नारायण उवाच
शाचोस्तोत्रं समाकर्ण्य परितुष्टो बृहस्पतिः ।
उवाच मधुरं शान्तः कान्तामिन्द्रस्य नारद
nārāyaṇa uvāca
śācostotraṃ samākarṇya parituṣṭo bṛhaspatiḥ |
uvāca madhuraṃ śāntaḥ kāntāmindrasya nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बृहस्पतिरुवाच
त्यज वत्से भयं सर्व भयं किं ते मयि स्थिते ।
यथा कचस्य पत्नी मे तथा त्वमपि शोभने
bṛhaspatiruvāca
tyaja vatse bhayaṃ sarva bhayaṃ kiṃ te mayi sthite |
yathā kacasya patnī me tathā tvamapi śobhane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा पुत्रश्तथा शिष्यो न भेदः पुत्रशिष्ययोः ।
तर्पणे पितृदाने च पालने परितोषणो
yathā putraśtathā śiṣyo na bhedaḥ putraśiṣyayoḥ |
tarpaṇe pitṛdāne ca pālane paritoṣaṇo
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाऽग्निदाता पुत्रश्च तथा शिष्यश्च निश्चितम् ।
इतीदं कण्वशाखायामुवाच कमलोद्भवः
yathā'gnidātā putraśca tathā śiṣyaśca niścitam |
itīdaṃ kaṇvaśākhāyāmuvāca kamalodbhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिता माता गुरुर्भार्या शिशुश्चानाथबान्धवाः ।
एते पुंसां नित्यपोष्या इत्याह कमलोद्भवः
pitā mātā gururbhāryā śiśuścānāthabāndhavāḥ |
ete puṃsāṃ nityapoṣyā ityāha kamalodbhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यश्चैतांश्च न पुष्णाति भस्मान्तं तस्य सूतकम् ।
दैवे पित्र्ये न कर्मार्हः मोऽपीत्याह महेश्वरः
yaścaitāṃśca na puṣṇāti bhasmāntaṃ tasya sūtakam |
daive pitrye na karmārhaḥ mo'pītyāha maheśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुरुते नरबुर्द्धि च मातरं पितरं गुरुम् ।
अयशस्तस्य सर्वत्र विध्न एव पदे पदे
kurute naraburddhi ca mātaraṃ pitaraṃ gurum |
ayaśastasya sarvatra vidhna eva pade pade
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संपन्मत्तो यः करोति स्वगुरोश्च पराभवम् ।
अचिनात्सर्वनाशाश्च भवेत्तस्य सुनिश्चितम्
saṃpanmatto yaḥ karoti svagurośca parābhavam |
acinātsarvanāśāśca bhavettasya suniścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मां च दृष्टवा सभामध्ये नोत्तसथौ पाकशासनः ।
तत्फलं भुज्यते साक्षात्सद्यः पश्य च सांप्रतम्
māṃ ca dṛṣṭavā sabhāmadhye nottasathau pākaśāsanaḥ |
tatphalaṃ bhujyate sākṣātsadyaḥ paśya ca sāṃpratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं करोमि मोक्षं च तव रक्षां सुनिश्चितम् ।
शासितुं रक्षितुं शक्तः स एव सुरुच्यते
ahaṃ karomi mokṣaṃ ca tava rakṣāṃ suniścitam |
śāsituṃ rakṣituṃ śaktaḥ sa eva surucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न पश्यति सतीत्वं च हृच्छुद्धायाश्च योषितः ।
यन्मानसे विकल्पश्च तस्य धर्मश्च नश्यति
na paśyati satītvaṃ ca hṛcchuddhāyāśca yoṣitaḥ |
yanmānase vikalpaśca tasya dharmaśca naśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भविष्यति प्रभावस्ते दुर्गायाश्च समः सति ।
लक्ष्मीसमा प्रतिष्ठा च यशस्तद्यशसा समम्
bhaviṣyati prabhāvaste durgāyāśca samaḥ sati |
lakṣmīsamā pratiṣṭhā ca yaśastadyaśasā samam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौभाग्यं राधिकातुल्यं तत्समं प्रेमभर्तरि ।
तत्तुल्यं गौरवं मान्यं प्रीतिः प्राधान्यमीश्वरे
saubhāgyaṃ rādhikātulyaṃ tatsamaṃ premabhartari |
tattulyaṃ gauravaṃ mānyaṃ prītiḥ prādhānyamīśvare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोहिण्याश्च समापेक्षा पूज्या च भारतीसमा ।
शुद्धा निरुपमा शश्वत्सावित्रीसदृशी सदा
rohiṇyāśca samāpekṣā pūjyā ca bhāratīsamā |
śuddhā nirupamā śaśvatsāvitrīsadṛśī sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतस्मिन्नन्तरे तत्र आगतो नहृषाच्चरः ।
उवाच वचनं भीतो वाक्पतेर्गोंचरे ततः
etasminnantare tatra āgato nahṛṣāccaraḥ |
uvāca vacanaṃ bhīto vākpatergoṃcare tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दूत उवाच
उत्तिष्ठ देवि शीघ्रं त्वं गच्छस्व नहुषं प्रति ।
क्रीडां कर्तु च रहसि रम्ये नन्दनकानने
dūta uvāca
uttiṣṭha devi śīghraṃ tvaṃ gacchasva nahuṣaṃ prati |
krīḍāṃ kartu ca rahasi ramye nandanakānane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दूतस्य वचनं श्रुतवा तमुवाच बृहस्पतिः ।
कम्पितावयवः कोपाद्रक्तपङ्कजलोचनः
dūtasya vacanaṃ śrutavā tamuvāca bṛhaspatiḥ |
kampitāvayavaḥ kopādraktapaṅkajalocanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुरुवाच
नहुषं वद गत्वा त्वं शचीं चे द्भोक्तुमिच्छसि ।
अपूर्व यानमारुह्य निशायामागमिष्यसि
gururuvāca
nahuṣaṃ vada gatvā tvaṃ śacīṃ ce dbhoktumicchasi |
apūrva yānamāruhya niśāyāmāgamiṣyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तर्षीणां च स्कन्धे च दत्वा स्वशिविकां शुभाम् ।
तामारुह्य सुवेषश्च गमनं कर्तुमर्हसि
saptarṣīṇāṃ ca skandhe ca datvā svaśivikāṃ śubhām |
tāmāruhya suveṣaśca gamanaṃ kartumarhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाक्पतेर्वचनं श्रुत्वा गत्वोवाच नृपं तदा ।
दूतस्य वचनं श्रुत्वा प्रहस्योवाच किंकरम्
vākpatervacanaṃ śrutvā gatvovāca nṛpaṃ tadā |
dūtasya vacanaṃ śrutvā prahasyovāca kiṃkaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छ गच्छ त्वरन् गच्छ सप्तर्षीञ्छीघ्रमानय ।
उपायं च करिष्यामि तैः सार्धं साप्रतं चर
gaccha gaccha tvaran gaccha saptarṣīñchīghramānaya |
upāyaṃ ca kariṣyāmi taiḥ sārdhaṃ sāprataṃ cara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृपस्य वचनं श्रुत्वा गत्वा दूतस्तदन्तिसम् ।
उवाच सर्वांस्तत्रैव यथोक्तं नहुषेण च
nṛpasya vacanaṃ śrutvā gatvā dūtastadantisam |
uvāca sarvāṃstatraiva yathoktaṃ nahuṣeṇa ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दूतस्य वचनं श्रुत्वा ययुः सप्तर्षयो मुदा ।
राजा दृष्ट्वा च तान्सर्वान्ननामोवाच सादरम्
dūtasya vacanaṃ śrutvā yayuḥ saptarṣayo mudā |
rājā dṛṣṭvā ca tānsarvānnanāmovāca sādaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नहुष उवाच
यूयं च ब्रह्मणः पुत्रा ज्वलन्तो ब्रह्मतेजसा ।
ब्रह्मणः मदृशाः सर्वे सततं भक्तवत्सलाः
nahuṣa uvāca
yūyaṃ ca brahmaṇaḥ putrā jvalanto brahmatejasā |
brahmaṇaḥ madṛśāḥ sarve satataṃ bhaktavatsalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायणपराः शश्वच्छुद्धसत्तवस्वरूपिणः ।
मोहमात्सर्यहीनाश्च दर्पाहंकारवर्जिताः
nārāyaṇaparāḥ śaśvacchuddhasattavasvarūpiṇaḥ |
mohamātsaryahīnāśca darpāhaṃkāravarjitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायणसमाः सर्वे तेजसा यशसा सदा ।
गुणेन कृपया प्रेम्णा वरदानेन निश्चितम्
nārāyaṇasamāḥ sarve tejasā yaśasā sadā |
guṇena kṛpayā premṇā varadānena niścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्तवा प्रणतो राजा तुष्टाव च रुरोद च ।
दृष्टवा ते कातरं भूपमूचुः परहितैषिणः
ityuktavā praṇato rājā tuṣṭāva ca ruroda ca |
dṛṣṭavā te kātaraṃ bhūpamūcuḥ parahitaiṣiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषय ऊचुः
वरं पृणीष्व हे वत्स यत्ते मनसि वाञ्छितम् ।
सर्वं दातुं वयं शक्ता नासार्ध्य नश्च किंचन
ṛṣaya ūcuḥ
varaṃ pṛṇīṣva he vatsa yatte manasi vāñchitam |
sarvaṃ dātuṃ vayaṃ śaktā nāsārdhya naśca kiṃcana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रत्वं वा मनुत्वं वा चिरायुर्वा ततः परम् ।
सप्तद्धीपेश्वरत्वं चाप्यतीव सुचिरं सुखम्
indratvaṃ vā manutvaṃ vā cirāyurvā tataḥ param |
saptaddhīpeśvaratvaṃ cāpyatīva suciraṃ sukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथापि सर्वसिद्धित्वं सर्वैश्वर्य सुदुर्लभम् ।
मुक्तिं वा हरिभक्तिं वा तपसा या सुदुर्लभा
athāpi sarvasiddhitvaṃ sarvaiśvarya sudurlabham |
muktiṃ vā haribhaktiṃ vā tapasā yā sudurlabhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किमीप्सितं ते हे वत्स ब्रूहि नः सांप्रतं मुदा ।
सर्व तुम्यं प्रदायैव यास्यामस्तपसे मुदा
kimīpsitaṃ te he vatsa brūhi naḥ sāṃprataṃ mudā |
sarva tumyaṃ pradāyaiva yāsyāmastapase mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युगलक्षसमं यच्च क्षणं कृष्णार्चनं विना ।
तद्दिनं दुर्दिनं यत्तद्ध्यानसेवनवर्जितम्
yugalakṣasamaṃ yacca kṣaṇaṃ kṛṣṇārcanaṃ vinā |
taddinaṃ durdinaṃ yattaddhyānasevanavarjitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विना तत्सेवनं यो हि विषयान्यं च वाञ्छति ।
विषमत्ति प्रणाशाय विहायामृतमीप्सितम्
vinā tatsevanaṃ yo hi viṣayānyaṃ ca vāñchati |
viṣamatti praṇāśāya vihāyāmṛtamīpsitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मा शिवश्च धर्मश्च विष्णुश्चापि महान्विराट् ।
गणेशश्च दिनेशश्च शषेश्च सनकादयः
brahmā śivaśca dharmaśca viṣṇuścāpi mahānvirāṭ |
gaṇeśaśca dineśaśca śaṣeśca sanakādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते यच्चरणम्भोजं ध्यायन्तेऽहर्निशं मुदा ।
जन्ममृत्युजराव्याधिहरं तन्निरता वयम्
ete yaccaraṇambhojaṃ dhyāyante'harniśaṃ mudā |
janmamṛtyujarāvyādhiharaṃ tanniratā vayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां च वचनं श्रृत्वा तानुवाच नृपेश्वरः ।
स लज्जितो नम्रवक्त्र मायामोहितमानसः
teṣāṃ ca vacanaṃ śrṛtvā tānuvāca nṛpeśvaraḥ |
sa lajjito namravaktra māyāmohitamānasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नहष उवाच
सर्व दातुं समर्थाश्च यूयं च भक्तवत्सलाः ।
अधुना देहि (दत्त) मे तूर्णं शचीदानमभीप्सितम्
nahaṣa uvāca
sarva dātuṃ samarthāśca yūyaṃ ca bhaktavatsalāḥ |
adhunā dehi (datta) me tūrṇaṃ śacīdānamabhīpsitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तर्षिवाहनं कान्तं शचीच्छति महासती ।
एतदेव मम वरं निष्पन्नं कुरुताचिनम्
saptarṣivāhanaṃ kāntaṃ śacīcchati mahāsatī |
etadeva mama varaṃ niṣpannaṃ kurutācinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नहुषस्य वचः श्रुत्वा मुनयश्च परस्परम् ।
मत्युच्चैर्जहसुः सर्वे कौतुकेन च नारद
nahuṣasya vacaḥ śrutvā munayaśca parasparam |
matyuccairjahasuḥ sarve kautukena ca nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजानं मोहितं मत्वा वेष्टितं विष्णुमायया ।
चक्रुः प्रतिज्ञां तं वोढुं कृपया दीनवत्सलाः
rājānaṃ mohitaṃ matvā veṣṭitaṃ viṣṇumāyayā |
cakruḥ pratijñāṃ taṃ voḍhuṃ kṛpayā dīnavatsalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्रुः स्कनधे तच्छिविकां मुक्तामाणिक्यभूषिताम् ।
राजा ययौ सुवेषश्च रत्नभूषणभूषितः
cakruḥ skanadhe tacchivikāṃ muktāmāṇikyabhūṣitām |
rājā yayau suveṣaśca ratnabhūṣaṇabhūṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा चातिविलम्बं च भर्त्सयामास तान्नृपः ।
क्रुधा शाशाप दुर्वासाश्चाग्रगामी च वर्त्मनि
dṛṣṭvā cātivilambaṃ ca bhartsayāmāsa tānnṛpaḥ |
krudhā śāśāpa durvāsāścāgragāmī ca vartmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महानजगनरो भूत्वा पत वै मूढमानस ।
दर्शनाद्धर्मपुत्रस्य तव मोक्षो भविष्यति
mahānajaganaro bhūtvā pata vai mūḍhamānasa |
darśanāddharmaputrasya tava mokṣo bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रत्नयानेन वैकुण्ठं गत्वा वैकुण्ठसेवनम् ।
करिष्यसि महाराज न कर्म निष्फलं भवेत्
ratnayānena vaikuṇṭhaṃ gatvā vaikuṇṭhasevanam |
kariṣyasi mahārāja na karma niṣphalaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा प्रययुः सर्वे प्रहस्य मुनिसत्तमाः ।
राजा पपात तच्छापात्सर्पों भूत्वा महामुने
ityuktvā prayayuḥ sarve prahasya munisattamāḥ |
rājā papāta tacchāpātsarpoṃ bhūtvā mahāmune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शची चगाम त्तच्छ्रृत्वा गुरुं नत्वाऽमरावतीम् ।
ययौ बृहस्पतिः शीघ्रं यत्रेन्द्रः पद्मतन्तुषु
śacī cagāma ttacchrṛtvā guruṃ natvā'marāvatīm |
yayau bṛhaspatiḥ śīghraṃ yatrendraḥ padmatantuṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गत्वा सनोवराम्याशमाजुहाव सुरेश्वरम् ।
अतिप्रसन्नवदनः कृपया च कृपानिधिः
gatvā sanovarāmyāśamājuhāva sureśvaram |
atiprasannavadanaḥ kṛpayā ca kṛpānidhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बृहस्पतिरुवाच
अयिवत्सत्वमागाच्छ भयं किं ते मयि स्थिते ।
त्यज भीतिमिहागच्छ गुरुस्तेहं बृहस्पतिः
bṛhaspatiruvāca
ayivatsatvamāgāccha bhayaṃ kiṃ te mayi sthite |
tyaja bhītimihāgaccha gurustehaṃ bṛhaspatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वगुरोश्च स्वरं श्रुत्वा महेन्द्रो हृष्टमानसः ।
रूपं विहाय सूक्ष्मं च स्वरूपेण समाययौ
svagurośca svaraṃ śrutvā mahendro hṛṣṭamānasaḥ |
rūpaṃ vihāya sūkṣmaṃ ca svarūpeṇa samāyayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पपात दण्डवन्मूर्ध्ना भक्त्या चरणयोर्गुरोः ।
तं रुदन्तं महाभीतं मुदोरसि चकार सः
papāta daṇḍavanmūrdhnā bhaktyā caraṇayorguroḥ |
taṃ rudantaṃ mahābhītaṃ mudorasi cakāra saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कारयित्वा सोमयागं प्रगयश्चित्ताथंमेव च ।
रत्नसिंहासने रम्ये वासयामास तं गुरुः
kārayitvā somayāgaṃ pragayaścittāthaṃmeva ca |
ratnasiṃhāsane ramye vāsayāmāsa taṃ guruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रददौ परमैश्वर्य पूर्वस्माच्च चतुर्गुणम् ।
आगत्य सर्वदेवाश्च चकुः सेवां मुदाऽन्विता
pradadau paramaiśvarya pūrvasmācca caturguṇam |
āgatya sarvadevāśca cakuḥ sevāṃ mudā'nvitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवं कथितं वत्स महेन्द्रदर्पभञ्जनम् ।
शचीसतीत्वरक्षा च किं भूयः श्रोतुमिच्छसि
ityevaṃ kathitaṃ vatsa mahendradarpabhañjanam |
śacīsatītvarakṣā ca kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच
सोमयागविधानं च ब्रूहि मां मुनिसत्तम ।
कथं तं कारयामास गुरुश्च किं फलं परम्
nārada uvāca
somayāgavidhānaṃ ca brūhi māṃ munisattama |
kathaṃ taṃ kārayāmāsa guruśca kiṃ phalaṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायण उवाच
ब्रह्महत्याप्रशमनं सोमयागफलं मुने ।
वर्ष सोमलतापानं यजमानः करोति च
nārāyaṇa uvāca
brahmahatyāpraśamanaṃ somayāgaphalaṃ mune |
varṣa somalatāpānaṃ yajamānaḥ karoti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्षमेकं फलं भुङक्ते वर्षमेकं जलं मुदा ।
त्रैवार्षिकं व्रतमिदं सर्वपापप्रणाशनम्
varṣamekaṃ phalaṃ bhuṅakte varṣamekaṃ jalaṃ mudā |
traivārṣikaṃ vratamidaṃ sarvapāpapraṇāśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य त्रैवाषिकं धान्यं निहितं भूतवृद्धये ।
अधिकं वाऽपि विद्येत स सोमं पातुमर्हति
yasya traivāṣikaṃ dhānyaṃ nihitaṃ bhūtavṛddhaye |
adhikaṃ vā'pi vidyeta sa somaṃ pātumarhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाराजश्च देपो वा यागं कर्तुमलं मुने ।
न सर्वमाध्यो यज्ञोऽयं बह्वन्नो बहुदक्षिणः
mahārājaśca depo vā yāgaṃ kartumalaṃ mune |
na sarvamādhyo yajño'yaṃ bahvanno bahudakṣiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रीब्रह्मo महाo श्रीकृष्णजन्मखo उत्तo नारदनाo शक्रदर्पभङ्गप्रकरणे
शक्रमोक्षकथनं नाम षष्टितमोऽध्यायः
iti śrībrahmao mahāo śrīkṛṣṇajanmakhao uttao nāradanāo śakradarpabhaṅgaprakaraṇe
śakramokṣakathanaṃ nāma ṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.