इति देवीगीतायां द्वितीयो ऽध्यायः इति श्रीदेवीभागवते महापुराणे सप्तमस्कन्धे देवीगीतायां द्वात्रिंशो ऽध्यायः अथ तृतीयो ऽध्यायः सप्तमः स्कन्धः अथ त्रयस्त्रिंशो ऽध्यायः देव्युवाच मन्मायाशक्तिसंक्लृप्तं जगत्सर्वं चराचरम् । सापि मत्तः पृथङ्माया नास्त्येव परमार्थतः
iti devīgītāyāṃ dvitīyo 'dhyāyaḥ iti śrīdevībhāgavate mahāpurāṇe saptamaskandhe devīgītāyāṃ dvātriṃśo 'dhyāyaḥ atha tṛtīyo 'dhyāyaḥ saptamaḥ skandhaḥ atha trayastriṃśo 'dhyāyaḥ devyuvāca manmāyāśaktisaṃklṛptaṃ jagatsarvaṃ carācaram / sāpi mattaḥ pṛthaṅmāyā nāstyeva paramārthataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यवहारदृशा सेयं विद्या मायेति विश्रुता । तत्त्वदृष्ट्या तु नास्त्येव तत्त्वमेवास्ति केवलम्
vyavahāradṛśā seyaṃ vidyā māyeti viśrutā / tattvadṛṣṭyā tu nāstyeva tattvamevāsti kevalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साहं सर्वं जगत्सृष्ट्वा तदन्तः प्रविशाम्यहम् । मायाकर्मादिसहिता गिरे प्राणपुरःसरा
sāhaṃ sarvaṃ jagatsṛṣṭvā tadantaḥ praviśāmyaham / māyākarmādisahitā gire prāṇapuraḥsarā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोकान्तरगतिर्नो चेत्कथं स्यादिति हेतुना । यथा यथा भवन्त्येव मायाभेदास्तथा तथा
lokāntaragatirno cetkathaṃ syāditi hetunā / yathā yathā bhavantyeva māyābhedāstathā tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपाधिभेदाद्भिन्नाहं घटाकाशादयो यथा । उच्चनीचादिवस्तूनि भासयन्भास्करः सदा
upādhibhedādbhinnāhaṃ ghaṭākāśādayo yathā / uccanīcādivastūni bhāsayanbhāskaraḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न दुष्यति तथैवाहं दोषैर्लिप्ता कदापि न । मयि बुद्ध्यादिकर्तृत्वमध्यस्यैवापरे जनाः
na duṣyati tathaivāhaṃ doṣairliptā kadāpi na / mayi buddhyādikartṛtvamadhyasyaivāpare janāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वदन्ति चात्मा कर्मेति विमूढा न सुबुद्धयः । अज्ञानभेदतस्तद्वन्मायाया भेदतस्तथा
vadanti cātmā karmeti vimūḍhā na subuddhayaḥ / ajñānabhedatastadvanmāyāyā bhedatastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीवेश्वरविभागश्च कल्पितो माययैव तु । घटाकाशमहाकाशविभागः कल्पितो यथा
jīveśvaravibhāgaśca kalpito māyayaiva tu / ghaṭākāśamahākāśavibhāgaḥ kalpito yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैव कल्पितो भेदो जीवात्मपरमात्मनोः । यथा जीवबहूत्वं च माययैव न च स्वतः
tathaiva kalpito bhedo jīvātmaparamātmanoḥ / yathā jīvabahūtvaṃ ca māyayaiva na ca svataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथेश्वरबहूत्वं च मायया न स्वभावतः । देहेन्द्रियादिसङ्घातवासनाभेदभेदिता
tatheśvarabahūtvaṃ ca māyayā na svabhāvataḥ / dehendriyādisaṅghātavāsanābhedabheditā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविद्या जीवभेदस्य हेतुर्नान्यः प्रकीर्तितः । गुणानां वासनाभेदभेदिता या धराधर
avidyā jīvabhedasya heturnānyaḥ prakīrtitaḥ / guṇānāṃ vāsanābhedabheditā yā dharādhara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माया सा परभेदस्य हेतुर्नान्यः कदाचन । मयि सर्वमिदं प्रोतमोतं च धरणीधर
māyā sā parabhedasya heturnānyaḥ kadācana / mayi sarvamidaṃ protamotaṃ ca dharaṇīdhara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईश्वरो ऽहं च सूत्रात्मा विराडात्माहमस्मि च । ब्रह्माहं विष्णुरुद्रौ च गौरी ब्राह्मी च वैष्णावी
īśvaro 'haṃ ca sūtrātmā virāḍātmāhamasmi ca / brahmāhaṃ viṣṇurudrau ca gaurī brāhmī ca vaiṣṇāvī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्यो ऽहं तारकाश्चाहं तारकेशस्तथास्म्यहम् । पशुपक्षिस्वरूपाहं चाण्डालो ऽहं च तस्करः
sūryo 'haṃ tārakāścāhaṃ tārakeśastathāsmyaham / paśupakṣisvarūpāhaṃ cāṇḍālo 'haṃ ca taskaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्याधो ऽहं क्रूरकर्माहं सत्कर्माहं महाजनः । स्त्रीपुन्नपुंसकाकारो ऽप्यहमेव न संशयः
vyādho 'haṃ krūrakarmāhaṃ satkarmāhaṃ mahājanaḥ / strīpunnapuṃsakākāro 'pyahameva na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यच्च किञ्चित्क्वचिद्वस्तु दृश्यते श्रूयते ऽपि वा । अन्तर्बहिश्च तत्सर्वं व्याप्याहं सर्वदा स्थिता
yacca kiñcitkvacidvastu dṛśyate śrūyate 'pi vā / antarbahiśca tatsarvaṃ vyāpyāhaṃ sarvadā sthitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तदस्ति मया त्यक्तं वस्तु किञ्चिच्चराचरम् । यद्यस्ति चेत्तच्छून्यं स्याद्वन्ध्यापुत्रोपमं हि तत्
na tadasti mayā tyaktaṃ vastu kiñciccarācaram / yadyasti cettacchūnyaṃ syādvandhyāputropamaṃ hi tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रज्जुर्यथा सर्पमालाभेदैरेका विभाति हि । तथैवेशादिरूपेण भाम्यहं नात्र संशयः
rajjuryathā sarpamālābhedairekā vibhāti hi / tathaiveśādirūpeṇa bhāmyahaṃ nātra saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधिष्ठानातिरेकेण कल्पितं तन्न भासते । तस्मान्मत्सत्तयैवैतत् सत्तावन्नान्यथा भवेत्
adhiṣṭhānātirekeṇa kalpitaṃ tanna bhāsate / tasmānmatsattayaivaitat sattāvannānyathā bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिमालय उवाच यथा वदसि देवेशि समष्ट्यात्मवपुस्त्विदम् । तथैव द्रष्टुमिच्छामि यदि देवि कृपा मयि
himālaya uvāca yathā vadasi deveśi samaṣṭyātmavapustvidam / tathaiva draṣṭumicchāmi yadi devi kṛpā mayi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यास उवाच इति तस्य वचः श्रुत्वा सर्वे देवाः सविष्णवः । ननन्दुर्मुदितात्मानः पूजयन्तश्च तद्वचः
vyāsa uvāca iti tasya vacaḥ śrutvā sarve devāḥ saviṣṇavaḥ / nanandurmuditātmānaḥ pūjayantaśca tadvacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ देवमतं ज्ञात्वा भक्तकामदुघा शिवा । अदर्शयन्निजं रूपं भक्तकामप्रपूरिणी
atha devamataṃ jñātvā bhaktakāmadughā śivā / adarśayannijaṃ rūpaṃ bhaktakāmaprapūriṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपश्यंस्ते महादेव्या विराड्रूपं परात्परम् । द्यौर्मस्तकं भवेद्यस्य चन्द्रमूर्यौ च चक्षुषी
apaśyaṃste mahādevyā virāḍrūpaṃ parātparam / dyaurmastakaṃ bhavedyasya candramūryau ca cakṣuṣī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिशः श्रोत्रे वचो देवाः प्राणो वायुः प्रकीर्तितः । विश्वं हृदयमित्याहुः पृथिवी जघनं स्मृतम्
diśaḥ śrotre vaco devāḥ prāṇo vāyuḥ prakīrtitaḥ / viśvaṃ hṛdayamityāhuḥ pṛthivī jaghanaṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नभस्तलं नाभिसरो ज्योतिश्चक्रमुरः स्थलम् । महर्लोकस्तु ग्रीवा स्याज्जनोलोको मुखं स्मृतम्
nabhastalaṃ nābhisaro jyotiścakramuraḥ sthalam / maharlokastu grīvā syājjanoloko mukhaṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपोलोको रराटिस्तु सत्यलोकादधः स्थितः । इन्द्रादयो बाहवः स्युः शब्दः श्रोत्रं महेशितुः
tapoloko rarāṭistu satyalokādadhaḥ sthitaḥ / indrādayo bāhavaḥ syuḥ śabdaḥ śrotraṃ maheśituḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नासत्यदस्रौ नासे स्तो गन्धो घ्राणं स्मृतितः । मुखमग्निः समाख्यातो दिवारात्री च पक्ष्मणी
nāsatyadasrau nāse sto gandho ghrāṇaṃ smṛtitaḥ / mukhamagniḥ samākhyāto divārātrī ca pakṣmaṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मस्थानं भ्रूविजृम्भो ऽप्यापस्तालुः प्र्कीर्तिताः । रसो जिह्वा समाख्याता यमो दंष्ट्राः प्रकीर्तिताः
brahmasthānaṃ bhrūvijṛmbho 'pyāpastāluḥ prkīrtitāḥ / raso jihvā samākhyātā yamo daṃṣṭrāḥ prakīrtitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दन्ताः स्नेहकला यस्य हासो माया प्रकीर्तिता । सर्गस्त्वपाङ्गमोक्षः स्याद्वीडोर्ध्वोष्ठो महेशितुः
dantāḥ snehakalā yasya hāso māyā prakīrtitā / sargastvapāṅgamokṣaḥ syādvīḍordhvoṣṭho maheśituḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोभः स्यादधरोष्ठो ऽस्या धर्ममार्गस्तु पृष्ठभूः । प्रजापतिश्च मेढ्रं स्याद्यः स्रष्टा जगतीतले
lobhaḥ syādadharoṣṭho 'syā dharmamārgastu pṛṣṭhabhūḥ / prajāpatiśca meḍhraṃ syādyaḥ sraṣṭā jagatītale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुक्षिः समुद्रा गिरयो ऽस्थीनि देव्या महेशितुः । नद्यो नाड्यः समाख्याता वृक्षाः केशः प्रकीर्तिताः
kukṣiḥ samudrā girayo 'sthīni devyā maheśituḥ / nadyo nāḍyaḥ samākhyātā vṛkṣāḥ keśaḥ prakīrtitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कौमारयौवनजरावयो ऽस्य गतिरुत्तमा । बलाहकास्तु केशाः स्युः सन्ध्ये ते वाससी विभो
kaumārayauvanajarāvayo 'sya gatiruttamā / balāhakāstu keśāḥ syuḥ sandhye te vāsasī vibho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजञ्छ्रीजगदम्बायाश्चन्द्रमास्तु मनः स्मृतः । विज्ञानशक्तिस्तु हरी रुद्रो ऽन्तःकरणं स्मृतम्
rājañchrījagadambāyāścandramāstu manaḥ smṛtaḥ / vijñānaśaktistu harī rudro 'ntaḥkaraṇaṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वा हि जातयः सर्वाः श्रोणिदेशे स्थिता विभोः । अतलादिमहालोकाः कट्यधोभागताम् गताः
aśvā hi jātayaḥ sarvāḥ śroṇideśe sthitā vibhoḥ / atalādimahālokāḥ kaṭyadhobhāgatām gatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतादृशं महारूपं ददृशुः सुरपुङ्गवाः । ज्वालामालासहस्राढ्यं लेलिहानं च जिह्वया
etādṛśaṃ mahārūpaṃ dadṛśuḥ surapuṅgavāḥ / jvālāmālāsahasrāḍhyaṃ lelihānaṃ ca jihvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दंष्ट्राकटकटारावं वमन्तं वह्निमक्षिभिः । नानायुधधरं वीरं ब्रह्मक्षत्रौदनं च यत्
daṃṣṭrākaṭakaṭārāvaṃ vamantaṃ vahnimakṣibhiḥ / nānāyudhadharaṃ vīraṃ brahmakṣatraudanaṃ ca yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्रशीर्षनयनं सहस्रचरणं तथा । कोटिसूर्यप्रतीकाशं विद्युत्कोटिसमप्रभम्
sahasraśīrṣanayanaṃ sahasracaraṇaṃ tathā / koṭisūryapratīkāśaṃ vidyutkoṭisamaprabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भयङ्करं महाघोरं हृदक्ष्णोस्त्रासकारकम् । ददृशुस्ते सुराः सर्वे हाहाकारं च चक्रिरे
bhayaṅkaraṃ mahāghoraṃ hṛdakṣṇostrāsakārakam / dadṛśuste surāḥ sarve hāhākāraṃ ca cakrire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विकम्पमानहृदया मूर्च्छामापुर्दुरत्ययाम् । स्मरणं च गतं तेषां जगदम्बेयमित्यपि
vikampamānahṛdayā mūrcchāmāpurduratyayām / smaraṇaṃ ca gataṃ teṣāṃ jagadambeyamityapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ ते ये स्थिता वेदाश्चतुर्दिक्षु महाविभोः । बोधयामासुरत्युग्रं मूर्छातो मूर्च्छितान्सुरान्
atha te ye sthitā vedāścaturdikṣu mahāvibhoḥ / bodhayāmāsuratyugraṃ mūrchāto mūrcchitānsurān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ ते धैर्यमालम्ब्य लब्ध्वा च श्रुतिमुत्तमाम् । प्रेमाश्रुपूर्णनयना रुद्धकण्ठास्तु निर्जराः
atha te dhairyamālambya labdhvā ca śrutimuttamām / premāśrupūrṇanayanā ruddhakaṇṭhāstu nirjarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाष्पगद्नदया वाचा स्तोतुं समुपचक्रिरे । देवा ऊचुः उपराधं क्षमस्वाम्ब पाहि दीनांस्त्वदुद्भवान्
bāṣpagadnadayā vācā stotuṃ samupacakrire / devā ūcuḥ uparādhaṃ kṣamasvāmba pāhi dīnāṃstvadudbhavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोपं संहर देवेशि सभया रूपदर्शनात् । का ते स्तुतिः प्रकर्तव्या पामरैर्निर्जरैरिह
kopaṃ saṃhara deveśi sabhayā rūpadarśanāt / kā te stutiḥ prakartavyā pāmarairnirjarairiha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वस्याप्यज्ञेय एवासौ यावान्यश्च स्वविक्रमः । तदर्वाग्जायमानानां कथं स विषयो भवेत्
svasyāpyajñeya evāsau yāvānyaśca svavikramaḥ / tadarvāgjāyamānānāṃ kathaṃ sa viṣayo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमस्ते भुवनेशानि नमस्ते प्रणवात्मिके । सर्ववेदान्तसंसिद्धे नमो ह्रीङ्कारमूर्तये
namaste bhuvaneśāni namaste praṇavātmike / sarvavedāntasaṃsiddhe namo hrīṅkāramūrtaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मादग्निः समुत्पन्नो यस्मात्सूर्यश्च चन्द्रमाः । यस्मादोषधयः सर्वास्तस्मै सर्वात्मने नमः
yasmādagniḥ samutpanno yasmātsūryaśca candramāḥ / yasmādoṣadhayaḥ sarvāstasmai sarvātmane namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्माच्च देवाः सम्भूताः साध्याःपक्षिण एव च । पशवश्च मनुष्याश्च तस्मै सर्वात्मने नमः
yasmācca devāḥ sambhūtāḥ sādhyāḥpakṣiṇa eva ca / paśavaśca manuṣyāśca tasmai sarvātmane namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणापानौ व्रीहियवौ तपः श्रद्धा ऋतं तथा । ब्रह्मचर्यं विधिश्चैव यस्मात्तस्मै नमो नमः
prāṇāpānau vrīhiyavau tapaḥ śraddhā ṛtaṃ tathā / brahmacaryaṃ vidhiścaiva yasmāttasmai namo namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्त प्राणार्चिषो यस्मात्समिधः सप्त एव च । होमाः सप्त तथा लोकास्तस्मै सर्वात्मने नमः
sapta prāṇārciṣo yasmātsamidhaḥ sapta eva ca / homāḥ sapta tathā lokāstasmai sarvātmane namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मात्समुद्रा गिरयः सिन्धवः प्रचरन्ति च । यस्मादोषधयः सर्वा रसास्तस्मै नमो नमः
yasmātsamudrā girayaḥ sindhavaḥ pracaranti ca / yasmādoṣadhayaḥ sarvā rasāstasmai namo namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मात्यज्ञः समुद्भूतो दीक्षा यूपश्च दक्षिणाः । ऋचो यजूंषि सामानि तस्मै सर्वात्मने नमः
yasmātyajñaḥ samudbhūto dīkṣā yūpaśca dakṣiṇāḥ / ṛco yajūṃṣi sāmāni tasmai sarvātmane namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमः पुरस्तात्पृष्ठे च नमस्ते पार्श्वयोर्द्वयोः । अध ऊर्ध्वं चतुर्दिक्षु मातर्भूयो नमो नमः
namaḥ purastātpṛṣṭhe ca namaste pārśvayordvayoḥ / adha ūrdhvaṃ caturdikṣu mātarbhūyo namo namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपसंहर देवेशि रूपमेतदलौकिकम् । तदेव दर्शयास्माकं रूपं सुन्दरसुन्दरम्
upasaṃhara deveśi rūpametadalaukikam / tadeva darśayāsmākaṃ rūpaṃ sundarasundaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यास उवाच इति भीतान्सुरान्दृष्ट्वा जगदम्बा कृपार्णवा । संहृत्य रूपं घोरं तद्दर्शयामास सुन्दरम्
vyāsa uvāca iti bhītānsurāndṛṣṭvā jagadambā kṛpārṇavā / saṃhṛtya rūpaṃ ghoraṃ taddarśayāmāsa sundaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाशाड्कुशवराभीतिधरं सर्वङ्गकोमलम् । करुणापूर्णनयनं मन्दस्मितमुखाम्बुजम्
pāśāḍkuśavarābhītidharaṃ sarvaṅgakomalam / karuṇāpūrṇanayanaṃ mandasmitamukhāmbujam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा तत्सुन्दरं रूपं तदा भीतिविवर्जिताः । शान्तचित्ताः प्रणेमुस्ते हर्षगद्नदनिःस्वनाः
dṛṣṭvā tatsundaraṃ rūpaṃ tadā bhītivivarjitāḥ / śāntacittāḥ praṇemuste harṣagadnadaniḥsvanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.