क्षोभाद् इत्याद्युक्तनिदानस्य यथायोग्यतया वातकर्तृत्वं वातपित्तकर्तृत्वं चोन्नेयम् ॥ १ पित्तानिलाव् इत्यादिः सर्वतृष्णासम्प्राप्तिग्रन्थः ॥ २ सौम्यान् धातूनिति कफरसोदकानि सोमगुणातिरिक्तानि ॥ ३ प्रदूषयत इति शोषणेन दूषयतः ॥ ४ क्लोम्न इति द्वितीयाबहुवचनान्तम् ॥ ५ देहे इत्यनेन एतासां तृष्णानां शरीरत्वं दर्शयति ॥ ६ या हि मानसी तृष्णा सा शरीरे इच्छाद्वेषात्मिका तृष्णा सुखदुःखात् प्रवर्तते इत्यादाव् उक्ता इयं तु देहाश्रयदोषकारणा सती देहजैवेति भावः ॥ ७ स्वाभाविकतृष्णायाम् अपि वातपित्ते आरम्भके एव तत् किं साप्यत्र न गृह्यते ॥ ८ मैवं तस्या उचितद्रवपानेनैवाभिप्रेतेन प्रशमाद् इह अस्वाभाविकव्याधिप्रकरणे नाधिकार इति हृदि कृत्वा ॥ ९ स्वाभाविकतृष्णाकरवातपित्ताभ्यां वक्ष्यमाणतृष्णारम्भकवातपित्तयोर् विशेषमाह पीतं पीतम् इत्यादि ॥ १० प्रकृततृष्णारम्भकौ पित्तवातौ पीतं पीतं जलं शोषयतः अतो जलशोषणत्वाद्धेतोर् न शमं याति पुरुषः स्वाभाविक्यां जलं पीत्वा शान्तिमधिगच्छतीति भावः ॥ ११ उपद्रवरूपतृष्णोत्पादम् आह घोरेत्यादि ॥ १२ उपसर्गभूता इति उपद्रवरूपा ॥ १३] प्राग्रूपं मुखशोषः स्वलक्षणं सर्वदाम्बुकामित्वम् । तृष्णानां सर्वासां लिङ्गानां लाघवमपायः
kṣobhād ityādyuktanidānasya yathāyogyatayā vātakartṛtvaṃ vātapittakartṛtvaṃ conneyam // 1 pittānilāv ityādiḥ sarvatṛṣṇāsamprāptigranthaḥ // 2 saumyān dhātūniti kapharasodakāni somaguṇātiriktāni // 3 pradūṣayata iti śoṣaṇena dūṣayataḥ // 4 klomna iti dvitīyābahuvacanāntam // 5 dehe ityanena etāsāṃ tṛṣṇānāṃ śarīratvaṃ darśayati // 6 yā hi mānasī tṛṣṇā sā śarīre icchādveṣātmikā tṛṣṇā sukhaduḥkhāt pravartate ityādāv uktā iyaṃ tu dehāśrayadoṣakāraṇā satī dehajaiveti bhāvaḥ // 7 svābhāvikatṛṣṇāyām api vātapitte ārambhake eva tat kiṃ sāpyatra na gṛhyate // 8 maivaṃ tasyā ucitadravapānenaivābhipretena praśamād iha asvābhāvikavyādhiprakaraṇe nādhikāra iti hṛdi kṛtvā // 9 svābhāvikatṛṣṇākaravātapittābhyāṃ vakṣyamāṇatṛṣṇārambhakavātapittayor viśeṣamāha pītaṃ pītam ityādi // 10 prakṛtatṛṣṇārambhakau pittavātau pītaṃ pītaṃ jalaṃ śoṣayataḥ ato jalaśoṣaṇatvāddhetor na śamaṃ yāti puruṣaḥ svābhāvikyāṃ jalaṃ pītvā śāntimadhigacchatīti bhāvaḥ // 11 upadravarūpatṛṣṇotpādam āha ghoretyādi // 12 upasargabhūtā iti upadravarūpā // 13] prāgrūpaṃ mukhaśoṣaḥ svalakṣaṇaṃ sarvadāmbukāmitvam / tṛṣṇānāṃ sarvāsāṃ liṅgānāṃ lāghavamapāyaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.