Brahmavaivarta Purāṇa 4.79

नन्द उवाच राहुग्रस्तः कथं सूर्यश्चन्द्रो वाऽपि जगत्प्रभो । नेष्टश्चन्द्रः कथं भाद्रे चतुर्थ्यां चासिते सिते

nanda uvāca rāhugrastaḥ kathaṃ sūryaścandro vā'pi jagatprabho | neṣṭaścandraḥ kathaṃ bhādre caturthyāṃ cāsite site

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदानां जनकस्त्वं च कं पृच्छामित्वया विना । वेदे पुराणे गोप्यं यन्न जानन्ति विपश्यितः ।। इति तद्वचनं श्रुत्वा चेदं वचनमब्रवीत्

vedānāṃ janakastvaṃ ca kaṃ pṛcchāmitvayā vinā | vede purāṇe gopyaṃ yanna jānanti vipaśyitaḥ || iti tadvacanaṃ śrutvā cedaṃ vacanamabravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीभगवानुवाच अतथ्यं वचनं चेदं निषिद्धं वैदिकैरपि । क्षमस्व नन्द भद्रं ते प्रश्नमन्यं कुरुष्व माम्

śrībhagavānuvāca atathyaṃ vacanaṃ cedaṃ niṣiddhaṃ vaidikairapi | kṣamasva nanda bhadraṃ te praśnamanyaṃ kuruṣva mām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बिश्वस्तं वचनं तात न प्रकाश्यं मनीषिभिः । विघ्नः प्रकाशे भवति सतां छिद्रं च दैवतः

biśvastaṃ vacanaṃ tāta na prakāśyaṃ manīṣibhiḥ | vighnaḥ prakāśe bhavati satāṃ chidraṃ ca daivataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नन्द उवाच कथयस्व जगन्नाथ न भक्ते व़ञ्चनं कुरु । अदृश्यौ चापि देवेशौ राहुग्रस्तौ च पुष्यदौ

nanda uvāca kathayasva jagannātha na bhakte va़ñcanaṃ kuru | adṛśyau cāpi deveśau rāhugrastau ca puṣyadau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीभगवानुवाच शृणु नन्द प्रवक्षयामि कथामेतां पुरातनीम् । यां श्रुत्वा निष्कलङ्कश्च तीर्थस्नायी भवेन्नरः

śrībhagavānuvāca śṛṇu nanda pravakṣayāmi kathāmetāṃ purātanīm | yāṃ śrutvā niṣkalaṅkaśca tīrthasnāyī bhavennaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वपातकिनं दृष्ट्वा यत्पापं लभते नरः । आख्यानश्रवणोनैव भस्मीभूतं भविष्यति

sarvapātakinaṃ dṛṣṭvā yatpāpaṃ labhate naraḥ | ākhyānaśravaṇonaiva bhasmībhūtaṃ bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकदा जमदग्निश्च महाकौतूहलान्वितः । रेणुकासहितस्तुष्टो जगाम नर्मदातटम्

ekadā jamadagniśca mahākautūhalānvitaḥ | reṇukāsahitastuṣṭo jagāma narmadātaṭam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्जने नर्मदातीरे विजहार तया सह । नवोढया च सुन्दर्या नवयौवनयुक्तया

nirjane narmadātīre vijahāra tayā saha | navoḍhayā ca sundaryā navayauvanayuktayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुवेषया सुस्मितया रत्नभूषणयुक्तया । नतया स्तनभारेण श्रोणीभारेण मन्दया

suveṣayā susmitayā ratnabhūṣaṇayuktayā | natayā stanabhāreṇa śroṇībhāreṇa mandayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुन्दरीणामतुलया श्वेतचम्पकवर्णया । सुपूर्णचन्द्राननया कटाक्षयुतया तथा

sundarīṇāmatulayā śvetacampakavarṇayā | supūrṇacandrānanayā kaṭākṣayutayā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतीवसूक्ष्माम्बरया कामबाणार्तया व्रज । पुलकाञ्चितसर्वाङ्गसंभोगेनापि मूर्च्छया

atīvasūkṣmāmbarayā kāmabāṇārtayā vraja | pulakāñcitasarvāṅgasaṃbhogenāpi mūrcchayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुंस्कोकिलयुते रम्ये शब्दिते सुमधुव्रते । सुगन्धिवायुसंयुक्ते पुष्पतल्पान्विते शुभे

puṃskokilayute ramye śabdite sumadhuvrate | sugandhivāyusaṃyukte puṣpatalpānvite śubhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्दनोक्षितसर्वाङ्गं वस्त्रमाल्यधरं मुनिम् । महारासरसाढ्यं तमुवाच भास्करः स्वयम्

candanokṣitasarvāṅgaṃ vastramālyadharaṃ munim | mahārāsarasāḍhyaṃ tamuvāca bhāskaraḥ svayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदकर्तुः प्रपौत्रस्तवं ब्रह्मणश्च जगत्वतेः । चतुर्वेदविधेयेषु सुनिष्णातः सदा शुचिः

vedakartuḥ prapautrastavaṃ brahmaṇaśca jagatvateḥ | caturvedavidheyeṣu suniṣṇātaḥ sadā śuciḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदाङ्गकर्ता धर्मज्ञः श्रेष्ठो वेदविदां वरः । महातपस्वी तेजस्वी ब्रह्मचारी च सुव्रती

vedāṅgakartā dharmajñaḥ śreṣṭho vedavidāṃ varaḥ | mahātapasvī tejasvī brahmacārī ca suvratī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युष्मद्विधोक्तं शास्त्रं च पठित्वाऽन्यश्च पण्डितः । वेदप्रणिहितो धर्मो ह्यधर्मस्तद्विपर्ययः

yuṣmadvidhoktaṃ śāstraṃ ca paṭhitvā'nyaśca paṇḍitaḥ | vedapraṇihito dharmo hyadharmastadviparyayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्म त्यजति धर्मज्ञो ह्यधर्मेण रतः कथम् । दिवामैथुनदोषं च वक्ति वेदो विशेषतः

dharma tyajati dharmajño hyadharmeṇa rataḥ katham | divāmaithunadoṣaṃ ca vakti vedo viśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं च धर्मिणां साक्षी तेन त्वां कथयामि ते । सूर्यस्य वचनं श्रुत्वा तत्याज मैथुनं द्विजः

ahaṃ ca dharmiṇāṃ sākṣī tena tvāṃ kathayāmi te | sūryasya vacanaṃ śrutvā tatyāja maithunaṃ dvijaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वा पुरो विप्ररूपं सूर्य तेजस्विनं सुरम् । उवाच सूर्य रक्तास्यः कोपलज्जासमन्वितः ।। रेणुका लज्जिता तत्र विधार्य वाससी सती

dṛṣṭvā puro viprarūpaṃ sūrya tejasvinaṃ suram | uvāca sūrya raktāsyaḥ kopalajjāsamanvitaḥ || reṇukā lajjitā tatra vidhārya vāsasī satī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जमदग्निरुवाच को भवान्पण़्डितंमन्यो न त्वदन्योऽस्ति पण्डितः । अहं भृगोर्भगवतः शिष्यस्त्वं कश्यपस्य च

jamadagniruvāca ko bhavānpaṇa़ḍitaṃmanyo na tvadanyo'sti paṇḍitaḥ | ahaṃ bhṛgorbhagavataḥ śiṣyastvaṃ kaśyapasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्वेदांश्च जानामि धर्माधर्मनिरूपणो । वेदप्रणिहितो धर्मे ह्यधर्मस्तद्विपर्ययः

caturvedāṃśca jānāmi dharmādharmanirūpaṇo | vedapraṇihito dharme hyadharmastadviparyayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अज्ञानी पुरुषः शश्वज्जडितश्च स्वकर्मणा । तेजीयसां न दोषाय वङ्नेः सर्वभुजो यथा

ajñānī puruṣaḥ śaśvajjaḍitaśca svakarmaṇā | tejīyasāṃ na doṣāya vaṅneḥ sarvabhujo yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्ये भवांश्च धर्मश्च साक्षी सर्वे च कर्मणाम् । फलदाता च शास्त्रज्ञो यतस्त्वत्तनयः सदा

anye bhavāṃśca dharmaśca sākṣī sarve ca karmaṇām | phaladātā ca śāstrajño yatastvattanayaḥ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न वैष्णवानां शास्तारो यूयमस्माकमेव च । न वासुदेवभक्तानामशुभं विद्यते क्वचित्

na vaiṣṇavānāṃ śāstāro yūyamasmākameva ca | na vāsudevabhaktānāmaśubhaṃ vidyate kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरेः सुदर्शनं चक्रं शश्वद्रक्षति वैष्णवान् । नारायणश्च भगवान्स्वयं ब्रह्मा च शंकरः

hareḥ sudarśanaṃ cakraṃ śaśvadrakṣati vaiṣṇavān | nārāyaṇaśca bhagavānsvayaṃ brahmā ca śaṃkaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शास्ता यमश्च नास्माकं त्वं वै नापि दिवाकर। राजपुत्रो यथा स्थाने वयं स्वच्छन्दगामिनः

śāstā yamaśca nāsmākaṃ tvaṃ vai nāpi divākara| rājaputro yathā sthāne vayaṃ svacchandagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्तोऽहं भस्मसात्कर्तुं यमं सर्वसुरांस्तथा । महेन्द्रप्रभृतीन्सूर्य क्षणेनैवावलीलया

śakto'haṃ bhasmasātkartuṃ yamaṃ sarvasurāṃstathā | mahendraprabhṛtīnsūrya kṣaṇenaivāvalīlayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्त्वं धर्मप्रवक्ता मे याहि स्वस्थानमेव च । मम शास्ता तु भगवाञ्छ्रीकृष्णः प्रकृतेः परः

kastvaṃ dharmapravaktā me yāhi svasthānameva ca | mama śāstā tu bhagavāñchrīkṛṣṇaḥ prakṛteḥ paraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्य मे निर्जने स्थाने रसभङ्गस्त्वया कृतः । मम शापात्पाप दृश्यो राहुग्रस्तो भविष्यसि

adya me nirjane sthāne rasabhaṅgastvayā kṛtaḥ | mama śāpātpāpa dṛśyo rāhugrasto bhaviṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रष्टुं त्वां ये घनाः सर्वे दूरीभूता भवन्ति ते । त्वामाच्छन्नं करिष्यन्ति वायुना प्रेरितास्तथा

draṣṭuṃ tvāṃ ye ghanāḥ sarve dūrībhūtā bhavanti te | tvāmācchannaṃ kariṣyanti vāyunā preritāstathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वतेजसा भवान्गर्वाद्धततेजा भविष्यसि । मेघाच्छन्नः स्वल्पतेजा राहुग्रस्तो भवान्भव

svatejasā bhavāngarvāddhatatejā bhaviṣyasi | meghācchannaḥ svalpatejā rāhugrasto bhavānbhava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणस्य वचः श्रुत्वा भगवान्भास्करः स्वयम् । ततः पुटाञ्जलिर्भूत्वा तुष्टाव मुनिपुंगवम्

brāhmaṇasya vacaḥ śrutvā bhagavānbhāskaraḥ svayam | tataḥ puṭāñjalirbhūtvā tuṣṭāva munipuṃgavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भास्कर उवाच अवध्याः सर्वे धर्मज्ञ धन्या मान्याः पुरस्कृताः । नारायणश्च भगवाञ्छंभुर्ब्रह्मा स्वयं प्रभुः

bhāskara uvāca avadhyāḥ sarve dharmajña dhanyā mānyāḥ puraskṛtāḥ | nārāyaṇaśca bhagavāñchaṃbhurbrahmā svayaṃ prabhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गणेशाश्चापि शेषश्च धर्मश्चापि सनातनः । स्तुवान्ति ब्रह्मणं सर्वे विप्ररूपी जनार्दनः

gaṇeśāścāpi śeṣaśca dharmaścāpi sanātanaḥ | stuvānti brahmaṇaṃ sarve viprarūpī janārdanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विप्रदत्तश्च यो ब्रह्मन्वयमस्मन्मुखो द्विजः । हुताशनश्च द्विमुखाः सुराः सर्वे द्विजो वरः

vipradattaśca yo brahmanvayamasmanmukho dvijaḥ | hutāśanaśca dvimukhāḥ surāḥ sarve dvijo varaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षमस्व वैष्णवः शुद्धः स्वधर्म स समाचर । वैष्णवानां कृतः कोपो हृदि येषां जनार्दनः

kṣamasva vaiṣṇavaḥ śuddhaḥ svadharma sa samācara | vaiṣṇavānāṃ kṛtaḥ kopo hṛdi yeṣāṃ janārdanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्माभिः पूजिता विप्रा युषमाभिः पूजिताः सुराः । परस्परं स्नेहपात्रं चेदमाचरणं द्विज

asmābhiḥ pūjitā viprā yuṣamābhiḥ pūjitāḥ surāḥ | parasparaṃ snehapātraṃ cedamācaraṇaṃ dvija

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहमेवं त्वया शप्तो मया शप्तो भवान्भव । अन्यथा मां वदन्त्येवं सूर्य निस्तेजसं जनाः

ahamevaṃ tvayā śapto mayā śapto bhavānbhava | anyathā māṃ vadantyevaṃ sūrya nistejasaṃ janāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पराभूतः क्षत्रियेण भविष्यसि द्विजेश्वर । मरणं क्षत्रियास्त्रेण भवतश्च भविष्यति

parābhūtaḥ kṣatriyeṇa bhaviṣyasi dvijeśvara | maraṇaṃ kṣatriyāstreṇa bhavataśca bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूर्यस्य वचनं श्रुत्वा चुकोप ब्राह्मणः पुनः । तं शशापातिरक्तास्यः शंभुना निर्जितो भवान्

sūryasya vacanaṃ śrutvā cukopa brāhmaṇaḥ punaḥ | taṃ śaśāpātiraktāsyaḥ śaṃbhunā nirjito bhavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उभयोः कलहं ज्ञात्वा कश्यपेन सह व्रज । आजगाम स्वयं ब्रह्मा विधाता जगतामपि

ubhayoḥ kalahaṃ jñātvā kaśyapena saha vraja | ājagāma svayaṃ brahmā vidhātā jagatāmapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगत्य ब्रह्मा संत्रस्तं बोधयामास भास्करम् । मुनिश्रेष्ठं च धर्मज्ञं धर्मज्ञानां गुरोर्गुरुः

āgatya brahmā saṃtrastaṃ bodhayāmāsa bhāskaram | muniśreṣṭhaṃ ca dharmajñaṃ dharmajñānāṃ gurorguruḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच क्षमस्व भास्कर त्वं च साक्षान्नारायणो भवान् । युष्माकं परिपाल्यश्चाप्यवध्यो ब्राह्मणाः सदा

brahmovāca kṣamasva bhāskara tvaṃ ca sākṣānnārāyaṇo bhavān | yuṣmākaṃ paripālyaścāpyavadhyo brāhmaṇāḥ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं करोमि भवतो विप्रशापान्तमुल्बणम् । अत्राहमागतस्त्रस्तो भृगुणा प्रेरितस्ततः

ahaṃ karomi bhavato vipraśāpāntamulbaṇam | atrāhamāgatastrasto bhṛguṇā preritastataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्फुटोऽहं प्रेरितश्चापि कश्यपेन मरीचिना । शान्तो भव सुरक्षेष्ठ साक्षीत्वं सर्वकर्मणाम्

sphuṭo'haṃ preritaścāpi kaśyapena marīcinā | śānto bhava surakṣeṣṭha sākṣītvaṃ sarvakarmaṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुत्रचिद्दिवसे ब्रह्मंस्त्वं तत्र कुत्रचित्क्षणम् । भविष्यसि घनाच्छन्नः सद्यो मुक्तो भविष्यसि

kutraciddivase brahmaṃstvaṃ tatra kutracitkṣaṇam | bhaviṣyasi ghanācchannaḥ sadyo mukto bhaviṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न्यूनातिरक्ते वर्षे च राहुग्रस्तो भविष्यसि । तत्रादृश्यश्च केषांचित्पुण्यदृश्यो हि कस्यचित्

nyūnātirakte varṣe ca rāhugrasto bhaviṣyasi | tatrādṛśyaśca keṣāṃcitpuṇyadṛśyo hi kasyacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यथा सर्वकालेन पुण्यदृश्यो भवान्भुवि । त्वां दृष्ट्वा च नमस्कृत्य सर्वे निष्पापिनो जनाः

anyathā sarvakālena puṇyadṛśyo bhavānbhuvi | tvāṃ dṛṣṭvā ca namaskṛtya sarve niṣpāpino janāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जन्मसप्ताष्टरिः फाङ्कचतुर्थे दशमे तथा । जन्मर्क्षे निधनै नणामदृश्यस्त्वं भविष्यसि

janmasaptāṣṭariḥ phāṅkacaturthe daśame tathā | janmarkṣe nidhanai naṇāmadṛśyastvaṃ bhaviṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्तकाले घनाच्छन्ने मध्याहनस्थे जलेऽपि वा । अर्धोदिते च काने च पापदृश्यो भविष्यसि

astakāle ghanācchanne madhyāhanasthe jale'pi vā | ardhodite ca kāne ca pāpadṛśyo bhaviṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भार्यादुःखनिमित्तेन भार्यया हेतुभूतया । श्वशुरेण शालकेन हततेजा भविष्यसि

bhāryāduḥkhanimittena bhāryayā hetubhūtayā | śvaśureṇa śālakena hatatejā bhaviṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यथा तव तेजश्च संज्ञा सहितुमक्षमा । मालीसुमालियुद्धे च शंभुना त्वं पराचितः

anyathā tava tejaśca saṃjñā sahitumakṣamā | mālīsumāliyuddhe ca śaṃbhunā tvaṃ parācitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येवमुक्त्वा सूर्य च बोधयामास ब्राह्मणम् । नम्रं शापपराभूतं लज्जितं कोपितं व्रज

ityevamuktvā sūrya ca bodhayāmāsa brāhmaṇam | namraṃ śāpaparābhūtaṃ lajjitaṃ kopitaṃ vraja

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हे विप्र श्वगृहं गच्छ गच्छ वत्स यथासुखम् । त्वत्तेजसा क्षणेनैव भस्मीभूतं भवेज्जगत्

he vipra śvagṛhaṃ gaccha gaccha vatsa yathāsukham | tvattejasā kṣaṇenaiva bhasmībhūtaṃ bhavejjagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूर्यस्त्वत्परिपाल्यश्च भवान्सूर्यस्य नित्यशः । परस्परं च पूज्यश्च संबन्धः पोष्यपोष्कः

sūryastvatparipālyaśca bhavānsūryasya nityaśaḥ | parasparaṃ ca pūjyaśca saṃbandhaḥ poṣyapoṣkaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हर्यशेन क्षत्रियेण कार्तवीर्यार्जुनेन च । भविष्यसि न संदेहः पराभूतो द्विजो मृतः

haryaśena kṣatriyeṇa kārtavīryārjunena ca | bhaviṣyasi na saṃdehaḥ parābhūto dvijo mṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरा ते प्राक्तनं सर्व कदाचिन्न हि खण्डितम् । नारायणाश्च स्वांशोन तव पुत्रो भविष्यति

purā te prāktanaṃ sarva kadācinna hi khaṇḍitam | nārāyaṇāśca svāṃśona tava putro bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिः सप्तकृत्वो जगतीं निःक्षत्रां च करिष्यति । मृत्युस्ते यशसो बीजं भदिष्यति महीतले

triḥ saptakṛtvo jagatīṃ niḥkṣatrāṃ ca kariṣyati | mṛtyuste yaśaso bījaṃ bhadiṣyati mahītale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येवमुक्त्ता ब्रह्मा च ययौ गेहं व्रजेश्वर । प्रययौ जमदग्निश्च भास्करश्च स्वमन्दिरम्

ityevamukttā brahmā ca yayau gehaṃ vrajeśvara | prayayau jamadagniśca bhāskaraśca svamandiram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येवं कथितं तात आख्यानं पुण्यकारकम् । राहुग्रस्तो भास्करश्चाप्यदृश्यो येन हेतुना

ityevaṃ kathitaṃ tāta ākhyānaṃ puṇyakārakam | rāhugrasto bhāskaraścāpyadṛśyo yena hetunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्थ्यामुदितश्चन्द्रो भाद्रे मासि सितासिते । अदृश्यो नष्टरूपश्च श्रूयतां येन हेतुरा

caturthyāmuditaścandro bhādre māsi sitāsite | adṛśyo naṣṭarūpaśca śrūyatāṃ yena heturā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राहुग्रस्तः कलङ्की वा पुराशप्तो मया पितः । सर्व त्वां कथयिष्यामि कथामेतां पुरातनीम्

rāhugrastaḥ kalaṅkī vā purāśapto mayā pitaḥ | sarva tvāṃ kathayiṣyāmi kathāmetāṃ purātanīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति श्रीब्रह्मo महाo श्रीकृष्णजन्मखo उत्तo नारदनाo भगवन्नन्दसंo ।। एकोनाशीतितमोऽध्यायः

iti śrībrahmao mahāo śrīkṛṣṇajanmakhao uttao nāradanāo bhagavannandasaṃo || ekonāśītitamo'dhyāyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.