Caraka-saṃhitā (the text alone) 7.10

अथातः सुधाकल्पं व्याख्यास्यामः

athātaḥ sudhākalpaṃ vyākhyāsyāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति ह स्माह भगवानात्रेयः

iti ha smāha bhagavānātreyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरेचनानां सर्वेषां सुधा तीक्ष्णतमा मता सङ्घातं हि भिनत्त्याशु दोषाणां कष्टविभ्रमा

virecanānāṃ sarveṣāṃ sudhā tīkṣṇatamā matā saṅghātaṃ hi bhinattyāśu doṣāṇāṃ kaṣṭavibhramā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मान्नैषा मृदौ कोष्ठे प्रयोक्तव्या कदाचन न दोषनिचये चाल्पे सति मार्गपरिक्रमे

tasmānnaiṣā mṛdau koṣṭhe prayoktavyā kadācana na doṣanicaye cālpe sati mārgaparikrame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाण्डुरोगोदरे गुल्मे कुष्ठे दूषीविषार्दिते श्वयथौ मधुमेहे च दोषविभ्रान्तचेतसि

pāṇḍurogodare gulme kuṣṭhe dūṣīviṣārdite śvayathau madhumehe ca doṣavibhrāntacetasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोगैरेवंविधैर्ग्रस्तं ज्ञात्वा सप्राणमातुरम् प्रयोजयेन्महावृक्षं सम्यक् स ह्यवचारितः

rogairevaṃvidhairgrastaṃ jñātvā saprāṇamāturam prayojayenmahāvṛkṣaṃ samyak sa hyavacāritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सद्यो हरति दोषाणां महान्तमपि संचयम् द्विविधः स मतोऽल्पैश्च बहुभिश्चैव कण्टकैः

sadyo harati doṣāṇāṃ mahāntamapi saṃcayam dvividhaḥ sa mato'lpaiśca bahubhiścaiva kaṇṭakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुतीक्ष्णात् कण्टकैरल्पैः प्रवरो बहुकण्टकः स नाम्ना स्नुग्गुडा नन्दा सुधा निस्त्रिंशपत्रकः

sutīkṣṇāt kaṇṭakairalpaiḥ pravaro bahukaṇṭakaḥ sa nāmnā snugguḍā nandā sudhā nistriṃśapatrakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं विपाट्याहरेत् क्षीरं शस्त्रेण मतिमान् भिषक् द्विवर्षं वा त्रिवर्षं वा शिशिरान्ते विशेषतः

taṃ vipāṭyāharet kṣīraṃ śastreṇa matimān bhiṣak dvivarṣaṃ vā trivarṣaṃ vā śiśirānte viśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बिल्वादीनां बृहत्या वा कण्टकार्यास्तथैकशः कषायेण समांशं तं कृत्वाऽङ्गारेषु शोषयेत्

bilvādīnāṃ bṛhatyā vā kaṇṭakāryāstathaikaśaḥ kaṣāyeṇa samāṃśaṃ taṃ kṛtvā'ṅgāreṣu śoṣayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः कोलसमां मात्रां पिबेत् सौवीरकेण वा तुषोदकेन कोलानां रसेनामलकस्य वा

tataḥ kolasamāṃ mātrāṃ pibet sauvīrakeṇa vā tuṣodakena kolānāṃ rasenāmalakasya vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुरया दधिमण्डेन मातुलुङ्गरसेन वा सातलां काञ्चनक्षीरीं श्यामादीनि कटुत्रिकम्

surayā dadhimaṇḍena mātuluṅgarasena vā sātalāṃ kāñcanakṣīrīṃ śyāmādīni kaṭutrikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथोपपत्ति सप्ताहं सुधाक्षीरेण भावयेत् कोलमात्रां घृतेनातः पिबेन्मांसरसेन वा

yathopapatti saptāhaṃ sudhākṣīreṇa bhāvayet kolamātrāṃ ghṛtenātaḥ pibenmāṃsarasena vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्र्यूषणं त्रिफलां दन्तीं चित्रकं त्रिवृतां तथा स्नुक्क्षीरभावितं सम्यग्विदध्याद्गुडपानकम्

tryūṣaṇaṃ triphalāṃ dantīṃ citrakaṃ trivṛtāṃ tathā snukkṣīrabhāvitaṃ samyagvidadhyādguḍapānakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिवृतारग्वधं दन्तीं शङ्खिनीं सप्तलां समम् गोमूत्रे रजनीं कृत्वा शोषयेदातपे ततः

trivṛtāragvadhaṃ dantīṃ śaṅkhinīṃ saptalāṃ samam gomūtre rajanīṃ kṛtvā śoṣayedātape tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्ताहं भावयित्वैवं स्नुक्क्षीरेणापरं पुनः सप्ताहं भावयेच्छुष्कं ततस्तेनापि भावितम्

saptāhaṃ bhāvayitvaivaṃ snukkṣīreṇāparaṃ punaḥ saptāhaṃ bhāvayecchuṣkaṃ tatastenāpi bhāvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धमाल्यं तदाघ्राय प्रावृत्य पटमेव च सुखमाशु विरिच्यन्ते मृदुकोष्ठा नराधिपाः

gandhamālyaṃ tadāghrāya prāvṛtya paṭameva ca sukhamāśu viricyante mṛdukoṣṭhā narādhipāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्यामात्रिवृत्कषायेण स्नुक्क्षीरघृतफाणितैः लेहं पक्त्वा विरेकार्थं लेहयेन्मात्रया नरम्

śyāmātrivṛtkaṣāyeṇa snukkṣīraghṛtaphāṇitaiḥ lehaṃ paktvā virekārthaṃ lehayenmātrayā naram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाययेत्तु सुधाक्षीरं यूषैर्मांसरसैर्घृतैः भाविताञ्छुष्कमत्स्यान् वा मांसं वा भक्षयेन्नरः

pāyayettu sudhākṣīraṃ yūṣairmāṃsarasairghṛtaiḥ bhāvitāñchuṣkamatsyān vā māṃsaṃ vā bhakṣayennaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीरेणामलकैः सर्पिश्चतुरङ्गुलवत् पचेत् सुरां वा कारयेत् क्षीरे घृतं वा पूर्ववत् पचेत्

kṣīreṇāmalakaiḥ sarpiścaturaṅgulavat pacet surāṃ vā kārayet kṣīre ghṛtaṃ vā pūrvavat pacet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र श्लोकौ-- सौवीरकादिभिः सप्त सर्पिषा च रसेन च पानकं घ्रेयलेहौ च योगा यूषादिभिस्त्रयः

tatra ślokau-- sauvīrakādibhiḥ sapta sarpiṣā ca rasena ca pānakaṃ ghreyalehau ca yogā yūṣādibhistrayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वौ शुष्कमत्स्यमांसाभ्यां सुरैका द्वे च सर्पिषी महावृक्षस्य योगास्ते विंशतिः समुदाहृताः

dvau śuṣkamatsyamāṃsābhyāṃ suraikā dve ca sarpiṣī mahāvṛkṣasya yogāste viṃśatiḥ samudāhṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.