अथातस्त्रिशोथीयमध्यायं व्याख्यास्यामः
athātastriśothīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Caraka-saṃhitā (the text alone)·1·1.18
Caraka-saṃhitā (the text alone) 1.18
इति ह स्माह भगवानात्रेयः
iti ha smāha bhagavānātreyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रयः शोथा भवन्ति वातपित्तश्लेष्मनिमित्ताः ते पुनर्द्विविधा निजागन्तुभेदेन
trayaḥ śothā bhavanti vātapittaśleṣmanimittāḥ te punardvividhā nijāgantubhedena
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रागन्तवश् छेदनभेदनक्षणनभञ्जनपिच्छनोत्पेषणप्रहारवधबन्धनवेष्टनव्यधनपीडनादिभिर् वा भल्लातकपुष्पफलरसात्मगुप्ताशूकक्रिमिशूकाहितपत्रलतागुल्मसंस्पर्शनैर् वा स्वेदनपरिसर्पणावमूत्रणैर्वा विषिणां सविषप्राणिदंष्ट्रादन्तविषाणनखनिपातैर् वा सागरविषवातहिमदहनसंस्पर्शनैर्वा शोथाः समुपजायन्ते
tatrāgantavaś chedanabhedanakṣaṇanabhañjanapicchanotpeṣaṇaprahāravadhabandhanaveṣṭanavyadhanapīḍanādibhir vā bhallātakapuṣpaphalarasātmaguptāśūkakrimiśūkāhitapatralatāgulmasaṃsparśanair vā svedanaparisarpaṇāvamūtraṇairvā viṣiṇāṃ saviṣaprāṇidaṃṣṭrādantaviṣāṇanakhanipātair vā sāgaraviṣavātahimadahanasaṃsparśanairvā śothāḥ samupajāyante
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते पुनर्यथास्वं हेतुव्यञ्जनैर् आदावुपलभ्यन्ते निजव्यञ्जनैकदेशविपरीतैः बन्धम् अन्त्रागदप्रलेपप्रतापनिर्वापणादिभिश् चोपक्रमैर् उपक्रम्यमाणाः प्रशान्तिमापद्यन्ते
te punaryathāsvaṃ hetuvyañjanair ādāvupalabhyante nijavyañjanaikadeśaviparītaiḥ bandham antrāgadapralepapratāpanirvāpaṇādibhiś copakramair upakramyamāṇāḥ praśāntimāpadyante
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निजाः पुनः स्नेहस्वेदवमनविरेचनास्थापनानुवासनशिरोविरेचनानाम् अयथावत्प्रयोगान्मिथ्यासंसर्जनाद् वा छर्द्यलसकविसूचिकाश्वासकासातिसारशोषपाण्डुरोगोदरज्वरप्रदरभगन्दरार्शोविकारातिकर्शनैर्वा कुष्ठकण्डूपिडकादिभिर्वा छर्दिक्षवथूद्गारशुक्रवातमूत्रपुरीषवेगधारणैर्वा कर्मरोगोपवासाध्वकर्शितस्य वा सहसातिगुर्वम्ललवणपिष्टान्नफलशाकरागदधिहरितकमद्यमन्दकविरूढनवशूकशमीधान्यानूपौदकपिशितोपयोगान् मृत्पङ्कलोष्टभक्षणाल्लवणातिभक्षणाद् गर्भसम्पीडनाद् आमगर्भप्रपतनात् प्रजातानां च मिथ्योपचाराद् उदीर्णदोषत्वाच्च शोफाः प्रादुर्भवन्ति इत्युक्तः सामान्यो हेतुः
nijāḥ punaḥ snehasvedavamanavirecanāsthāpanānuvāsanaśirovirecanānām ayathāvatprayogānmithyāsaṃsarjanād vā chardyalasakavisūcikāśvāsakāsātisāraśoṣapāṇḍurogodarajvarapradarabhagandarārśovikārātikarśanairvā kuṣṭhakaṇḍūpiḍakādibhirvā chardikṣavathūdgāraśukravātamūtrapurīṣavegadhāraṇairvā karmarogopavāsādhvakarśitasya vā sahasātigurvamlalavaṇapiṣṭānnaphalaśākarāgadadhiharitakamadyamandakavirūḍhanavaśūkaśamīdhānyānūpaudakapiśitopayogān mṛtpaṅkaloṣṭabhakṣaṇāllavaṇātibhakṣaṇād garbhasampīḍanād āmagarbhaprapatanāt prajātānāṃ ca mithyopacārād udīrṇadoṣatvācca śophāḥ prādurbhavanti ityuktaḥ sāmānyo hetuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं त्वत्र विशेषः शीतरूक्षलघुविशदश्रमोपवासातिकर्शनक्षपणादिभिर् वायुः प्रकुपितस्त्वङ्मांसशोणितादीन्यभिभूय शोफं जनयति स क्षिप्रोत्थानप्रशमो भवति तथा श्यामारुणवर्णः प्रकृतिवर्णो वा चलः स्पन्दनः खरपरुषभिन्नत्वग्रोमा छिद्यत इव भिद्यत इव पीड्यत इव सूचीभिरिव तुद्यत इव पिपीलिकाभिरिव संसृप्यते सर्षपकल्कावलिप्त इव चिमिचिमायते संकुच्यत आयम्यत इवेति वातशोथः उष्णतीक्ष्णकटुकक्षारलवणाम्लाजीर्णभोजनैर् अग्न्यातपप्रतापैश्च पित्तं प्रकुपितं त्वङ्मांसशोणितान्यभिभूय शोथं जनयति स क्षिप्रोत्थानप्रशमो भवति कृष्णपीतनीलताम्रावभास उष्णो मृदुः कपिलताम्ररोमा उष्यते दूयते धूप्यते ऊष्मायते स्विद्यते क्लिद्यते न च स्पर्शमुष्णं च सुषूयत इति पित्तशोथः गुरुमधुरशीतस्निग्धैर् अतिस्वप्नाव्यायामादिभिश्च श्लेष्मा प्रकुपितस्त्वङ्मांसशोणितादीन्यभिभूय शोथं जनयति स कृच्छ्रोत्थानप्रशमो भवति पाण्डुश्वेतावभासो गुरुः स्निग्धः श्लक्ष्णः स्थिरः स्त्यानः शुक्लाग्ररोमा स्पर्शोष्णसहश्चेति श्लेष्मशोथः यथास्वकारणाकृतिसंसर्गाद्द्विदोषजास्त्रयः शोथा भवन्ति यथास्वकारणाकृतिसन्निपातात् सान्निपातिक एकः एवं सप्तविधो भेदः
ayaṃ tvatra viśeṣaḥ śītarūkṣalaghuviśadaśramopavāsātikarśanakṣapaṇādibhir vāyuḥ prakupitastvaṅmāṃsaśoṇitādīnyabhibhūya śophaṃ janayati sa kṣiprotthānapraśamo bhavati tathā śyāmāruṇavarṇaḥ prakṛtivarṇo vā calaḥ spandanaḥ kharaparuṣabhinnatvagromā chidyata iva bhidyata iva pīḍyata iva sūcībhiriva tudyata iva pipīlikābhiriva saṃsṛpyate sarṣapakalkāvalipta iva cimicimāyate saṃkucyata āyamyata iveti vātaśothaḥ uṣṇatīkṣṇakaṭukakṣāralavaṇāmlājīrṇabhojanair agnyātapapratāpaiśca pittaṃ prakupitaṃ tvaṅmāṃsaśoṇitānyabhibhūya śothaṃ janayati sa kṣiprotthānapraśamo bhavati kṛṣṇapītanīlatāmrāvabhāsa uṣṇo mṛduḥ kapilatāmraromā uṣyate dūyate dhūpyate ūṣmāyate svidyate klidyate na ca sparśamuṣṇaṃ ca suṣūyata iti pittaśothaḥ gurumadhuraśītasnigdhair atisvapnāvyāyāmādibhiśca śleṣmā prakupitastvaṅmāṃsaśoṇitādīnyabhibhūya śothaṃ janayati sa kṛcchrotthānapraśamo bhavati pāṇḍuśvetāvabhāso guruḥ snigdhaḥ ślakṣṇaḥ sthiraḥ styānaḥ śuklāgraromā sparśoṣṇasahaśceti śleṣmaśothaḥ yathāsvakāraṇākṛtisaṃsargāddvidoṣajāstrayaḥ śothā bhavanti yathāsvakāraṇākṛtisannipātāt sānnipātika ekaḥ evaṃ saptavidho bhedaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकृतिभिस्ताभिस्ताभिर् भिद्यमानो द्विविधस्त्रिविधश्चतुर्विधा सप्तविधो ऽष्टविधश्च शोथ उपलभ्यते पुनश्चैक एवोत्सेधसामान्यात्
prakṛtibhistābhistābhir bhidyamāno dvividhastrividhaścaturvidhā saptavidho 'ṣṭavidhaśca śotha upalabhyate punaścaika evotsedhasāmānyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवन्ति चात्र शूयन्ते यस्य गात्राणि स्वपन्तीव रुजन्ति च पीडितान्युन्नमन्त्याशु वातशोथं तमादिशेत्
bhavanti cātra śūyante yasya gātrāṇi svapantīva rujanti ca pīḍitānyunnamantyāśu vātaśothaṃ tamādiśet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यश्चाप्यरुणवर्णाभः शोथो नक्तं प्रणश्यति स्नेहोष्णमर्दनाभ्यां च प्रणश्येत् स च वातिकः
yaścāpyaruṇavarṇābhaḥ śotho naktaṃ praṇaśyati snehoṣṇamardanābhyāṃ ca praṇaśyet sa ca vātikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः पिपासाज्वरार्तस्य दूयते ऽथ विदह्यते स्विद्यति क्लिद्यते गन्धी स पैत्तः श्वयथुः स्मृतः
yaḥ pipāsājvarārtasya dūyate 'tha vidahyate svidyati klidyate gandhī sa paittaḥ śvayathuḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः पीतनेत्रवक्त्रत्वक् पूर्वं मध्यात् प्रशूयते तनुत्वक् चातिसारी च पित्तशोथः स उच्यते
yaḥ pītanetravaktratvak pūrvaṃ madhyāt praśūyate tanutvak cātisārī ca pittaśothaḥ sa ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीतः सक्तगतिर्यस्तु कण्डूमान् पाण्डुरेव च निपीडितो नोन्नमति श्वयथुः स कफात्मकः
śītaḥ saktagatiryastu kaṇḍūmān pāṇḍureva ca nipīḍito nonnamati śvayathuḥ sa kaphātmakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य शस्त्रकुशच्छिन्नाच्छोणितं न प्रवर्तते कृच्छ्रेण पिच्छा स्रवति स चापि कफसंभवः
yasya śastrakuśacchinnācchoṇitaṃ na pravartate kṛcchreṇa picchā sravati sa cāpi kaphasaṃbhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निदानाकृतिसंसर्गाच्छ्वयथुः स्याद्द्विदोषजः सर्वाकृतिः सन्निपाताच्छोथो व्यामिश्रहेतुजः
nidānākṛtisaṃsargācchvayathuḥ syāddvidoṣajaḥ sarvākṛtiḥ sannipātācchotho vyāmiśrahetujaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्तु पादाभिनिर्वृत्तः शोथः सर्वाङ्गगो भवेत् जन्तोः स च सुकष्टः स्यात् प्रसृतः स्त्रीमुखाच्च यः
yastu pādābhinirvṛttaḥ śothaḥ sarvāṅgago bhavet jantoḥ sa ca sukaṣṭaḥ syāt prasṛtaḥ strīmukhācca yaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यश्चापि गुह्यप्रभवः स्त्रिया वा पुरुषस्य वा स च कष्टतमो ज्ञेयो यस्य च स्युरुपद्रवाः
yaścāpi guhyaprabhavaḥ striyā vā puruṣasya vā sa ca kaṣṭatamo jñeyo yasya ca syurupadravāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छर्दिः श्वासो ऽरुचिस्तृष्णा ज्वरो ऽतीसार एव च सप्तको ऽयं सदौर्बल्यः शोफोपद्रवसंग्रहः
chardiḥ śvāso 'rucistṛṣṇā jvaro 'tīsāra eva ca saptako 'yaṃ sadaurbalyaḥ śophopadravasaṃgrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य श्लेष्मा प्रकुपितो जिह्वामूले ऽवतिष्ठते आशु संजनयेच्छोथं जायते ऽस्योपजिह्विका
yasya śleṣmā prakupito jihvāmūle 'vatiṣṭhate āśu saṃjanayecchothaṃ jāyate 'syopajihvikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य श्लेष्मा प्रकुपितः काकले व्यवतिष्ठते आशु संजनयेच्छोफं करोति गलशुण्डिकाम्
yasya śleṣmā prakupitaḥ kākale vyavatiṣṭhate āśu saṃjanayecchophaṃ karoti galaśuṇḍikām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य श्लेष्मा प्रकुपितो गलबाह्ये ऽवतिष्ठते शनैः संजनयेच्छोफं गलगण्डो ऽस्य जायते
yasya śleṣmā prakupito galabāhye 'vatiṣṭhate śanaiḥ saṃjanayecchophaṃ galagaṇḍo 'sya jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य श्लेष्मा प्रकुपितस्तिष्ठत्यन्तर्गले स्थिरः आशु संजनयेच्छोफं जायते ऽस्य गलग्रहः
yasya śleṣmā prakupitastiṣṭhatyantargale sthiraḥ āśu saṃjanayecchophaṃ jāyate 'sya galagrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य पित्तं प्रकुपितं सरक्तं त्वचि सर्पति शोफं सरागम् जनयेद्विसर्पस्तस्य जायते
yasya pittaṃ prakupitaṃ saraktaṃ tvaci sarpati śophaṃ sarāgam janayedvisarpastasya jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य पित्तं प्रकुपितं त्वचि रक्ते ऽवतिष्ठते शोथं सरागं जनयेत् पिडका तस्य जायते
yasya pittaṃ prakupitaṃ tvaci rakte 'vatiṣṭhate śothaṃ sarāgaṃ janayet piḍakā tasya jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य प्रकुपितं पित्तं शोणितं प्राप्य शुष्यति तिलका पिप्लवो व्यङ्गा नीलिका तस्य जायते
yasya prakupitaṃ pittaṃ śoṇitaṃ prāpya śuṣyati tilakā piplavo vyaṅgā nīlikā tasya jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य पित्तं प्रकुपितं शङ्खयोरवतिष्ठते श्वयथुः शङ्खको नाम दारुणस्तस्य जायते
yasya pittaṃ prakupitaṃ śaṅkhayoravatiṣṭhate śvayathuḥ śaṅkhako nāma dāruṇastasya jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य पित्तं प्रकुपितं कर्णमूले ऽवतिष्ठते ज्वरान्ते दुर्जयो ऽन्ताय शोथस्तस्योपजायते
yasya pittaṃ prakupitaṃ karṇamūle 'vatiṣṭhate jvarānte durjayo 'ntāya śothastasyopajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वातः प्लीहानमुद्धूय कुपितो यस्य तिष्ठति शनैः परितुदन् पार्श्वं प्लीहा तस्याभिवर्धते
vātaḥ plīhānamuddhūya kupito yasya tiṣṭhati śanaiḥ paritudan pārśvaṃ plīhā tasyābhivardhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य वायुः प्रकुपितो गुल्मस्थाने ऽवतिष्ठते शोफं सशूलं जनयन् गुल्मस्तस्योपजायते
yasya vāyuḥ prakupito gulmasthāne 'vatiṣṭhate śophaṃ saśūlaṃ janayan gulmastasyopajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य वायुः प्रकुपितः शोफशूलकरश्चरन् वङ्क्षणाद्वृषणौ याति वृद्धिस्तस्योपजायते
yasya vāyuḥ prakupitaḥ śophaśūlakaraścaran vaṅkṣaṇādvṛṣaṇau yāti vṛddhistasyopajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य वातः प्रकुपितस्त्वङ्मांसान्तरमाश्रितः शोथं संजनयेत् कुक्षावुदरं तस्य जायते
yasya vātaḥ prakupitastvaṅmāṃsāntaramāśritaḥ śothaṃ saṃjanayet kukṣāvudaraṃ tasya jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य वातः प्रकुपितः कुक्षिमाश्रित्य तिष्ठति नाधो व्रजति नाप्यूर्ध्वमानाहस्तस्य जायते
yasya vātaḥ prakupitaḥ kukṣimāśritya tiṣṭhati nādho vrajati nāpyūrdhvamānāhastasya jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोगाश्चोत्सेधसामान्यदधिमांसार्बुदादयः विशिष्टा नामरूपाभ्यां निर्देश्याः शोथसंग्रहे
rogāścotsedhasāmānyadadhimāṃsārbudādayaḥ viśiṣṭā nāmarūpābhyāṃ nirdeśyāḥ śothasaṃgrahe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वातपित्तकफा यस्य युगपत् कुपितास्त्रयः जिह्वामूले ऽवतिष्ठन्ते विदहन्तः समुच्छ्रिताः
vātapittakaphā yasya yugapat kupitāstrayaḥ jihvāmūle 'vatiṣṭhante vidahantaḥ samucchritāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जनयन्ति भृशं शोथं वेदनाश्च पृथग्विधाः तं शीघ्रकारिणं रोगं रोहिणीति विनिर्दिशेत्
janayanti bhṛśaṃ śothaṃ vedanāśca pṛthagvidhāḥ taṃ śīghrakāriṇaṃ rogaṃ rohiṇīti vinirdiśet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिरात्रं परमं तस्य जन्तोर्भवति जीवितम् कुशलेन त्वनुक्रान्तः क्षिप्रं सम्पद्यते सुखी
trirātraṃ paramaṃ tasya jantorbhavati jīvitam kuśalena tvanukrāntaḥ kṣipraṃ sampadyate sukhī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्ति ह्येवंविधा रोगाः साध्या दारुणसंमताः ये हन्युर् अनुपक्रान्ता मिथ्याचारेण वा पुनः
santi hyevaṃvidhā rogāḥ sādhyā dāruṇasaṃmatāḥ ye hanyur anupakrāntā mithyācāreṇa vā punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साध्याश्चाप्यपरे सन्ति व्याधयो मृदुसंमताः यत्नायत्नकृतं येषु कर्म सिध्यत्यसंशयम्
sādhyāścāpyapare santi vyādhayo mṛdusaṃmatāḥ yatnāyatnakṛtaṃ yeṣu karma sidhyatyasaṃśayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असाध्याश्चापरे सन्ति व्याधयो याप्यसंज्ञिताः सुसाध्वपि कृतं येषु कर्म यात्राकरं भवेत्
asādhyāścāpare santi vyādhayo yāpyasaṃjñitāḥ susādhvapi kṛtaṃ yeṣu karma yātrākaraṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्ति चाप्यपरे रोगा येषु कर्म न सिध्यति अपि यत्नकृतं बालैर्न तान् विद्वानुपाचरेत्
santi cāpyapare rogā yeṣu karma na sidhyati api yatnakṛtaṃ bālairna tān vidvānupācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साध्याश्चैवाप्यसाध्याश्च व्याधयो द्विविधाः स्मृताः मृदुदारुणभेदेन ते भवन्ति चतुर्विधाः
sādhyāścaivāpyasādhyāśca vyādhayo dvividhāḥ smṛtāḥ mṛdudāruṇabhedena te bhavanti caturvidhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त एवापरिसंख्येया भिद्यमाना भवन्ति हि रुजावर्णसमुत्थानस्थानसंस्थाननामभिः
ta evāparisaṃkhyeyā bhidyamānā bhavanti hi rujāvarṇasamutthānasthānasaṃsthānanāmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यवस्थाकरणं तेषां यथास्थूलेषु संग्रहः तथा प्रकृतिसामान्यं विकारेषूपदिश्यते
vyavasthākaraṇaṃ teṣāṃ yathāsthūleṣu saṃgrahaḥ tathā prakṛtisāmānyaṃ vikāreṣūpadiśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विकारनामाकुशलो न जिह्रीयात् कदाचन न हि सर्वविकाराणां नामतो ऽस्ति ध्रुवा स्थितिः
vikāranāmākuśalo na jihrīyāt kadācana na hi sarvavikārāṇāṃ nāmato 'sti dhruvā sthitiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एव कुपितो दोषः समुत्थानविशेषतः स्थानान्तरगतश्चैव जनयत्यामयान् बहून्
sa eva kupito doṣaḥ samutthānaviśeṣataḥ sthānāntaragataścaiva janayatyāmayān bahūn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद्विकारप्रकृतीरधिष्ठानान्तराणि च समुत्थानविशेषांश्च बुद्ध्वा कर्म समाचरेत्
tasmādvikāraprakṛtīradhiṣṭhānāntarāṇi ca samutthānaviśeṣāṃśca buddhvā karma samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ह्येतत्त्रितयं ज्ञात्वा कर्माण्यारभते भिषक् ज्ञानपूर्वं यथान्यायं स कर्मसु न मुह्यति
yo hyetattritayaṃ jñātvā karmāṇyārabhate bhiṣak jñānapūrvaṃ yathānyāyaṃ sa karmasu na muhyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्याः प्राणभृतां देहे वातपित्तकफास्त्रयः विकृताः प्रकृतिस्था वा तान् बुभुत्सेत पण्डितः
nityāḥ prāṇabhṛtāṃ dehe vātapittakaphāstrayaḥ vikṛtāḥ prakṛtisthā vā tān bubhutseta paṇḍitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्साहोच्छ्वासनिःश्वासचेष्टा धातुगतिः समा समो मोक्षो गतिमतां वायोः कर्माविकारजम्
utsāhocchvāsaniḥśvāsaceṣṭā dhātugatiḥ samā samo mokṣo gatimatāṃ vāyoḥ karmāvikārajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दर्शनं पक्तिरूष्मा च क्षुत्तृष्णा देहमार्दवम् प्रभा प्रसादो मेधा च पित्तकर्माविकारजम्
darśanaṃ paktirūṣmā ca kṣuttṛṣṇā dehamārdavam prabhā prasādo medhā ca pittakarmāvikārajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नेहो बन्धः स्थिरत्वं च गौरवं वृषता बलम् क्षमा धृतिरलोभश्च कफकर्माविकारजम्
sneho bandhaḥ sthiratvaṃ ca gauravaṃ vṛṣatā balam kṣamā dhṛtiralobhaśca kaphakarmāvikārajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाते पित्ते कफे चैव क्षीणे लक्षणमुच्यते कर्मणः प्राकृताद्धानिर्वृद्धिर्वापि विरोधिनाम्
vāte pitte kaphe caiva kṣīṇe lakṣaṇamucyate karmaṇaḥ prākṛtāddhānirvṛddhirvāpi virodhinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दोषप्रकृतिवैशेष्यं नियतं वृद्धिलक्षणम् दोषाणां प्रकृतिर्हानिर्वृद्धिश्चैवं परीक्ष्यते
doṣaprakṛtivaiśeṣyaṃ niyataṃ vṛddhilakṣaṇam doṣāṇāṃ prakṛtirhānirvṛddhiścaivaṃ parīkṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र श्लोकाः संख्यां निमित्तं रूपाणि शोथानां साध्यतां न च तेषां तेषां विकाराणां शोथांस्तांस्तांश्च पूर्वजान्
tatra ślokāḥ saṃkhyāṃ nimittaṃ rūpāṇi śothānāṃ sādhyatāṃ na ca teṣāṃ teṣāṃ vikārāṇāṃ śothāṃstāṃstāṃśca pūrvajān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विधिभेदं विकाराणां त्रिविधं बोध्यसंग्रहम् प्राकृतं कर्म दोषाणां लक्षणं हानिवृद्धिषु
vidhibhedaṃ vikārāṇāṃ trividhaṃ bodhyasaṃgraham prākṛtaṃ karma doṣāṇāṃ lakṣaṇaṃ hānivṛddhiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वीतमोहरजोदोषलोभमानमदस्पृहः व्याख्यातवांस्त्रिशोथीये रोगाध्याये पुनर्वसुः
vītamoharajodoṣalobhamānamadaspṛhaḥ vyākhyātavāṃstriśothīye rogādhyāye punarvasuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.