Library·Brahmavaivarta Purāṇa·4·4.78
नन्द उवाच श्रीक़ष्ण जगतां नाथ सुस्वप्नश्च श्रुतो मया । वेदसारो नीतिसारो लौकिको वैदिकस्तथा
nanda uvāca śrīka़ṣṇa jagatāṃ nātha susvapnaśca śruto mayā | vedasāro nītisāro laukiko vaidikastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधुना श्रोतुमिच्छामि पापं येषां च दर्शने । यस्मिन्कर्मणि वा वत्स तन्मां कथितुमर्हसि
adhunā śrotumicchāmi pāpaṃ yeṣāṃ ca darśane | yasminkarmaṇi vā vatsa tanmāṃ kathitumarhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वचनं वेदशाश्रोक्तं तथा वेदानुयायिनः । श्रोतुमिच्छन्ति संतप्ता लोकास्त्वन्मुखतस्तथा
vacanaṃ vedaśāśroktaṃ tathā vedānuyāyinaḥ | śrotumicchanti saṃtaptā lokāstvanmukhatastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदानां जनकस्त्वं च वैदिकानां सतामपि । प्रह्मादीनां सुराणां च मुनीनां जगतामपि
vedānāṃ janakastvaṃ ca vaidikānāṃ satāmapi | prahmādīnāṃ surāṇāṃ ca munīnāṃ jagatāmapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुतं यत्त्वन्मुखाम्भोजात्प्रमाणं वचनामृतम् । तेन देहोऽभिषिक्तो मे वत्सविच्छेददाहनः
śrutaṃ yattvanmukhāmbhojātpramāṇaṃ vacanāmṛtam | tena deho'bhiṣikto me vatsavicchedadāhanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वप्ने यच्छरणाम्भोजं सर्वकामफलप्रदम् । ब्रह्मादयो न पश्यन्ति तदद्य दृष्टिगोचरम्
svapne yaccharaṇāmbhojaṃ sarvakāmaphalapradam | brahmādayo na paśyanti tadadya dṛṣṭigocaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतः परं त्वत्पदाब्जं क्व पश्यामि च पातकी । विण्मूत्रधारी देहो मे निबद्धश्च स्वकर्मणा
ataḥ paraṃ tvatpadābjaṃ kva paśyāmi ca pātakī | viṇmūtradhārī deho me nibaddhaśca svakarmaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईदृशं च दिनं वत्स कदा मम भविष्यति । त्वया ब्रह्मादिनाथेन संवादो मम पापिनः
īdṛśaṃ ca dinaṃ vatsa kadā mama bhaviṣyati | tvayā brahmādināthena saṃvādo mama pāpinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृपां कुरु कृपानाथ मम दोषं क्षमस्व च । वत्सबुद्ध्या च दुर्नीतं यत्कृतं च महेश्वर
kṛpāṃ kuru kṛpānātha mama doṣaṃ kṣamasva ca | vatsabuddhyā ca durnītaṃ yatkṛtaṃ ca maheśvara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मेशशेषमुनयो ध्यायन्ते त्वत्पदाम्बुजम् । सरस्वती श्रुतिर्यस्य स्तवने जडतां व्रजेत्
brahmeśaśeṣamunayo dhyāyante tvatpadāmbujam | sarasvatī śrutiryasya stavane jaḍatāṃ vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवमुक्त्वा नन्दश्च निरानन्दः शुचाऽऽकुलः । मूर्च्छामाप रुदित्वा च पुत्रविच्छेदविह्वलः
ityevamuktvā nandaśca nirānandaḥ śucā''kulaḥ | mūrcchāmāpa ruditvā ca putravicchedavihvalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संत्रस्तो भगवान्कृष्णो बोधयामास यत्नतः । परमाध्यात्मिकं ज्ञानं ददौ तस्मै जगत्पतिः
saṃtrasto bhagavānkṛṣṇo bodhayāmāsa yatnataḥ | paramādhyātmikaṃ jñānaṃ dadau tasmai jagatpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभगवानुवाच हे नन्द जनकश्रेष्ठ सर्वश्रेष्ठ व्रजेश्वर । चेतनं कुरु कल्याम ज्ञानं च परमं श्रृणु
śrībhagavānuvāca he nanda janakaśreṣṭha sarvaśreṣṭha vrajeśvara | cetanaṃ kuru kalyāma jñānaṃ ca paramaṃ śrṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परमाध्यात्मिकं ज्ञानं ज्ञानिनां च सुदुल्रभम् । वेदशास्त्रे गोपनीयं तुभ्यमेव ददाम्यहम्
paramādhyātmikaṃ jñānaṃ jñānināṃ ca sudulrabham | vedaśāstre gopanīyaṃ tubhyameva dadāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निबोध श्रूयतां नन्द सानन्दः सुसमाहितः । जन्ममृत्युचराव्याधिर्यदभ्यासान्न जायते
nibodha śrūyatāṃ nanda sānandaḥ susamāhitaḥ | janmamṛtyucarāvyādhiryadabhyāsānna jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थिरो भव महाराज व्रजनाथ व्रजं व्रज । ज्ञानं लब्ध्वा सदानन्दः शोकमोहविवर्जितः
sthiro bhava mahārāja vrajanātha vrajaṃ vraja | jñānaṃ labdhvā sadānandaḥ śokamohavivarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जलबुद्बुदवत्सर्वं संसारं सचराचरम् । प्रभाते स्वप्नवन्मिथ्या मोहकारणमेव च
jalabudbudavatsarvaṃ saṃsāraṃ sacarācaram | prabhāte svapnavanmithyā mohakāraṇameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मिथ्याकृत्रिमनिर्माणहेतुश्च पाञ्चभौतिकः । मायया सत्यबुद्ध्या च प्रतीतिं जायते नरः
mithyākṛtrimanirmāṇahetuśca pāñcabhautikaḥ | māyayā satyabuddhyā ca pratītiṃ jāyate naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामक्रोधरोभमोहैर्वेष्टितः सर्वकर्मसु । मायया मोहितः शश्वज्ज्ञानहीनश्च दुर्बलः
kāmakrodharobhamohairveṣṭitaḥ sarvakarmasu | māyayā mohitaḥ śaśvajjñānahīnaśca durbalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निद्रातन्द्राक्षुत्पिपासाक्षमाश्रद्धादयादिभिः । लज्जा शान्तिर्धृतिः पुष्टिस्तुष्टिश्चाऽऽभिश्च वेष्टितः
nidrātandrākṣutpipāsākṣamāśraddhādayādibhiḥ | lajjā śāntirdhṛtiḥ puṣṭistuṣṭiścā''bhiśca veṣṭitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनोबुद्धिचेतनाभिः प्राणज्ञानात्मभिः सह । संसक्तः सर्वदेवैश्च यथा वृक्षश्च वायसैः
manobuddhicetanābhiḥ prāṇajñānātmabhiḥ saha | saṃsaktaḥ sarvadevaiśca yathā vṛkṣaśca vāyasaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहमात्मा च सर्वेशः सर्वज्ञानात्मकः स्मृतः । मनो ब्रह्मा च प्रकृतिर्बुद्धिरुपा सनातनी
ahamātmā ca sarveśaḥ sarvajñānātmakaḥ smṛtaḥ | mano brahmā ca prakṛtirbuddhirupā sanātanī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणा विष्णुश्चेतना सा पद्मा तु चाधिदेवता । मयि स्थिते स्थिताः सर्वे गतास्तेऽपिगते मयि
prāṇā viṣṇuścetanā sā padmā tu cādhidevatā | mayi sthite sthitāḥ sarve gatāste'pigate mayi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्माभिश्च विना देहः सद्यः पतति निश्चितम् । पाञ्चभूतो विलीनश्च पञ्चभूतेषु तत्क्षणम्
asmābhiśca vinā dehaḥ sadyaḥ patati niścitam | pāñcabhūto vilīnaśca pañcabhūteṣu tatkṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नामसंकेतरूपं च निष्फलं मोहकारणम् । शोकश्चाज्ञानिनां तात ज्ञानितां नास्ति किंचन
nāmasaṃketarūpaṃ ca niṣphalaṃ mohakāraṇam | śokaścājñānināṃ tāta jñānitāṃ nāsti kiṃcana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निद्रादयः शक्तयश्च ताः सर्वाः प्रकृते कलाः । लोभादयो ह्यधर्माशास्तथाऽहंकारपञ्चमः
nidrādayaḥ śaktayaśca tāḥ sarvāḥ prakṛte kalāḥ | lobhādayo hyadharmāśāstathā'haṃkārapañcamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते ब्रह्मविष्णुरुद्राशा गुणाः सत्त्वादयस्त्रयः । ज्ञानात्मकः शिवो ज्योतिरहमात्मा च निर्गुणः
te brahmaviṣṇurudrāśā guṇāḥ sattvādayastrayaḥ | jñānātmakaḥ śivo jyotirahamātmā ca nirguṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा विशामि प्रकृतौ तदाऽहं सगुणः स्मृतः । सगुणा विषया विष्णुप्रह्मरुद्रादयस्तथा
yadā viśāmi prakṛtau tadā'haṃ saguṇaḥ smṛtaḥ | saguṇā viṣayā viṣṇuprahmarudrādayastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मो मदंशो विषयी शोषः सूर्यः कलानिधिः । एवं सर्वे सत्कलांशा मुनिमन्वादयःसुराः
dharmo madaṃśo viṣayī śoṣaḥ sūryaḥ kalānidhiḥ | evaṃ sarve satkalāṃśā munimanvādayaḥsurāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वदेहे प्रविष्टोऽहं न लिप्तः सर्वकर्मसु । जीवन्मुक्तश्च मद्भक्तो जन्ममृत्युजराहरः
sarvadehe praviṣṭo'haṃ na liptaḥ sarvakarmasu | jīvanmuktaśca madbhakto janmamṛtyujarāharaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वसिद्धेश्वरः श्रीमान्कीर्तिमान्पण़्डितः कविः । चतुर्स्त्रिशद्विधः सिद्धः सर्वकर्मोपहारकः
sarvasiddheśvaraḥ śrīmānkīrtimānpaṇa़ḍitaḥ kaviḥ | caturstriśadvidhaḥ siddhaḥ sarvakarmopahārakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमुपैमि स्वयं सिद्धं भक्तस्त्वन्यन्न वाञ्छति । द्वाविंशतिविधं सिद्धं सिद्धिसाधनकारणम्
tamupaimi svayaṃ siddhaṃ bhaktastvanyanna vāñchati | dvāviṃśatividhaṃ siddhaṃ siddhisādhanakāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्मुखाच्छूयतां नन्द सिद्धमन्त्रं गृहाण च । अणिमा लघिमा प्राप्तिः प्राकाम्यं महिमा तथा
manmukhācchūyatāṃ nanda siddhamantraṃ gṛhāṇa ca | aṇimā laghimā prāptiḥ prākāmyaṃ mahimā tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईशित्वं च वशित्वं च तथा कामावसायिता । दूरश्रवणमेवेति परकायप्रवेशनम्
īśitvaṃ ca vaśitvaṃ ca tathā kāmāvasāyitā | dūraśravaṇameveti parakāyapraveśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनोयायित्वमेवेति सर्वज्ञत्वमभीप्सितम् । वह्निस्तम्भं जलस्तम्भं चिरंजीवित्वमेव च
manoyāyitvameveti sarvajñatvamabhīpsitam | vahnistambhaṃ jalastambhaṃ ciraṃjīvitvameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वायुस्तम्भं क्षुत्पिपासानिद्रास्तम्भनमेव च । कायव्यूहं च वाक्सिद्धिं मृतानयनमौप्सितम्
vāyustambhaṃ kṣutpipāsānidrāstambhanameva ca | kāyavyūhaṃ ca vāksiddhiṃ mṛtānayanamaupsitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सृष्टीनां करणं चैव प्राणाकर्षणमेव च । ॐ सर्वेश्वरेश्वराय सर्वदिघ्नविनाशिने मधुसूदनाय स्वाहेति
sṛṣṭīnāṃ karaṇaṃ caiva prāṇākarṣaṇameva ca | oṃ sarveśvareśvarāya sarvadighnavināśine madhusūdanāya svāheti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं सन्त्रो महागूढः सर्वेषां कल्पपादपः । सामवेदे च कथितः मिद्धानां सर्वमिद्धिदः
ayaṃ santro mahāgūḍhaḥ sarveṣāṃ kalpapādapaḥ | sāmavede ca kathitaḥ middhānāṃ sarvamiddhidaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेन योगिनः सिद्धा मुनीन्द्राश्च सुरास्तथा । शतलक्षजपेनैव मन्त्रसिद्धिर्भवेत्सताम्
anena yoginaḥ siddhā munīndrāśca surāstathā | śatalakṣajapenaiva mantrasiddhirbhavetsatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि नारायणक्षेत्रे हविष्यान्नरतो जपेत् । गत्वा कुरु जपं तातकाशिकां मणिकर्णिकाम्
yadi nārāyaṇakṣetre haviṣyānnarato japet | gatvā kuru japaṃ tātakāśikāṃ maṇikarṇikām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रृशु नारायणक्षेत्रै जलाधस्तच्चतुष्टयम् । अत्र नारायणः स्वामी नान्यः स्वामी कदाचन
śrṛśu nārāyaṇakṣetrai jalādhastaccatuṣṭayam | atra nārāyaṇaḥ svāmī nānyaḥ svāmī kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानं चात्र मृते लोके मूर्तिर्भवति तस्य वै । व्रतं विनाऽपि मन्त्रेण जीवन्मुक्तो न संशयः
jñānaṃ cātra mṛte loke mūrtirbhavati tasya vai | vrataṃ vinā'pi mantreṇa jīvanmukto na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रजं कुरु पवित्रं च व्रजनाथ व्रजं व्रज । पापं यद्दर्शने तात कथयामि निशामय
vrajaṃ kuru pavitraṃ ca vrajanātha vrajaṃ vraja | pāpaṃ yaddarśane tāta kathayāmi niśāmaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःस्वप्नं पापबौजं च केवलं विघ्नकारणम् । गोघ्नं च ब्राह्मणघ्नं वा कृतघ्नं कृटिलं तथा
duḥsvapnaṃ pāpabaujaṃ ca kevalaṃ vighnakāraṇam | goghnaṃ ca brāhmaṇaghnaṃ vā kṛtaghnaṃ kṛṭilaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवघ्नं पितृमातृघ्नं पापं विश्ववासघातिनम् । मिथ्यासाक्षिप्रदातारं यं चाऽऽतिथ्यविवञ्चनम्
devaghnaṃ pitṛmātṛghnaṃ pāpaṃ viśvavāsaghātinam | mithyāsākṣipradātāraṃ yaṃ cā''tithyavivañcanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रामयाजिनमेवेति देवविप्रस्वहारिणम् । अश्वत्थघातिनं दुष्टं शिवविष्णुविनिन्दकम्
grāmayājinameveti devaviprasvahāriṇam | aśvatthaghātinaṃ duṣṭaṃ śivaviṣṇuvinindakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदीक्षितमनाचारं संध्याहीनं द्विजं तथा । देवलं वृषवाहं च शूद्राणां सूपकारकम्
adīkṣitamanācāraṃ saṃdhyāhīnaṃ dvijaṃ tathā | devalaṃ vṛṣavāhaṃ ca śūdrāṇāṃ sūpakārakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शवदाहं च शूद्राणां शूद्रश्राद्धान्नभोजिनम् । अवीरां छिन्ननासां च देवब्राह्मणनिन्दकाम्
śavadāhaṃ ca śūdrāṇāṃ śūdraśrāddhānnabhojinam | avīrāṃ chinnanāsāṃ ca devabrāhmaṇanindakām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पदिभक्तिविङीनां च विष्णुभक्तिविहीनकाम् । शूद्राणां विधवां चैव चाण्डालीं व्यभिचारिणीम्
padibhaktiviṅīnāṃ ca viṣṇubhaktivihīnakām | śūdrāṇāṃ vidhavāṃ caiva cāṇḍālīṃ vyabhicāriṇīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शश्वत्कोपयुतं दुष्टमृणग्रस्तं च जारजम् । चौरं मिथ्यावादिनं च शरणागतयायिनम्
śaśvatkopayutaṃ duṣṭamṛṇagrastaṃ ca jārajam | cauraṃ mithyāvādinaṃ ca śaraṇāgatayāyinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मांसापहारिणं चैव ब्रह्मणं वृषलीपतिम् । ब्राह्मणीगामिरं शूद्र द्विजं वाधुर्षिकं तथा
māṃsāpahāriṇaṃ caiva brahmaṇaṃ vṛṣalīpatim | brāhmaṇīgāmiraṃ śūdra dvijaṃ vādhurṣikaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अगम्यामामिनं दुष्टं चतुर्वणं नराधमम् । माता सपत्नीमाता च श्वश्रूश्च भगिनी सुता
agamyāmāminaṃ duṣṭaṃ caturvaṇaṃ narādhamam | mātā sapatnīmātā ca śvaśrūśca bhaginī sutā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुपत्नी पुत्रपत्नी सोदरस्य प्रिया सती । मातृष्वसा पितृष्वसा भामिनेयप्रिया तथा
gurupatnī putrapatnī sodarasya priyā satī | mātṛṣvasā pitṛṣvasā bhāmineyapriyā tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातुलानी नवोढा य पितृव्यस्त्री रजस्वला । पितृमातृप्रसूश्चैव चागम्याष्टादश स्मृताः
mātulānī navoḍhā ya pitṛvyastrī rajasvalā | pitṛmātṛprasūścaiva cāgamyāṣṭādaśa smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कीर्तिताः सामवेदे च परिपाल्याः सतां व्रज । एता दृष्ट्वा च स्पृष्ट्वा च ब्रह्महत्यां लभेन्नरः
kīrtitāḥ sāmavede ca paripālyāḥ satāṃ vraja | etā dṛṣṭvā ca spṛṣṭvā ca brahmahatyāṃ labhennaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद्दैवेन ता दृष्ट्वा सूर्यं दृष्ट्वा हरिं स्मरेत् । कामतो यदि पश्यन्ति विनिन्द्यास्ते भवन्ति वै
tasmāddaivena tā dṛṣṭvā sūryaṃ dṛṣṭvā hariṃ smaret | kāmato yadi paśyanti vinindyāste bhavanti vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्सन्तो न पश्यन्ति शापभीता व्रजेश्वर । राहुग्रस्तं रविं सोभं न पश्यन्ति विपश्चितः
tasmātsanto na paśyanti śāpabhītā vrajeśvara | rāhugrastaṃ raviṃ sobhaṃ na paśyanti vipaścitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जन्माष्टसप्तरिः फाङ्कदशमस्थे दिवाकरे । जन्मर्क्षे निधने चापि चतुर्थेऽपि कलानिधौ
janmāṣṭasaptariḥ phāṅkadaśamasthe divākare | janmarkṣe nidhane cāpi caturthe'pi kalānidhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वैरंशैर्न पश्यन्ति कम्पितं चन्द्रभास्करम् । नेष्टचन्द्रो न दृश्यश्य भाद्रे मासि सितासिते
sarvairaṃśairna paśyanti kampitaṃ candrabhāskaram | neṣṭacandro na dṛśyaśya bhādre māsi sitāsite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्थ्यामुदितश्चन्द्रः परित्यक्तो मनीषिमिः । चन्द्रस्तारापहरणं कलङ्गमतिदुष्करम्
caturthyāmuditaścandraḥ parityakto manīṣimiḥ | candrastārāpaharaṇaṃ kalaṅgamatiduṣkaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मै ददाति हे नन्द कामतो दि पश्यति । अकामतो नरो दृष्ट्वा मन्त्रपूतं जलं पिबेत्
tasmai dadāti he nanda kāmato di paśyati | akāmato naro dṛṣṭvā mantrapūtaṃ jalaṃ pibet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा शुद्धो भवेत्सद्यो निष्कलङ्की महीतले । सिंहः प्रसेनमवधीत्सिंहो जाम्बवता हतः
tadā śuddho bhavetsadyo niṣkalaṅkī mahītale | siṃhaḥ prasenamavadhītsiṃho jāmbavatā hataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुकुमारक मा रोदीस्तव ह्येष स्यमन्तकः । इति मन्त्रेण पूतं च जलं साधुः पिबेद्ध्रुवम् ।। इति ते कथितं सर्वमपरं कथयामि ते
sukumāraka mā rodīstava hyeṣa syamantakaḥ | iti mantreṇa pūtaṃ ca jalaṃ sādhuḥ pibeddhruvam || iti te kathitaṃ sarvamaparaṃ kathayāmi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रीब्रह्मo महाo श्रीकृष्णजन्मखण्डo उत्तo नारदनाo भगवन्नन्दसंo अष्टसप्ततितमोऽध्यायः
iti śrībrahmao mahāo śrīkṛṣṇajanmakhaṇḍao uttao nāradanāo bhagavannandasaṃo aṣṭasaptatitamo'dhyāyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.