अथातो ऽष्टौनिन्दितीयम् अध्यायं व्याख्यास्यामः
athāto 'ṣṭauninditīyam adhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Caraka-saṃhitā (the text alone)·1·1.21
Caraka-saṃhitā (the text alone) 1.21
इति ह स्माह भगवानात्रेयः
iti ha smāha bhagavānātreyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इह खलु शरीरमधिकृत्याष्टौ पुरुषा निन्दिता भवन्ति तद्यथा अतिदीर्घश्च अतिह्रस्वश्च अतिलोमा च अलोमा च अतिकृष्णश्च अतिगौरश्च अतिस्थूलश्च अतिकृशश्चेति
iha khalu śarīramadhikṛtyāṣṭau puruṣā ninditā bhavanti tadyathā atidīrghaśca atihrasvaśca atilomā ca alomā ca atikṛṣṇaśca atigauraśca atisthūlaśca atikṛśaśceti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रातिस्थूलकृशयोर्भूय एवापरे निन्दितविशेषा भवन्ति अतिस्थूलस्य तावदायुषो ह्रासो जवोपरोधः कृच्छ्रव्यवायता दौर्बल्यं दौर्गन्ध्यं स्वेदाबाधः क्षुदतिमात्रं पिपासातियोगाश्चेति भवन्त्यष्टौ दोषाः तदतिस्थौल्यम् अतिसंपूरणाद् गुरुमधुरशीतस्निग्धोपयोगाद् अव्यायामाद् अव्यवायाद् दिवास्वप्नाद्धर्षनित्यत्वाद् अचिन्तनाद् बीजस्वभावाच्चोपजायते तस्य ह्यतिमात्रमेदस्विनो मेद एवोपचीयते न तथेतरे धातवः तस्मादस्यायुषो ह्रासः शैथिल्यात् सौकुमार्याद्गुरुत्वाच्च मेदसो जवोपरोधः शुक्राबहुत्वान्मेदसावृतमार्गत्वाच्च कृच्छ्रव्यवायता दौर्बल्यम् असमत्वाद् धातूनां दौर्गन्ध्यं मेदोदोषान्मेदसः स्वभावात् स्वेदनत्वाच्च मेदसः श्लेष्मसंसर्गाद् विष्यन्दित्वाद् बहुत्वाद् गुरुत्वाद् व्यायामासहत्वाच्च स्वेदाबाधः तीक्ष्णाग्नित्वात् प्रभूतकोष्ठवायुत्वाच्च क्षुदतिमात्रं पिपासातियोगश्चेति
tatrātisthūlakṛśayorbhūya evāpare ninditaviśeṣā bhavanti atisthūlasya tāvadāyuṣo hrāso javoparodhaḥ kṛcchravyavāyatā daurbalyaṃ daurgandhyaṃ svedābādhaḥ kṣudatimātraṃ pipāsātiyogāśceti bhavantyaṣṭau doṣāḥ tadatisthaulyam atisaṃpūraṇād gurumadhuraśītasnigdhopayogād avyāyāmād avyavāyād divāsvapnāddharṣanityatvād acintanād bījasvabhāvāccopajāyate tasya hyatimātramedasvino meda evopacīyate na tathetare dhātavaḥ tasmādasyāyuṣo hrāsaḥ śaithilyāt saukumāryādgurutvācca medaso javoparodhaḥ śukrābahutvānmedasāvṛtamārgatvācca kṛcchravyavāyatā daurbalyam asamatvād dhātūnāṃ daurgandhyaṃ medodoṣānmedasaḥ svabhāvāt svedanatvācca medasaḥ śleṣmasaṃsargād viṣyanditvād bahutvād gurutvād vyāyāmāsahatvācca svedābādhaḥ tīkṣṇāgnitvāt prabhūtakoṣṭhavāyutvācca kṣudatimātraṃ pipāsātiyogaśceti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवन्ति चात्र मेदसावृतमार्गत्वाद्वायुः कोष्ठे विशेषतः चरन् संधुक्षयत्यग्निमाहारं शोषयत्यपि
bhavanti cātra medasāvṛtamārgatvādvāyuḥ koṣṭhe viśeṣataḥ caran saṃdhukṣayatyagnimāhāraṃ śoṣayatyapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् स शीघ्रं जरयत्याहारं चातिकाङ्क्षति विकारांश्चाश्नुते घोरान् कांश्चित्कालव्यतिक्रमात्
tasmāt sa śīghraṃ jarayatyāhāraṃ cātikāṅkṣati vikārāṃścāśnute ghorān kāṃścitkālavyatikramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतावुपद्रवकरौ विशेषादग्निमारुतौ एतौ हि दहतः स्थूलं वनदावो वनं यथा
etāvupadravakarau viśeṣādagnimārutau etau hi dahataḥ sthūlaṃ vanadāvo vanaṃ yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेदस्यतीव संवृद्धे सहसैवानिलादयः विकारान् दारुणान् कृत्वा नाशयन्त्याशु जीवितम्
medasyatīva saṃvṛddhe sahasaivānilādayaḥ vikārān dāruṇān kṛtvā nāśayantyāśu jīvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेदोमांसातिवृद्धत्वाच्चलस्फिगुदरस्तनः अयथोपचयोत्साहो नरो ऽतिस्थूल उच्यते
medomāṃsātivṛddhatvāccalasphigudarastanaḥ ayathopacayotsāho naro 'tisthūla ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति मेदस्विनो दोषा हेतवो रूपमेव च निर्दिष्टं वक्ष्यते वाच्यमतिकार्श्ये त्वतः परम्
iti medasvino doṣā hetavo rūpameva ca nirdiṣṭaṃ vakṣyate vācyamatikārśye tvataḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सेवा रूक्षान्नपानानाम् लङ्घनं प्रमित्याशनम् क्रियातियोगः शोकश्च वेगनिद्राविनिग्रहः
sevā rūkṣānnapānānām laṅghanaṃ pramityāśanam kriyātiyogaḥ śokaśca veganidrāvinigrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूक्षस्योद्वर्तनं स्नानस्याभ्यासः प्रकृतिर्जरा विकारानुशयः क्रोधः कुर्वन्त्यतिकृशं नरम्
rūkṣasyodvartanaṃ snānasyābhyāsaḥ prakṛtirjarā vikārānuśayaḥ krodhaḥ kurvantyatikṛśaṃ naram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यायाममतिसौहित्यं क्षुत्पिपासामयौषधम् कृशो न सहते तद्वद् अतिशीतोष्णमैथुनम्
vyāyāmamatisauhityaṃ kṣutpipāsāmayauṣadham kṛśo na sahate tadvad atiśītoṣṇamaithunam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्लीहा कासः क्षयः श्वासो गुल्मो ऽर्शांस्युदराणि च कृशं प्रायो ऽभिधावन्ति रोगाश्च ग्रहणीगताः
plīhā kāsaḥ kṣayaḥ śvāso gulmo 'rśāṃsyudarāṇi ca kṛśaṃ prāyo 'bhidhāvanti rogāśca grahaṇīgatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुष्कस्फिगुदरग्रीवो धमनीजालसंततः त्वगस्थिशेषो ऽतिकृशः स्थूलपर्वा नरो मतः
śuṣkasphigudaragrīvo dhamanījālasaṃtataḥ tvagasthiśeṣo 'tikṛśaḥ sthūlaparvā naro mataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सततं व्याधितावेतावतिस्थूलकृशौ नरौ सततं चोपचर्यौ हि कर्शनैर्बृंहणैरपि
satataṃ vyādhitāvetāvatisthūlakṛśau narau satataṃ copacaryau hi karśanairbṛṃhaṇairapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थौल्यकार्श्ये वरं कार्श्यं समोपकरणौ हि तौ यद्युभौ व्याधिरागच्छेत् स्थूलमेवातिपीडयेत्
sthaulyakārśye varaṃ kārśyaṃ samopakaraṇau hi tau yadyubhau vyādhirāgacchet sthūlamevātipīḍayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सममांसप्रमाणस्तु समसंहननो नरः दृढेन्द्रियो विकाराणां न बलेनाभिभूयते
samamāṃsapramāṇastu samasaṃhanano naraḥ dṛḍhendriyo vikārāṇāṃ na balenābhibhūyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षुत्पिपासातपसहः शीतव्यायामसंसहः समपक्ता समजरः सममांसचयो मतः
kṣutpipāsātapasahaḥ śītavyāyāmasaṃsahaḥ samapaktā samajaraḥ samamāṃsacayo mataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरु चातर्पणं चेष्टं स्थूलानां कर्शनं प्रति कृशानां बृंहणार्थं च लघु संतर्पणं च यत्
guru cātarpaṇaṃ ceṣṭaṃ sthūlānāṃ karśanaṃ prati kṛśānāṃ bṛṃhaṇārthaṃ ca laghu saṃtarpaṇaṃ ca yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वातघ्नान्यन्नपानानि श्लेष्ममेदोहराणि च रूक्षोष्णा वस्तयस्तीक्ष्णा रूक्षाण्युद्वर्तनानि च
vātaghnānyannapānāni śleṣmamedoharāṇi ca rūkṣoṣṇā vastayastīkṣṇā rūkṣāṇyudvartanāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुडूचीभद्रमुस्तानां प्रयोगस्त्रैफलस्तथा तक्रारिष्टप्रयोगाश्च प्रयोगो माक्षिकस्य च
guḍūcībhadramustānāṃ prayogastraiphalastathā takrāriṣṭaprayogāśca prayogo mākṣikasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विडङ्गं नागरं क्षारः काललोहरजो मधु यवामलकचूर्णं च प्रयोगः श्रेष्ठ उच्यते
viḍaṅgaṃ nāgaraṃ kṣāraḥ kālaloharajo madhu yavāmalakacūrṇaṃ ca prayogaḥ śreṣṭha ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बिल्वादिपञ्चमूलस्य प्रयोगः क्षौद्रसंयुतः शिलाजतुप्रयोगश्च साग्निमन्थरसः परः
bilvādipañcamūlasya prayogaḥ kṣaudrasaṃyutaḥ śilājatuprayogaśca sāgnimantharasaḥ paraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रशातिका प्रियङ्गुश्च श्यामाका यवका यवाः जूर्णाह्वाः कोद्रवा मुद्गाः कुलत्थाश्चक्रमुद्गकाः
praśātikā priyaṅguśca śyāmākā yavakā yavāḥ jūrṇāhvāḥ kodravā mudgāḥ kulatthāścakramudgakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आढकीनां च बीजानि पटोलामलकैः सह भोजनार्थं प्रयोज्यानि पानम् चानु मधूदकम्
āḍhakīnāṃ ca bījāni paṭolāmalakaiḥ saha bhojanārthaṃ prayojyāni pānam cānu madhūdakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरिष्टांश्चानुपानार्थे मेदोमांसकफापहान् अतिस्थौल्यविनाशाय संविभज्य प्रयोजयेत्
ariṣṭāṃścānupānārthe medomāṃsakaphāpahān atisthaulyavināśāya saṃvibhajya prayojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजागरं व्यवायं च व्यायामं चिन्तनानि च स्थौल्यमिच्छन् परित्यक्तुं क्रमेणाभिप्रवर्धयेत्
prajāgaraṃ vyavāyaṃ ca vyāyāmaṃ cintanāni ca sthaulyamicchan parityaktuṃ krameṇābhipravardhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वप्नो हर्षः सुखा शय्या मनसो निर्वृतिः शमः चिन्ताव्यवायव्यायामविरामः प्रियदर्शनम्
svapno harṣaḥ sukhā śayyā manaso nirvṛtiḥ śamaḥ cintāvyavāyavyāyāmavirāmaḥ priyadarśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नवान्नानि नवम् मद्यं ग्राम्यानूपौदका रसाः संस्कृतानि च मांसानि दधि सर्पिः पयांसि च
navānnāni navam madyaṃ grāmyānūpaudakā rasāḥ saṃskṛtāni ca māṃsāni dadhi sarpiḥ payāṃsi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इक्षवः शालयो माषा गोधूमा गुडवैकृतम् बस्तयः स्निग्धमधुरास्तैलाभ्यङ्गश्च सर्वदा
ikṣavaḥ śālayo māṣā godhūmā guḍavaikṛtam bastayaḥ snigdhamadhurāstailābhyaṅgaśca sarvadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्निग्धमुद्वर्तनं स्नानं गन्धमाल्यनिषेवणम् शुक्लं वासो यथाकालं दोषाणामवसेचनम्
snigdhamudvartanaṃ snānaṃ gandhamālyaniṣevaṇam śuklaṃ vāso yathākālaṃ doṣāṇāmavasecanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसायनानां वृष्याणां योगानामुपसेवनम् हत्वातिकार्श्यमाधत्ते नृणामुपचयं परम्
rasāyanānāṃ vṛṣyāṇāṃ yogānāmupasevanam hatvātikārśyamādhatte nṛṇāmupacayaṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अचिन्तनाच्च कार्याणां ध्रुवं संतर्पणेन च स्वप्नप्रसङ्गाच्च नरो वराह इव पुष्यति
acintanācca kāryāṇāṃ dhruvaṃ saṃtarpaṇena ca svapnaprasaṅgācca naro varāha iva puṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा तु मनसि क्लान्ते कर्मात्मानः क्लमान्विताः विषयेभ्यो निवर्तन्ते तदा स्वपिति मानवः
yadā tu manasi klānte karmātmānaḥ klamānvitāḥ viṣayebhyo nivartante tadā svapiti mānavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निद्रायत्तम् सुखं दुःखं पुष्टिः कार्श्यं बलाबलम् वृषता क्लीबता ज्ञानमज्ञानं जीवितं न च
nidrāyattam sukhaṃ duḥkhaṃ puṣṭiḥ kārśyaṃ balābalam vṛṣatā klībatā jñānamajñānaṃ jīvitaṃ na ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकाले ऽतिप्रसङ्गाच्च न च निद्रा निषेविता सुखायुषी पराकुर्यात् कालरात्रिरिवापरा
akāle 'tiprasaṅgācca na ca nidrā niṣevitā sukhāyuṣī parākuryāt kālarātririvāparā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सैव युक्ता पुनर्युङ्क्ते निद्रा देहं सुखायुषा पुरुषं योगिनं सिद्ध्या सत्या बुद्धिरिवागता
saiva yuktā punaryuṅkte nidrā dehaṃ sukhāyuṣā puruṣaṃ yoginaṃ siddhyā satyā buddhirivāgatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गीताध्ययनमद्यस्त्रीकर्मभाराध्वकर्शिताः अजीर्णिनः क्षताः क्षीणा वृद्धा बालास्तथाबलाः
gītādhyayanamadyastrīkarmabhārādhvakarśitāḥ ajīrṇinaḥ kṣatāḥ kṣīṇā vṛddhā bālāstathābalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृष्णातीसारशूलार्ताः श्वासिनो हिक्किनः कृशाः पतिताभिहतोन्मत्ताः क्लान्ता यानप्रजागरैः
tṛṣṇātīsāraśūlārtāḥ śvāsino hikkinaḥ kṛśāḥ patitābhihatonmattāḥ klāntā yānaprajāgaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रोधशोकभयक्लान्ता दिवास्वप्नोचिताश्च ये सर्व एते दिवास्वप्नं सेवेरन् सार्वकालिकम्
krodhaśokabhayaklāntā divāsvapnocitāśca ye sarva ete divāsvapnaṃ severan sārvakālikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धातुसाम्यं तथा ह्येषां बलं चाप्युपजायते श्लेष्मा पुष्णाति चाङ्गानि स्थैर्यं भवति चायुषः
dhātusāmyaṃ tathā hyeṣāṃ balaṃ cāpyupajāyate śleṣmā puṣṇāti cāṅgāni sthairyaṃ bhavati cāyuṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रीष्मे त्वादानरूक्षाणां वर्धमाने च मारुते रात्रीणां चातिसंक्षेपाद् दिवास्वप्नः प्रशस्यते
grīṣme tvādānarūkṣāṇāṃ vardhamāne ca mārute rātrīṇāṃ cātisaṃkṣepād divāsvapnaḥ praśasyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रीष्मवर्ज्येषु कालेषु दिवास्वप्नात् प्रकुप्यतः श्लेष्मपित्ते दिवास्वप्नस्तस्मात्तेषु न शस्यते
grīṣmavarjyeṣu kāleṣu divāsvapnāt prakupyataḥ śleṣmapitte divāsvapnastasmātteṣu na śasyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेदस्विनः स्नेहनित्याः श्लेष्मलाः श्लेष्मरोगिणः दूषीविषार्ताश्चदिवा न शयीरन् कदाचन
medasvinaḥ snehanityāḥ śleṣmalāḥ śleṣmarogiṇaḥ dūṣīviṣārtāścadivā na śayīran kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हलीमकः शिरःशूलं स्तैमित्यं गुरुगात्रता अङ्गमर्दो ऽग्निनाशश्च प्रलेपो हृदयस्य च
halīmakaḥ śiraḥśūlaṃ staimityaṃ gurugātratā aṅgamardo 'gnināśaśca pralepo hṛdayasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोफारोचकहृल्लासपीनसार्धावभेदकाः कोठारुःपिडकाः कण्डूस्तन्द्रा कासो गलामयाः
śophārocakahṛllāsapīnasārdhāvabhedakāḥ koṭhāruḥpiḍakāḥ kaṇḍūstandrā kāso galāmayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मृतिबुद्धिप्रमोहश्च संरोधः स्रोतसां ज्वरः इन्द्रियाणामसामर्थ्यं विषवेगप्रवर्तनम्
smṛtibuddhipramohaśca saṃrodhaḥ srotasāṃ jvaraḥ indriyāṇāmasāmarthyaṃ viṣavegapravartanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवेन्नॄणां दिवास्वप्नस्याहितस्य निषेवणात् तस्माद्धिताहितं स्वप्नं बुद्ध्वा स्वप्यात् सुखं बुधः
bhavennṝṇāṃ divāsvapnasyāhitasya niṣevaṇāt tasmāddhitāhitaṃ svapnaṃ buddhvā svapyāt sukhaṃ budhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रात्रौ जागरणं रूक्षं स्निग्धं प्रस्वपनं दिवा अरूक्षमनभिष्यन्दि त्वासीनप्रचलायितम्
rātrau jāgaraṇaṃ rūkṣaṃ snigdhaṃ prasvapanaṃ divā arūkṣamanabhiṣyandi tvāsīnapracalāyitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देहवृत्तौ यथाहारस्तथा स्वप्नः सुखो मतः स्वप्नाहारसमुत्थे च स्थौल्यकार्श्ये विशेषतः
dehavṛttau yathāhārastathā svapnaḥ sukho mataḥ svapnāhārasamutthe ca sthaulyakārśye viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभ्यङ्गोत्सादनं स्नानं ग्राम्यानूपौदका रसाः शाल्यन्नं सदधि क्षीरं स्नेहो मद्यं मनःसुखम्
abhyaṅgotsādanaṃ snānaṃ grāmyānūpaudakā rasāḥ śālyannaṃ sadadhi kṣīraṃ sneho madyaṃ manaḥsukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनसो ऽनुगुणा गन्धाः शब्दाः संवाहनानि च चक्षुषोस्तर्पणं लेपः शिरसो वदनस्य च
manaso 'nuguṇā gandhāḥ śabdāḥ saṃvāhanāni ca cakṣuṣostarpaṇaṃ lepaḥ śiraso vadanasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वास्तीर्णं शयनं वेश्म सुखं कालस्तथोचितः आनयन्त्यचिरान्निद्रां प्रनष्टा या निमित्ततः
svāstīrṇaṃ śayanaṃ veśma sukhaṃ kālastathocitaḥ ānayantyacirānnidrāṃ pranaṣṭā yā nimittataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कायस्य शिरसश्चैव विरेकश्छर्दनं भयम् चिन्ता क्रोधस्तथा धूमो व्यायामो रक्तमोक्षणम्
kāyasya śirasaścaiva virekaśchardanaṃ bhayam cintā krodhastathā dhūmo vyāyāmo raktamokṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपवासो ऽसुखा शय्या सत्त्वौदार्यं तमोजयः निद्राप्रसङ्गमहितं वारयन्ति समुत्थितम्
upavāso 'sukhā śayyā sattvaudāryaṃ tamojayaḥ nidrāprasaṅgamahitaṃ vārayanti samutthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एत एव च विज्ञेया निद्रानाशस्य हेतवः कार्यं कालो विकारश्च प्रकृतिर्वायुरेव च
eta eva ca vijñeyā nidrānāśasya hetavaḥ kāryaṃ kālo vikāraśca prakṛtirvāyureva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमोभवा श्लेष्मसमुद्भवा च मनःशरीरश्रमसंभवा च आगन्तुकी व्याध्यनुवर्तिनी च रात्रिस्वभावप्रभवा च निद्रा
tamobhavā śleṣmasamudbhavā ca manaḥśarīraśramasaṃbhavā ca āgantukī vyādhyanuvartinī ca rātrisvabhāvaprabhavā ca nidrā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रात्रिस्वभावप्रभवा मता या तां भूतधात्रीं प्रवदन्ति तज्ज्ञाः तमोभवामाहुरघस्य मूलं शेषाः पुनर्व्याधिषु निर्दिशन्ति
rātrisvabhāvaprabhavā matā yā tāṃ bhūtadhātrīṃ pravadanti tajjñāḥ tamobhavāmāhuraghasya mūlaṃ śeṣāḥ punarvyādhiṣu nirdiśanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र श्लोकाः निन्दिताः पुरुषास्तेषां यौ विशेषेण निन्दितौ निन्दिते कारणं दोषास्तयोर्निन्दितभेषजम्
tatra ślokāḥ ninditāḥ puruṣāsteṣāṃ yau viśeṣeṇa ninditau nindite kāraṇaṃ doṣāstayorninditabheṣajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येभ्यो यदा हिता निद्रा येभ्यश्चाप्यहिता यदा अतिनिद्रायानिद्राय भेषजं यद्भवा च सा
yebhyo yadā hitā nidrā yebhyaścāpyahitā yadā atinidrāyānidrāya bheṣajaṃ yadbhavā ca sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या या यथाप्रभावा च निद्रा तत् सर्वमत्रिजः अष्तौनिन्दितसंख्याते व्याजहार पुनर्वसुः
yā yā yathāprabhāvā ca nidrā tat sarvamatrijaḥ aṣtauninditasaṃkhyāte vyājahāra punarvasuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.