Caraka-saṃhitā (the text alone) 1.27

विदारीकन्दो बल्यश्च मूत्रलः स्वादुशीतलः अम्लिकायाः स्मृतः कन्दो ग्रहण्यर्शोहितो लघुः

vidārīkando balyaśca mūtralaḥ svāduśītalaḥ amlikāyāḥ smṛtaḥ kando grahaṇyarśohito laghuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नात्युष्णः कफवातघ्नो ग्राही शस्तो मदात्यये त्रिदोषं बद्धविण्मूत्रं सार्षपं शाकमुच्यते

nātyuṣṇaḥ kaphavātaghno grāhī śasto madātyaye tridoṣaṃ baddhaviṇmūtraṃ sārṣapaṃ śākamucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्वत् स्याद्रक्तनालस्य रूक्षमम्लं विशेषतः तद्वत् पिण्डालुकं विद्यात् कन्दत्वाच्च मुखप्रियम् सर्पच्छत्त्रकवर्ज्यास् तु बह्व्यो ऽन्याश् छत्त्रजातयः

tadvat syādraktanālasya rūkṣamamlaṃ viśeṣataḥ tadvat piṇḍālukaṃ vidyāt kandatvācca mukhapriyam sarpacchattrakavarjyās tu bahvyo 'nyāś chattrajātayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीताः पीनसकर्त्र्यश्च मधुरा गुर्व्य एव च चतुर्थः शाकवर्गो ऽयं पत्त्रकन्दफलाश्रयः

śītāḥ pīnasakartryaśca madhurā gurvya eva ca caturthaḥ śākavargo 'yaṃ pattrakandaphalāśrayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृष्णादाहज्वरश्वासरक्तपित्तक्षतक्षयान् वातपित्तमुदावर्तं स्वरभेदं मदात्ययम्

tṛṣṇādāhajvaraśvāsaraktapittakṣatakṣayān vātapittamudāvartaṃ svarabhedaṃ madātyayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिक्तास्यताम् आस्यशोषं कासं चाशु व्यपोहति मृद्वीका बृंहणी वृष्या मधुरा स्निग्धशीतला

tiktāsyatām āsyaśoṣaṃ kāsaṃ cāśu vyapohati mṛdvīkā bṛṃhaṇī vṛṣyā madhurā snigdhaśītalā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुरं बृंहणं वृष्यं खर्जूरं गुरु शीतलम् क्षयेऽभिघाते दाहे च वातपित्ते च तद्धितम्

madhuraṃ bṛṃhaṇaṃ vṛṣyaṃ kharjūraṃ guru śītalam kṣaye'bhighāte dāhe ca vātapitte ca taddhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तर्पणं बृंहणं फल्गु गुरु विष्टम्भि शीतलम् परूषकं मधूकं च वातपित्ते च शस्यते

tarpaṇaṃ bṛṃhaṇaṃ phalgu guru viṣṭambhi śītalam parūṣakaṃ madhūkaṃ ca vātapitte ca śasyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुरं बृंहणं बल्यम् आम्रातं तर्पणं गुरु सस्नेहं श्लेष्मलं शीतं वृष्यं विष्टभ्य जीर्यति

madhuraṃ bṛṃhaṇaṃ balyam āmrātaṃ tarpaṇaṃ guru sasnehaṃ śleṣmalaṃ śītaṃ vṛṣyaṃ viṣṭabhya jīryati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तालशस्यानि सिद्धानि नारिकेलफलानि च बृंहणस्निग्धशीतानि बल्यानि मधुराणि च

tālaśasyāni siddhāni nārikelaphalāni ca bṛṃhaṇasnigdhaśītāni balyāni madhurāṇi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुराम्लकषायं च विष्टम्भि गुरु शीतलम् पित्तश्लेष्मकरं भव्यं ग्राहि वक्त्रविशोधनम्

madhurāmlakaṣāyaṃ ca viṣṭambhi guru śītalam pittaśleṣmakaraṃ bhavyaṃ grāhi vaktraviśodhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अम्लं परूषकं द्राक्षा बदराण्यारुकाणि च पित्तश्लेष्मप्रकोपीणि कर्कन्धुनिकुचान्यपि

amlaṃ parūṣakaṃ drākṣā badarāṇyārukāṇi ca pittaśleṣmaprakopīṇi karkandhunikucānyapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नात्युष्णं गुरु सम्पक्वं स्वादुप्रायं मुखप्रियम् बृंहणं जीर्यति क्षिप्रं नातिदोषलमारुकम्

nātyuṣṇaṃ guru sampakvaṃ svāduprāyaṃ mukhapriyam bṛṃhaṇaṃ jīryati kṣipraṃ nātidoṣalamārukam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विविधं शीतमुष्णं च मधुरं चाम्लमेव च गुरु पारावतं ज्ञेयमरुच्यत्यग्निनाशनम्

dvividhaṃ śītamuṣṇaṃ ca madhuraṃ cāmlameva ca guru pārāvataṃ jñeyamarucyatyagnināśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भव्यादल्पान्तरगुणं काश्मर्यफलमुच्यते तथैवाल्पान्तरगुणं तूदम् अम्लं परूषकात्

bhavyādalpāntaraguṇaṃ kāśmaryaphalamucyate tathaivālpāntaraguṇaṃ tūdam amlaṃ parūṣakāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कषायमधुरं टङ्कं वातलं गुरु शीतलम् कपित्थमामं कण्ठघ्नं विषघ्नं ग्राहि वातलम्

kaṣāyamadhuraṃ ṭaṅkaṃ vātalaṃ guru śītalam kapitthamāmaṃ kaṇṭhaghnaṃ viṣaghnaṃ grāhi vātalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुराम्लकषायत्वात्सौगन्ध्याच्च रुचिप्रदम् परिपक्वं च दोषघ्नं विषघ्नं ग्राहि गुर्वपि

madhurāmlakaṣāyatvātsaugandhyācca rucipradam paripakvaṃ ca doṣaghnaṃ viṣaghnaṃ grāhi gurvapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बिल्वं तु दुर्जरं पक्वं दोषलं पूतिमारुतम् स्निग्धोष्णतीक्ष्णं तद्बालं दीपनं कफवातजित्

bilvaṃ tu durjaraṃ pakvaṃ doṣalaṃ pūtimārutam snigdhoṣṇatīkṣṇaṃ tadbālaṃ dīpanaṃ kaphavātajit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्तपित्तकरं बालमापूर्णं पित्तवर्धनम् पक्वमाम्रं जयेद्वायुं मांसशुक्रबलप्रदम्

raktapittakaraṃ bālamāpūrṇaṃ pittavardhanam pakvamāmraṃ jayedvāyuṃ māṃsaśukrabalapradam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कषायमधुरप्रायं गुरु विष्टम्भि शीतलम् जाम्बवं कफपित्तघ्नं ग्राहि वातकरं परम्

kaṣāyamadhuraprāyaṃ guru viṣṭambhi śītalam jāmbavaṃ kaphapittaghnaṃ grāhi vātakaraṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बदरं मधुरं स्निग्धं भेदनं वातपित्तजित् तच्छुष्कं कफवातघ्नं पित्ते न च विरुध्यते

badaraṃ madhuraṃ snigdhaṃ bhedanaṃ vātapittajit tacchuṣkaṃ kaphavātaghnaṃ pitte na ca virudhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कषायमधुरं शीतं ग्राहि सिम्बितिकाफलम् गाङ्गेरुकी करीरं च बिम्बी तोदनधन्वनम्

kaṣāyamadhuraṃ śītaṃ grāhi simbitikāphalam gāṅgerukī karīraṃ ca bimbī todanadhanvanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुरं सकषायं च शीतं पित्तकफापहम् सम्पक्वं पनसं मोचं राजादनफलानि च

madhuraṃ sakaṣāyaṃ ca śītaṃ pittakaphāpaham sampakvaṃ panasaṃ mocaṃ rājādanaphalāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वादूनि सकषायाणि स्निग्धशीतगुरूणि च कषायविशदत्वाच्च सौगन्ध्याच्च रुचिप्रदम्

svādūni sakaṣāyāṇi snigdhaśītagurūṇi ca kaṣāyaviśadatvācca saugandhyācca rucipradam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवदंशक्षमं हृद्यं वातलं लवलीफलम् नीपं शताह्वकं पीलु तृणशून्यं विकङ्कतम्

avadaṃśakṣamaṃ hṛdyaṃ vātalaṃ lavalīphalam nīpaṃ śatāhvakaṃ pīlu tṛṇaśūnyaṃ vikaṅkatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राचीनामलकं चैव दोषघ्नं गरहारि च ऐङ्गुदं तिक्तमधुरं स्निग्धोष्णं कफवातजित्

prācīnāmalakaṃ caiva doṣaghnaṃ garahāri ca aiṅgudaṃ tiktamadhuraṃ snigdhoṣṇaṃ kaphavātajit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिन्दुकं कफपित्तघ्नं कषायं मधुरं लघु विद्याद् आमलके सर्वान् रसांल्लवणवर्जितान्

tindukaṃ kaphapittaghnaṃ kaṣāyaṃ madhuraṃ laghu vidyād āmalake sarvān rasāṃllavaṇavarjitān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूक्षं स्वादु कषायं कफपित्तहरं परम् रसासृङ्मांसमेदोजान्दोषान् हन्ति विभीतकम्

rūkṣaṃ svādu kaṣāyaṃ kaphapittaharaṃ param rasāsṛṅmāṃsamedojāndoṣān hanti vibhītakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वरभेदकफोत्क्लेदपित्तरोगविनाशनम् अम्लं कषायमधुरं वातघ्नं ग्राहि दीपनम्

svarabhedakaphotkledapittarogavināśanam amlaṃ kaṣāyamadhuraṃ vātaghnaṃ grāhi dīpanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्निग्धोष्णं दाडिमं हृद्यं कफपित्तविरोधि च रूक्षाम्लं दाडिमं यत्तु तत्पित्तानिलकोपनम्

snigdhoṣṇaṃ dāḍimaṃ hṛdyaṃ kaphapittavirodhi ca rūkṣāmlaṃ dāḍimaṃ yattu tatpittānilakopanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुरं पित्तनुत्तेषां पूर्वं दाडिममुत्तमम् वृक्षाम्लं ग्राहि रूक्षोष्णं वातश्लेष्मणि शस्यते

madhuraṃ pittanutteṣāṃ pūrvaṃ dāḍimamuttamam vṛkṣāmlaṃ grāhi rūkṣoṣṇaṃ vātaśleṣmaṇi śasyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अम्लिकायाः फलं पक्वं तस्मादल्पान्तरं गुणैः गुणैस् तैर् एव संयुक्तं भेदनं त्व् अम्लवेतसम्

amlikāyāḥ phalaṃ pakvaṃ tasmādalpāntaraṃ guṇaiḥ guṇais tair eva saṃyuktaṃ bhedanaṃ tv amlavetasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शूले ऽरुचौ विबन्धे च मन्दे ऽग्नौ मद्यविप्लवे हिक्काश्वासे च कासे च वम्यां वर्चोगदेषु च

śūle 'rucau vibandhe ca mande 'gnau madyaviplave hikkāśvāse ca kāse ca vamyāṃ varcogadeṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वातश्लेष्मसमुत्थेषु सर्वेष्वेवोपदिश्यते केसरं मातुलुङ्गस्य लघु शेषमतोऽन्यथा

vātaśleṣmasamuttheṣu sarveṣvevopadiśyate kesaraṃ mātuluṅgasya laghu śeṣamato'nyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोचनो दीपनो हृद्यः सुगन्धिस्त्वग्विवर्जितः कर्चूरः कफवातघ्नः श्वासहिक्कार्शसां हितः

rocano dīpano hṛdyaḥ sugandhistvagvivarjitaḥ karcūraḥ kaphavātaghnaḥ śvāsahikkārśasāṃ hitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुरं किंचिदम्लं च हृद्यं भक्तप्ररोचनम् दुर्जरं वातशमनं नागरङ्गफलं गुरु

madhuraṃ kiṃcidamlaṃ ca hṛdyaṃ bhaktaprarocanam durjaraṃ vātaśamanaṃ nāgaraṅgaphalaṃ guru

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वातामाभिषुकाक्षोटमुकूलकनिकोचकाः गुरूष्णस्निग्धमधुराः सोरुमाणा बलप्रदाः

vātāmābhiṣukākṣoṭamukūlakanikocakāḥ gurūṣṇasnigdhamadhurāḥ sorumāṇā balapradāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वातघ्ना बृंहणा वृष्याः कफपित्ताभिवर्धनाः प्रियालमेषां सदृशं विद्यादौष्ण्यं विना गुणैः

vātaghnā bṛṃhaṇā vṛṣyāḥ kaphapittābhivardhanāḥ priyālameṣāṃ sadṛśaṃ vidyādauṣṇyaṃ vinā guṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्लेष्मलं मधुरं शीतं श्लेष्मातकफलं गुरु श्लेष्मलं गुरु विष्टम्भि चाङ्कोटफलमग्निजित्

śleṣmalaṃ madhuraṃ śītaṃ śleṣmātakaphalaṃ guru śleṣmalaṃ guru viṣṭambhi cāṅkoṭaphalamagnijit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरूष्णं मधुरं रूक्षं केशघ्नं च शमीफलम् विष्टम्भयति कारञ्जं वातश्लेष्माविरोधि च

gurūṣṇaṃ madhuraṃ rūkṣaṃ keśaghnaṃ ca śamīphalam viṣṭambhayati kārañjaṃ vātaśleṣmāvirodhi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आम्रातकं दन्तशठम् अम्लं सकरमर्दकम् रक्तपित्तकरं विद्यादैरावतकम् एव च

āmrātakaṃ dantaśaṭham amlaṃ sakaramardakam raktapittakaraṃ vidyādairāvatakam eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वातघ्नं दीपनं चैव वार्ताकं कटु तिक्तकम् वातलं कफपित्तघ्नं विद्यात्पर्पटकीफलम्

vātaghnaṃ dīpanaṃ caiva vārtākaṃ kaṭu tiktakam vātalaṃ kaphapittaghnaṃ vidyātparpaṭakīphalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पित्तश्लेष्मघ्नमम्लं च वातलं चाक्षिकीफलम् मधुराण्यम्लपाकीनि पित्तश्लेष्महराणि च

pittaśleṣmaghnamamlaṃ ca vātalaṃ cākṣikīphalam madhurāṇyamlapākīni pittaśleṣmaharāṇi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्वत्थोदुम्बरप्लक्षन्यग्रोधानां फलानि च कषायमधुराम्लानि वातलानि गुरूणि च

aśvatthodumbaraplakṣanyagrodhānāṃ phalāni ca kaṣāyamadhurāmlāni vātalāni gurūṇi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भल्लातकास्थ्यग्निसमं तन्मांसं स्वादु शीतलम् पञ्चमः फलवर्गो ऽयमुक्तः प्रायोपयोगिकः

bhallātakāsthyagnisamaṃ tanmāṃsaṃ svādu śītalam pañcamaḥ phalavargo 'yamuktaḥ prāyopayogikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोचनं दीपनं वृष्यम् आर्द्रकं विश्वभेषजम् वातश्लेष्मविबन्धेषु रसस्तस्योपदिश्यते

rocanaṃ dīpanaṃ vṛṣyam ārdrakaṃ viśvabheṣajam vātaśleṣmavibandheṣu rasastasyopadiśyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोचनो दीपनस् तीक्ष्णः सुगन्धिर्मुखशोधनः जम्बीरः कफवातघ्नः क्रिमिघ्नो भक्तपाचनः

rocano dīpanas tīkṣṇaḥ sugandhirmukhaśodhanaḥ jambīraḥ kaphavātaghnaḥ krimighno bhaktapācanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बालं दोषहरं वृद्धं त्रिदोषं मारुतापहम् स्निग्धसिद्धं विशुष्कं तु मूलकं कफवातजित्

bālaṃ doṣaharaṃ vṛddhaṃ tridoṣaṃ mārutāpaham snigdhasiddhaṃ viśuṣkaṃ tu mūlakaṃ kaphavātajit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिक्काकासविषश्वासपार्श्वशूलविनाशनः पित्तकृत्कफवातघ्नः सुरसः पूतिगन्धहा

hikkākāsaviṣaśvāsapārśvaśūlavināśanaḥ pittakṛtkaphavātaghnaḥ surasaḥ pūtigandhahā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यवानी चार्जकश्चैव शिग्रुशालेयमृष्टकम् हृद्यान्य् आस्वादनीयानि पित्तमुत्क्लेशयन्ति च

yavānī cārjakaścaiva śigruśāleyamṛṣṭakam hṛdyāny āsvādanīyāni pittamutkleśayanti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गण्डीरो जलपिप्पल्यस्तुम्बरुः शृङ्गवेरिका तीक्ष्णोष्णकटुरूक्षाणि कफवातहराणि च

gaṇḍīro jalapippalyastumbaruḥ śṛṅgaverikā tīkṣṇoṣṇakaṭurūkṣāṇi kaphavātaharāṇi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुंस्त्वघ्नः कटुरूक्षोष्णो भूस्तृणो वक्त्रशोधनः खराह्वा कफवातघ्नी वस्तिरोगरुजापहा

puṃstvaghnaḥ kaṭurūkṣoṣṇo bhūstṛṇo vaktraśodhanaḥ kharāhvā kaphavātaghnī vastirogarujāpahā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धान्यकं चाजगन्धा च सुमुखश्चेति रोचनाः सुगन्धा नातिकटुका दोषानुत्क्लेशयन्ति च

dhānyakaṃ cājagandhā ca sumukhaśceti rocanāḥ sugandhā nātikaṭukā doṣānutkleśayanti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्राही गृञ्जनकस्तीक्ष्णो वातश्लेष्मार्शसां हितः स्वेदनेऽभ्यवहारे च योजयेत् तम् अपित्तिनाम्

grāhī gṛñjanakastīkṣṇo vātaśleṣmārśasāṃ hitaḥ svedane'bhyavahāre ca yojayet tam apittinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्लेष्मलो मारुतघ्नश्च पलाण्डुर्न च पित्तनुत् आहारयोगी बल्यश्च गुरुर्वृष्योऽथ रोचनः

śleṣmalo mārutaghnaśca palāṇḍurna ca pittanut āhārayogī balyaśca gururvṛṣyo'tha rocanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रिमिकुष्ठकिलासघ्नो वातघ्नो गुल्मनाशनः स्निग्धश्चोष्णश्च वृष्यश्च लशुनः कटुको गुरुः

krimikuṣṭhakilāsaghno vātaghno gulmanāśanaḥ snigdhaścoṣṇaśca vṛṣyaśca laśunaḥ kaṭuko guruḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुष्काणि कफवातघ्नान्य् एतान्य् एषां फलानि च हरितानामयं चैष षष्ठो वर्गः समाप्यते

śuṣkāṇi kaphavātaghnāny etāny eṣāṃ phalāni ca haritānāmayaṃ caiṣa ṣaṣṭho vargaḥ samāpyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.