Library·Caraka-saṃhitā (the text alone)·7·7.4

Caraka-saṃhitā (the text alone) 7.4

अथातो धामार्गवकल्पं व्याख्यास्यामः

athāto dhāmārgavakalpaṃ vyākhyāsyāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति ह स्माह भगवानात्रेयः

iti ha smāha bhagavānātreyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्कोटकी कोठफला महाजालिनिरेव च धामार्गवस्य पर्याया राजकोशातकी तथा

karkoṭakī koṭhaphalā mahājālinireva ca dhāmārgavasya paryāyā rājakośātakī tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गरे गुल्मोदरे कासे वाते श्लेष्माशयस्थिते कफे च कण्ठवक्त्रस्थे कफसंचयजेषु च

gare gulmodare kāse vāte śleṣmāśayasthite kaphe ca kaṇṭhavaktrasthe kaphasaṃcayajeṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोगेष्वेषु प्रयोज्यं स्यात् स्थिराश्च गुरवश्च ये फलं पुष्पं प्रवालं च विधिना तस्य संहरेत्

rogeṣveṣu prayojyaṃ syāt sthirāśca guravaśca ye phalaṃ puṣpaṃ pravālaṃ ca vidhinā tasya saṃharet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवालस्वरसं शुष्कं कृत्वा च गुलिकाः पृथक् कोविदारादिभिः पेयाः कषायैर्मधुकस्य च

pravālasvarasaṃ śuṣkaṃ kṛtvā ca gulikāḥ pṛthak kovidārādibhiḥ peyāḥ kaṣāyairmadhukasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्पादिषु पयोयोगाश्चत्वारः पञ्चमी सुरा पूर्ववत् जीर्णशुष्काणामतः कल्पः प्रवक्ष्यते

puṣpādiṣu payoyogāścatvāraḥ pañcamī surā pūrvavat jīrṇaśuṣkāṇāmataḥ kalpaḥ pravakṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुकस्य कषायेण बीजकण्ठोद्धृतं फलम् सगुडं व्युषितं रात्रिं कोविदारादिभिस्तथा

madhukasya kaṣāyeṇa bījakaṇṭhoddhṛtaṃ phalam saguḍaṃ vyuṣitaṃ rātriṃ kovidārādibhistathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दद्याद्गुल्मोदरार्तेभ्यो ये चाप्यन्ये कफामयाः दद्यादन्नेन संयुक्तं छर्दिहृद्रोगशान्तये

dadyādgulmodarārtebhyo ye cāpyanye kaphāmayāḥ dadyādannena saṃyuktaṃ chardihṛdrogaśāntaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चूर्णैर्वाऽप्युत्पलादीनि भावितानि प्रभूतशः रसक्षीरयवाग्वादितृप्तो घ्रात्वा वमेत् सुखम्

cūrṇairvā'pyutpalādīni bhāvitāni prabhūtaśaḥ rasakṣīrayavāgvāditṛpto ghrātvā vamet sukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चूर्णीकृतस्य वर्ति वा कृत्वा बदरसंमिताम् विनीयाञ्जलिमात्रे तु पिबेद्गोऽश्वशकृद्रसे

cūrṇīkṛtasya varti vā kṛtvā badarasaṃmitām vinīyāñjalimātre tu pibedgo'śvaśakṛdrase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृषतर्ष्यकुरङ्गाह्वगजोष्ट्राश्वतराविके श्वदंष्ट्रखरखङ्गानां चैवं पेया शकृद्रसे

pṛṣatarṣyakuraṅgāhvagajoṣṭrāśvatarāvike śvadaṃṣṭrakharakhaṅgānāṃ caivaṃ peyā śakṛdrase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवकर्षभकौ वीरामात्मगुप्तां शतावरीम् काकोलीं श्रावणीं मेदां महामेदां मधूलिकाम्

jīvakarṣabhakau vīrāmātmaguptāṃ śatāvarīm kākolīṃ śrāvaṇīṃ medāṃ mahāmedāṃ madhūlikām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकैकशोऽभिसंचूर्ण्य सह धामार्गवेण ते शर्करामधुसंयुक्ता लेहा हृद्दाहकासिनाम्

ekaikaśo'bhisaṃcūrṇya saha dhāmārgaveṇa te śarkarāmadhusaṃyuktā lehā hṛddāhakāsinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुखोदकानुपानाः स्युः पित्तोष्मसहिते कफे धान्यतुम्बुरुयूषेण कल्कः सर्वविषापहः

sukhodakānupānāḥ syuḥ pittoṣmasahite kaphe dhānyatumburuyūṣeṇa kalkaḥ sarvaviṣāpahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जात्याः सौमनसायिन्या रजन्याश्चोरकस्य च वृश्चीरस्य महाक्षुद्रसहाहैमवतस्य च

jātyāḥ saumanasāyinyā rajanyāścorakasya ca vṛścīrasya mahākṣudrasahāhaimavatasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बिम्ब्याः पुनर्नवाया वा कासमर्दस्य वा पृथक् एकं धामार्गवं द्वे वा कषाये परिमृद्य तु

bimbyāḥ punarnavāyā vā kāsamardasya vā pṛthak ekaṃ dhāmārgavaṃ dve vā kaṣāye parimṛdya tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूतं मनोविकारेषु पिबेद्वमनमुत्तमम् तच्छृतक्षीरजं सर्पिः साधितं वा फलादिभिः

pūtaṃ manovikāreṣu pibedvamanamuttamam tacchṛtakṣīrajaṃ sarpiḥ sādhitaṃ vā phalādibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र श्लोकौ-- पल्लवे नव चत्वारः क्षीर एकः सुरासवे कषाये विंशतिः कल्के दश द्वौ च शकृद्रसे

tatra ślokau-- pallave nava catvāraḥ kṣīra ekaḥ surāsave kaṣāye viṃśatiḥ kalke daśa dvau ca śakṛdrase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्न एकस्तथा घ्रेये दश लेहास्तथा घृतम् कल्पे धामार्गवस्योक्ताः षष्टिर्योगा महर्षिणा

anna ekastathā ghreye daśa lehāstathā ghṛtam kalpe dhāmārgavasyoktāḥ ṣaṣṭiryogā maharṣiṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.