इति देवीगीतायां प्रथमो ऽध्यायः इति श्रीदेवीभागवते महापुराणे सप्तमस्कन्धे देवीगीतायामेकत्रिंशो ऽध्यायः अथ द्वितीयो ऽध्यायः सप्तमः स्कन्धः अथ द्वात्रिंशो ऽध्यायः श्रीदेव्युवाच शृण्वन्तु निर्जराः सर्वे व्याहरन्त्या वचो मम । यस्य श्रवणमात्रेण मद्रूपत्वं प्रपद्यते
iti devīgītāyāṃ prathamo 'dhyāyaḥ iti śrīdevībhāgavate mahāpurāṇe saptamaskandhe devīgītāyāmekatriṃśo 'dhyāyaḥ atha dvitīyo 'dhyāyaḥ saptamaḥ skandhaḥ atha dvātriṃśo 'dhyāyaḥ śrīdevyuvāca śṛṇvantu nirjarāḥ sarve vyāharantyā vaco mama / yasya śravaṇamātreṇa madrūpatvaṃ prapadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहम् एवास पूर्वं तु नान्यत्किञ्चिन्नगाधिप । तदात्मरूपं चित्संवित् परब्रह्मैकनामकम्
aham evāsa pūrvaṃ tu nānyatkiñcinnagādhipa / tadātmarūpaṃ citsaṃvit parabrahmaikanāmakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्रतर्क्यम् अनिर्देश्यमनौपम्यमनामयम् । तस्य काचित्स्वतः सिद्धा शक्तिर्मायेति विश्रुता
apratarkyam anirdeśyamanaupamyamanāmayam / tasya kācitsvataḥ siddhā śaktirmāyeti viśrutā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न सती सा नासती सा नोभयात्मा विरोधतः । एतद्विलक्षणा काचिद्वस्तुभूतास्ति सर्वदा
na satī sā nāsatī sā nobhayātmā virodhataḥ / etadvilakṣaṇā kācidvastubhūtāsti sarvadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पावकस्योष्णतेवेयमुष्णांशोरिव दीधितिः । चन्द्रस्य चन्द्रिकेवेयं ममेयं सहजा ध्रुवा
pāvakasyoṣṇateveyamuṣṇāṃśoriva dīdhitiḥ / candrasya candrikeveyaṃ mameyaṃ sahajā dhruvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यां कर्मणि जीवानां जीवाः कालाश्च सञ्चरे । अभेदेन विलीनाः स्युः सुषुप्तौ व्यवहारवत्
tasyāṃ karmaṇi jīvānāṃ jīvāḥ kālāśca sañcare / abhedena vilīnāḥ syuḥ suṣuptau vyavahāravat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वशक्तेश् च समायोगादहं बीजात्मतां गता । स्वाधारावरणात्तस्या दोषत्वं च समागतम्
svaśakteś ca samāyogādahaṃ bījātmatāṃ gatā / svādhārāvaraṇāttasyā doṣatvaṃ ca samāgatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चैतन्यस्य समायोगान्निमित्तत्वं च कथ्यते । प्रपञ्चपरिणामाच्च समवायित्वमुच्यते
caitanyasya samāyogānnimittatvaṃ ca kathyate / prapañcapariṇāmācca samavāyitvamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केचित्तां तप इत्याहुस्तमः केचिज्जडं परे । ज्ञानं मायां प्रधानं च प्रकृतिं शक्तिमप्यजाम्
kecittāṃ tapa ityāhustamaḥ kecijjaḍaṃ pare / jñānaṃ māyāṃ pradhānaṃ ca prakṛtiṃ śaktimapyajām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विमर्श इति तां प्राहुः शैवशास्त्रविशारदाः । अविद्यामितरे प्राहुर्वेदतत्त्वार्थचिन्तकाः
vimarśa iti tāṃ prāhuḥ śaivaśāstraviśāradāḥ / avidyāmitare prāhurvedatattvārthacintakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं नानाविधानि स्युर्नामानि निगमादिषु । तस्या जडत्वं दृश्यत्वाज्ज्ञाननाशात्ततो ऽसती
evaṃ nānāvidhāni syurnāmāni nigamādiṣu / tasyā jaḍatvaṃ dṛśyatvājjñānanāśāttato 'satī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चैतन्यस्य न दृश्यत्वम् दृश्यत्वे जडमेव तत् । स्वप्रकाशं च चैतन्यं न परेण प्रकाशितम्
caitanyasya na dṛśyatvam dṛśyatve jaḍameva tat / svaprakāśaṃ ca caitanyaṃ na pareṇa prakāśitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनवस्थादोषसत्त्वान्न स्वेनापि प्रकाशितम् । कर्मकर्त्रीविरोधः स्यात्तस्मात्तद्दीपवत्स्वयम्
anavasthādoṣasattvānna svenāpi prakāśitam / karmakartrīvirodhaḥ syāttasmāttaddīpavatsvayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकाशमानमन्येषां भासकं विद्धि पर्वत । अत एव च नित्यत्वं सिद्धसंवित्तनोर्मम
prakāśamānamanyeṣāṃ bhāsakaṃ viddhi parvata / ata eva ca nityatvaṃ siddhasaṃvittanormama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जाग्रत्स्वप्नसुषुप्त्यादौ दृश्यस्य व्यभिचारतः । संविदो व्यभिचारश्च नानुभूतो ऽस्ति कर्हिचित्
jāgratsvapnasuṣuptyādau dṛśyasya vyabhicārataḥ / saṃvido vyabhicāraśca nānubhūto 'sti karhicit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि तस्याप्यनुभवस्तर्ह्ययं येन साक्षिणा । अनुभूतः स एवात्र शिष्टः संविद्वपुः पुरा
yadi tasyāpyanubhavastarhyayaṃ yena sākṣiṇā / anubhūtaḥ sa evātra śiṣṭaḥ saṃvidvapuḥ purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत एव च नित्यत्वं प्रोक्तं सच्छास्त्रकोविदैः । आनन्दरूपता चास्याः परप्रेमास्पदत्वतः
ata eva ca nityatvaṃ proktaṃ sacchāstrakovidaiḥ / ānandarūpatā cāsyāḥ parapremāspadatvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मा न भूवं हि भूयासमिति प्रेमात्मनि स्थितम् । सर्वस्यान्यस्य मिथ्यात्वादसङ्गत्वं स्फुटं मम
mā na bhūvaṃ hi bhūyāsamiti premātmani sthitam / sarvasyānyasya mithyātvādasaṅgatvaṃ sphuṭaṃ mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपरिच्छिन्नताप्येवमत एव मता मम । तच्च ज्ञानं नात्मधर्मा धर्मत्वे जडतात्मनः
aparicchinnatāpyevamata eva matā mama / tacca jñānaṃ nātmadharmā dharmatve jaḍatātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानस्य जडशेषत्वं न दृष्टं न च संभवि । चिद्धर्मत्वं तथा नास्ति चितश्चिन्न हि भिद्यते
jñānasya jaḍaśeṣatvaṃ na dṛṣṭaṃ na ca saṃbhavi / ciddharmatvaṃ tathā nāsti citaścinna hi bhidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मादात्मा ज्ञानरूपः सुखरूपश्च सर्वदा । सत्यः पूर्णो ऽप्य् असङ्गश्च द्वैतजालविवर्जितः
tasmādātmā jñānarūpaḥ sukharūpaśca sarvadā / satyaḥ pūrṇo 'py asaṅgaśca dvaitajālavivarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स पुनः कामकर्मादियुक्तया स्वीयमायया । पूर्वानुभूतसंस्कारात्कालकर्मविपाकतः
sa punaḥ kāmakarmādiyuktayā svīyamāyayā / pūrvānubhūtasaṃskārātkālakarmavipākataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविवेकाच्च तत्त्वस्य सिसृक्षावान्प्रजायते । अबुद्धिपूर्वः सर्गो ऽयं कथितस्ते नगाधिप
avivekācca tattvasya sisṛkṣāvānprajāyate / abuddhipūrvaḥ sargo 'yaṃ kathitaste nagādhipa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद्धि यन्मया प्रोक्तं मम रूपमलौकिकम् । अव्याकृतं तदव्यक्तं मायाशबलमित्यपि
etaddhi yanmayā proktaṃ mama rūpamalaukikam / avyākṛtaṃ tadavyaktaṃ māyāśabalamityapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रोच्यते सर्वशास्त्रेषु सर्वकारणकारणम् । तत्त्वानामादिभूतं च सच्चिदानन्दविग्रहम्
procyate sarvaśāstreṣu sarvakāraṇakāraṇam / tattvānāmādibhūtaṃ ca saccidānandavigraham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वकर्मघनीभूतमिच्छाज्ञानक्रियाश्रयम् । ह्रीङ्कारमन्त्रवाच्यं तदादितत्त्वं तदुच्यते
sarvakarmaghanībhūtamicchājñānakriyāśrayam / hrīṅkāramantravācyaṃ tadāditattvaṃ taducyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मादाकाश उत्पन्नः शब्दतन्मात्ररूपकः । भवेत्स्पर्शात्मको वायुस्तेजोरूपात्मकं पुनः
tasmādākāśa utpannaḥ śabdatanmātrarūpakaḥ / bhavetsparśātmako vāyustejorūpātmakaṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जलं रसात्मकं पश्चात्ततो गन्धात्मिका धरा । शब्दैकगुण आकाशो वायुः स्पर्शरवान्वितः
jalaṃ rasātmakaṃ paścāttato gandhātmikā dharā / śabdaikaguṇa ākāśo vāyuḥ sparśaravānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शब्दस्पर्शरूपगुणं तेज इत्युच्यते बुधैः । शब्दस्पर्शरूपरसैरापो वेदगुणाः स्मृताः
śabdasparśarūpaguṇaṃ teja ityucyate budhaiḥ / śabdasparśarūparasairāpo vedaguṇāḥ smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शब्दस्पर्शरूपरसगन्धैः पञ्चगुणा धरा । तेभ्यो ऽभवन्महत्सूत्रं यल्लिङ्गं परिचक्षते
śabdasparśarūparasagandhaiḥ pañcaguṇā dharā / tebhyo 'bhavanmahatsūtraṃ yalliṅgaṃ paricakṣate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वात्मकम् तत्सम्प्रोक्तं सूक्ष्मदेहो ऽयमात्मनः । अव्यक्तं कारणो देहः स चोक्तः पूर्वम् एव हि
sarvātmakam tatsamproktaṃ sūkṣmadeho 'yamātmanaḥ / avyaktaṃ kāraṇo dehaḥ sa coktaḥ pūrvam eva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मिञ्जगद्बीजरूपं स्थितं लिङ्गोद्भवो यतः । ततः स्थूलानि भूतानि पञ्चीकरणमार्गतः
yasmiñjagadbījarūpaṃ sthitaṃ liṅgodbhavo yataḥ / tataḥ sthūlāni bhūtāni pañcīkaraṇamārgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चसंख्यानि जायन्ते तत्प्रकारस्त्वथोच्यते । पूर्वोक्तानि च भूतानि प्रत्येकं विभजेद् द्विधा
pañcasaṃkhyāni jāyante tatprakārastvathocyate / pūrvoktāni ca bhūtāni pratyekaṃ vibhajed dvidhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकैकं भागमेकस्य चतुर्धा विभजेद्गिरे । स्वस्वेतरद्वितीयांशे योजनात्पञ्च पञ्च ते
ekaikaṃ bhāgamekasya caturdhā vibhajedgire / svasvetaradvitīyāṃśe yojanātpañca pañca te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्कार्यम् च विराड्देहः स्थूलदेहो ऽयमात्मनः । पञ्चभूतस्थसत्त्वांशैः श्रोत्रादीनां समुद्भवः
tatkāryam ca virāḍdehaḥ sthūladeho 'yamātmanaḥ / pañcabhūtasthasattvāṃśaiḥ śrotrādīnāṃ samudbhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानेन्द्रियाणां राजेन्द्र प्रत्येकं मिलितैस्तु तैः । अन्तःकरणमेकं स्याद् वृत्तिभेदाच्चतुर्विधम्
jñānendriyāṇāṃ rājendra pratyekaṃ militaistu taiḥ / antaḥkaraṇamekaṃ syād vṛttibhedāccaturvidham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा तु सङ्कल्पविकल्पकृत्यं तदा भवेत्तन्मन इत्यभिख्यम् । स्याद् बुद्धिसंज्ञं च यदा प्रवेत्ति सुनिश्चितं संशयहीनरूपम्
yadā tu saṅkalpavikalpakṛtyaṃ tadā bhavettanmana ityabhikhyam / syād buddhisaṃjñaṃ ca yadā pravetti suniścitaṃ saṃśayahīnarūpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुसन्धानरूपं तच्चित्तम् च परिकीर्तितम् । अहङ्कृत्यात्मवृत्त्या तु तदहङ्कारतां गतम्
anusandhānarūpaṃ taccittam ca parikīrtitam / ahaṅkṛtyātmavṛttyā tu tadahaṅkāratāṃ gatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां रज्ॐशैर्ज्ञातानि क्रमात्कर्मेन्द्रियाणि च । प्रत्येकं मिलितैर्तैर्तु प्राणो भवति पञ्चधा
teṣāṃ rajoṃśairjñātāni kramātkarmendriyāṇi ca / pratyekaṃ militairtairtu prāṇo bhavati pañcadhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृदि प्राणो गुदे ऽपानो नाभिस्थस्तु समानकः । कण्ठदेशे ऽप्युदानः स्याद्व्यानः सर्वशरीरगः
hṛdi prāṇo gude 'pāno nābhisthastu samānakaḥ / kaṇṭhadeśe 'pyudānaḥ syādvyānaḥ sarvaśarīragaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जानेन्द्रियाणि पञ्चैव पञ्च कर्मेन्द्रियाणि च । प्राणादिपञ्चकं चैव धियाच सहितं मनः
jānendriyāṇi pañcaiva pañca karmendriyāṇi ca / prāṇādipañcakaṃ caiva dhiyāca sahitaṃ manaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्सूक्ष्मशरीरं स्यान्मम लिण्गं यदुच्यते । तत्र या प्रकृतिः प्रोक्ता सा राजन्द्विदिधा स्मृता
etatsūkṣmaśarīraṃ syānmama liṇgaṃ yaducyate / tatra yā prakṛtiḥ proktā sā rājandvididhā smṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्त्वात्मिका तु माया स्यादविद्या गुणमिश्रिता । स्वाश्रयं या तु संरक्षेत्सा मायेति निगद्यते
sattvātmikā tu māyā syādavidyā guṇamiśritā / svāśrayaṃ yā tu saṃrakṣetsā māyeti nigadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यां यत्प्रतिबिम्बं स्याद्बिम्बभूतस्य चेशितुः । स ईश्वरः समाख्यातः स्वाश्रयज्ञानवान्परः
tasyāṃ yatpratibimbaṃ syādbimbabhūtasya ceśituḥ / sa īśvaraḥ samākhyātaḥ svāśrayajñānavānparaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वज्ञः सर्वकर्ता च सर्वानुग्रहकारकः । अविद्यायां तु यत्किञ्चित्प्रतिबिम्बं नगाधिप
sarvajñaḥ sarvakartā ca sarvānugrahakārakaḥ / avidyāyāṃ tu yatkiñcitpratibimbaṃ nagādhipa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदेव जीवसंज्ञं स्यात्सर्वदुःखाश्रयं पुनः । द्वयोरपीह सम्प्रोक्तं देहत्रयमविद्यया
tadeva jīvasaṃjñaṃ syātsarvaduḥkhāśrayaṃ punaḥ / dvayorapīha samproktaṃ dehatrayamavidyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देहत्रयाभिमानाच्चाप्यभून्नामत्रयं पुनः । प्राज्ञस्तु कारणात्मा स्यात्सूक्ष्मदेही तु तैजसः
dehatrayābhimānāccāpyabhūnnāmatrayaṃ punaḥ / prājñastu kāraṇātmā syātsūkṣmadehī tu taijasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थूलदेही तु विश्वाख्यस्त्रिविधः परिकीर्तितः । एवमीशो ऽपि सम्प्रोक्त ईशसूत्रविराट्पदैः
sthūladehī tu viśvākhyastrividhaḥ parikīrtitaḥ / evamīśo 'pi samprokta īśasūtravirāṭpadaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रथमो व्यष्टिरूपस्तु समष्ट्यात्मा परः स्मृतः । स हि सर्वेश्वरः साक्षाज्जीवानुग्रहकाम्यया
prathamo vyaṣṭirūpastu samaṣṭyātmā paraḥ smṛtaḥ / sa hi sarveśvaraḥ sākṣājjīvānugrahakāmyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करोति विविधं विश्वं नानाभोगाश्रयं पुनः । मच्छक्तिप्रेरितो नित्यं मयि राजन्प्रकल्पितः
karoti vividhaṃ viśvaṃ nānābhogāśrayaṃ punaḥ / macchaktiprerito nityaṃ mayi rājanprakalpitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.