Library·Caraka-saṃhitā (the text alone)·8·8.2·8.2.9

Caraka-saṃhitā (the text alone) 8.2.9

CS 8.2.9

तत्र क्षतस्य भूयः क्षणनाद्रक्तातिप्रवृत्तिः स्यात् क्षीणातिस्थूलकृशबालवृद्धदुर्बलानामौषधबलासहत्वात् प्राणोपरोधः श्रान्तपिपासितक्षुधितानां च तद्वत् कर्मभाराध्वहतोपवासमैथुनाध्ययनव्यायमचिन्ताप्रसक्तक्षामाणां रौक्ष्याद्वातरक्तच्छेदक्षतभयं स्यात् गर्भिण्या गर्भव्यापदामगर्भभ्रंशाच्च दारुणा रोगप्राप्तिःसुकुमारस्य हृदयापकर्षणादूर्ध्वमधो वा रुधिरातिप्रवृत्तिः संवृतकोष्ठदुश्छर्दनयोरतिमात्रप्रवाहणाद्दोषाः समुत्क्लिष्टा अन्तः कोष्ठे जनयन्त्यन्तर्विसर्पं स्तम्भं जाड्यं वैचित्त्यं मरणं वा ऊर्ध्वगरक्तपित्तिन उदानमुत्क्षिप्य प्राणान् हरेद्रक्तं चातिप्रवर्तयेत् प्रसक्तच्छर्देस्तद्वत् ऊर्ध्ववातास्थापितानुवासितानामूर्ध्वं वातातिप्रवृत्तिः हृद्रोगिणो हृदयोपरोधः उदावर्तिनो घोरतर उदावर्तः स्याच्छीघ्रतरहन्ता मूत्राघातादिभिरार्तानां तीव्रतरशूलप्रादुर्भावः तिमिरार्तानां तिमिरातिवृद्धिः शिरःशूलादिषु शूलातिवृद्धिः तस्मादेते न वम्याः । सर्वेष्वपि तु खल्वेतेषु विषगरविरुद्धाजीर्णाभ्यवहारमकृतेष्वप्रतिषिद्धं शीघ्रतरकारित्वादेषामिति

tatra kṣatasya bhūyaḥ kṣaṇanādraktātipravṛttiḥ syāt kṣīṇātisthūlakṛśabālavṛddhadurbalānāmauṣadhabalāsahatvāt prāṇoparodhaḥ śrāntapipāsitakṣudhitānāṃ ca tadvat karmabhārādhvahatopavāsamaithunādhyayanavyāyamacintāprasaktakṣāmāṇāṃ raukṣyādvātaraktacchedakṣatabhayaṃ syāt garbhiṇyā garbhavyāpadāmagarbhabhraṃśācca dāruṇā rogaprāptiḥsukumārasya hṛdayāpakarṣaṇādūrdhvamadho vā rudhirātipravṛttiḥ saṃvṛtakoṣṭhaduśchardanayoratimātrapravāhaṇāddoṣāḥ samutkliṣṭā antaḥ koṣṭhe janayantyantarvisarpaṃ stambhaṃ jāḍyaṃ vaicittyaṃ maraṇaṃ vā ūrdhvagaraktapittina udānamutkṣipya prāṇān haredraktaṃ cātipravartayet prasaktacchardestadvat ūrdhvavātāsthāpitānuvāsitānāmūrdhvaṃ vātātipravṛttiḥ hṛdrogiṇo hṛdayoparodhaḥ udāvartino ghoratara udāvartaḥ syācchīghratarahantā mūtrāghātādibhirārtānāṃ tīvrataraśūlaprādurbhāvaḥ timirārtānāṃ timirātivṛddhiḥ śiraḥśūlādiṣu śūlātivṛddhiḥ tasmādete na vamyāḥ | sarveṣvapi tu khalveteṣu viṣagaraviruddhājīrṇābhyavahāramakṛteṣvapratiṣiddhaṃ śīghratarakāritvādeṣāmiti

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/CS/8.2.9

Cite as: Caraka-saṃhitā (the text alone) 8.2.9, in HREEM (hreem.cc/library/CS/8.2.9), after Digital Corpus of Sanskrit: Carakasaṃhitā, Sthānas 1–5 (sūtra, nidāna, vimāna, śārīra, indriya) whole and of….

Edition, numbering and licence

Digital Corpus of Sanskrit: Carakasaṃhitā — Sthānas 1–5 (sūtra, nidāna, vimāna, śārīra, indriya) whole and of the cikitsā (6) chapters 1–5, 22, 23 and 30, from the Digital Corpus of Sanskrit; kalpa (7) and siddhi (8) from Sanskrit Wikisource. Cikitsā 6–21 and 24–29 are not held. Reference = sthāna.adhyāya.verse; the first two chapters of the cikitsā are in four quarters each (6.1.3.12 = chapter 1, quarter 3, verse 12). | Kalpa and siddhi: Sanskrit Wikisource, चरकसंहिता (see content/wikisource-import-report.md).

Digital Corpus of Sanskrit (Oliver Hellwig, 2010–2021), CC BY 4.0 — https://github.com/OliverHellwig/sanskrit. Text as typed there from the printed edition; Devanagari generated mechanically from its IAST. | Sthānas 7–8: Sanskrit Wikisource, public-domain text, page markup CC BY-SA 4.0.

More about this text