Caraka-saṃhitā (the text alone) 5.12

अथातो गोमयचूर्णीयमिन्द्रियं व्याख्यास्यामः

athāto gomayacūrṇīyamindriyaṃ vyākhyāsyāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति ह स्माह भगवानात्रेयः

iti ha smāha bhagavānātreyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्य गोमयचूर्णाभं चूर्णं मूर्धनि जायते सस्नेहं भ्रश्यते चैव मासान्तं तस्य जीवितम्

yasya gomayacūrṇābhaṃ cūrṇaṃ mūrdhani jāyate sasnehaṃ bhraśyate caiva māsāntaṃ tasya jīvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निकषन्निव यः पादौ च्युतांसः परिधावति विकृत्या न स लोके ऽस्मिंश्चिरं वसति मानवः

nikaṣanniva yaḥ pādau cyutāṃsaḥ paridhāvati vikṛtyā na sa loke 'smiṃściraṃ vasati mānavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्य स्नातानुलिप्तस्य पूर्वं शुष्यत्युरो भृशम् आर्द्रेषु सर्वगात्रेषु सो ऽर्धमासं न जीवति

yasya snātānuliptasya pūrvaṃ śuṣyatyuro bhṛśam ārdreṣu sarvagātreṣu so 'rdhamāsaṃ na jīvati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यमुद्दिश्यातुरं वैद्यः संवर्तयितुमौषधम् यतमानो न शक्नोति दुर्लभं तस्य जीवितम्

yamuddiśyāturaṃ vaidyaḥ saṃvartayitumauṣadham yatamāno na śaknoti durlabhaṃ tasya jīvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विज्ञातं बहुशः सिद्धं विधिवच्चावचारितम् न सिध्यत्यौषधं यस्य नास्ति तस्य चिकित्सितम्

vijñātaṃ bahuśaḥ siddhaṃ vidhivaccāvacāritam na sidhyatyauṣadhaṃ yasya nāsti tasya cikitsitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आहारमुपयुञ्जानो भिषजा सूपकल्पितम् यः फलं तस्य नाप्नोति दुर्लभं तस्य जीवितम्

āhāramupayuñjāno bhiṣajā sūpakalpitam yaḥ phalaṃ tasya nāpnoti durlabhaṃ tasya jīvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दूताधिकारे वक्ष्यामो लक्षणानि मुमूर्षताम् यानि दृष्ट्वा भिषक् प्राज्ञः प्रत्याख्यायादसंयमम्

dūtādhikāre vakṣyāmo lakṣaṇāni mumūrṣatām yāni dṛṣṭvā bhiṣak prājñaḥ pratyākhyāyādasaṃyamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुक्तकेशे ऽथवा नग्ने रुदत्यप्रयते ऽथवा भिषगभ्यागतं दृष्ट्वा दूतं मरणमादिशेत्

muktakeśe 'thavā nagne rudatyaprayate 'thavā bhiṣagabhyāgataṃ dṛṣṭvā dūtaṃ maraṇamādiśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुप्ते भिषजि ये दूताश्छिन्दत्यपि च भिन्दति आगच्छन्ति भिषक् तेषां न भर्तारमनुव्रजेत्

supte bhiṣaji ye dūtāśchindatyapi ca bhindati āgacchanti bhiṣak teṣāṃ na bhartāramanuvrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जुह्वत्यग्निं तथा पिण्डान् पितृभ्यो निर्वपत्यपि वैद्ये दूता य आयान्ति ते घ्नन्ति प्रजिघांसवः

juhvatyagniṃ tathā piṇḍān pitṛbhyo nirvapatyapi vaidye dūtā ya āyānti te ghnanti prajighāṃsavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथयत्य् अप्रशस्तानि चिन्तयत्यथवा पुनः वैद्ये दूता मनुष्याणामागच्छन्ति मुमूर्षताम्

kathayaty apraśastāni cintayatyathavā punaḥ vaidye dūtā manuṣyāṇāmāgacchanti mumūrṣatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृतदग्धविनष्टानि भजति व्याहरत्यपि अप्रशस्तानि चान्यानि वैद्ये दूता मुमूर्षताम्

mṛtadagdhavinaṣṭāni bhajati vyāharatyapi apraśastāni cānyāni vaidye dūtā mumūrṣatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विकारसामान्यगुणे देशे काले ऽथवा भिषक् दूतमभ्यागतं दृष्ट्वा नातुरं तमुपाचरेत्

vikārasāmānyaguṇe deśe kāle 'thavā bhiṣak dūtamabhyāgataṃ dṛṣṭvā nāturaṃ tamupācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीनभीतद्रुतत्रस्तमलिनामसतीं स्त्रियम् त्रीन् व्याकृतींश्च षण्ढांश्च दूतान् विद्यान्मुमूर्षताम्

dīnabhītadrutatrastamalināmasatīṃ striyam trīn vyākṛtīṃśca ṣaṇḍhāṃśca dūtān vidyānmumūrṣatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्गव्यसनिनं दूतं लिङ्गिनं व्याधितं तथा सम्प्रेक्ष्य चोग्रकर्माणं न वैद्यो गन्तुमर्हति

aṅgavyasaninaṃ dūtaṃ liṅginaṃ vyādhitaṃ tathā samprekṣya cograkarmāṇaṃ na vaidyo gantumarhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आतुरार्थमनुप्राप्तं खरोष्ट्ररथवाहनम् दूतं दृष्ट्वा भिषग्विद्यादातुरस्य पराभवम्

āturārthamanuprāptaṃ kharoṣṭrarathavāhanam dūtaṃ dṛṣṭvā bhiṣagvidyādāturasya parābhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पलालबुसमांसास्थिकेशलोमनखद्विजान् मार्जनीं मुसलं शूर्पमुपानच्चर्म विच्युतम्

palālabusamāṃsāsthikeśalomanakhadvijān mārjanīṃ musalaṃ śūrpamupānaccarma vicyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृणकाष्ठतुषाङ्गारं स्पृशन्तो लोष्टमश्म च तत्पूर्वदर्शने दूता व्याहरन्ति मुमूर्षताम्

tṛṇakāṣṭhatuṣāṅgāraṃ spṛśanto loṣṭamaśma ca tatpūrvadarśane dūtā vyāharanti mumūrṣatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्मिंश्च दूते ब्रुवति वाक्यमातुरसंश्रयम् पश्येन्निमित्तमशुभं तं च नानुव्रजेद्भिषक्

yasmiṃśca dūte bruvati vākyamāturasaṃśrayam paśyennimittamaśubhaṃ taṃ ca nānuvrajedbhiṣak

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा व्यसनिनं प्रेतं प्रेतालङ्कारमेव वा भिन्नं दग्धं विनष्टं वा तद्वादीनि वचांसि वा

tathā vyasaninaṃ pretaṃ pretālaṅkārameva vā bhinnaṃ dagdhaṃ vinaṣṭaṃ vā tadvādīni vacāṃsi vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसो वा कटुकस्तीव्रो गन्धो वा कौणपो महान् स्पर्शो वा विपुलः क्रूरो यद्वान्यदशुभं भवेत्

raso vā kaṭukastīvro gandho vā kauṇapo mahān sparśo vā vipulaḥ krūro yadvānyadaśubhaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्पूर्वमभितो वाक्यं वाक्यकाले ऽथवा पुनः दूतानां व्याहृतं श्रुत्वा धीरो मरणमादिशेत्

tatpūrvamabhito vākyaṃ vākyakāle 'thavā punaḥ dūtānāṃ vyāhṛtaṃ śrutvā dhīro maraṇamādiśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति दूताधिकारो ऽयमुक्तः कृत्स्नो मुमूर्षताम् पथ्यातुरकुलानां च वक्ष्याम्यौत्पातिकं पुनः

iti dūtādhikāro 'yamuktaḥ kṛtsno mumūrṣatām pathyāturakulānāṃ ca vakṣyāmyautpātikaṃ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवक्षुतमथोत्क्रुष्टं स्खलनं पतनं तथा आक्रोशः संप्रहारो वा प्रतिषेधो विगर्हणम्

avakṣutamathotkruṣṭaṃ skhalanaṃ patanaṃ tathā ākrośaḥ saṃprahāro vā pratiṣedho vigarhaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वस्त्रोष्णीषोत्तरासङ्गश्छत्रोपानद्युगाश्रयम् व्यसनं दर्शनं चापि मृतव्यसनिनां तथा

vastroṣṇīṣottarāsaṅgaśchatropānadyugāśrayam vyasanaṃ darśanaṃ cāpi mṛtavyasanināṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चैत्यध्वजपताकानां पूर्णानां पतनानि च हतानिष्टप्रवादाश्च दूषणं भस्मपांशुभिः

caityadhvajapatākānāṃ pūrṇānāṃ patanāni ca hatāniṣṭapravādāśca dūṣaṇaṃ bhasmapāṃśubhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पथच्छेदो बिडालेन शुना सर्पेण वा पुनः मृगद्विजानां क्रूराणां गिरो दीप्तां दिशं प्रति

pathacchedo biḍālena śunā sarpeṇa vā punaḥ mṛgadvijānāṃ krūrāṇāṃ giro dīptāṃ diśaṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शयनासनयानानाम् उत्तानानां च दर्शनम् इत्य् एतान्य् अप्रशस्तानि सर्वाण्याहुर्मनीषिणः

śayanāsanayānānām uttānānāṃ ca darśanam ity etāny apraśastāni sarvāṇyāhurmanīṣiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतानि पथि वैद्येन पश्यतातुरवेश्मनि शृण्वता च न गन्तव्यं तदागारं विपश्चिता

etāni pathi vaidyena paśyatāturaveśmani śṛṇvatā ca na gantavyaṃ tadāgāraṃ vipaścitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यौत्पातिकमाख्यातं पथि वैद्यविगर्हितम् इमामपि च बुध्येत गृहावस्थां मुमूर्षताम्

ityautpātikamākhyātaṃ pathi vaidyavigarhitam imāmapi ca budhyeta gṛhāvasthāṃ mumūrṣatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवेशे पूर्णकुम्भाग्निमृद्बीजफलसर्पिषाम् वृषब्राह्मणरत्नान्नदेवतानां च निर्गतिम्

praveśe pūrṇakumbhāgnimṛdbījaphalasarpiṣām vṛṣabrāhmaṇaratnānnadevatānāṃ ca nirgatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्निपूर्णानि पात्राणि भिन्नानि विशिखानि च भिषङ् मुमूर्षतां वेश्म प्रविशन्नेव पश्यति

agnipūrṇāni pātrāṇi bhinnāni viśikhāni ca bhiṣaṅ mumūrṣatāṃ veśma praviśanneva paśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छिन्नभिन्नानि दग्धानि भग्नानि मृदितानि च दुर्बलानि च सेवन्ते मुमूर्षोर्वैश्मिका जनाः

chinnabhinnāni dagdhāni bhagnāni mṛditāni ca durbalāni ca sevante mumūrṣorvaiśmikā janāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शयनं वसनं यानं गमनं भोजनं रुतम् श्रूयते ऽमङ्गलं यस्य नास्ति तस्य चिकित्सितम्

śayanaṃ vasanaṃ yānaṃ gamanaṃ bhojanaṃ rutam śrūyate 'maṅgalaṃ yasya nāsti tasya cikitsitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शयनं वसनं यानमन्यं वापि परिच्छदम् प्रेतवद्यस्य कुर्वन्ति सुहृदः प्रेत एव सः

śayanaṃ vasanaṃ yānamanyaṃ vāpi paricchadam pretavadyasya kurvanti suhṛdaḥ preta eva saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्नं व्यापद्यते ऽत्यर्थं ज्योतिश्चैवोपशाम्यति निवाते सेन्धनं यस्य तस्य नास्ति चिकित्सितम्

annaṃ vyāpadyate 'tyarthaṃ jyotiścaivopaśāmyati nivāte sendhanaṃ yasya tasya nāsti cikitsitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आतुरस्य गृहे यस्य भिद्यन्ते वा पतन्ति वा अतिमात्रममत्राणि दुर्लभं तस्य जीवितम्

āturasya gṛhe yasya bhidyante vā patanti vā atimātramamatrāṇi durlabhaṃ tasya jīvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवन्ति चात्र यद्द्वादशभिरध्यायैर्व्यासतः परिकीर्तितम् मुमूर्षतां मनुष्याणां लक्षणं जीवितान्तकृत्

bhavanti cātra yaddvādaśabhiradhyāyairvyāsataḥ parikīrtitam mumūrṣatāṃ manuṣyāṇāṃ lakṣaṇaṃ jīvitāntakṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत् समासेन वक्ष्यामः पर्यायान्तरमाश्रितम् पर्यायवचनं ह्यर्थविज्ञानायोपपद्यते

tat samāsena vakṣyāmaḥ paryāyāntaramāśritam paryāyavacanaṃ hyarthavijñānāyopapadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्यर्थं पुनर् एवेयं विवक्षा नो विधीयते तस्मिन्नेवाधिकरणे यत् पूर्वमभिशब्दितम्

atyarthaṃ punar eveyaṃ vivakṣā no vidhīyate tasminnevādhikaraṇe yat pūrvamabhiśabditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसतां चरमं कालं शरीरेषु शरीरिणाम् अभ्युग्राणां विनाशाय देहेभ्यः प्रविवत्सताम्

vasatāṃ caramaṃ kālaṃ śarīreṣu śarīriṇām abhyugrāṇāṃ vināśāya dehebhyaḥ pravivatsatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इष्टांस्तितिक्षतां प्राणान् कान्तं वासं जिहासताम् तन्त्रयन्त्रेषु भिन्नेषु तमो ऽन्त्यं प्रविविक्षताम्

iṣṭāṃstitikṣatāṃ prāṇān kāntaṃ vāsaṃ jihāsatām tantrayantreṣu bhinneṣu tamo 'ntyaṃ pravivikṣatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विनाशायेह रूपाणि यान्यवस्थान्तराणि च भवन्ति तानि वक्ष्यामि यथोद्देशं यथागमम्

vināśāyeha rūpāṇi yānyavasthāntarāṇi ca bhavanti tāni vakṣyāmi yathoddeśaṃ yathāgamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणाः समुपतप्यन्ते विज्ञानम् उपरुध्यते वमन्ति बलमङ्गानि चेष्टा व्युपरमन्ति च

prāṇāḥ samupatapyante vijñānam uparudhyate vamanti balamaṅgāni ceṣṭā vyuparamanti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्रियाणि विनश्यन्ति खिलीभवति चेतना औत्सुक्यं भजते सत्त्वं चेतो भीराविशत्यपि

indriyāṇi vinaśyanti khilībhavati cetanā autsukyaṃ bhajate sattvaṃ ceto bhīrāviśatyapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मृतिस्त्यजति मेधा च ह्रीश्रियौ चापसर्पतः उपप्लवन्ते पाप्मान ओजस्तेजश्च नश्यति

smṛtistyajati medhā ca hrīśriyau cāpasarpataḥ upaplavante pāpmāna ojastejaśca naśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीलं व्यावर्तते ऽत्यर्थं भक्तिश्च परिवर्तते विक्रियन्ते प्रतिच्छायाश्छायाश्च विकृतिं प्रति

śīlaṃ vyāvartate 'tyarthaṃ bhaktiśca parivartate vikriyante praticchāyāśchāyāśca vikṛtiṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुक्रं प्रच्यवते स्थानादुन्मार्गं भजते ऽनिलः क्षयं मांसानि गच्छन्ति गच्छत्यसृगपि क्षयम्

śukraṃ pracyavate sthānādunmārgaṃ bhajate 'nilaḥ kṣayaṃ māṃsāni gacchanti gacchatyasṛgapi kṣayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊष्माणः प्रलयं यान्ति विश्लेषं यान्ति सन्धयः गन्धा विकृतिमायान्ति भेदं वर्णस्वरौ तथा

ūṣmāṇaḥ pralayaṃ yānti viśleṣaṃ yānti sandhayaḥ gandhā vikṛtimāyānti bhedaṃ varṇasvarau tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैवर्ण्यं भजते कायः कायच्छिद्रं विशुष्यति धूमः संजायते मूर्ध्नि दारुणाख्यश्च चूर्णकः

vaivarṇyaṃ bhajate kāyaḥ kāyacchidraṃ viśuṣyati dhūmaḥ saṃjāyate mūrdhni dāruṇākhyaśca cūrṇakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सततस्पन्दना देशाः शरीरे ये ऽभिलक्षिताः ते स्तम्भानुगताः सर्वे न चलन्ति कथंचन

satataspandanā deśāḥ śarīre ye 'bhilakṣitāḥ te stambhānugatāḥ sarve na calanti kathaṃcana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुणाः शरीरदेशानां शीतोष्णमृदुदारुणाः विपर्यासेन वर्तन्ते स्थानेष्वन्येषु तद्विधाः

guṇāḥ śarīradeśānāṃ śītoṣṇamṛdudāruṇāḥ viparyāsena vartante sthāneṣvanyeṣu tadvidhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नखेषु जायते पुष्पं पङ्को दन्तेषु जायते जटाः पक्ष्मसु जायन्ते सीमन्ताश्चापि मूर्धनि

nakheṣu jāyate puṣpaṃ paṅko danteṣu jāyate jaṭāḥ pakṣmasu jāyante sīmantāścāpi mūrdhani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भेषजानि न संवृत्तिं प्राप्नुवन्ति यथारुचि यानि चाप्युपपद्यन्ते तेषां वीर्यं न सिध्यति

bheṣajāni na saṃvṛttiṃ prāpnuvanti yathāruci yāni cāpyupapadyante teṣāṃ vīryaṃ na sidhyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानाप्रकृतयः क्रूरा विकारा विविधौषधाः क्षिप्रं समभिवर्तन्ते प्रतिहत्य बलौजसी

nānāprakṛtayaḥ krūrā vikārā vividhauṣadhāḥ kṣipraṃ samabhivartante pratihatya balaujasī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शब्दः स्पर्शो रसो रूपं गन्धश्चेष्टा विचिन्तितम् उत्पद्यन्ते ऽशुभान्येव प्रतिकर्मप्रवृत्तिषु

śabdaḥ sparśo raso rūpaṃ gandhaśceṣṭā vicintitam utpadyante 'śubhānyeva pratikarmapravṛttiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृश्यन्ते दारुणाः स्वप्ना दौरात्म्यमुपजायते प्रेष्याः प्रतीपतां यान्ति प्रेताकृतिरुदीर्यते

dṛśyante dāruṇāḥ svapnā daurātmyamupajāyate preṣyāḥ pratīpatāṃ yānti pretākṛtirudīryate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकृतिर्हीयते ऽत्यर्थं विकृतिश्चाभिवर्धते कृत्स्नमौत्पातिकं घोरम् अरिष्टम् उपलक्ष्यते

prakṛtirhīyate 'tyarthaṃ vikṛtiścābhivardhate kṛtsnamautpātikaṃ ghoram ariṣṭam upalakṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येतानि मनुष्याणां भवन्ति विनशिष्यताम् लक्षणानि यथोद्देशं यान्युक्तानि यथागमम्

ityetāni manuṣyāṇāṃ bhavanti vinaśiṣyatām lakṣaṇāni yathoddeśaṃ yānyuktāni yathāgamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मरणायेह रूपाणि पश्यतापि भिषग्विदा अपृष्टेन न वक्तव्यं मरणं प्रत्युपस्थितम्

maraṇāyeha rūpāṇi paśyatāpi bhiṣagvidā apṛṣṭena na vaktavyaṃ maraṇaṃ pratyupasthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृष्टेनापि न वक्तव्यं तत्र यत्रोपघातकम् आतुरस्य भवेद्दुःखमथवान्यस्य कस्यचित्

pṛṣṭenāpi na vaktavyaṃ tatra yatropaghātakam āturasya bhavedduḥkhamathavānyasya kasyacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अब्रुवन् मरणं तस्य नैनमिच्छेच्चिकित्सितुम् यस्य पश्येद्विनाशाय लिङ्गानि कुशलो भिषक्

abruvan maraṇaṃ tasya nainamiccheccikitsitum yasya paśyedvināśāya liṅgāni kuśalo bhiṣak

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लिङ्गेभ्यो मरणाख्येभ्यो विपरीतानि पश्यता लिङ्गान्यारोग्यमागन्तु वक्तव्यं भिषजा ध्रुवम्

liṅgebhyo maraṇākhyebhyo viparītāni paśyatā liṅgānyārogyamāgantu vaktavyaṃ bhiṣajā dhruvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दूतैरौत्पातिकैर्भावैः पथ्यातुरकुलाश्रयैः आतुराचारशीलेष्टद्रव्यसंपत्तिलक्षणैः

dūtairautpātikairbhāvaiḥ pathyāturakulāśrayaiḥ āturācāraśīleṣṭadravyasaṃpattilakṣaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वाचारं हृष्टम् अव्यङ्गं यशस्यं शुक्लवाससम् अमुण्डम् अजटं दूतं जातिवेशक्रियासमम्

svācāraṃ hṛṣṭam avyaṅgaṃ yaśasyaṃ śuklavāsasam amuṇḍam ajaṭaṃ dūtaṃ jātiveśakriyāsamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुष्ट्रखरयानस्थम् असंध्यास्व् अग्रहेषु च अदारुणेषु नक्षत्रेष्व् अनुग्रेषु ध्रुवेषु च

anuṣṭrakharayānastham asaṃdhyāsv agraheṣu ca adāruṇeṣu nakṣatreṣv anugreṣu dhruveṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विना चतुर्थीं नवमीं विना रिक्तां चतुर्दशीम् मध्याह्नमर्धरात्रं च भूकम्पं राहुदर्शनम्

vinā caturthīṃ navamīṃ vinā riktāṃ caturdaśīm madhyāhnamardharātraṃ ca bhūkampaṃ rāhudarśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विना देशम् अशस्तं चाशस्तौत्पातिकलक्षणम् दूतं प्रशस्तमव्यग्रं निर्दिशेदागतं भिषक्

vinā deśam aśastaṃ cāśastautpātikalakṣaṇam dūtaṃ praśastamavyagraṃ nirdiśedāgataṃ bhiṣak

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दध्यक्षतद्विजातीनां वृषभाणां नृपस्य च

dadhyakṣatadvijātīnāṃ vṛṣabhāṇāṃ nṛpasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रत्नानां पूर्णकुम्भानां सितस्य तुरगस्य च सुरध्वजपताकानां फलानां यावकस्य च

ratnānāṃ pūrṇakumbhānāṃ sitasya turagasya ca suradhvajapatākānāṃ phalānāṃ yāvakasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कन्यापुंवर्धमानानां बद्धस्यैकपशोस्तस्था पृथिव्या उद्धृतायाश्च वह्नेः प्रज्वलितस्य च

kanyāpuṃvardhamānānāṃ baddhasyaikapaśostasthā pṛthivyā uddhṛtāyāśca vahneḥ prajvalitasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मोदकानां सुमनसां शुक्लानां चन्दनस्य च मनोज्ञस्यान्नपानस्य पूर्णस्य शकटस्य च

modakānāṃ sumanasāṃ śuklānāṃ candanasya ca manojñasyānnapānasya pūrṇasya śakaṭasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नृभिर्धेन्वाः सवत्साया वडवायाः स्त्रियास्तथा जीवञ्जीवकसिद्धार्थसारसप्रियवादिनाम्

nṛbhirdhenvāḥ savatsāyā vaḍavāyāḥ striyāstathā jīvañjīvakasiddhārthasārasapriyavādinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हंसानां शतपत्राणां चाषाणां शिखिनां तथा मत्स्याजद्विजशङ्खानां प्रियङ्गूनां घृतस्य च

haṃsānāṃ śatapatrāṇāṃ cāṣāṇāṃ śikhināṃ tathā matsyājadvijaśaṅkhānāṃ priyaṅgūnāṃ ghṛtasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुचकादर्शसिद्धार्थरोचनानां च दर्शनम् गन्धः सुरभिर्वर्णश्च सुशुक्लो मधुरो रसः

rucakādarśasiddhārtharocanānāṃ ca darśanam gandhaḥ surabhirvarṇaśca suśuklo madhuro rasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृगपक्षिमनुष्याणां प्रशस्ताश्च गिरः शुभाः छत्रध्वजपताकानामुत्क्षेपणमभिष्टुतिः

mṛgapakṣimanuṣyāṇāṃ praśastāśca giraḥ śubhāḥ chatradhvajapatākānāmutkṣepaṇamabhiṣṭutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भेरीमृदङ्गशङ्खानां शब्दाः पुण्याहनिस्वनाः वेदाध्ययनशब्दाश्च सुखो वायुः प्रदक्षिणः

bherīmṛdaṅgaśaṅkhānāṃ śabdāḥ puṇyāhanisvanāḥ vedādhyayanaśabdāśca sukho vāyuḥ pradakṣiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पथि वेश्मप्रवेशे तु विद्यादारोग्यलक्षणम् मङ्गलाचारसम्पन्नः सातुरो वैश्मिको जनः

pathi veśmapraveśe tu vidyādārogyalakṣaṇam maṅgalācārasampannaḥ sāturo vaiśmiko janaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रद्दधानो ऽनुकूलश्च प्रभूतद्रव्यसंग्रहः धनैश्वर्यसुखावाप्तिरिष्टलाभः सुखेन च

śraddadhāno 'nukūlaśca prabhūtadravyasaṃgrahaḥ dhanaiśvaryasukhāvāptiriṣṭalābhaḥ sukhena ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रव्याणां तत्र योग्यानां योजना सिद्धिरेव च गृहप्रासादशैलानां नागानामृषभस्य च

dravyāṇāṃ tatra yogyānāṃ yojanā siddhireva ca gṛhaprāsādaśailānāṃ nāgānāmṛṣabhasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हयानां पुरुषाणां च स्वप्ने समधिरोहणम् सोमार्काग्निद्विजातीनां गवां नॄणां पयस्विनाम्

hayānāṃ puruṣāṇāṃ ca svapne samadhirohaṇam somārkāgnidvijātīnāṃ gavāṃ nṝṇāṃ payasvinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्णवानां प्रतरणं वृद्धिः संबाधनिःसृतिः स्वप्ने देवैः सपितृभिः प्रसन्नैश्चाभिभाषणम्

arṇavānāṃ prataraṇaṃ vṛddhiḥ saṃbādhaniḥsṛtiḥ svapne devaiḥ sapitṛbhiḥ prasannaiścābhibhāṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्शनं शुक्लवस्त्राणां ह्रदस्य विमलस्य च मांसमत्स्यविषामेध्यच्छत्रादर्शपरिग्रहः

darśanaṃ śuklavastrāṇāṃ hradasya vimalasya ca māṃsamatsyaviṣāmedhyacchatrādarśaparigrahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वप्ने सुमनसां चैव शुक्लानां दर्शनं शुभम् अश्वगोरथयानं च यानं पूर्वोत्तरेण च रोदनं पतितोत्थानं द्विषतां चावमर्दनम्

svapne sumanasāṃ caiva śuklānāṃ darśanaṃ śubham aśvagorathayānaṃ ca yānaṃ pūrvottareṇa ca rodanaṃ patitotthānaṃ dviṣatāṃ cāvamardanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्त्वलक्षणसंयोगो भक्तिर्वैद्यद्विजातिषु साध्यत्वं न च निर्वेदस्तदारोग्यस्य लक्षणं

sattvalakṣaṇasaṃyogo bhaktirvaidyadvijātiṣu sādhyatvaṃ na ca nirvedastadārogyasya lakṣaṇaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आरोग्याद्बलमायुश्च सुखं च लभते महत् इष्टांश्चाप्यपरान् भावान् पुरुषः शुभलक्षणः

ārogyādbalamāyuśca sukhaṃ ca labhate mahat iṣṭāṃścāpyaparān bhāvān puruṣaḥ śubhalakṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्तं गोमयचूर्णीये मरणारोग्यलक्षणम् दूतस्वप्नातुरोत्पातयुक्तिसिद्धिव्यपाश्रयम्

uktaṃ gomayacūrṇīye maraṇārogyalakṣaṇam dūtasvapnāturotpātayuktisiddhivyapāśrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इतीदमुक्तं प्रकृतं यथातथं तदन्ववेक्ष्यं सततं भिषग्विदा तथा हि सिद्धिं च यशश्च शाश्वतं स सिद्धकर्मा लभते धनानि च

itīdamuktaṃ prakṛtaṃ yathātathaṃ tadanvavekṣyaṃ satataṃ bhiṣagvidā tathā hi siddhiṃ ca yaśaśca śāśvataṃ sa siddhakarmā labhate dhanāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.