास्याम्यहं कन्यामिच्छया शूलपाणिने ।। यद्विधानं भवेद्योग्यमृषयस्तद्विधीयताम्
na hi dāsyāmyahaṃ kanyāmicchayā śūlapāṇine || yadvidhānaṃ bhavedyogyamṛṣayastadvidhīyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिमालयवचः श्रुत्वा वसिष्ठो विधिनन्दनः ।। वेदवेदाङ्गविज्ञाता वेदोक्तं वक्तुमुद्यतः
himālayavacaḥ śrutvā vasiṣṭho vidhinandanaḥ || vedavedāṅgavijñātā vedoktaṃ vaktumudyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसिष्ठ उवाच ।। वचनं विविधं शैल लौकिके वैदिके तथा ।। सर्वं जानाति शास्त्रज्ञो निर्मलज्ञानचक्षुषा
vasiṣṭha uvāca || vacanaṃ vividhaṃ śaila laukike vaidike tathā || sarvaṃ jānāti śāstrajño nirmalajñānacakṣuṣā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असत्यमहितं पश्चात्साम्प्रतं श्रुतिसुन्दरम् ।। सुबुद्धं शत्रुर्वदति न हितं च कदाचन
asatyamahitaṃ paścātsāmprataṃ śrutisundaram || subuddhaṃ śatrurvadati na hitaṃ ca kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपातप्रीतिजनकं परिणामसुखावहम् ।। दयालुर्धर्मशीलश्च बोधयत्येव बान्धवम् ।।
āpātaprītijanakaṃ pariṇāmasukhāvaham || dayālurdharmaśīlaśca bodhayatyeva bāndhavam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुतिमात्रात्सुधातुल्यं सर्वकाले सुखावहम् ।। सत्यसारं हितकरं वचसां श्रेष्ठमीप्सितम्
śrutimātrātsudhātulyaṃ sarvakāle sukhāvaham || satyasāraṃ hitakaraṃ vacasāṃ śreṣṭhamīpsitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं च त्रिविधं शैल नीतिशास्त्रनिरूपितम् ।। कथ्यतां त्रिषु मध्ये किं वदामि वाक्यमीप्सितम्
evaṃ ca trividhaṃ śaila nītiśāstranirūpitam || kathyatāṃ triṣu madhye kiṃ vadāmi vākyamīpsitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाह्यसंपद्विहीनश्च शंकरस्त्रिदशेश्वरः ।। तत्त्वज्ञानसमुद्रेषु सन्निमग्नैकमानसः
bāhyasaṃpadvihīnaśca śaṃkarastridaśeśvaraḥ || tattvajñānasamudreṣu sannimagnaikamānasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपातभ्रमसंपत्तिर्विद्युच्छ्रीरिव नाशिनी ।। सदानन्दस्येश्वरस्य स्वात्मारामस्य का स्पृहा
āpātabhramasaṃpattirvidyucchrīriva nāśinī || sadānandasyeśvarasya svātmārāmasya kā spṛhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृही ददाति स्वसुतां राज्यसंपत्तिशालिने ।। कन्यां विद्वेषिणे दत्त्वा कन्याघाती भवेत्पिता
gṛhī dadāti svasutāṃ rājyasaṃpattiśāline || kanyāṃ vidveṣiṇe dattvā kanyāghātī bhavetpitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को वदेच्छंकरो दुःखी कुबेरो यस्य किंकरः।। भ्रूभङ्गलीलया सृष्टिं स्रष्टुं नष्टुं क्षमो हि यः
ko vadecchaṃkaro duḥkhī kubero yasya kiṃkaraḥ|| bhrūbhaṅgalīlayā sṛṣṭiṃ sraṣṭuṃ naṣṭuṃ kṣamo hi yaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्गुणः परमात्मा च य ईशः प्रकृतेः परः ।। सर्वेशः स च निर्लिप्तो लिप्तश्च सर्वजन्तुषु
nirguṇaḥ paramātmā ca ya īśaḥ prakṛteḥ paraḥ || sarveśaḥ sa ca nirlipto liptaśca sarvajantuṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एकः सृष्टिसंहारे स सर्वः सृष्टिकर्मणि ।। निराकारश्च साकारो विभुः स्वेच्छामयः स्वयम्
sa ekaḥ sṛṣṭisaṃhāre sa sarvaḥ sṛṣṭikarmaṇi || nirākāraśca sākāro vibhuḥ svecchāmayaḥ svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य ईशस्त्रिविधां मूर्तिं विधत्ते सृष्टिकर्मणि ।। सृष्टिस्थित्यन्तजननीं ब्रह्मविष्णुशिवाभिधाम्
ya īśastrividhāṃ mūrtiṃ vidhatte sṛṣṭikarmaṇi || sṛṣṭisthityantajananīṃ brahmaviṣṇuśivābhidhām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मा च ब्रह्मलोकस्थो विष्णुः क्षीरोदवासकृत् ।। शिवः कैलासवासी च सर्वाः कृष्णविभूतयः
brahmā ca brahmalokastho viṣṇuḥ kṣīrodavāsakṛt || śivaḥ kailāsavāsī ca sarvāḥ kṛṣṇavibhūtayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीकृष्णश्च द्विधाभूतो द्विभुजश्च चतुर्भुजः ।। चतुर्भुजश्च वैकुण्ठे गोलोके द्विभुजः स्वयम्
śrīkṛṣṇaśca dvidhābhūto dvibhujaśca caturbhujaḥ || caturbhujaśca vaikuṇṭhe goloke dvibhujaḥ svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य देवस्य तेंऽशाश्च ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः ।। केचिद्देवाः कलास्तस्य कलांशाश्चैव केचन
tasya devasya teṃ'śāśca brahmaviṣṇumaheśvarāḥ || keciddevāḥ kalāstasya kalāṃśāścaiva kecana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णः सृष्ट्युन्मुखश्चापि प्रकृतिं तत्र निर्ममे ।। निर्माय तां च तद्योनौ वीर्याधानं चकार ह
kṛṣṇaḥ sṛṣṭyunmukhaścāpi prakṛtiṃ tatra nirmame || nirmāya tāṃ ca tadyonau vīryādhānaṃ cakāra ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो डिम्भः समुद्भूतस्तन्मध्ये च महाविराट् ।। महाविष्णुः स विज्ञेयो श्रीकृष्णषोडशांशकः
tato ḍimbhaḥ samudbhūtastanmadhye ca mahāvirāṭ || mahāviṣṇuḥ sa vijñeyo śrīkṛṣṇaṣoḍaśāṃśakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाभिपद्मोद्भवो ब्रह्मा तस्यैव जलशायिनः ।। भालोद्भवस्तस्य स्रष्टुः शंकरश्चन्द्रशेखरः
nābhipadmodbhavo brahmā tasyaiva jalaśāyinaḥ || bhālodbhavastasya sraṣṭuḥ śaṃkaraścandraśekharaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाविष्णुर्वामपार्श्वात्संभूतो विष्णुरेव च ।। सर्वे प्राकृतिकाः शैल ब्रह्मविष्णुशिवादयः
mahāviṣṇurvāmapārśvātsaṃbhūto viṣṇureva ca || sarve prākṛtikāḥ śaila brahmaviṣṇuśivādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धत्ते चतुर्विधां मूर्तिं प्रकृतिः कृष्णसंभवा ।। अंशेन लीलया सृष्ट्यै कलया बहुधा तया
dhatte caturvidhāṃ mūrtiṃ prakṛtiḥ kṛṣṇasaṃbhavā || aṃśena līlayā sṛṣṭyai kalayā bahudhā tayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णवामांगसंभूता राधा रासेश्वरी स्वयम् ।। मुखोद्भवा स्वयं वाणी रागाधिष्ठातृदेवता
kṛṣṇavāmāṃgasaṃbhūtā rādhā rāseśvarī svayam || mukhodbhavā svayaṃ vāṇī rāgādhiṣṭhātṛdevatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वक्षःस्थलोद्भवा लक्ष्मीः सर्वसंपत्स्वरूपिणी ।। शिवा तेजःसु देवानामाविर्भावं चकार सा
vakṣaḥsthalodbhavā lakṣmīḥ sarvasaṃpatsvarūpiṇī || śivā tejaḥsu devānāmāvirbhāvaṃ cakāra sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाम्ना सती शिवं प्राप दक्षस्तस्मै ददौ च ताम् ।। योगेन देहं तत्याज श्रुत्वा सा भर्तृनिंदनम्
nāmnā satī śivaṃ prāpa dakṣastasmai dadau ca tām || yogena dehaṃ tatyāja śrutvā sā bhartṛniṃdanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितॄणां मानसी कन्या मेनका तव गेहिनी ।। ललाभ तस्या जठरे जन्म सा जगदंबिका
pitṝṇāṃ mānasī kanyā menakā tava gehinī || lalābha tasyā jaṭhare janma sā jagadaṃbikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निहत्य दानवान्सर्वान्देवेभ्यश्च श्रियं ददौ ।। प्राप्य कल्पांतरे जन्म जठरे दक्षयोषितः
nihatya dānavānsarvāndevebhyaśca śriyaṃ dadau || prāpya kalpāṃtare janma jaṭhare dakṣayoṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देहि त्वं स्वेच्छया कन्यां देहि भद्र शिवाय च ।। अथवा सा स्वयं कांतस्थानं यास्यति द्रक्ष्यति
dehi tvaṃ svecchayā kanyāṃ dehi bhadra śivāya ca || athavā sā svayaṃ kāṃtasthānaṃ yāsyati drakṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राक्तनाद्यस्य या कांता सा तं प्राप्नोति वल्लभम् ।। प्रजापतेर्निबंधं च न कोऽपि खंडितुं क्षमः
prāktanādyasya yā kāṃtā sā taṃ prāpnoti vallabham || prajāpaternibaṃdhaṃ ca na ko'pi khaṃḍituṃ kṣamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विवाहे नोत्सुकः शंभुः स्वात्मारामश्च तत्त्ववित् ।। तुष्टुवुस्तं सुराः सर्वे तारकाख्येन पीडिताः
vivāhe notsukaḥ śaṃbhuḥ svātmārāmaśca tattvavit || tuṣṭuvustaṃ surāḥ sarve tārakākhyena pīḍitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवानां पीडनं दृष्ट्वा ब्रह्मणा प्रार्थितो विभुः ।। कृपया स्वीचकाराशु कृपालुर्देवसंसदि
devānāṃ pīḍanaṃ dṛṣṭvā brahmaṇā prārthito vibhuḥ || kṛpayā svīcakārāśu kṛpālurdevasaṃsadi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा प्रतिज्ञां योगींद्रो दृष्ट्वा क्लेशमसंख्यकम् ।। दुहितुस्ते तपःस्थानमाजगाम द्विजात्मकः
kṛtvā pratijñāṃ yogīṃdro dṛṣṭvā kleśamasaṃkhyakam || duhituste tapaḥsthānamājagāma dvijātmakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तामाश्वास्य वरं दत्त्वा जगाम निजमंदिरम् ।। तच्छ्रुत्वैवाययुः सर्वे सुराः शक्रादयो मुदा
tāmāśvāsya varaṃ dattvā jagāma nijamaṃdiram || tacchrutvaivāyayuḥ sarve surāḥ śakrādayo mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायणश्च भगवान्ब्रह्मा धर्मश्च सांप्रतम् ।। ऋषयो मुनयः सर्वे गंधर्वा यक्षराक्षसाः
nārāyaṇaśca bhagavānbrahmā dharmaśca sāṃpratam || ṛṣayo munayaḥ sarve gaṃdharvā yakṣarākṣasāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र सर्वे मुदा युक्तैः समालोचनकर्तृभिः ।। प्रस्थापिता वयं शीघ्रमनृणा सा अरुंधती
tatra sarve mudā yuktaiḥ samālocanakartṛbhiḥ || prasthāpitā vayaṃ śīghramanṛṇā sā aruṃdhatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तव प्रबोधने प्रीतिर्वर्द्धते महती सदा ।। संप्राप्तं शुभकार्यं च सर्वकालसुखावहम्
tava prabodhane prītirvarddhate mahatī sadā || saṃprāptaṃ śubhakāryaṃ ca sarvakālasukhāvaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवां शिवाय शैलेंद्र स्वेच्छया चेन्न दास्यसि ।। । भविता वा विवाहश्च भवितव्यबलेन च
śivāṃ śivāya śaileṃdra svecchayā cenna dāsyasi || | bhavitā vā vivāhaśca bhavitavyabalena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगमिष्यति देवो यो नारायणसहायवान् ।। रत्नसाररथे कृत्वा देवानां प्रवरं वरम्
āgamiṣyati devo yo nārāyaṇasahāyavān || ratnasārarathe kṛtvā devānāṃ pravaraṃ varam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगींद्राणां वरेण्यं तं ज्ञानिनां च गुरोर्गुरुम् ।। आदिमध्यांतरहितमविकारमजं परम्
yogīṃdrāṇāṃ vareṇyaṃ taṃ jñānināṃ ca gurorgurum || ādimadhyāṃtarahitamavikāramajaṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरं ददौ शिवायै स शिवश्च तपसः स्थले ।। न हीश्वरप्रतिज्ञातं दुर्लभं विफलं भवेत्
varaṃ dadau śivāyai sa śivaśca tapasaḥ sthale || na hīśvarapratijñātaṃ durlabhaṃ viphalaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मादिस्तंबपर्यतं सर्वं नश्वरमस्थिरम् ।। अहो प्रतिज्ञा दुर्लङ्घ्या साधूनामविनाशिनी
brahmādistaṃbaparyataṃ sarvaṃ naśvaramasthiram || aho pratijñā durlaṅghyā sādhūnāmavināśinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एको महेंद्रः शैलानां पक्षांश्चिच्छेद लीलया ।। पवनो लीलया मेरोः शृंगभंगं चकार ह ।।
eko maheṃdraḥ śailānāṃ pakṣāṃściccheda līlayā || pavano līlayā meroḥ śṛṃgabhaṃgaṃ cakāra ha ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
के वा शैलेषु योद्धारः सुरैः सह हिमालय ।। पतिष्यंति समुद्रेषु पवनैः प्रेरिताः क्षणात्
ke vā śaileṣu yoddhāraḥ suraiḥ saha himālaya || patiṣyaṃti samudreṣu pavanaiḥ preritāḥ kṣaṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकार्थे यदि शैलेन्द्र सर्वसंपद्विनश्यति ।। सर्वान्रक्षति तद्दत्त्वा विना च शरणागतम्
ekārthe yadi śailendra sarvasaṃpadvinaśyati || sarvānrakṣati taddattvā vinā ca śaraṇāgatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरणागतरक्षार्थं प्राणांश्च दातुमर्हति ।। पुत्रदारधनं सर्वानिति नीतिविदो विदुः
śaraṇāgatarakṣārthaṃ prāṇāṃśca dātumarhati || putradāradhanaṃ sarvāniti nītivido viduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्त्वा विप्राय स्वसुतामनरण्यो नृपेश्वर ।। ब्रह्मशापाद्विमुक्तश्च ररक्ष सर्वसंपदम्
dattvā viprāya svasutāmanaraṇyo nṛpeśvara || brahmaśāpādvimuktaśca rarakṣa sarvasaṃpadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमाशु बोधयामासुर्नीतिशास्त्रविदो जनाः ।। ब्रह्मशापनिमग्नं च ब्रह्मण्यमतिकातरम्
tamāśu bodhayāmāsurnītiśāstravido janāḥ || brahmaśāpanimagnaṃ ca brahmaṇyamatikātaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वमेव शैलराजेंद्र सुतां दत्त्वा शिवाय च ।। रक्ष सर्वान्बंधुवर्गान्वशे कुरु सुरानपि
tvameva śailarājeṃdra sutāṃ dattvā śivāya ca || rakṣa sarvānbaṃdhuvargānvaśe kuru surānapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसिष्ठस्य वचः श्रुत्वा प्रहस्य पर्वतेश्वरः ।। पप्रच्छ नृपवृत्तांतं हृदयेन विदूयता
vasiṣṭhasya vacaḥ śrutvā prahasya parvateśvaraḥ || papraccha nṛpavṛttāṃtaṃ hṛdayena vidūyatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिमालय उवाच ।। कस्य वंशोद्भवो ब्रह्मन्ननरण्यो नृपेश्वरः ।। सुतां दत्त्वा स च कथमरक्षत्सर्वसंपदम्
himālaya uvāca || kasya vaṃśodbhavo brahmannanaraṇyo nṛpeśvaraḥ || sutāṃ dattvā sa ca kathamarakṣatsarvasaṃpadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसिष्ठ उवाच ।। मनुवंशोद्भवो राजा सोऽनरण्यो नृपेश्वरः ।। चिंरजीवी धर्मशीलो वैष्णवो विजितेंद्रियः
vasiṣṭha uvāca || manuvaṃśodbhavo rājā so'naraṇyo nṛpeśvaraḥ || ciṃrajīvī dharmaśīlo vaiṣṇavo vijiteṃdriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वायंभुवो मनुः पूर्वं ब्रह्मपुत्रोऽतिधार्मिकः ।। राज्यं चकार धर्मेण युगानामेकसप्ततिम्
svāyaṃbhuvo manuḥ pūrvaṃ brahmaputro'tidhārmikaḥ || rājyaṃ cakāra dharmeṇa yugānāmekasaptatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो जगाम वैकुण्ठं सहितः शतरूपया ।। संप्राप्य दास्यं सान्निध्यं हरेर्दासो बभूव ह
tato jagāma vaikuṇṭhaṃ sahitaḥ śatarūpayā || saṃprāpya dāsyaṃ sānnidhyaṃ harerdāso babhūva ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादशो मनुश्रेष्ठो धर्मसावर्णिरुच्यते ।। ततश्च रुद्रसावर्णिर्विष्णुभक्तो जितेन्द्रियः
ekādaśo manuśreṣṭho dharmasāvarṇirucyate || tataśca rudrasāvarṇirviṣṇubhakto jitendriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपुत्रको नृपश्रेष्ठस्तपसे पुष्करं गतः ।। सुचिरं च तपस्तप्त्वा वरं लब्ध्वा महेश्वरात् ।।
aputrako nṛpaśreṣṭhastapase puṣkaraṃ gataḥ || suciraṃ ca tapastaptvā varaṃ labdhvā maheśvarāt ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददर्श पद्मां युवती पद्मामिव मनोरमाम् ।। केयं कस्येति पप्रच्छ समीपस्थाञ्जनान्मुनिः
dadarśa padmāṃ yuvatī padmāmiva manoramām || keyaṃ kasyeti papraccha samīpasthāñjanānmuniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुतां दत्त्वा च मुनये रक्षस्व सर्वसंपदम् ।। राजकन्यानिमित्तेन सर्वसंपत्प्रणश्यति
sutāṃ dattvā ca munaye rakṣasva sarvasaṃpadam || rājakanyānimittena sarvasaṃpatpraṇaśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोलोकनाथं संसेव्य गोलोकं च जगाम ह ।। बभूव कीर्तिमान्राजा ज्येष्ठपुत्रो नृपस्य च ।। पुत्रवत्पालयामास प्रजाः सर्वा महीतले
golokanāthaṃ saṃsevya golokaṃ ca jagāma ha || babhūva kīrtimānrājā jyeṣṭhaputro nṛpasya ca || putravatpālayāmāsa prajāḥ sarvā mahītale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.