Caraka-saṃhitā (the text alone) 5.10

अथातः सद्योमरणीयमिन्द्रियं व्याख्यास्यामः

athātaḥ sadyomaraṇīyamindriyaṃ vyākhyāsyāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति ह स्माह भगवानात्रेयः

iti ha smāha bhagavānātreyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सद्यस्तितिक्षतः प्राणांल्लक्षणानि पृथक् पृथक् अग्निवेश प्रवक्ष्यामि संस्पृष्टो यैर्न जीवति

sadyastitikṣataḥ prāṇāṃllakṣaṇāni pṛthak pṛthak agniveśa pravakṣyāmi saṃspṛṣṭo yairna jīvati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाताष्ठीला सुसंवृद्धा तिष्ठन्ती दारुणा हृदि तृष्णयाभिपरीतस्य सद्यो मुष्णाति जीवितम्

vātāṣṭhīlā susaṃvṛddhā tiṣṭhantī dāruṇā hṛdi tṛṣṇayābhiparītasya sadyo muṣṇāti jīvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिण्डिके शिथिलीकृत्य जिह्मीकृत्य च नासिकाम् वायुः शरीरे विचरन् सद्यो मुष्णाति जीवितम्

piṇḍike śithilīkṛtya jihmīkṛtya ca nāsikām vāyuḥ śarīre vicaran sadyo muṣṇāti jīvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रुवौ यस्य च्युते स्थानादन्तर्दाहश्च दारुणः तस्य हिक्काकरो रोगः सद्यो मुष्णाति जीवितम्

bhruvau yasya cyute sthānādantardāhaśca dāruṇaḥ tasya hikkākaro rogaḥ sadyo muṣṇāti jīvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीणशोणितमांसस्य वायुरूर्ध्वगतिश्चरन् उभे मन्ये समे यस्य सद्यो मुष्णाति जीवितम्

kṣīṇaśoṇitamāṃsasya vāyurūrdhvagatiścaran ubhe manye same yasya sadyo muṣṇāti jīvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तरेण गुदं गच्छन् नाभिं च सहसानिलः कृशस्य वंक्षणौ गृह्णन् सद्यो मुष्णाति जीवितम्

antareṇa gudaṃ gacchan nābhiṃ ca sahasānilaḥ kṛśasya vaṃkṣaṇau gṛhṇan sadyo muṣṇāti jīvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वितत्य पर्शुकाग्राणि गृहीत्वोरश्च मारुतः स्तिमितस्यायताक्षस्य सद्यो मुष्णाति जीवितम्

vitatya parśukāgrāṇi gṛhītvoraśca mārutaḥ stimitasyāyatākṣasya sadyo muṣṇāti jīvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृदयं च गुदं चोभे गृहीत्वा मारुतो बली दुर्बलस्य विशेषेण सद्यो मुष्णाति जीवितम्

hṛdayaṃ ca gudaṃ cobhe gṛhītvā māruto balī durbalasya viśeṣeṇa sadyo muṣṇāti jīvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वंक्षणं च गुदं चोभे गृहीत्वा मारुतो बली श्वासं संजनयञ्जन्तोः सद्यो मुष्णाति जीवितम्

vaṃkṣaṇaṃ ca gudaṃ cobhe gṛhītvā māruto balī śvāsaṃ saṃjanayañjantoḥ sadyo muṣṇāti jīvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाभिं मूत्रं बस्तिशीर्षं पुरीषं चापि मारुतः प्रच्छिन्नं जनयञ्छूलं सद्यो मुष्णाति जीवितम्

nābhiṃ mūtraṃ bastiśīrṣaṃ purīṣaṃ cāpi mārutaḥ pracchinnaṃ janayañchūlaṃ sadyo muṣṇāti jīvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भिद्येते वंक्षणौ यस्य वातशूलैः समन्ततः भिन्नं पुरीषं तृष्णा च सद्यः प्राणाञ्जहाति सः

bhidyete vaṃkṣaṇau yasya vātaśūlaiḥ samantataḥ bhinnaṃ purīṣaṃ tṛṣṇā ca sadyaḥ prāṇāñjahāti saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आप्लुतं मारुतेनेह शरीरं यस्य केवलम् भिन्नं पुरीषं तृष्णा च सद्यो जह्यात् स जीवितम्

āplutaṃ māruteneha śarīraṃ yasya kevalam bhinnaṃ purīṣaṃ tṛṣṇā ca sadyo jahyāt sa jīvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरीरं शोफितं यस्य वातशोफेन देहिनः भिन्नं पुरीषं तृष्णा च सद्यो जह्यात् स जीवितम्

śarīraṃ śophitaṃ yasya vātaśophena dehinaḥ bhinnaṃ purīṣaṃ tṛṣṇā ca sadyo jahyāt sa jīvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आमाशयसमुत्थाना यस्य स्यात् परिकर्तिका भिन्नं पुरीषं तृष्णा च सद्यः प्राणाञ्जहाति सः

āmāśayasamutthānā yasya syāt parikartikā bhinnaṃ purīṣaṃ tṛṣṇā ca sadyaḥ prāṇāñjahāti saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पक्वाशयसमुत्थाना यस्य स्यात् परिकर्तिका तृष्णा गुदग्रहश्चोग्रः सद्यो जह्यात् स जीवितम्

pakvāśayasamutthānā yasya syāt parikartikā tṛṣṇā gudagrahaścograḥ sadyo jahyāt sa jīvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पक्वाशयम् अधिष्ठाय हत्वा संज्ञां च मारुतः कण्ठे घुर्घुरकं कृत्वा सद्यो हरति जीवितम्

pakvāśayam adhiṣṭhāya hatvā saṃjñāṃ ca mārutaḥ kaṇṭhe ghurghurakaṃ kṛtvā sadyo harati jīvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दन्ताः कर्दमदिग्धाभा मुखं चूर्णकसन्निभम् सिप्रायन्ते च गात्राणि लिङ्गं सद्यो मरिष्यतः

dantāḥ kardamadigdhābhā mukhaṃ cūrṇakasannibham siprāyante ca gātrāṇi liṅgaṃ sadyo mariṣyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृष्णाश्वासशिरोरोगमोहदैर्बल्यकूजनैः स्पृष्टः प्राणाञ्जहात्याशु शकृद्भेदेन चातुरः

tṛṣṇāśvāsaśirorogamohadairbalyakūjanaiḥ spṛṣṭaḥ prāṇāñjahātyāśu śakṛdbhedena cāturaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र श्लोकः एतानि खलु लिङ्गानि यः सम्यगवबुध्यते स जीवितं च मर्त्यानां मरणं चावबुध्यते

tatra ślokaḥ etāni khalu liṅgāni yaḥ samyagavabudhyate sa jīvitaṃ ca martyānāṃ maraṇaṃ cāvabudhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.