अथ सप्ताशीतितमोध्यायः
नन्द उवाच
त्वां ज्ञातुं नहि शक्ताश्च वेदा वेदप्रभुं स्वयम् ।
सुरा ब्रह्मेशसेषाद्या मुनिसिद्धादयस्तथा
atha saptāśītitamodhyāyaḥ
nanda uvāca
tvāṃ jñātuṃ nahi śaktāśca vedā vedaprabhuṃ svayam |
surā brahmeśaseṣādyā munisiddhādayastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को भवानिति विज्ञातुं परं कौतूहलं मम ।
तत्सर्व स्वात्मयाथार्थ्यं निर्जने कथय प्रभो
ko bhavāniti vijñātuṃ paraṃ kautūhalaṃ mama |
tatsarva svātmayāthārthyaṃ nirjane kathaya prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायण उवाच
एतस्मिन्नन्तरे तत्र कृष्णं द्रष्टुं मुनीश्वराः ।
आजग्मुः सहसा वत्स ज्वलन्तो ब्रह्मतेजसा
nārāyaṇa uvāca
etasminnantare tatra kṛṣṇaṃ draṣṭuṃ munīśvarāḥ |
ājagmuḥ sahasā vatsa jvalanto brahmatejasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुलहश्च पुलस्त्यश्च क्रतुश्च भृगुरङ्गिराः ।
प्रचेताश्च वसिष्ठश्च दुर्वासाः कण्व एव च
pulahaśca pulastyaśca kratuśca bhṛguraṅgirāḥ |
pracetāśca vasiṣṭhaśca durvāsāḥ kaṇva eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कात्यायनः पाणिनिश्च कणादो गौतमस्तथा ।
सनकश्च सनन्दश्च दृतीयश्च सनातनः
kātyāyanaḥ pāṇiniśca kaṇādo gautamastathā |
sanakaśca sanandaśca dṛtīyaśca sanātanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपिलश्चाऽऽसुरिश्चैव वायुः पञ्चशिखस्तथा ।
विश्वामित्रो वाल्मीकिश्च कश्यपश्च पराशरः
kapilaścā''suriścaiva vāyuḥ pañcaśikhastathā |
viśvāmitro vālmīkiśca kaśyapaśca parāśaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विभाण्डको मरीचिश्च शुक्रौऽत्रिश्च बृहस्पतिः ।
गार्ग्यश्यापि तथा वात्स्यो व्यासश्च जैमिनिस्तथा
vibhāṇḍako marīciśca śukrau'triśca bṛhaspatiḥ |
gārgyaśyāpi tathā vātsyo vyāsaśca jaiministathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मितवागृष्यशृङ्गश्च याज्ञवल्क्यः शुकस्तथा ।
सौभरिः शुद्धजटिलो भरद्वाजः सुभद्रकः
mitavāgṛṣyaśṛṅgaśca yājñavalkyaḥ śukastathā |
saubhariḥ śuddhajaṭilo bharadvājaḥ subhadrakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मार्कण्डेयो लोमशश्च आसुरिश्च विटङ्कणः ।
अष्टावक्र शतानन्दो वामदेश्च भासुरिः
mārkaṇḍeyo lomaśaśca āsuriśca viṭaṅkaṇaḥ |
aṣṭāvakra śatānando vāmadeśca bhāsuriḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संवर्तश्चाप्युतथ्यश्च नरोऽहं चापि नारद ।
जाबालिः पर्शुरामश्चाप्यगस्त्यः पैल एव च
saṃvartaścāpyutathyaśca naro'haṃ cāpi nārada |
jābāliḥ parśurāmaścāpyagastyaḥ paila eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधामन्युर्गौ रमुखोऽप्युपमन्युः श्रृतश्रवाः ।
मैत्रेयश्च्यवनश्चैव वररुच्यर्षिरेव च
yudhāmanyurgau ramukho'pyupamanyuḥ śrṛtaśravāḥ |
maitreyaścyavanaścaiva vararucyarṣireva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान्दृष्ट्वा सहसोत्थाय नमस्कृत्य पुटाञ्जलिः ।
सिंहासनेषु रम्येषु वासयामास सादरम्
tāndṛṣṭvā sahasotthāya namaskṛtya puṭāñjaliḥ |
siṃhāsaneṣu ramyeṣu vāsayāmāsa sādaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजयामास विधिवत्कुशलप्रश्नपूर्वकम् ।
परस्परं च संभाष्य मध्ये कृष्ण उवास सः
pūjayāmāsa vidhivatkuśalapraśnapūrvakam |
parasparaṃ ca saṃbhāṣya madhye kṛṣṇa uvāsa saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतस्मिन्नन्तरे कृष्णस्तेजोराशिं ददर्श सः ।
ददुशुस्ते च मुनयोऽप्याकाशे च समुज्ज्वलम्
etasminnantare kṛṣṇastejorāśiṃ dadarśa saḥ |
daduśuste ca munayo'pyākāśe ca samujjvalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेजसोऽभ्यन्तरे वत्स कुमारं कनकप्रभाम् ।
यथैव पञ्चवर्षीयं नग्नं बालकमीप्सितम्
tejaso'bhyantare vatsa kumāraṃ kanakaprabhām |
yathaiva pañcavarṣīyaṃ nagnaṃ bālakamīpsitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आविर्बभूव सहसा समामध्ये च नारद ।
उत्तिष्टमानं सहसा तं दृष्ट्वा मुनपुंगवाः
āvirbabhūva sahasā samāmadhye ca nārada |
uttiṣṭamānaṃ sahasā taṃ dṛṣṭvā munapuṃgavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणेमुर्मुनयः सर्वे शौरिश्च प्रणनाम तम् ।
सस्मितं स्निग्धनेत्रं चकृत्वा युक्तिं च सादरम्
praṇemurmunayaḥ sarve śauriśca praṇanāma tam |
sasmitaṃ snigdhanetraṃ cakṛtvā yuktiṃ ca sādaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स सर्वानाशिषं कृत्वा समुवास च संसदि ।
उवाच तांश्च शौरिं च भगवन्तं सनातनम्
sa sarvānāśiṣaṃ kṛtvā samuvāsa ca saṃsadi |
uvāca tāṃśca śauriṃ ca bhagavantaṃ sanātanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सनत्कुमार उवाच
भद्रं वो मुनयः शश्वत्तपसां फलमीप्सितम् ।
कृष्णस्य कुशलप्रश्नं सिवबीजस्य निष्फलम्
sanatkumāra uvāca
bhadraṃ vo munayaḥ śaśvattapasāṃ phalamīpsitam |
kṛṣṇasya kuśalapraśnaṃ sivabījasya niṣphalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सांप्रतं कुशुलं वश्च दर्शनं परमात्मनः ।
भक्तानुरोधाद्देहस्य परस्य प्रकृतेरपि
sāṃprataṃ kuśulaṃ vaśca darśanaṃ paramātmanaḥ |
bhaktānurodhāddehasya parasya prakṛterapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्गुणास्य निरीहस्य सर्वबीजस्य तेयसा ।
भारावतरणायैव चाऽऽविर्भूतस्य सांप्रतम्
nirguṇāsya nirīhasya sarvabījasya teyasā |
bhārāvataraṇāyaiva cā''virbhūtasya sāṃpratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीकृष्ण उवाच
शरीरधारिणश्चापि कुशलप्रश्नमीप्सितम् ।
तत्कथं कुशलप्रश्नं मयि विप्र न विद्यते
śrīkṛṣṇa uvāca
śarīradhāriṇaścāpi kuśalapraśnamīpsitam |
tatkathaṃ kuśalapraśnaṃ mayi vipra na vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सनत्कुमार उवाच
शरीरे प्राकृते नाथ संततं च शुभाशुभम् ।
नित्यदेहे क्षेमबीजे शिवप्रश्नमनर्थकम्
sanatkumāra uvāca
śarīre prākṛte nātha saṃtataṃ ca śubhāśubham |
nityadehe kṣemabīje śivapraśnamanarthakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभगवानुवाच
यो यो विग्रहधारी च स च प्राकृतिकः स्मृताः ।
देहो न विद्यते विप्र तां नित्यां प्राकृतिं विना
śrībhagavānuvāca
yo yo vigrahadhārī ca sa ca prākṛtikaḥ smṛtāḥ |
deho na vidyate vipra tāṃ nityāṃ prākṛtiṃ vinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सनत्कुमार उवाच
रक्तबिन्दूद्भवा देहास्ते च प्राकृतिका स्मृताः ।
कथं प्रकृतिनाथस्य बीजस्य प्राकृतं वपुः
sanatkumāra uvāca
raktabindūdbhavā dehāste ca prākṛtikā smṛtāḥ |
kathaṃ prakṛtināthasya bījasya prākṛtaṃ vapuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वबीजस्य सर्वादिर्भवांश्च भगवान्स्वयम् ।
सर्वेषामवतारणां प्रधानं बीजमव्ययम्
sarvabījasya sarvādirbhavāṃśca bhagavānsvayam |
sarveṣāmavatāraṇāṃ pradhānaṃ bījamavyayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा वदन्ति वेदाश्च नित्यं सत्यं सनातनम् ।
ज्योतिःस्वरूपं प्रधानं बीजमव्ययम्
kṛtvā vadanti vedāśca nityaṃ satyaṃ sanātanam |
jyotiḥsvarūpaṃ pradhānaṃ bījamavyayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मायया सगुणं चैव मायेशं निर्गुणं परम् ।
प्रवदन्ति च वेदाङ्गास्तथा वेदविदः प्रभो
māyayā saguṇaṃ caiva māyeśaṃ nirguṇaṃ param |
pravadanti ca vedāṅgāstathā vedavidaḥ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीकृष्ण उवाच
संप्रतं वासुदेवोऽहं रक्तपीर्याश्रितं वपुः ।
कथं न प्रकृतो विप्र शिवप्रश्नमभीप्सितम्
śrīkṛṣṇa uvāca
saṃprataṃ vāsudevo'haṃ raktapīryāśritaṃ vapuḥ |
kathaṃ na prakṛto vipra śivapraśnamabhīpsitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सनत्कुमार उवाच
वासुः सर्वनिवासश्च विश्वानि यस्य लोमसु ।
तस्य देवः परं ब्रह्म वासुदेव इतीरितः
sanatkumāra uvāca
vāsuḥ sarvanivāsaśca viśvāni yasya lomasu |
tasya devaḥ paraṃ brahma vāsudeva itīritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वासुदेवेति तन्नाम वेदेषु च चतुर्षु च ।
पुराणेष्वितिहासेषु यात्रादिषु च दृश्यते
vāsudeveti tannāma vedeṣu ca caturṣu ca |
purāṇeṣvitihāseṣu yātrādiṣu ca dṛśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्तवीर्याश्रितो देहः क्व ते वेदे निरूपितः ।
साक्षिणो मुनयश्चैव धर्मः सर्वत्र एव च
raktavīryāśrito dehaḥ kva te vede nirūpitaḥ |
sākṣiṇo munayaścaiva dharmaḥ sarvatra eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साक्षिणो मम वेदाश्च रविचन्दौ च संप्रतम्
sākṣiṇo mama vedāśca ravicandau ca saṃpratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भृगुरुवाच
सत्यं वदसि त्वमेव वैष्णवाग्रणीः ।
स्वागतं कुशलं शश्वत्किंनिमित्तमिहाऽऽगतः
bhṛguruvāca
satyaṃ vadasi tvameva vaiṣṇavāgraṇīḥ |
svāgataṃ kuśalaṃ śaśvatkiṃnimittamihā''gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सनत्कुमार उवाच
श्रूयतां मुनयः सर्वे श्रूयतां कृष्ण सांप्रतम् ।
अहो येन निमित्तेन चातिशीघ्रमिहाऽऽगतः
sanatkumāra uvāca
śrūyatāṃ munayaḥ sarve śrūyatāṃ kṛṣṇa sāṃpratam |
aho yena nimittena cātiśīghramihā''gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीकृष्ण उवाच
भगवन्मर्वधर्मज्ञ किंनिमित्तमिहाऽऽगतः ।
सर्वं जानासि सर्वज्ञ त्वमेव विदुषां वरः
śrīkṛṣṇa uvāca
bhagavanmarvadharmajña kiṃnimittamihā''gataḥ |
sarvaṃ jānāsi sarvajña tvameva viduṣāṃ varaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सनत्कुमार उवाच
धन्योऽसि भगवञ्छश्वन्मान्योऽसि जगतामपि ।
सर्वेश्वरेश्वरोऽसि त्वं तत्परो नास्ति विश्वतः
sanatkumāra uvāca
dhanyo'si bhagavañchaśvanmānyo'si jagatāmapi |
sarveśvareśvaro'si tvaṃ tatparo nāsti viśvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीकृष्ण उवाच
यज्ञानां च व्रतानां च तपस्यानां द्विजेश्वर।
सततं फलदाताऽहं दक्षिणाभिः सहेति य
śrīkṛṣṇa uvāca
yajñānāṃ ca vratānāṃ ca tapasyānāṃ dvijeśvara|
satataṃ phaladātā'haṃ dakṣiṇābhiḥ saheti ya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रुत्वा कुमारश्च जवेन प्रययौ वने ।
मत्वाऽऽश्चर्य च वचनं वारयामास तेऽपितम्
iti śrutvā kumāraśca javena prayayau vane |
matvā''ścarya ca vacanaṃ vārayāmāsa te'pitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषय ऊचुः
हे सिद्धेन्द्र महाभाग कुमार करुणामय ।
का शङ्कितकथा प्रोक्ता भगवत्कृष्णसंनिधौ
ṛṣaya ūcuḥ
he siddhendra mahābhāga kumāra karuṇāmaya |
kā śaṅkitakathā proktā bhagavatkṛṣṇasaṃnidhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं पुत्र दृष्टमाश्चर्य श्रुतं किमपि कुत्रचित् ।
अतीव कृत्वा विस्तीर्णमस्माकं वक्तुमर्हसि
kiṃ putra dṛṣṭamāścarya śrutaṃ kimapi kutracit |
atīva kṛtvā vistīrṇamasmākaṃ vaktumarhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एत स्मिन्न्नतरे ब्रह्मा पार्वत्या सह शंकरः ।
अनन्तश्चापि धर्मश्च श्रीसूर्यश्च निशाकरः
eta sminnnatare brahmā pārvatyā saha śaṃkaraḥ |
anantaścāpi dharmaśca śrīsūryaśca niśākaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदित्या वसवो रुद्रा दिक्पालाद्याश्च देवताः ।
श्रीकृष्णः सहसोत्थाय संभाध्य चपृथक्पृथकु
ādityā vasavo rudrā dikpālādyāśca devatāḥ |
śrīkṛṣṇaḥ sahasotthāya saṃbhādhya capṛthakpṛthaku
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुपर्कादिकं दत्त्वा पूजयामास भक्तितः ।
प्रणेसुर्ऋषयः सर्वे शेषं शंभुं विधिं शिवाम्
madhuparkādikaṃ dattvā pūjayāmāsa bhaktitaḥ |
praṇesurṛṣayaḥ sarve śeṣaṃ śaṃbhuṃ vidhiṃ śivām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परस्परं च संभाषा बभूव द्विजदेवयोः ।
समुवासाऽऽसने मध्ये कुमारः कनकप्रभः ।।
कथां कथितुमारेभे संसदि द्विजदेवयोः
parasparaṃ ca saṃbhāṣā babhūva dvijadevayoḥ |
samuvāsā''sane madhye kumāraḥ kanakaprabhaḥ ||
kathāṃ kathitumārebhe saṃsadi dvijadevayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया गतश्च गोलोको न दृष्टो राधिकापतिः ।
ततो गतं च वैकुण्ठं तत्र नास्ति चतुर्भुजः
mayā gataśca goloko na dṛṣṭo rādhikāpatiḥ |
tato gataṃ ca vaikuṇṭhaṃ tatra nāsti caturbhujaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो गतश्च क्षीरोदस्तत्र नास्ति हरिः स्वयम् ।
परिश्रान्तो विषण्णश्च स्नातं क्षीरोदधेस्तटे
tato gataśca kṣīrodastatra nāsti hariḥ svayam |
pariśrānto viṣaṇṇaśca snātaṃ kṣīrodadhestaṭe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विस्तीर्णवालुकामध्ये कच्छपः शतयोजनः ।
भीतश्च कम्पितस्तत्र दृष्टो दुःखी च शुष्कितः
vistīrṇavālukāmadhye kacchapaḥ śatayojanaḥ |
bhītaśca kampitastatra dṛṣṭo duḥkhī ca śuṣkitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निःसारितो राघवेण मीनेन च महात्मना ।
धन्योऽसीति मयोक्तश्च नाहं धन्य उवाच सः
niḥsārito rāghaveṇa mīnena ca mahātmanā |
dhanyo'sīti mayoktaśca nāhaṃ dhanya uvāca saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीरोदः सागरो धन्यो जन्तवो यत्र मद्विधाः ।
मत्तो महत्तराश्चापि ह्यसंख्याश्च महामुने
kṣīrodaḥ sāgaro dhanyo jantavo yatra madvidhāḥ |
matto mahattarāścāpi hyasaṃkhyāśca mahāmune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवान्धन्योऽस्ति क्षीरोद तेनोक्तो नाहमेव च ।
धन्या वसुंधरा देवी यत्रैव सप्तसागराः
bhavāndhanyo'sti kṣīroda tenokto nāhameva ca |
dhanyā vasuṃdharā devī yatraiva saptasāgarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धन्याऽसि वसुधेत्युक्ता नाहमेवेत्युवाच सा ।
धन्योऽनन्तो ममाऽऽधारः कृष्णांशो नागराड्विभुः
dhanyā'si vasudhetyuktā nāhamevetyuvāca sā |
dhanyo'nanto mamā''dhāraḥ kṛṣṇāṃśo nāgarāḍvibhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महस्रमूर्ध्ना मध्येऽहं मूर्ध्नि शूर्पे च सर्षपः ।
धन्योऽसि शेषेत्युक्तोऽयं धन्यो नाहमुवाच वै
mahasramūrdhnā madhye'haṃ mūrdhni śūrpe ca sarṣapaḥ |
dhanyo'si śeṣetyukto'yaṃ dhanyo nāhamuvāca vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धन्यः कूर्मो ममाऽऽधारो गच्छ तत्रैव वै मुने ।
धन्योऽसि कूर्मेत्युक्तोऽयं नारं धन्योऽस्मि वै मुने
dhanyaḥ kūrmo mamā''dhāro gaccha tatraiva vai mune |
dhanyo'si kūrmetyukto'yaṃ nāraṃ dhanyo'smi vai mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वायुना धार्यमाणोऽहं मत्तो धन्यतमश्च सः ।
धन्योऽसीत्युक्तः पवनो धन्यो नाहमुवाच सः
vāyunā dhāryamāṇo'haṃ matto dhanyatamaśca saḥ |
dhanyo'sītyuktaḥ pavano dhanyo nāhamuvāca saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धन्यश्च भगवान्ब्रह्मा विधाता जगतामपि ।
धन्योऽसि तत्र धाता च धन्यो नाहमुवाचसः
dhanyaśca bhagavānbrahmā vidhātā jagatāmapi |
dhanyo'si tatra dhātā ca dhanyo nāhamuvācasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धन्यो महेश्वरो देवो योगीन्द्राणां गुरोर्गुरुः ।
सर्वाराध्यः सर्वपूज्यो धर्मरूपः सनातनः
dhanyo maheśvaro devo yogīndrāṇāṃ gurorguruḥ |
sarvārādhyaḥ sarvapūjyo dharmarūpaḥ sanātanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालकालश्च संहर्ता स्वयं मृत्युंजयः प्रभुः ।
धन्योऽसि तत्र शंभुश्च धन्यो नाहमुवाच सः
kālakālaśca saṃhartā svayaṃ mṛtyuṃjayaḥ prabhuḥ |
dhanyo'si tatra śaṃbhuśca dhanyo nāhamuvāca saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वादौ पूजनं यस्य ज्ञानिनां च गुरोर्गुरुः ।
धन्यो गणेश्वरो देवो देवानां प्रवरः परः
sarvādau pūjanaṃ yasya jñānināṃ ca gurorguruḥ |
dhanyo gaṇeśvaro devo devānāṃ pravaraḥ paraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धेन्द्रेषु मुनीन्द्रेषु देवेन्द्रेषु श्रुतौ श्रुतम् ।
योगीन्द्रेषु च प्राज्ञेषु न गणेशात्परः पुमान्
siddhendreṣu munīndreṣu devendreṣu śrutau śrutam |
yogīndreṣu ca prājñeṣu na gaṇeśātparaḥ pumān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निम्नगासु यथा गङगा तीर्थेषु पुष्करं यथा ।
वेदप्रणिहितो धर्मो ह्यधर्मस्तद्विपर्ययः
nimnagāsu yathā gaṅagā tīrtheṣu puṣkaraṃ yathā |
vedapraṇihito dharmo hyadharmastadviparyayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदो नारायणः साक्षाद्वयं पूज्या व्यवस्थया ।
तस्माच्छास्त्राणि सर्वाणि पुराणानि च सन्ति वै
vedo nārāyaṇaḥ sākṣādvayaṃ pūjyā vyavasthayā |
tasmācchāstrāṇi sarvāṇi purāṇāni ca santi vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मान्निरूपितो धर्मश्चेतिहासश्च संहिता ।
तस्माद्धन्याश्च ते वेदा वदन्त्यत्र मनीषिणाः
yasmānnirūpito dharmaścetihāsaśca saṃhitā |
tasmāddhanyāśca te vedā vadantyatra manīṣiṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यूयं धन्याश्च मान्याश्चेत्युक्ता वेदा मया ततः ।
ऊयुस्ते न वयं धन्या यज्ञसंघश्य सांप्रतम्
yūyaṃ dhanyāśca mānyāścetyuktā vedā mayā tataḥ |
ūyuste na vayaṃ dhanyā yajñasaṃghaśya sāṃpratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वयं व्यवस्थाकर्तारो यज्ञौघः फलदः स्वयम् ।
तस्माद्धन्यः स एवापि गच्छ गच्छ महामुने
vayaṃ vyavasthākartāro yajñaughaḥ phaladaḥ svayam |
tasmāddhanyaḥ sa evāpi gaccha gaccha mahāmune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धन्योऽसि यज्ञसंघोऽसीत्युक्तस्तत्र मया विभो ।
ऊचुस्ते न वयं धन्या धन्यं कर्म शुभं मुने
dhanyo'si yajñasaṃgho'sītyuktastatra mayā vibho |
ūcuste na vayaṃ dhanyā dhanyaṃ karma śubhaṃ mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुभकर्मासि धन्यं त्वं नाहं धन्यमुवाच तत् ।
कर्मणां फलदाता यः कर्महेतुश्च सांप्रतम्
śubhakarmāsi dhanyaṃ tvaṃ nāhaṃ dhanyamuvāca tat |
karmaṇāṃ phaladātā yaḥ karmahetuśca sāṃpratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धातुर्विधाता भगवान्सर्वादिः सर्वकारकः ।
श्रीकृष्णः परमात्मा च धन्यो मान्यश्चनिश्चितम्
dhāturvidhātā bhagavānsarvādiḥ sarvakārakaḥ |
śrīkṛṣṇaḥ paramātmā ca dhanyo mānyaścaniścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मालयं ततो गत्वा न दुष्ट्वा जगदीश्वरम् ।
मथुरामागतो द्रष्टुं परिपूर्णतम् प्रभुम्
dharmālayaṃ tato gatvā na duṣṭvā jagadīśvaram |
mathurāmāgato draṣṭuṃ paripūrṇatam prabhum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञानां तपसां चैव व्रतानां शुभकर्मणाम् ।
ईश्वरं फलदातारं परमात्मानमेव च
yajñānāṃ tapasāṃ caiva vratānāṃ śubhakarmaṇām |
īśvaraṃ phaladātāraṃ paramātmānameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कारणं कारणानां च ब्रह्मादीनां पुरःसरम् ।
धन्योऽसीति मयोक्तश्च दक्षिणाभिः सहेति च
kāraṇaṃ kāraṇānāṃ ca brahmādīnāṃ puraḥsaram |
dhanyo'sīti mayoktaśca dakṣiṇābhiḥ saheti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्तेन भगवता कथितं सर्वकारणम् ।
दक्षिणाभिश्च फलदो हतयज्ञो ङ्यदक्षिणाः
ityuktena bhagavatā kathitaṃ sarvakāraṇam |
dakṣiṇābhiśca phalado hatayajño ṅyadakṣiṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षिणा विप्रमुद्दिश्य तत्काले तु न दीयते ।
एकरात्रे व्यतीते तु तद्दानं द्विगुणं भवेत्
dakṣiṇā vipramuddiśya tatkāle tu na dīyate |
ekarātre vyatīte tu taddānaṃ dviguṇaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मासे शतगुणं प्रोक्तं द्विमासे तु सहस्रकम् ।
संवत्सरे व्यतीते तु स दाता नरकं व्रजेत्
māse śataguṇaṃ proktaṃ dvimāse tu sahasrakam |
saṃvatsare vyatīte tu sa dātā narakaṃ vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्षाणां च सहस्रं च मूत्रकुण्डे निपत्य च ।
ततश्चाण़्डालतां याति व्याधियुक्तश्च पातकी
varṣāṇāṃ ca sahasraṃ ca mūtrakuṇḍe nipatya ca |
tataścāṇa़ḍālatāṃ yāti vyādhiyuktaśca pātakī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दात्रा न दीयते दानं ग्रहीत्रा चेन्न गृह्यते ।
उभौ तौ नरकं प्राप्तौ वर्षाणां च सहस्रकम्
dātrā na dīyate dānaṃ grahītrā cenna gṛhyate |
ubhau tau narakaṃ prāptau varṣāṇāṃ ca sahasrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यजमानश्च चाण्डालो ब्रह्मणस्तत्पुरोहितः ।
व्याधियुक्तावुभौ तौ च पापिनौ कर्मणः फलात्
yajamānaśca cāṇḍālo brahmaṇastatpurohitaḥ |
vyādhiyuktāvubhau tau ca pāpinau karmaṇaḥ phalāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे देवाश्च मुनयो जहसुर्विस्मयं ययुः ।
विस्मयं च ययौ नन्दस्तत्याज पुत्रभावकम्
sarve devāśca munayo jahasurvismayaṃ yayuḥ |
vismayaṃ ca yayau nandastatyāja putrabhāvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुरोद च सभामध्ये लज्जाहीनः शुचाऽऽकुलः ।
त्यज मौहमितीत्युक्त्वा बोधयामास पार्वती
ruroda ca sabhāmadhye lajjāhīnaḥ śucā''kulaḥ |
tyaja mauhamitītyuktvā bodhayāmāsa pārvatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नन्द उवाच
अमूल्यरत्नं माणिक्यं यथा कुजन्मनो गृहे ।
स्थितं तेन च देवेश तथाऽहं वञ्चितः प्रभो
nanda uvāca
amūlyaratnaṃ māṇikyaṃ yathā kujanmano gṛhe |
sthitaṃ tena ca deveśa tathā'haṃ vañcitaḥ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ममापराधं भगवान् क्षमस्व प्रकृतेः पर ।
यास्यामि न पुनर्गेहं गोकुलं यमुनातटम्
mamāparādhaṃ bhagavān kṣamasva prakṛteḥ para |
yāsyāmi na punargehaṃ gokulaṃ yamunātaṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृन्दावनं तथाऽऽवासं क्रीडावासं गदाग्रज ।
तत्सर्वं च यशोदाया गोपिकान्तिकमेव च
vṛndāvanaṃ tathā''vāsaṃ krīḍāvāsaṃ gadāgraja |
tatsarvaṃ ca yaśodāyā gopikāntikameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं ब्रवीमि यशोदां य प्रेयसीं राधिकामपि ।
प्रेमपात्रं च बालौघं वद भोः कथयामि किम्
kiṃ bravīmi yaśodāṃ ya preyasīṃ rādhikāmapi |
premapātraṃ ca bālaughaṃ vada bhoḥ kathayāmi kim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा च सभामध्ये मर्च्छां संप्राप नारद ।
क्रोडे कृत्वा जगन्नाथो बोधयामास तत्क्षणम्
ityuktvā ca sabhāmadhye marcchāṃ saṃprāpa nārada |
kroḍe kṛtvā jagannātho bodhayāmāsa tatkṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रीब्रह्मo महाo श्रीकृष्णजन्मखo उत्तo नारदनाo भगवन्नन्दसंo
सप्ताशीतितमोऽध्यायः
iti śrībrahmao mahāo śrīkṛṣṇajanmakhao uttao nāradanāo bhagavannandasaṃo
saptāśītitamo'dhyāyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.