प्रहर्षयोनयो योगा व्याख्याता दश पञ्च च माषपर्णभृतीयेऽस्मिन् पादे शुक्रबलप्रदाः
praharṣayonayo yogā vyākhyātā daśa pañca ca māṣaparṇabhṛtīye'smin pāde śukrabalapradāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Caraka-saṃhitā (the text alone)·6·6.2
Caraka-saṃhitā (the text alone) 6.2
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते चिकित्सास्थाने वाजीकरणाध्याये माषपर्णभृतीयो नाम वाजीकरणपादस्तृतीयः
ityagniveśakṛte tantre carakapratisaṃskṛte cikitsāsthāne vājīkaraṇādhyāye māṣaparṇabhṛtīyo nāma vājīkaraṇapādastṛtīyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आमलकानां सुभूमिजानां कालजानाम् अनुपहतगन्धवर्णरसानाम् आपूर्णसप्रमाणवीर्याणां स्वरसेन पुनर्नवाकल्कपादसम्प्रयुक्तेन सर्पिषः साधयेदाढकम् अतः परं विदारीस्वरसेन जीवन्तीकल्कसम्प्रयुक्तेन अतः परं चतुर्गुणेन पयसा बलातिबलाकषायेण शतावरीकल्कसंयुक्तेन अनेन क्रमेणैकैकं शतपाकं सहस्रपाकं वा शर्कराक्षौद्रचतुर्भागसम्प्रयुक्तं सौवर्णे राजते मार्त्तिके वा शुचौ दृढे घृतभाविते कुम्भे स्थापयेत् तद्यथोक्तेन विधिना यथाग्नि प्रातः प्रातः प्रयोजयेत् जीर्णे च क्षीरसर्पिर्भ्यां शालिषष्टिकम् अश्नीयात् अस्य प्रयोगाद्वर्षशतं वयोऽजरं तिष्ठति श्रुतमवतिष्ठते सर्वामयाः प्रशाम्यन्ति अप्रतिहतगतिः स्त्रीषु अपत्यवान् भवतीति
āmalakānāṃ subhūmijānāṃ kālajānām anupahatagandhavarṇarasānām āpūrṇasapramāṇavīryāṇāṃ svarasena punarnavākalkapādasamprayuktena sarpiṣaḥ sādhayedāḍhakam ataḥ paraṃ vidārīsvarasena jīvantīkalkasamprayuktena ataḥ paraṃ caturguṇena payasā balātibalākaṣāyeṇa śatāvarīkalkasaṃyuktena anena krameṇaikaikaṃ śatapākaṃ sahasrapākaṃ vā śarkarākṣaudracaturbhāgasamprayuktaṃ sauvarṇe rājate mārttike vā śucau dṛḍhe ghṛtabhāvite kumbhe sthāpayet tadyathoktena vidhinā yathāgni prātaḥ prātaḥ prayojayet jīrṇe ca kṣīrasarpirbhyāṃ śāliṣaṣṭikam aśnīyāt asya prayogādvarṣaśataṃ vayo'jaraṃ tiṣṭhati śrutamavatiṣṭhate sarvāmayāḥ praśāmyanti apratihatagatiḥ strīṣu apatyavān bhavatīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथातः पुमाञ्जातबलादिकं वाजीकरणपादं व्याख्यास्यामः
athātaḥ pumāñjātabalādikaṃ vājīkaraṇapādaṃ vyākhyāsyāmaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति ह स्माह भगवानात्रेयः
iti ha smāha bhagavānātreyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुमान् यथा जातबलो यावदिच्छं स्त्रियो व्रजेत् यथा चापत्यवान् सद्यो भवेत् तद् उपदेक्ष्यते
pumān yathā jātabalo yāvadicchaṃ striyo vrajet yathā cāpatyavān sadyo bhavet tad upadekṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न हि जातबलाः सर्वे नराश् चापत्यभागिनः बृहच्छरीरा बलिनः सन्ति नारीषु दुर्बलाः
na hi jātabalāḥ sarve narāś cāpatyabhāginaḥ bṛhaccharīrā balinaḥ santi nārīṣu durbalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्ति चाल्पाश्रयाः स्त्रीषु बलवन्तो बहुप्रजाः प्रकृत्या चाबलाः सन्ति सन्ति चामयदुर्बलाः
santi cālpāśrayāḥ strīṣu balavanto bahuprajāḥ prakṛtyā cābalāḥ santi santi cāmayadurbalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नराश्चटकवत् केचिद् व्रजन्ति बहुशः स्त्रियम् गजवच्च प्रसिञ्चन्ति केचिन् न बहुगामिनः
narāścaṭakavat kecid vrajanti bahuśaḥ striyam gajavacca prasiñcanti kecin na bahugāminaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालयोगबलाः केचित् केचिदभ्यसनध्रुवाः केचित्प्रयत्नैर्व्यज्यन्ते वृषाः केचित् स्वभावतः
kālayogabalāḥ kecit kecidabhyasanadhruvāḥ kecitprayatnairvyajyante vṛṣāḥ kecit svabhāvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् प्रयोगान्वक्ष्यामो दुर्बलानां बलप्रदान् सुखोपभोगान् बलिनां भूयश्च बलवर्धनान्
tasmāt prayogānvakṣyāmo durbalānāṃ balapradān sukhopabhogān balināṃ bhūyaśca balavardhanān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वं शुद्धशरीराणां निरूहैः सानुवासनैः बलापेक्षी प्रयुञ्जीत शुक्रापत्यविवर्धनान्
pūrvaṃ śuddhaśarīrāṇāṃ nirūhaiḥ sānuvāsanaiḥ balāpekṣī prayuñjīta śukrāpatyavivardhanān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घृततैलरसक्षीरशर्करामधुसंयुताः वस्तयः संविधातव्याः क्षीरमांसरसाशिनाम्
ghṛtatailarasakṣīraśarkarāmadhusaṃyutāḥ vastayaḥ saṃvidhātavyāḥ kṣīramāṃsarasāśinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिष्ट्वा वराहमांसानि दत्त्वा मरिचसैन्धवे कोलवद्गुलिकाः कृत्वा तप्ते सर्पिषि वर्तयेत्
piṣṭvā varāhamāṃsāni dattvā maricasaindhave kolavadgulikāḥ kṛtvā tapte sarpiṣi vartayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्तनस्तम्भितास्ताश्च प्रक्षेप्याः कौक्कुटे रसे घृताढ्ये गन्धपिशुने दधिदाडिमसारिके
vartanastambhitāstāśca prakṣepyāḥ kaukkuṭe rase ghṛtāḍhye gandhapiśune dadhidāḍimasārike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा न भिन्द्याद् गुलिकास् तथा तं साधयेद् रसम् तं पिबन् भक्षयंस् ताश्च लभते शुक्रमक्षयम्
yathā na bhindyād gulikās tathā taṃ sādhayed rasam taṃ piban bhakṣayaṃs tāśca labhate śukramakṣayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मांसानाम् एवम् अन्येषां मेद्यानां कारयेद्भिषक् गुटिकाः सरसास् तासां प्रयोगः शुक्रवर्धनः
māṃsānām evam anyeṣāṃ medyānāṃ kārayedbhiṣak guṭikāḥ sarasās tāsāṃ prayogaḥ śukravardhanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माषानङ्कुरिताञ्छुद्धान् वितुषान् साजडाफलान् घृताढ्ये माहिषरसे दधिदाडिमसारिके
māṣānaṅkuritāñchuddhān vituṣān sājaḍāphalān ghṛtāḍhye māhiṣarase dadhidāḍimasārike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रक्षिपेन्मात्रया युक्तो धान्यजीरकनागरैः भुक्तः पीतश्च स रसः कुरुते शुक्रमक्षयम्
prakṣipenmātrayā yukto dhānyajīrakanāgaraiḥ bhuktaḥ pītaśca sa rasaḥ kurute śukramakṣayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आर्द्राणि मत्स्यमांसानि शफरीर्वा सुभर्जिताः तप्ते सर्पिषि यः खादेत्स गच्छेत् स्त्रीषु न क्षयम्
ārdrāṇi matsyamāṃsāni śapharīrvā subharjitāḥ tapte sarpiṣi yaḥ khādetsa gacchet strīṣu na kṣayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घृतभृष्टान् रसे छागे रोहितान् फलसारिके अनुपीतरसान् स्निग्धानपत्यार्थी प्रयोजयेत्
ghṛtabhṛṣṭān rase chāge rohitān phalasārike anupītarasān snigdhānapatyārthī prayojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुट्टकं मत्स्यमांसानां हिङ्गुसैन्धवधान्यकैः युक्तं गोधूमचूर्णेन घृते पूपलिकाः पचेत्
kuṭṭakaṃ matsyamāṃsānāṃ hiṅgusaindhavadhānyakaiḥ yuktaṃ godhūmacūrṇena ghṛte pūpalikāḥ pacet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माहिषे च रसे मत्स्यान् स्निग्धाम्ललवणान् पचेत् रसे चानुगते मांसं पोथयेत्तत्र चावपेत्
māhiṣe ca rase matsyān snigdhāmlalavaṇān pacet rase cānugate māṃsaṃ pothayettatra cāvapet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मरिचं जीरकं धान्यमल्पं हिङ्गु नवं घृतम् माषपूपलिकानां तद्गर्भार्थम् उपकल्पयेत्
maricaṃ jīrakaṃ dhānyamalpaṃ hiṅgu navaṃ ghṛtam māṣapūpalikānāṃ tadgarbhārtham upakalpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतौ पूपलिकायोगौ बृंहणौ बलवर्धनौ हर्षसौभाग्यदौ पुत्र्यौ परं शुक्राभिवर्धनौ
etau pūpalikāyogau bṛṃhaṇau balavardhanau harṣasaubhāgyadau putryau paraṃ śukrābhivardhanau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माषात्मगुप्तागोधूमशालिषष्टिकपैष्टिकम् शर्कराया विदार्याश्च चूर्णमिक्षुरकस्य च
māṣātmaguptāgodhūmaśāliṣaṣṭikapaiṣṭikam śarkarāyā vidāryāśca cūrṇamikṣurakasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संयोज्य मसृणे क्षीरे घृते पूपलिकाः पचेत् पयोऽनुपानास्ताः शीघ्रं कुर्वन्ति वृषतां पराम्
saṃyojya masṛṇe kṣīre ghṛte pūpalikāḥ pacet payo'nupānāstāḥ śīghraṃ kurvanti vṛṣatāṃ parām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शर्करायास्तुलैका स्यादेका गव्यस्य सर्पिषः प्रस्थो विदार्याश्चूर्णस्य पिप्पल्याः प्रस्थ एव च
śarkarāyāstulaikā syādekā gavyasya sarpiṣaḥ prastho vidāryāścūrṇasya pippalyāḥ prastha eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्धाढकं तुगाक्षीर्याः क्षौद्रस्याभिनवस्य च तत्सर्वं मूर्छितं तिष्ठेन् मार्त्तिके घृतभाजने
ardhāḍhakaṃ tugākṣīryāḥ kṣaudrasyābhinavasya ca tatsarvaṃ mūrchitaṃ tiṣṭhen mārttike ghṛtabhājane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मात्रामग्निसमां तस्य प्रातः प्रातः प्रयोजयेत् एष वृष्यः परं योगो बल्यो बृंहण एव च
mātrāmagnisamāṃ tasya prātaḥ prātaḥ prayojayet eṣa vṛṣyaḥ paraṃ yogo balyo bṛṃhaṇa eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शतावर्या विदार्याश्च तथा माषात्मगुप्तयोः श्वदंष्ट्रायाश्च निष्क्वाथाञ्जलेषु च पृथक् पृथक्
śatāvaryā vidāryāśca tathā māṣātmaguptayoḥ śvadaṃṣṭrāyāśca niṣkvāthāñjaleṣu ca pṛthak pṛthak
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधयित्वा घृतप्रस्थं पयस्यष्टगुणे पुनः शर्करामधुयुक्तं तदपत्यार्थी प्रयोजयेत्
sādhayitvā ghṛtaprasthaṃ payasyaṣṭaguṇe punaḥ śarkarāmadhuyuktaṃ tadapatyārthī prayojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घृतपात्रं शतगुणे विदारीस्वरसे पचेत् सिद्धं पुनः शतगुणे गव्ये पयसि साधयेत्
ghṛtapātraṃ śataguṇe vidārīsvarase pacet siddhaṃ punaḥ śataguṇe gavye payasi sādhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शर्करायास्तुगाक्षीर्याः क्षौद्रस्येक्षुरकस्य च पिप्पल्याः साजडायाश्च भागैः पादांशिकैर्युतम्
śarkarāyāstugākṣīryāḥ kṣaudrasyekṣurakasya ca pippalyāḥ sājaḍāyāśca bhāgaiḥ pādāṃśikairyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुटिकाः कारयेद्वैद्यो यथा स्थूलमुदुम्बरम् तासां प्रयोगात्पुरुषः कुलिङ्ग इव हृष्यति
guṭikāḥ kārayedvaidyo yathā sthūlamudumbaram tāsāṃ prayogātpuruṣaḥ kuliṅga iva hṛṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सितोपलापलशतं तदर्धं नवसर्पिषः क्षौद्रपादेन संयुक्तं साधयेज्जलपादिकम्
sitopalāpalaśataṃ tadardhaṃ navasarpiṣaḥ kṣaudrapādena saṃyuktaṃ sādhayejjalapādikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सान्द्रं गोधूमचूर्णानां पादं स्तीर्णे शिलातले शुचौ श्लक्ष्णे समुत्कीर्य मर्दनेनोपपादयेत्
sāndraṃ godhūmacūrṇānāṃ pādaṃ stīrṇe śilātale śucau ślakṣṇe samutkīrya mardanenopapādayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुद्धा उत्कारिकाः कार्याश् चन्द्रमण्डलसंनिभाः तासां प्रयोगाद्गजवन्नारीः संतर्पयेन्नरः
śuddhā utkārikāḥ kāryāś candramaṇḍalasaṃnibhāḥ tāsāṃ prayogādgajavannārīḥ saṃtarpayennaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् किंचिन् मधुरं स्निग्धं जीवनं बृंहणं गुरु हर्षणं मनसश्चैव सर्वं तद्वृष्यमुच्यते
yat kiṃcin madhuraṃ snigdhaṃ jīvanaṃ bṛṃhaṇaṃ guru harṣaṇaṃ manasaścaiva sarvaṃ tadvṛṣyamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रव्यैरेवंविधैस्तस्माद्भावितः प्रमदां व्रजेत् आत्मवेगेन चोदीर्णः स्त्रीगुणैश्च प्रहर्षितः
dravyairevaṃvidhaistasmādbhāvitaḥ pramadāṃ vrajet ātmavegena codīrṇaḥ strīguṇaiśca praharṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गत्वा स्नात्वा पयः पीत्वा रसं वानु शयीत ना तथास्याप्यायते भूयः शुक्रं च बलमेव च
gatvā snātvā payaḥ pītvā rasaṃ vānu śayīta nā tathāsyāpyāyate bhūyaḥ śukraṃ ca balameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा मुकुलपुष्पस्य सुगन्धो नोपलभ्यते लभ्यते तद्विकाशात्तु तथा शुक्रं हि देहिनाम्
yathā mukulapuṣpasya sugandho nopalabhyate labhyate tadvikāśāttu tathā śukraṃ hi dehinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नर्ते वै षोडशाद् वर्षात् सप्तत्याः परतो न च आयुष्कामो नरः स्त्रीभिः संयोगं कर्तुमर्हति
narte vai ṣoḍaśād varṣāt saptatyāḥ parato na ca āyuṣkāmo naraḥ strībhiḥ saṃyogaṃ kartumarhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतिबालो ह्य् असंपूर्णसर्वधातुः स्त्रियं व्रजन् उपशुष्येत सहसा तडागमिव काजलम्
atibālo hy asaṃpūrṇasarvadhātuḥ striyaṃ vrajan upaśuṣyeta sahasā taḍāgamiva kājalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुष्कं रूक्षं यथा काष्ठं जन्तुदग्धं विजर्जरम् स्पृष्टमाशु विशीर्येत तथा वृद्धः स्त्रियो व्रजन्
śuṣkaṃ rūkṣaṃ yathā kāṣṭhaṃ jantudagdhaṃ vijarjaram spṛṣṭamāśu viśīryeta tathā vṛddhaḥ striyo vrajan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जरया चिन्तया शुक्रं व्याधिभिः कर्मकर्षणात् क्षयं गच्छत्यनशनात् स्त्रीणां चातिनिषेवणात्
jarayā cintayā śukraṃ vyādhibhiḥ karmakarṣaṇāt kṣayaṃ gacchatyanaśanāt strīṇāṃ cātiniṣevaṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षयाद्भयादविश्रम्भाच्छोकात्स्त्रीदोषदर्शनात् नारीणाम् अरसज्ञत्वाद् अविचाराद् असेवनात्
kṣayādbhayādaviśrambhācchokātstrīdoṣadarśanāt nārīṇām arasajñatvād avicārād asevanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृप्तस्यापि स्त्रियो गन्तुं न शक्तिरुपजायते देहसत्त्वबलापेक्षी हर्षः शक्तिश्च हर्षजा
tṛptasyāpi striyo gantuṃ na śaktirupajāyate dehasattvabalāpekṣī harṣaḥ śaktiśca harṣajā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रस इक्षौ यथा दध्नि सर्पिस्तैलं तिले यथा सर्वत्रानुगतं देहे शुक्रं संस्पर्शने तथा
rasa ikṣau yathā dadhni sarpistailaṃ tile yathā sarvatrānugataṃ dehe śukraṃ saṃsparśane tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् स्त्रीपुरुषसंयोगे चेष्टासंकल्पपीडनात् शुक्रं प्रच्यवते स्थानाज्जलमार्द्रात्पटादिव
tat strīpuruṣasaṃyoge ceṣṭāsaṃkalpapīḍanāt śukraṃ pracyavate sthānājjalamārdrātpaṭādiva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हर्षात्तर्षात् सरत्वाच्च पैच्छिल्याद् गौरवादपि अणुप्रवणभावाच्च द्रुतत्वान् मारुतस्य च
harṣāttarṣāt saratvācca paicchilyād gauravādapi aṇupravaṇabhāvācca drutatvān mārutasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टाभ्य एभ्यो हेतुभ्यः शुक्रं देहात् प्रसिच्यते चरतो विश्वरूपस्य रूपद्रव्यं यदुच्यते
aṣṭābhya ebhyo hetubhyaḥ śukraṃ dehāt prasicyate carato viśvarūpasya rūpadravyaṃ yaducyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहलं मधुरं स्निग्धम् अविस्रं गुरु पिच्छिलम् शुक्लं च यच्छुक्रं फलवत्तदसंशयम्
bahalaṃ madhuraṃ snigdham avisraṃ guru picchilam śuklaṃ ca yacchukraṃ phalavattadasaṃśayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येन नारीषु सामर्थ्यं वाजीवल्लभते नरः व्रजेच्चाभ्यधिकं येन वाजीकरणमेव तत्
yena nārīṣu sāmarthyaṃ vājīvallabhate naraḥ vrajeccābhyadhikaṃ yena vājīkaraṇameva tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हेतुर्योगोपदेशस्य योगा द्वादश चोत्तमाः यत् पूर्वं मैथुनात् सेव्यं सेव्यं यन्मैथुनाद् अनु
heturyogopadeśasya yogā dvādaśa cottamāḥ yat pūrvaṃ maithunāt sevyaṃ sevyaṃ yanmaithunād anu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा न सेव्याः प्रमदाः कृत्स्नः शुक्रविनिश्चयः निरुक्तं चेह निर्दिष्टं पुमाञ्जातबलादिके
yadā na sevyāḥ pramadāḥ kṛtsnaḥ śukraviniścayaḥ niruktaṃ ceha nirdiṣṭaṃ pumāñjātabalādike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते चिकित्सास्थाने वाजीकरणाध्याये पुमाञ्जातबलादिको नाम वाजीकरणपादश्चतुर्थः
ityagniveśakṛte tantre carakapratisaṃskṛte cikitsāsthāne vājīkaraṇādhyāye pumāñjātabalādiko nāma vājīkaraṇapādaścaturthaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाप्तश्चायं द्वितीयो वाजीकरणाध्यायः
samāptaścāyaṃ dvitīyo vājīkaraṇādhyāyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बृहच्छरीरं गिरिसारसारं स्थिरेन्द्रियं चातिबलेन्द्रियं च अधृष्यमन्यैर् अतिकान्तरूपं प्रशस्तिपूजासुखचित्तभाक् च
bṛhaccharīraṃ girisārasāraṃ sthirendriyaṃ cātibalendriyaṃ ca adhṛṣyamanyair atikāntarūpaṃ praśastipūjāsukhacittabhāk ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलं महद्वर्णविशुद्धिर् अग्र्या स्वरो घनौघस्तनितानुकारी भवत्यपत्यं विपुलं स्थिरं च समश्नतो योगमिमं नरस्य
balaṃ mahadvarṇaviśuddhir agryā svaro ghanaughastanitānukārī bhavatyapatyaṃ vipulaṃ sthiraṃ ca samaśnato yogamimaṃ narasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आमलकसहस्रं पिप्पलीसहस्रसम्प्रयुक्तं पलाशतरुणक्षारोदकोत्तरं तिष्ठेत् तदनुगतक्षारोदकम् अनातपशुष्कम् अनस्थि चूर्णीकृतं चतुर्गुणाभ्यां मधुसर्पिर्भ्यां संनीय शर्कराचूर्णचतुर्भागसम्प्रयुक्तं घृतभाजनस्थं षण्मासान् स्थापयेदन्तर्भूमेः तस्योत्तरकालमग्निबलसमां मात्रां खादेत् पौर्वाह्णिकः प्रयोगो नापराह्णिकः सात्म्यापेक्षश्चाहारविधिः अस्य प्रयोगाद् वर्षशतमजरं वयस् तिष्ठतीति समानं पूर्वेण
āmalakasahasraṃ pippalīsahasrasamprayuktaṃ palāśataruṇakṣārodakottaraṃ tiṣṭhet tadanugatakṣārodakam anātapaśuṣkam anasthi cūrṇīkṛtaṃ caturguṇābhyāṃ madhusarpirbhyāṃ saṃnīya śarkarācūrṇacaturbhāgasamprayuktaṃ ghṛtabhājanasthaṃ ṣaṇmāsān sthāpayedantarbhūmeḥ tasyottarakālamagnibalasamāṃ mātrāṃ khādet paurvāhṇikaḥ prayogo nāparāhṇikaḥ sātmyāpekṣaścāhāravidhiḥ asya prayogād varṣaśatamajaraṃ vayas tiṣṭhatīti samānaṃ pūrveṇa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आमलकचूर्णाढकम् एकविंशतिरात्रम् आमलकस्वरसपरिपीतं मधुघृताढकाभ्यां द्वाभ्यामेकीकृतम् अष्टभागपिप्पलीकं शर्कराचूर्णचतुर्भागसम्प्रयुक्तं घृतभाजनस्थं प्रावृषि भस्मराशौ निदध्यात् तद्वर्षान्ते सात्म्यपथ्याशी प्रयोजयेत् अस्य प्रयोगाद् वर्षशतम् अजरम् आयुस् तिष्ठतीति समानं पूर्वेण
āmalakacūrṇāḍhakam ekaviṃśatirātram āmalakasvarasaparipītaṃ madhughṛtāḍhakābhyāṃ dvābhyāmekīkṛtam aṣṭabhāgapippalīkaṃ śarkarācūrṇacaturbhāgasamprayuktaṃ ghṛtabhājanasthaṃ prāvṛṣi bhasmarāśau nidadhyāt tadvarṣānte sātmyapathyāśī prayojayet asya prayogād varṣaśatam ajaram āyus tiṣṭhatīti samānaṃ pūrveṇa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विडङ्गतण्डुलचूर्णानाम् आढकमाढकं पिप्पलीतण्डुलानाम् अध्यर्धाढकं सितोपलायाः सर्पिस्तैलमध्वाढकैः षड्भिर् एकीकृतं घृतभाजनस्थं प्रावृषि भस्मराशाव् इति सर्वं समानं पूर्वेण यावद् आशीः
viḍaṅgataṇḍulacūrṇānām āḍhakamāḍhakaṃ pippalītaṇḍulānām adhyardhāḍhakaṃ sitopalāyāḥ sarpistailamadhvāḍhakaiḥ ṣaḍbhir ekīkṛtaṃ ghṛtabhājanasthaṃ prāvṛṣi bhasmarāśāv iti sarvaṃ samānaṃ pūrveṇa yāvad āśīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथोक्तगुणानामामलकानां सहस्रमार्द्रपलाशद्रोण्यां सपिधानायां बाष्पम् अनुद्वमन्त्याम् आरण्यगोमयाग्निभिर् उपस्वेदयेत् तानि सुस्विन्नशीतान्य् उद्धृतकुलकान्य् आपोथ्याढकेन पिप्पलीचूर्णानामाढकेन च विडङ्गतण्डुलचूर्णानाम् अध्यर्धेन चाढकेन शर्कराया द्वाभ्यां द्वाभ्याम् आढकाभ्यां तैलस्य मधुनः सर्पिषश्च संयोज्य शुचौ दृढे घृतभाविते कुम्भे स्थापयेद् एकविंशतिरात्रम् अत ऊर्ध्वं प्रयोगः अस्य प्रयोगाद्वर्षशतम् अजरम् आयुस् तिष्ठतीति समानं पूर्वेण
yathoktaguṇānāmāmalakānāṃ sahasramārdrapalāśadroṇyāṃ sapidhānāyāṃ bāṣpam anudvamantyām āraṇyagomayāgnibhir upasvedayet tāni susvinnaśītāny uddhṛtakulakāny āpothyāḍhakena pippalīcūrṇānāmāḍhakena ca viḍaṅgataṇḍulacūrṇānām adhyardhena cāḍhakena śarkarāyā dvābhyāṃ dvābhyām āḍhakābhyāṃ tailasya madhunaḥ sarpiṣaśca saṃyojya śucau dṛḍhe ghṛtabhāvite kumbhe sthāpayed ekaviṃśatirātram ata ūrdhvaṃ prayogaḥ asya prayogādvarṣaśatam ajaram āyus tiṣṭhatīti samānaṃ pūrveṇa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धन्वनि कुशास्तीर्णे स्निग्धकृष्णमधुरमृत्तिके सुवर्णवर्णमृत्तिके वा व्यपगतविषश्वापदपवनसलिलाग्निदोषे कर्षणवल्मीकश्मशानचैत्योषरावसथवर्जिते देशे यथर्तुसुखपवनसलिलादित्यसेविते जातान्य् अनुपहतान्य् अनध्यारूढान्य् अबालान्य् अजीर्णान्य् अधिगतवीर्याणि शीर्णपुराणपर्णान्य् असंजातान्य् अपर्णानि तपसि तपस्ये वा मासे शुचिः प्रयतः कृतदेवार्चनः स्वस्ति वाचयित्वा द्विजातीन् चले सुमुहूर्ते नागबलामूलान्य् उद्धरेत् तेषां सुप्रक्षालितानां त्वक्पिण्डम् आम्रमात्रम् अक्षमात्रं वा श्लक्ष्णपिष्टमालोड्य पयसा प्रातः प्रयोजयेत् चूर्णीकृतानि वा पिबेत् पयसा मधुसर्पिर्भ्यां वा संयोज्य भक्षयेत् जीर्णे च क्षीरसर्पिर्भ्यां शालिषष्टिकम् अश्नीयात् संवत्सरप्रयोगादस्य वर्षशतमजरं वयस्तिष्ठतीति समानं पूर्वेण
dhanvani kuśāstīrṇe snigdhakṛṣṇamadhuramṛttike suvarṇavarṇamṛttike vā vyapagataviṣaśvāpadapavanasalilāgnidoṣe karṣaṇavalmīkaśmaśānacaityoṣarāvasathavarjite deśe yathartusukhapavanasalilādityasevite jātāny anupahatāny anadhyārūḍhāny abālāny ajīrṇāny adhigatavīryāṇi śīrṇapurāṇaparṇāny asaṃjātāny aparṇāni tapasi tapasye vā māse śuciḥ prayataḥ kṛtadevārcanaḥ svasti vācayitvā dvijātīn cale sumuhūrte nāgabalāmūlāny uddharet teṣāṃ suprakṣālitānāṃ tvakpiṇḍam āmramātram akṣamātraṃ vā ślakṣṇapiṣṭamāloḍya payasā prātaḥ prayojayet cūrṇīkṛtāni vā pibet payasā madhusarpirbhyāṃ vā saṃyojya bhakṣayet jīrṇe ca kṣīrasarpirbhyāṃ śāliṣaṣṭikam aśnīyāt saṃvatsaraprayogādasya varṣaśatamajaraṃ vayastiṣṭhatīti samānaṃ pūrveṇa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलातिबलाचन्दनागुरुधवतिनिशखदिरशिंशपासनस्वरसाः पुनर्नवान्ताश्चौषधयो दश नागबलया व्याख्याताः स्वरसानामलाभे त्व् अयं स्वरसविधिश् चूर्णानाम् आढकम् आढकम् उदकस्याहोरात्रास्थितं मृदितपूतं स्वरसवत् प्रयोज्यम्
balātibalācandanāgurudhavatiniśakhadiraśiṃśapāsanasvarasāḥ punarnavāntāścauṣadhayo daśa nāgabalayā vyākhyātāḥ svarasānāmalābhe tv ayaṃ svarasavidhiś cūrṇānām āḍhakam āḍhakam udakasyāhorātrāsthitaṃ mṛditapūtaṃ svarasavat prayojyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भल्लातकान्य् अनुपहतान्य् अनामयान्य् आपूर्णरसप्रमाणवीर्याणि पक्वजाम्बवप्रकाशानि शुचौ शुक्रे वा मासे संगृह्य यवपल्ले माषपल्ले वा निधापयेत् तानि चतुर्मासस्थितानि सहसि सहस्ये वा मासे प्रयोक्तुम् आरभेत शीतस्निग्धमधुरोपस्कृतशरीरः पूर्वं दशभल्लातकान्यापोथ्याष्टगुणेनाम्भसा साधु साधयेत् तेषां रसमष्टभागावशेषं पूतं सपयस्कं पिबेत् सर्पिषान्तर् मुखम् अभ्यज्य तान्य् एकैकभल्लातकोत्कर्षापकर्षेण दशभल्लातकान्य् आ त्रिंशतः प्रयोज्यानि नातः परमुत्कर्षः प्रयोगविधानेन सहस्रपर एव भल्लातकप्रयोगः जीर्णे च ससर्पिषा पयसा शालिषष्टिकाशनम् उपचारः प्रयोगान्ते च द्विस् तावत् पयसैवोपचारः तत्प्रयोगाद्वर्षशतमजरं वयस् तिष्ठतीति समानं पूर्वेण
bhallātakāny anupahatāny anāmayāny āpūrṇarasapramāṇavīryāṇi pakvajāmbavaprakāśāni śucau śukre vā māse saṃgṛhya yavapalle māṣapalle vā nidhāpayet tāni caturmāsasthitāni sahasi sahasye vā māse prayoktum ārabheta śītasnigdhamadhuropaskṛtaśarīraḥ pūrvaṃ daśabhallātakānyāpothyāṣṭaguṇenāmbhasā sādhu sādhayet teṣāṃ rasamaṣṭabhāgāvaśeṣaṃ pūtaṃ sapayaskaṃ pibet sarpiṣāntar mukham abhyajya tāny ekaikabhallātakotkarṣāpakarṣeṇa daśabhallātakāny ā triṃśataḥ prayojyāni nātaḥ paramutkarṣaḥ prayogavidhānena sahasrapara eva bhallātakaprayogaḥ jīrṇe ca sasarpiṣā payasā śāliṣaṣṭikāśanam upacāraḥ prayogānte ca dvis tāvat payasaivopacāraḥ tatprayogādvarṣaśatamajaraṃ vayas tiṣṭhatīti samānaṃ pūrveṇa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भल्लातकानां जर्जरीकृतानां पिष्टस्वेदनं पूरयित्वा भूमाव् आकण्ठं निखातस्य स्नेहभावितस्य दृढस्योपरि कुम्भस्यारोप्योडुपेनापिधाय कृष्णमृत्तिकावलिप्तं गोमयाग्निभिर् उपस्वेदयेत् तेषां यः स्वरसः कुम्भं प्रपद्येत तम् अष्टभागमधुसम्प्रयुक्तं द्विगुणघृतम् अद्यात् तत्प्रयोगाद्वर्षशतमजरं वयस्तिष्ठतीति समानं पूर्वेण
bhallātakānāṃ jarjarīkṛtānāṃ piṣṭasvedanaṃ pūrayitvā bhūmāv ākaṇṭhaṃ nikhātasya snehabhāvitasya dṛḍhasyopari kumbhasyāropyoḍupenāpidhāya kṛṣṇamṛttikāvaliptaṃ gomayāgnibhir upasvedayet teṣāṃ yaḥ svarasaḥ kumbhaṃ prapadyeta tam aṣṭabhāgamadhusamprayuktaṃ dviguṇaghṛtam adyāt tatprayogādvarṣaśatamajaraṃ vayastiṣṭhatīti samānaṃ pūrveṇa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भल्लातकतैलपात्रं सपयस्कं मधुकेन कल्केनाक्षमात्रेण शतपाकं कुर्यादिति समानं पूर्वेण
bhallātakatailapātraṃ sapayaskaṃ madhukena kalkenākṣamātreṇa śatapākaṃ kuryāditi samānaṃ pūrveṇa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भल्लातकसर्पिः भल्लातकक्षीरं भल्लातकक्षौद्रं गुडभल्लातकं भल्लातकयूषः भल्लातकतैलं भल्लातकपललं भल्लातकसक्तवः भल्लातकलवणं भल्लातकतर्पणम् इति भल्लातकविधानमुक्तं भवति
bhallātakasarpiḥ bhallātakakṣīraṃ bhallātakakṣaudraṃ guḍabhallātakaṃ bhallātakayūṣaḥ bhallātakatailaṃ bhallātakapalalaṃ bhallātakasaktavaḥ bhallātakalavaṇaṃ bhallātakatarpaṇam iti bhallātakavidhānamuktaṃ bhavati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भल्लातकानि तीक्ष्णानि पाकीन्यग्निसमानि च भवन्त्यमृतकल्पानि प्रयुक्तानि यथाविधि
bhallātakāni tīkṣṇāni pākīnyagnisamāni ca bhavantyamṛtakalpāni prayuktāni yathāvidhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते दशविधास्त्वेषां प्रयोगाः परिकीर्तिताः रोगप्रकृतिसात्म्यज्ञस् तान् प्रयोगान् प्रकल्पयेत्
ete daśavidhāstveṣāṃ prayogāḥ parikīrtitāḥ rogaprakṛtisātmyajñas tān prayogān prakalpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कफजो न स रोगोऽस्ति न विबन्धोऽस्ति कश्चन यं न भल्लातकं हन्याच्छीघ्रं मेधाग्निवर्धनम्
kaphajo na sa rogo'sti na vibandho'sti kaścana yaṃ na bhallātakaṃ hanyācchīghraṃ medhāgnivardhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणकामाः पुरा जीर्णाश्च्यवनाद्या महर्षयः रसायनैः शिवैर् एतैर् बभूवुर् अमितायुषः
prāṇakāmāḥ purā jīrṇāścyavanādyā maharṣayaḥ rasāyanaiḥ śivair etair babhūvur amitāyuṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मं तपो ब्रह्मचर्यमध्यात्मध्यानमेव च दीर्घायुषो यथाकामं संभृत्य त्रिदिवं गताः
brāhmaṃ tapo brahmacaryamadhyātmadhyānameva ca dīrghāyuṣo yathākāmaṃ saṃbhṛtya tridivaṃ gatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मादायुःप्रकर्षार्थं प्राणकामैः सुखार्थिभिः रसायनविधिः सेव्यो विधिवत् सुसमाहितैः
tasmādāyuḥprakarṣārthaṃ prāṇakāmaiḥ sukhārthibhiḥ rasāyanavidhiḥ sevyo vidhivat susamāhitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसायनानां संयोगाः सिद्धा भूतहितैषिणा निर्दिष्टाः प्राणकामीये सप्तत्रिंशन्महर्षिणा
rasāyanānāṃ saṃyogāḥ siddhā bhūtahitaiṣiṇā nirdiṣṭāḥ prāṇakāmīye saptatriṃśanmaharṣiṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते चिकित्सास्थाने रसायनाध्याये प्राणकामीयो नाम रसायनपादो द्वितीयः
ityagniveśakṛte tantre carakapratisaṃskṛte cikitsāsthāne rasāyanādhyāye prāṇakāmīyo nāma rasāyanapādo dvitīyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.