Library·Brahmavaivarta Purāṇa·4·4.52
।। श्रीकृष्ण उवाच ।। सर्वेषां दर्पभङ्गश्च कथितश्च श्रुतस्त्वया ।। क्षुद्राणां महतां चैव कृत एव न संशयः
|| śrīkṛṣṇa uvāca || sarveṣāṃ darpabhaṅgaśca kathitaśca śrutastvayā || kṣudrāṇāṃ mahatāṃ caiva kṛta eva na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधुना च समुत्तिष्ठ गच्छ वृन्दावनं वनम् ।। गोपिका विरहार्ताश्च शीघ्रं पश्यामि सुन्दरि
adhunā ca samuttiṣṭha gaccha vṛndāvanaṃ vanam || gopikā virahārtāśca śīghraṃ paśyāmi sundari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीनारायण उवाच ।। इत्येवं वचनं श्रुत्वा मानिनी रसिकेश्वरी ।। उवाच कृष्णं नय मां न शक्ता गंतुमीश्वर
śrīnārāyaṇa uvāca || ityevaṃ vacanaṃ śrutvā māninī rasikeśvarī || uvāca kṛṣṇaṃ naya māṃ na śaktā gaṃtumīśvara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राधिका वचनं श्रुत्वा प्रहस्य मधुसूदनः ।। मामारुहेत्येवमुक्त्वा सोऽन्तर्धानं चकार ह
rādhikā vacanaṃ śrutvā prahasya madhusūdanaḥ || māmāruhetyevamuktvā so'ntardhānaṃ cakāra ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्दनागुरुकस्तूरीकुङ्कुमाक्तं चकार तम् ।। मुहुर्मुहुर्मुखं वीक्ष्य चुचुम्ब परमादरम् ।।१
candanāgurukastūrīkuṅkumāktaṃ cakāra tam || muhurmuhurmukhaṃ vīkṣya cucumba paramādaram ||1
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विवेश चन्दनवनं रुदन्ती शोककातरा ।। ददर्श गोपिकास्तत्र शोकार्ता भयविह्वलाः।।
viveśa candanavanaṃ rudantī śokakātarā || dadarśa gopikāstatra śokārtā bhayavihvalāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताम्रास्या पूर्णनयना भ्रमन्ती सर्वकाननम् ।। नाथ नाथेति कुर्वन्तीर्निराहारा रुषाऽन्विताः
tāmrāsyā pūrṇanayanā bhramantī sarvakānanam || nātha nātheti kurvantīrnirāhārā ruṣā'nvitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ता दृष्ट्वा राधिका सा च प्रेमविच्छेदकातरा ।। कथयामास वृत्तान्तं मलयभ्रमणादिकम्
tā dṛṣṭvā rādhikā sā ca premavicchedakātarā || kathayāmāsa vṛttāntaṃ malayabhramaṇādikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा मनोयायिनी राधा कृत्वा च रोदनं क्षणम्।। इतस्ततस्तमन्वेष्य वृन्दारण्यं जगाम सा
sā manoyāyinī rādhā kṛtvā ca rodanaṃ kṣaṇam|| itastatastamanveṣya vṛndāraṇyaṃ jagāma sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विनिन्द्य कृष्णं कोपेन तर्जयामास च क्षणम् ।। क्षणं शरीरमुत्स्रष्टुं कोपात्सर्वाः समुद्यताः ।।
vinindya kṛṣṇaṃ kopena tarjayāmāsa ca kṣaṇam || kṣaṇaṃ śarīramutsraṣṭuṃ kopātsarvāḥ samudyatāḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतस्मिन्नंतरे कृष्णस्तत्र चन्दनकानने ।। स्वात्मानं दर्शयामास राधिकां गोपिकागणम्
etasminnaṃtare kṛṣṇastatra candanakānane || svātmānaṃ darśayāmāsa rādhikāṃ gopikāgaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राधा गोपाङ्गनाभिश्च दृष्ट्वा प्राणेश्वरं मुदा ।। सस्मिता च प्रदुद्राव पुलकाञ्चितविग्रहा
rādhā gopāṅganābhiśca dṛṣṭvā prāṇeśvaraṃ mudā || sasmitā ca pradudrāva pulakāñcitavigrahā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तूर्णं कृष्णं समाश्लिष्य जहार मुरलीं रुषा ।। मालां च पीतवसनं भग्नं कृत्वा च मानिनी
tūrṇaṃ kṛṣṇaṃ samāśliṣya jahāra muralīṃ ruṣā || mālāṃ ca pītavasanaṃ bhagnaṃ kṛtvā ca māninī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनः संधारयामास वस्त्रं मालां मनोहराम् ।। विनोदमुरलीं तुष्टा वृन्दावनविनोदिनी
punaḥ saṃdhārayāmāsa vastraṃ mālāṃ manoharām || vinodamuralīṃ tuṣṭā vṛndāvanavinodinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणं संतर्जयामास क्षणं स्तोत्रं चकार ह।। सकर्पूरं च ताम्बूलं क्षणं तस्मै मुदा ददौ
kṣaṇaṃ saṃtarjayāmāsa kṣaṇaṃ stotraṃ cakāra ha|| sakarpūraṃ ca tāmbūlaṃ kṣaṇaṃ tasmai mudā dadau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ गोपाङ्गनाः सर्वा रुरुदुः प्रेमविह्वलाः ।। सर्वं निवेदनं चक्रुः स्वदुःखं विरहोद्भवम्
atha gopāṅganāḥ sarvā ruruduḥ premavihvalāḥ || sarvaṃ nivedanaṃ cakruḥ svaduḥkhaṃ virahodbhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देहत्यागं च स्नानं च स्वाहारस्य विसर्जनम् ।। वनेवनेऽहर्निशं च शश्वद्भ्रमणमेव च
dehatyāgaṃ ca snānaṃ ca svāhārasya visarjanam || vanevane'harniśaṃ ca śaśvadbhramaṇameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणं तं भर्त्सयामासुः स्तोत्रं चक्रुः क्षणं मुदा।। क्षणं ददुर्भूषणं च क्षणं तस्मै च चन्दनम्
kṣaṇaṃ taṃ bhartsayāmāsuḥ stotraṃ cakruḥ kṣaṇaṃ mudā|| kṣaṇaṃ dadurbhūṣaṇaṃ ca kṣaṇaṃ tasmai ca candanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काश्चिदूचुः प्राणचोरं पश्य रक्षेति संततम् ।। एवं पुनर्न कर्त्तव्य मनेनेति च काश्चन
kāścidūcuḥ prāṇacoraṃ paśya rakṣeti saṃtatam || evaṃ punarna karttavya maneneti ca kāścana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काश्चिदूचुरिमं मध्ये यूयं कुरुत सत्वरम् ।। निबद्धं प्रेमपाशेन हृदये चेति काश्चन
kāścidūcurimaṃ madhye yūyaṃ kuruta satvaram || nibaddhaṃ premapāśena hṛdaye ceti kāścana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काश्चिदूचुरयं नास्ति प्रतीतिर्न कदाचन।। यत्नाच्चेतनचोरं च पश्य पश्येति काश्चन
kāścidūcurayaṃ nāsti pratītirna kadācana|| yatnāccetanacoraṃ ca paśya paśyeti kāścana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काश्चिदूचुर्निष्ठुरोऽयं नरघातीति कोपतः।। न पुनर्वदते मां च काश्चनेति च नारद
kāścidūcurniṣṭhuro'yaṃ naraghātīti kopataḥ|| na punarvadate māṃ ca kāścaneti ca nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्जनानि च रम्याणि यानि यानि वनानि च ।। भ्रमेयुर्गोपिकास्तानि कृष्णेन सह कौतुकात्
nirjanāni ca ramyāṇi yāni yāni vanāni ca || bhrameyurgopikāstāni kṛṣṇena saha kautukāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रासं गत्वा स्वर्णपीठे तस्थौ स रसिकेश्वरः ।। निशि भाति यथाऽऽकाशे चन्द्रस्तारागणैः सह
rāsaṃ gatvā svarṇapīṭhe tasthau sa rasikeśvaraḥ || niśi bhāti yathā''kāśe candrastārāgaṇaiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानामूर्तीर्विधायात्र सह ताभिर्जनार्दनः ।। चकार च पुनः क्रीडां कामुकीनां मनोहराम्
nānāmūrtīrvidhāyātra saha tābhirjanārdanaḥ || cakāra ca punaḥ krīḍāṃ kāmukīnāṃ manoharām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयं राधां करे धृत्वा पूर्वोक्तं रतिमन्दिरम् ।। विश्वकर्मविनिर्माणमारुरोह स्मरातुरः
svayaṃ rādhāṃ kare dhṛtvā pūrvoktaṃ ratimandiram || viśvakarmavinirmāṇamāruroha smarāturaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं तं गोपिकाः सर्वा मध्ये कृत्वा सदीश्वरम् ।। ययुर्वनान्तरे यत्र सुरम्यं रासमण्डलम्
evaṃ taṃ gopikāḥ sarvā madhye kṛtvā sadīśvaram || yayurvanāntare yatra suramyaṃ rāsamaṇḍalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानाप्रकारशृङ्गारं कामशास्त्रविशारदः ।। चकार कामी क्रीडां च कामिन्या सह कौतुकी
nānāprakāraśṛṅgāraṃ kāmaśāstraviśāradaḥ || cakāra kāmī krīḍāṃ ca kāminyā saha kautukī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बभूव सुरतिस्तत्र सुचिरं च तयोर्मुने ।। रतिनिष्ठा तयो रम्या विरतिर्नास्ति तत्क्षणम्
babhūva suratistatra suciraṃ ca tayormune || ratiniṣṭhā tayo ramyā viratirnāsti tatkṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं तौ तस्थतुस्तत्र राधाकृष्णौ रसोत्सुकौ ।। तस्थुस्ता गोपिकाभिश्च सुरतौ कृष्णमूर्तयः
evaṃ tau tasthatustatra rādhākṛṣṇau rasotsukau || tasthustā gopikābhiśca suratau kṛṣṇamūrtayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच ।। आदौ राधां समुच्चार्य पश्चात्कृष्णं विदुर्बुधाः ।। निमित्तमस्य मां भक्तं वद भक्तजनप्रिय
nārada uvāca || ādau rādhāṃ samuccārya paścātkṛṣṇaṃ vidurbudhāḥ || nimittamasya māṃ bhaktaṃ vada bhaktajanapriya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीनारायण उवाच ।। निमित्तमस्य त्रिविधं कथयामि निशामय ।। जगन्माता च प्रकृतिः पुरुषश्च जगत्पिता
śrīnārāyaṇa uvāca || nimittamasya trividhaṃ kathayāmi niśāmaya || jaganmātā ca prakṛtiḥ puruṣaśca jagatpitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गरीयसी त्रिजगतां माता शतगुणैः पितुः ।। राधाकृष्णेति गौरीशेत्येवं शब्दः श्रुतौ श्रुतः
garīyasī trijagatāṃ mātā śataguṇaiḥ pituḥ || rādhākṛṣṇeti gaurīśetyevaṃ śabdaḥ śrutau śrutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णराधेशगौरीति लोके न च कदा श्रुतः ।। प्रसीद रोहिणीचन्द्र गृहाणार्घ्यमिदं मम ।।
kṛṣṇarādheśagaurīti loke na ca kadā śrutaḥ || prasīda rohiṇīcandra gṛhāṇārghyamidaṃ mama ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहाणार्घ्यं मया दत्तं संज्ञया सह भास्कर ।। प्रसीद कमलाकान्त गृहाण मम पूजनम्
gṛhāṇārghyaṃ mayā dattaṃ saṃjñayā saha bhāskara || prasīda kamalākānta gṛhāṇa mama pūjanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति दृष्टं सामवेदे कौथुमे मुनिसत्तम ।। राशब्दोच्चारणादेव स्फीतो भवति माधवः
iti dṛṣṭaṃ sāmavede kauthume munisattama || rāśabdoccāraṇādeva sphīto bhavati mādhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धाशब्दोच्चारतः पश्चाद्धावत्येव ससंभ्रमः ।। आदौ पुरुषमुच्चार्य पश्चात्प्रकृतिमुच्चरेत्
dhāśabdoccārataḥ paścāddhāvatyeva sasaṃbhramaḥ || ādau puruṣamuccārya paścātprakṛtimuccaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स भवेन्मातृघाती च वेदातिक्रमणे मुने ।। त्रैलोक्ये भारतं धन्यं कर्मक्षेत्रं च पुण्यदम्
sa bhavenmātṛghātī ca vedātikramaṇe mune || trailokye bhārataṃ dhanyaṃ karmakṣetraṃ ca puṇyadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो वृन्दावनं पुण्यं राधापादाब्जरेणुना ।। षष्टिवर्षसहस्राणि तपस्तप्तं च वेधसा ।। राधिका चरणाम्भोजपादरेणूपलब्धये
tato vṛndāvanaṃ puṇyaṃ rādhāpādābjareṇunā || ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi tapastaptaṃ ca vedhasā || rādhikā caraṇāmbhojapādareṇūpalabdhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.