Library·Caraka-saṃhitā (the text alone)·1·1.28

Caraka-saṃhitā (the text alone) 1.28

अथातो विविधाशितपीतीयमध्यायं व्याख्यास्यामः

athāto vividhāśitapītīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति ह स्माह भगवानात्रेयः

iti ha smāha bhagavānātreyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विविधम् अशितं पीतं लीढं खादितं जन्तोर्हितम् अन्तरग्निसंधुक्षितबलेन यथास्वेनोष्मणा सम्यग्विपच्यमानं कालवद् अनवस्थितसर्वधातुपाकम् अनुपहतसर्वधातूष्ममारुतस्रोतः केवलं शरीरमुपचयबलवर्णसुखायुषा योजयति शरीरधातून् ऊर्जयति च धातवो हि धात्वाहाराः प्रकृतिमनुवर्तन्ते

vividham aśitaṃ pītaṃ līḍhaṃ khāditaṃ jantorhitam antaragnisaṃdhukṣitabalena yathāsvenoṣmaṇā samyagvipacyamānaṃ kālavad anavasthitasarvadhātupākam anupahatasarvadhātūṣmamārutasrotaḥ kevalaṃ śarīramupacayabalavarṇasukhāyuṣā yojayati śarīradhātūn ūrjayati ca dhātavo hi dhātvāhārāḥ prakṛtimanuvartante

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्राहारप्रसादाख्यो रसः किट्टं च मलाख्यम् अभिनिर्वर्तते किट्टात् स्वेदपुरीषवातपित्तश्लेष्माणः कर्णाक्षिनासिकास्यलोमकूपप्रजननमलाः केशश्मश्रुलोमनखादयश् चावयवाः पुष्यन्ति पुष्यन्ति त्व् आहाररसाद् रसरुधिरमांसमेदोऽस्थिमज्जशुक्रौजांसि पञ्चेन्द्रियद्रव्याणि धातुप्रसादसंज्ञकानि शरीरसंधिबन्धपिच्छादयश् चावयवाः ते सर्व एव धातवो मलाख्याः प्रसादाख्याश्च रसमलाभ्यां पुष्यन्तः स्वं मानमनुवर्तन्ते यथावयःशरीरम् एवं रसमलौ स्वप्रमाणावस्थिताव् आश्रयस्य समधातोर् धातुसाम्यम् अनुवर्तयतः निमित्ततस्तु क्षीणवृद्धानां प्रसादाख्यानां धातूनां वृद्धिक्षयाभ्याम् आहारमूलाभ्यां रसः साम्यम् उत्पादयत्यारोग्याय किट्टं च मलानामेवमेव स्वमानातिरिक्ताः पुनरुत्सर्गिणः शीतोष्णपर्यायगुणैश् चोपचर्यमाणा मलाः शरीरधातुसाम्यकराः समुपलभ्यन्ते

tatrāhāraprasādākhyo rasaḥ kiṭṭaṃ ca malākhyam abhinirvartate kiṭṭāt svedapurīṣavātapittaśleṣmāṇaḥ karṇākṣināsikāsyalomakūpaprajananamalāḥ keśaśmaśrulomanakhādayaś cāvayavāḥ puṣyanti puṣyanti tv āhārarasād rasarudhiramāṃsamedo'sthimajjaśukraujāṃsi pañcendriyadravyāṇi dhātuprasādasaṃjñakāni śarīrasaṃdhibandhapicchādayaś cāvayavāḥ te sarva eva dhātavo malākhyāḥ prasādākhyāśca rasamalābhyāṃ puṣyantaḥ svaṃ mānamanuvartante yathāvayaḥśarīram evaṃ rasamalau svapramāṇāvasthitāv āśrayasya samadhātor dhātusāmyam anuvartayataḥ nimittatastu kṣīṇavṛddhānāṃ prasādākhyānāṃ dhātūnāṃ vṛddhikṣayābhyām āhāramūlābhyāṃ rasaḥ sāmyam utpādayatyārogyāya kiṭṭaṃ ca malānāmevameva svamānātiriktāḥ punarutsargiṇaḥ śītoṣṇaparyāyaguṇaiś copacaryamāṇā malāḥ śarīradhātusāmyakarāḥ samupalabhyante

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां तु मलप्रसादाख्यानां धातूनां स्रोतांस्ययनमुखानि तानि यथाविभागेन यथास्वं धातूनापूरयन्ति एवमिदं शरीरमशितपीतलीढखादितप्रभवम् अशितपीतलीढखादितप्रभवाश्चास्मिञ्शरीरे व्याधयो भवन्ति हिताहितोपयोगविशेषास्त्वत्र शुभाशुभविशेषकरा भवन्तीति

teṣāṃ tu malaprasādākhyānāṃ dhātūnāṃ srotāṃsyayanamukhāni tāni yathāvibhāgena yathāsvaṃ dhātūnāpūrayanti evamidaṃ śarīramaśitapītalīḍhakhāditaprabhavam aśitapītalīḍhakhāditaprabhavāścāsmiñśarīre vyādhayo bhavanti hitāhitopayogaviśeṣāstvatra śubhāśubhaviśeṣakarā bhavantīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवंवादिनं भगवन्तमात्रेयमग्निवेश उवाच दृश्यन्ते हि भगवन् हितसमाख्यातम् अप्याहारमुपयुञ्जाना व्याधिमन्तश् चागदाश् च तथैवाहितसमाख्यातम् एवं दृष्टे कथं हिताहितोपयोगविशेषात्मकं शुभाशुभविशेषम् उपलभामह इति

evaṃvādinaṃ bhagavantamātreyamagniveśa uvāca dṛśyante hi bhagavan hitasamākhyātam apyāhāramupayuñjānā vyādhimantaś cāgadāś ca tathaivāhitasamākhyātam evaṃ dṛṣṭe kathaṃ hitāhitopayogaviśeṣātmakaṃ śubhāśubhaviśeṣam upalabhāmaha iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमुवाच भगवानात्रेयो न हिताहारोपयोगिनाम् अग्निवेश तन्निमित्ता व्याधयो जायन्ते न च केवलं हिताहारोपयोगादेव सर्वव्याधिभयम् अतिक्रान्तं भवति सन्ति ह्य् ऋते ऽप्यहिताहारोपयोगाद् अन्या रोगप्रकृतयः तद्यथा कालविपर्ययः प्रज्ञापराधः शब्दस्पर्शरूपरसगन्धाश्चासात्म्या इति ताश्च रोगप्रकृतयो रसान् सम्यगुपयुञ्जानमपि पुरुषम् अशुभेनोपपादयन्ति तस्माद्धिताहारोपयोगिनोऽपि दृश्यन्ते व्याधिमन्तः अहिताहारोपयोगिनां पुनः कारणतो न सद्यो दोषवान् भवत्यपचारः न हि सर्वाण्यपथ्यानि तुल्यदोषाणि न च सर्वे दोषास्तुल्यबला न च सर्वाणि शरीराणि व्याधिक्षमत्वे समर्थानि भवन्ति तदेव ह्य् अपथ्यं देशकालसंयोगवीर्यप्रमाणातियोगाद् भूयस्तरम् अपथ्यं सम्पद्यते स एव दोष संसृष्टयोनिर्विरुद्धोपक्रमो गम्भीरानुगतश् चिरस्थितः प्राणायतनसमुत्थो मर्मोपघाती कष्टतमः क्षिप्रकारितमश्च सम्पद्यते शरीराणि चातिस्थूलान्यतिकृशान्य् अनिविष्टमांसशोणितास्थीनि दुर्बलान्य् असात्म्याहारोपचितान्य् अल्पाहाराण्य् अल्पसत्त्वानि च भवन्त्यव्याधिसहानि विपरीतानि पुनर्व्याधिसहानि एभ्यश् चैवापथ्याहारदोषशरीरविशेषेभ्यो व्याधयो मृदवो दारुणाः क्षिप्रसमुत्थाश्चिरकारिणश्च भवन्ति एव वातपित्तश्लेष्माणः स्थानविशेषे प्रकुपिता व्याधिविशेषान् अभिनिवर्तयन्त्यग्निवेश

tamuvāca bhagavānātreyo na hitāhāropayoginām agniveśa tannimittā vyādhayo jāyante na ca kevalaṃ hitāhāropayogādeva sarvavyādhibhayam atikrāntaṃ bhavati santi hy ṛte 'pyahitāhāropayogād anyā rogaprakṛtayaḥ tadyathā kālaviparyayaḥ prajñāparādhaḥ śabdasparśarūparasagandhāścāsātmyā iti tāśca rogaprakṛtayo rasān samyagupayuñjānamapi puruṣam aśubhenopapādayanti tasmāddhitāhāropayogino'pi dṛśyante vyādhimantaḥ ahitāhāropayogināṃ punaḥ kāraṇato na sadyo doṣavān bhavatyapacāraḥ na hi sarvāṇyapathyāni tulyadoṣāṇi na ca sarve doṣāstulyabalā na ca sarvāṇi śarīrāṇi vyādhikṣamatve samarthāni bhavanti tadeva hy apathyaṃ deśakālasaṃyogavīryapramāṇātiyogād bhūyastaram apathyaṃ sampadyate sa eva doṣa saṃsṛṣṭayonirviruddhopakramo gambhīrānugataś cirasthitaḥ prāṇāyatanasamuttho marmopaghātī kaṣṭatamaḥ kṣiprakāritamaśca sampadyate śarīrāṇi cātisthūlānyatikṛśāny aniviṣṭamāṃsaśoṇitāsthīni durbalāny asātmyāhāropacitāny alpāhārāṇy alpasattvāni ca bhavantyavyādhisahāni viparītāni punarvyādhisahāni ebhyaś caivāpathyāhāradoṣaśarīraviśeṣebhyo vyādhayo mṛdavo dāruṇāḥ kṣiprasamutthāścirakāriṇaśca bhavanti eva vātapittaśleṣmāṇaḥ sthānaviśeṣe prakupitā vyādhiviśeṣān abhinivartayantyagniveśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र रसादिषु स्थानेषु प्रकुपितानां दोषाणां यस्मिन् स्थाने ये ये व्याधयः सम्भवन्ति तांस् तान् यथावद् अनुव्याख्यास्यामः

tatra rasādiṣu sthāneṣu prakupitānāṃ doṣāṇāṃ yasmin sthāne ye ye vyādhayaḥ sambhavanti tāṃs tān yathāvad anuvyākhyāsyāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्रद्धा चारुचिश् चास्यवैरस्यम् अरसज्ञता हृल्लासो गौरवं तन्द्रा साङ्गमर्दो ज्वरस् तमः

aśraddhā cāruciś cāsyavairasyam arasajñatā hṛllāso gauravaṃ tandrā sāṅgamardo jvaras tamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाण्डुत्वं स्रोतसां रोधः क्लैब्यं सादः कृशाङ्गता नाशोऽग्नेरयथाकालं वलयः पलितानि च

pāṇḍutvaṃ srotasāṃ rodhaḥ klaibyaṃ sādaḥ kṛśāṅgatā nāśo'gnerayathākālaṃ valayaḥ palitāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसप्रदोषजा रोगा वक्ष्यन्ते रक्तदोषजाः कुष्ठवीसर्पपिडका रक्तपित्तमसृग्दरः

rasapradoṣajā rogā vakṣyante raktadoṣajāḥ kuṣṭhavīsarpapiḍakā raktapittamasṛgdaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुदमेढ्रास्यपाकश्च प्लीहा गुल्मोऽथ विद्रधिः नीलिका कामला व्यङ्गः पिप्प्लवस् तिलकालकाः

gudameḍhrāsyapākaśca plīhā gulmo'tha vidradhiḥ nīlikā kāmalā vyaṅgaḥ pipplavas tilakālakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दद्रुश्चर्मदलं श्वित्रं पामा कोठास्रमण्डलम् रक्तप्रदोषाज्जायन्ते शृणु मांसप्रदोषजान्

dadruścarmadalaṃ śvitraṃ pāmā koṭhāsramaṇḍalam raktapradoṣājjāyante śṛṇu māṃsapradoṣajān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधिमांसार्बुदं कलिं गलशालूकशुण्डिके पूतिमांसालजीगण्डगण्डमालोपजिह्विकाः

adhimāṃsārbudaṃ kaliṃ galaśālūkaśuṇḍike pūtimāṃsālajīgaṇḍagaṇḍamālopajihvikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेद्यान्मांसाश्रयान् मेदःसंश्रयांस्तु प्रचक्ष्महे निन्दितानि प्रमेहाणां पूर्वरूपाणि यानि च

vedyānmāṃsāśrayān medaḥsaṃśrayāṃstu pracakṣmahe ninditāni pramehāṇāṃ pūrvarūpāṇi yāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अध्यस्थिदन्तौ दन्तास्थिभेदशूलं विवर्णता केशलोमनखश्मश्रुदोषाश्चास्थिप्रदोषजाः

adhyasthidantau dantāsthibhedaśūlaṃ vivarṇatā keśalomanakhaśmaśrudoṣāścāsthipradoṣajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुक् पर्वणां भ्रमो मूर्छा दर्शनं तमसस्तथा अरुषां स्थूलमूलानां पर्वजानां च दर्शनम्

ruk parvaṇāṃ bhramo mūrchā darśanaṃ tamasastathā aruṣāṃ sthūlamūlānāṃ parvajānāṃ ca darśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मज्जप्रदोषात् शुक्रस्य दोषात् क्लैब्यम् अहर्षणम् रोगि वा क्लीबमल्पायुर् विरूपं वा प्रजायते

majjapradoṣāt śukrasya doṣāt klaibyam aharṣaṇam rogi vā klībamalpāyur virūpaṃ vā prajāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चास्य जायते गर्भः पतति प्रस्रवत्यपि शुक्रं हि दुष्टं सापत्यं सदारं बाधते नरम्

na cāsya jāyate garbhaḥ patati prasravatyapi śukraṃ hi duṣṭaṃ sāpatyaṃ sadāraṃ bādhate naram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्रियाणि समाश्रित्य प्रकुप्यन्ति यदा मलाः उपघातोपतापाभ्यां योजयन्तीन्द्रियाणि ते

indriyāṇi samāśritya prakupyanti yadā malāḥ upaghātopatāpābhyāṃ yojayantīndriyāṇi te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नायौ सिराकण्डराभ्यो दुष्टाः क्लिश्नन्ति मानवम् स्तम्भसंकोचखल्लीभिर्ग्रन्थिस्फुरणसुप्तिभिः

snāyau sirākaṇḍarābhyo duṣṭāḥ kliśnanti mānavam stambhasaṃkocakhallībhirgranthisphuraṇasuptibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मलानाश्रित्य कुपिता भेदशोषप्रदूषणम् दोषा मलानां कुर्वन्ति सङ्गोत्सर्गाव् अतीव च

malānāśritya kupitā bhedaśoṣapradūṣaṇam doṣā malānāṃ kurvanti saṅgotsargāv atīva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विविधाद् अशितात् पीताद् अहिताल्लीढखादितात् भवन्त्येते मनुष्याणां विकारा य उदाहृताः

vividhād aśitāt pītād ahitāllīḍhakhāditāt bhavantyete manuṣyāṇāṃ vikārā ya udāhṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषामिच्छन्ननुत्पत्तिं सेवेत मतिमान् सदा हितान्येवाशितादीनि न स्युस् तज्जास् तथामयाः

teṣāmicchannanutpattiṃ seveta matimān sadā hitānyevāśitādīni na syus tajjās tathāmayāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसजानां विकाराणां सर्वं लङ्घनम् औषधम् विधिशोणितिके ऽध्याये रक्तजानां भिषग्जितम्

rasajānāṃ vikārāṇāṃ sarvaṃ laṅghanam auṣadham vidhiśoṇitike 'dhyāye raktajānāṃ bhiṣagjitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मांसजानां तु संशुद्धिः शस्त्रक्षाराग्निकर्म च अष्टौनिन्दितिके ऽध्याये मेदोजानां चिकित्सितम्

māṃsajānāṃ tu saṃśuddhiḥ śastrakṣārāgnikarma ca aṣṭauninditike 'dhyāye medojānāṃ cikitsitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्थ्याश्रयाणां व्याधीनां पञ्चकर्माणि भेषजम् वस्तयः क्षीरसर्पींषि तिक्तकोपहितानि च

asthyāśrayāṇāṃ vyādhīnāṃ pañcakarmāṇi bheṣajam vastayaḥ kṣīrasarpīṃṣi tiktakopahitāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मज्जशुक्रसमुत्थानामौषधं स्वादुतिक्तकम् अन्नं व्यवायव्यायामौ शुद्धिः काले च मात्रया

majjaśukrasamutthānāmauṣadhaṃ svādutiktakam annaṃ vyavāyavyāyāmau śuddhiḥ kāle ca mātrayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शान्तिरिन्द्रियजानां तु त्रिमर्मीये प्रवक्ष्यते स्नाय्वादिजानां प्रशमो वक्ष्यते वातरोगिके

śāntirindriyajānāṃ tu trimarmīye pravakṣyate snāyvādijānāṃ praśamo vakṣyate vātarogike

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नवेगान्धारणे ऽध्याये चिकित्सितसंग्रहः कृतः मलजानां विकाराणां सिद्धिश् चोक्ता क्वचित्क्वचित्

navegāndhāraṇe 'dhyāye cikitsitasaṃgrahaḥ kṛtaḥ malajānāṃ vikārāṇāṃ siddhiś coktā kvacitkvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यायामाद् ऊष्मणस् तैक्ष्ण्याद्धितस्यानवचारणात् कोष्ठाच्छाखा मला यान्ति द्रुतत्वान्मरुतस्य च

vyāyāmād ūṣmaṇas taikṣṇyāddhitasyānavacāraṇāt koṣṭhācchākhā malā yānti drutatvānmarutasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रस्थाश्च विलम्बन्ते कदाचिन् न समीरिताः नादेशकाले कुप्यन्ति भूयो हेतुप्रतीक्षिणः

tatrasthāśca vilambante kadācin na samīritāḥ nādeśakāle kupyanti bhūyo hetupratīkṣiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृद्ध्या विष्यन्दनात् पाकात् स्रोतोमुखविशोधनात् शाखा मुक्त्वा मलाः कोष्ठं यान्ति वायोश्च निग्रहात्

vṛddhyā viṣyandanāt pākāt srotomukhaviśodhanāt śākhā muktvā malāḥ koṣṭhaṃ yānti vāyośca nigrahāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजातानामनुत्पत्तौ जातानां विनिवृत्तये रोगाणां यो विधिर्दृष्टः सुखार्थी तं समाचरेत्

ajātānāmanutpattau jātānāṃ vinivṛttaye rogāṇāṃ yo vidhirdṛṣṭaḥ sukhārthī taṃ samācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुखार्थाः सर्वभूतानां मताः सर्वाः प्रवृत्तयः ज्ञानाज्ञानविशेषात्तु मार्गामार्गप्रवृत्तयः

sukhārthāḥ sarvabhūtānāṃ matāḥ sarvāḥ pravṛttayaḥ jñānājñānaviśeṣāttu mārgāmārgapravṛttayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हितमेवानुरुध्यन्ते प्रपरीक्ष्य परीक्षकाः रजोमोहावृतात्मानः प्रियमेव तु लौकिकाः

hitamevānurudhyante praparīkṣya parīkṣakāḥ rajomohāvṛtātmānaḥ priyameva tu laukikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुतं बुद्धिः स्मृतिर्दाक्ष्यं धृतिर् हितनिषेवणम् वाग्विशुद्धिः शमो धैर्यम् आश्रयन्ति परीक्षकम्

śrutaṃ buddhiḥ smṛtirdākṣyaṃ dhṛtir hitaniṣevaṇam vāgviśuddhiḥ śamo dhairyam āśrayanti parīkṣakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लौकिकं नाश्रयन्त्येते गुणा मोहरजःश्रितम् तन्मूला बहवो यन्ति रोगाः शारीरमानसाः

laukikaṃ nāśrayantyete guṇā moharajaḥśritam tanmūlā bahavo yanti rogāḥ śārīramānasāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रज्ञापराधाद्ध्यहितानर्थान् पञ्च निषेवते संधारयति वेगांश्च सेवते साहसानि च

prajñāparādhāddhyahitānarthān pañca niṣevate saṃdhārayati vegāṃśca sevate sāhasāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदात्वसुखसंज्ञेषु भावेष्वज्ञोऽनुरज्यते रज्यते न तु विज्ञाता विज्ञाने ह्य् अमलीकृते

tadātvasukhasaṃjñeṣu bhāveṣvajño'nurajyate rajyate na tu vijñātā vijñāne hy amalīkṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न रागान्नाप्यविज्ञानाद् आहारान् उपयोजयेत् परीक्ष्य हितमश्नीयाद्देहो ह्य् आहारसंभवः

na rāgānnāpyavijñānād āhārān upayojayet parīkṣya hitamaśnīyāddeho hy āhārasaṃbhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आहरस्य विधाव् अष्टौ विशेषा हेतुसंज्ञकाः शुभाशुभसमुत्पत्तौ तान् परीक्ष्य प्रयोजयेत्

āharasya vidhāv aṣṭau viśeṣā hetusaṃjñakāḥ śubhāśubhasamutpattau tān parīkṣya prayojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिहार्याण्यपथ्यानि सदा परिहरन्नरः भवत्यनृणतां प्राप्तः साधूनाम् इह पण्डितः

parihāryāṇyapathyāni sadā pariharannaraḥ bhavatyanṛṇatāṃ prāptaḥ sādhūnām iha paṇḍitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्तु रोगसमुत्थानमशक्यमिह केनचित् परिहर्तुं न तत्प्राप्य शोचितव्यं मनीषिभिः

yattu rogasamutthānamaśakyamiha kenacit parihartuṃ na tatprāpya śocitavyaṃ manīṣibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आहारसंभवं यस्तु रोगाश्चाहारसंभवाः हिताहितविशेषांश् च विशेषः सुखदुःखयोः

āhārasaṃbhavaṃ yastu rogāścāhārasaṃbhavāḥ hitāhitaviśeṣāṃś ca viśeṣaḥ sukhaduḥkhayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहत्वे चासहत्वे च दुःखानां देहसत्त्वयोः विशेषो रोगसंघाश् च धातुजा ये पृथक्पृथक्

sahatve cāsahatve ca duḥkhānāṃ dehasattvayoḥ viśeṣo rogasaṃghāś ca dhātujā ye pṛthakpṛthak

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां चैव प्रशमनं कोष्ठाच्छाखा उपेत्य च दोषा यथा प्रकुप्यन्ति शाखाभ्यः कोष्ठमेत्य च

teṣāṃ caiva praśamanaṃ koṣṭhācchākhā upetya ca doṣā yathā prakupyanti śākhābhyaḥ koṣṭhametya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राज्ञाज्ञयोर्विशेषश्च स्वस्थातुरहितं च यत् विविधाशितपीतीये तत् सर्वं संप्रकाशितम्

prājñājñayorviśeṣaśca svasthāturahitaṃ ca yat vividhāśitapītīye tat sarvaṃ saṃprakāśitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते सूत्रस्थाने विविधाशितपीतीयो नामाष्टाविंशोऽध्यायः

ityagniveśakṛte tantre carakapratisaṃskṛte sūtrasthāne vividhāśitapītīyo nāmāṣṭāviṃśo'dhyāyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.