Caraka-saṃhitā (the text alone) 8.5

अथातो नेत्रबस्तिव्यापत्सिद्धिं व्याख्यास्यामः

athāto netrabastivyāpatsiddhiṃ vyākhyāsyāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति ह स्माह भगवानात्रेयः

iti ha smāha bhagavānātreyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ नेत्राणि बस्तींश्च शृणु वर्ज्यानि कर्मसु नेत्रस्याज्ञप्रणीतस्य व्यापदः सचिकित्सिताः

atha netrāṇi bastīṃśca śṛṇu varjyāni karmasu netrasyājñapraṇītasya vyāpadaḥ sacikitsitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ह्रस्वं दीर्घं तनु स्थूलं जीर्णं शिथिलबन्धनम् पार्श्वच्छिद्रं तथा वक्रमष्टौ नेत्राणि वर्जयेत्

hrasvaṃ dīrghaṃ tanu sthūlaṃ jīrṇaṃ śithilabandhanam pārśvacchidraṃ tathā vakramaṣṭau netrāṇi varjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्राप्त्यतिगतिक्षोभकर्षणक्षणनस्रवाः गुदपीडा गतिर्जिह्मा तेषां दोषा यथाक्रमम्

aprāptyatigatikṣobhakarṣaṇakṣaṇanasravāḥ gudapīḍā gatirjihmā teṣāṃ doṣā yathākramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषममांसलच्छिन्नस्थूलजालिकवातलाः स्निग्धः क्लिन्नश्च तानष्टौ बस्तीन् कर्मसु वर्जयेत्

viṣamamāṃsalacchinnasthūlajālikavātalāḥ snigdhaḥ klinnaśca tānaṣṭau bastīn karmasu varjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गतिवैषम्यविस्रत्वस्रावदौर्ग्राह्यनिस्रवाः फेनिलच्युत्यधार्यत्वं बस्तेः स्युर्बस्तिदोषतः

gativaiṣamyavisratvasrāvadaurgrāhyanisravāḥ phenilacyutyadhāryatvaṃ basteḥ syurbastidoṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सवातातिद्रुतोत्क्षिप्ततिर्यगुल्लुप्तकम्पिताः अतिबाह्यगमन्दातिवेगदोषाः प्रणेतृतः

savātātidrutotkṣiptatiryagulluptakampitāḥ atibāhyagamandātivegadoṣāḥ praṇetṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुच्छ्वास्य च बद्धे वा दत्ते निःशेष एव वा प्रविश्य कुपितो वायुः शूलतोदकरो भवेत्

anucchvāsya ca baddhe vā datte niḥśeṣa eva vā praviśya kupito vāyuḥ śūlatodakaro bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्राभ्यङ्गो गुदे स्वेदो वातघ्नान्यशनानि च द्रुतं प्रणीते निष्कृष्टे सहसोत्क्षिप्त एव वा

tatrābhyaṅgo gude svedo vātaghnānyaśanāni ca drutaṃ praṇīte niṣkṛṣṭe sahasotkṣipta eva vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्यात् कटीगुदजङ्घार्तिबस्तिस्तम्भोरुवेदनाः भोजनं तत्र वातघ्नं स्नेहाः स्वेदाः सबस्तयः

syāt kaṭīgudajaṅghārtibastistambhoruvedanāḥ bhojanaṃ tatra vātaghnaṃ snehāḥ svedāḥ sabastayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिर्यग्वल्यावृतद्वारे बद्धे वाऽपि न गच्छति नेत्रे तदृजु निष्कृष्य संशोध्य च प्रवेशयेत्

tiryagvalyāvṛtadvāre baddhe vā'pi na gacchati netre tadṛju niṣkṛṣya saṃśodhya ca praveśayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पीड्यमानेऽन्तरा मुक्ते गुदे प्रतिहतोऽनिलः उरःशिरोर्तिमूर्वोश्च सदनं जनयेद्बली

pīḍyamāne'ntarā mukte gude pratihato'nilaḥ uraḥśirortimūrvośca sadanaṃ janayedbalī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बस्तिः स्यात्तत्र बिल्वादिफलश्यामादिमूत्रवान् स्याद्दाहो दवथुः शोफः कम्पनाभिहते गुदे

bastiḥ syāttatra bilvādiphalaśyāmādimūtravān syāddāho davathuḥ śophaḥ kampanābhihate gude

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कषायमधुराः शीताः सेकास्तत्र सबस्तयः अतिमात्रप्रणीतेन नेत्रेण क्षणनाद्बलेः

kaṣāyamadhurāḥ śītāḥ sekāstatra sabastayaḥ atimātrapraṇītena netreṇa kṣaṇanādbaleḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्यात् सार्ति दाहनिस्तोदगुदवर्चःप्रवर्तनम् तत्र सर्पिः पिचुः क्षीरं पिच्छाबस्तिश्च शस्यते

syāt sārti dāhanistodagudavarcaḥpravartanam tatra sarpiḥ picuḥ kṣīraṃ picchābastiśca śasyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न भावयति मन्दस्तु बाह्यस्त्वाशु निवर्तते स्नेहस्तत्र पुनः सम्यक् प्रणेयः सिद्धिमिच्छता

na bhāvayati mandastu bāhyastvāśu nivartate snehastatra punaḥ samyak praṇeyaḥ siddhimicchatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिप्रपीडितः कोष्ठे तिष्ठत्यायाति वा गलम् तत्र बस्तिर्विरेकश्च गलपीडादि कर्म च

atiprapīḍitaḥ koṣṭhe tiṣṭhatyāyāti vā galam tatra bastirvirekaśca galapīḍādi karma ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र श्लोकः-- नेत्रबस्तिप्रणेतॄणां दोषानेतान् सभेषजान् वेत्ति यस्तेन मतिमान् बस्तिकर्माणि कारयेत्

tatra ślokaḥ-- netrabastipraṇetṝṇāṃ doṣānetān sabheṣajān vetti yastena matimān bastikarmāṇi kārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.