इति देवीगीतायां चतुर्थो ऽध्यायः इति श्रीदेवीभागवते महापुराणे सप्तमस्कन्धे देवीगीतायां चतुस्त्रिंशो ऽध्यायः अथ पञ्चमो ऽध्यायः सप्तमः स्कन्धः अथ पञ्चत्रिंशो ऽध्यायः हिमालय उवाच योगं वेद महेशानि साङ्गं संवित्प्रदायकम् । कृतेन येन योग्यो ऽहं भवेयं तत्त्वदर्शने
iti devīgītāyāṃ caturtho 'dhyāyaḥ iti śrīdevībhāgavate mahāpurāṇe saptamaskandhe devīgītāyāṃ catustriṃśo 'dhyāyaḥ atha pañcamo 'dhyāyaḥ saptamaḥ skandhaḥ atha pañcatriṃśo 'dhyāyaḥ himālaya uvāca yogaṃ veda maheśāni sāṅgaṃ saṃvitpradāyakam / kṛtena yena yogyo 'haṃ bhaveyaṃ tattvadarśane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीदेव्युवाच न योगो नभसः पृष्ठे न भूमौ न रसातले । ऐक्यं जीवात्मनोर् आहुर् योगं योगविशारदाः
śrīdevyuvāca na yogo nabhasaḥ pṛṣṭhe na bhūmau na rasātale / aikyaṃ jīvātmanor āhur yogaṃ yogaviśāradāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्प्रत्यूहाः षडाख्याता योगविघ्नकरानघ । कामक्रोधौ लोभमोहौ मदमात्सर्यसञ्ज्ञकौ
tatpratyūhāḥ ṣaḍākhyātā yogavighnakarānagha / kāmakrodhau lobhamohau madamātsaryasañjñakau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगाङ्गैरेव भित्त्वा तान्योगिनो योगमाप्नुयुः । यमं नियममासनप्राणायामौ ततः परम्
yogāṅgaireva bhittvā tānyogino yogamāpnuyuḥ / yamaṃ niyamamāsanaprāṇāyāmau tataḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्याहारं धारणाख्यं ध्यानं सार्धं समाधिना । अष्टाङ्गान्याहुरेतानि योगिनां योगसाधने
pratyāhāraṃ dhāraṇākhyaṃ dhyānaṃ sārdhaṃ samādhinā / aṣṭāṅgānyāhuretāni yogināṃ yogasādhane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहिंसा सत्यमस्तेयं ब्रह्मचर्यं दयार्जवम् । क्षमा धृतिर्मिताहारः शौचं चेति यमा दश
ahiṃsā satyamasteyaṃ brahmacaryaṃ dayārjavam / kṣamā dhṛtirmitāhāraḥ śaucaṃ ceti yamā daśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपः सन्तोष आस्तिक्यं दानं देवस्य पूजनम् । सिद्धान्तश्रवणं चैव ह्रीर्मतिश्च जपो हुतम्
tapaḥ santoṣa āstikyaṃ dānaṃ devasya pūjanam / siddhāntaśravaṇaṃ caiva hrīrmatiśca japo hutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशैते नियमाः प्रोक्ता मया पर्वतनायक । पद्मासनं स्वस्तिकं च भद्रं वज्रासनं तथा
daśaite niyamāḥ proktā mayā parvatanāyaka / padmāsanaṃ svastikaṃ ca bhadraṃ vajrāsanaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वीरासनमिति प्रोक्तं क्रमादासनपञ्चकम् । ऊर्वोरुपरि विन्यस्य सम्यक्पादतले शुभे
vīrāsanamiti proktaṃ kramādāsanapañcakam / ūrvorupari vinyasya samyakpādatale śubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गुष्ठौ च निबध्नीयाद्धस्ताभ्यां व्युत्क्रमात् ततः । पद्मासनमिति प्रोक्तं योगिनां हृदयङ्गमम्
aṅguṣṭhau ca nibadhnīyāddhastābhyāṃ vyutkramāt tataḥ / padmāsanamiti proktaṃ yogināṃ hṛdayaṅgamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जानूर्वोरन्तरे सम्यक् कृत्वा पादतले शुभे । कृजुकायो विशेद्योगी स्वस्तिकं तत्प्रचक्षते
jānūrvorantare samyak kṛtvā pādatale śubhe / kṛjukāyo viśedyogī svastikaṃ tatpracakṣate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सीवन्याः पार्श्वयोर्न्यस्य गुल्फयुग्मं सुनिश्चितम् । वृषणाधः पादपार्ष्णी पार्ष्णिभ्यां परिबन्धयेत्
sīvanyāḥ pārśvayornyasya gulphayugmaṃ suniścitam / vṛṣaṇādhaḥ pādapārṣṇī pārṣṇibhyāṃ paribandhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भद्रासनमिति प्रोक्तं योगिभिः परिपूजितम् । उर्वोः पादौ क्रमान्न्यस्य जान्वोः प्रत्यङ्मुखाङ्गुली
bhadrāsanamiti proktaṃ yogibhiḥ paripūjitam / urvoḥ pādau kramānnyasya jānvoḥ pratyaṅmukhāṅgulī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करौ विदध्यादाख्यातं वज्रासनमनुत्तमम् । एकं पादमधः कृत्वा विन्यस्योरुं तथोत्तरे
karau vidadhyādākhyātaṃ vajrāsanamanuttamam / ekaṃ pādamadhaḥ kṛtvā vinyasyoruṃ tathottare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृजुकायो विशेद्योगी वीरासनमितीरितम् । इडयाकर्षयेत् वायुं बाह्यं षोडशमात्रया
kṛjukāyo viśedyogī vīrāsanamitīritam / iḍayākarṣayet vāyuṃ bāhyaṃ ṣoḍaśamātrayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धारयेत्पूरितं योगी चतुःषष्ट्या तु मात्रया । सुषुम्नामध्यगं सम्यग्द्वात्रिंशन्मात्रया शनैः
dhārayetpūritaṃ yogī catuḥṣaṣṭyā tu mātrayā / suṣumnāmadhyagaṃ samyagdvātriṃśanmātrayā śanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाड्या पिङ्गलया चैव रेचयेद्योगवित्तमः । प्राणायाममिमं प्राहूर्योगशास्त्रविशारदाः
nāḍyā piṅgalayā caiva recayedyogavittamaḥ / prāṇāyāmamimaṃ prāhūryogaśāstraviśāradāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूयोभूयः क्रमात् तस्य बाह्यमेवं समाचरेत् । मात्रावृद्धिः क्रमेणैव सम्यग्द्वादश षोडश
bhūyobhūyaḥ kramāt tasya bāhyamevaṃ samācaret / mātrāvṛddhiḥ krameṇaiva samyagdvādaśa ṣoḍaśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जपध्यानादिभिः सार्धं सगर्भं तं विदुर्बुधाः । तदपेतं विगर्भं च प्राणायामं परे विदुः
japadhyānādibhiḥ sārdhaṃ sagarbhaṃ taṃ vidurbudhāḥ / tadapetaṃ vigarbhaṃ ca prāṇāyāmaṃ pare viduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमादभ्यस्यतः पुंसो देहे स्वेदोद्गमो ऽधमः । मध्यमः कम्पसंयुक्तो भूमित्यागः परो मतः
kramādabhyasyataḥ puṃso dehe svedodgamo 'dhamaḥ / madhyamaḥ kampasaṃyukto bhūmityāgaḥ paro mataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तमस्य गुणावाप्तिर्यावच्छीलनम् इष्यते । इन्द्रियाणां विचरतां विषयेषु निरर्गलम्
uttamasya guṇāvāptiryāvacchīlanam iṣyate / indriyāṇāṃ vicaratāṃ viṣayeṣu nirargalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलादाहरणं तेभ्यः प्रत्याहारो ऽभिधीयते । अङ्गुष्ठगुल्फजानूरुमूलाधारलिङ्गनाभिषु
balādāharaṇaṃ tebhyaḥ pratyāhāro 'bhidhīyate / aṅguṣṭhagulphajānūrumūlādhāraliṅganābhiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृद्ग्रीवाकण्ठदेशेषु लम्बिकायां ततो नसि । भ्रूमध्ये मस्तके मूर्ध्नि द्वादशान्ते यथाविधि
hṛdgrīvākaṇṭhadeśeṣu lambikāyāṃ tato nasi / bhrūmadhye mastake mūrdhni dvādaśānte yathāvidhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धारणं प्राणमरुतो धारणेति निगद्यते । समाहितेन मनसा चैतन्यान्तरवर्तिना
dhāraṇaṃ prāṇamaruto dhāraṇeti nigadyate / samāhitena manasā caitanyāntaravartinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मन्यभीष्टदेवानां ध्यानं ध्यानमिहोच्यते । समत्वभावना नित्यं जीवात्मपरमात्मनोः
ātmanyabhīṣṭadevānāṃ dhyānaṃ dhyānamihocyate / samatvabhāvanā nityaṃ jīvātmaparamātmanoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाधिमाहुर्मुनयः प्रोक्तम् अष्टाङ्गलक्षणम् । इदानीं कथये ते ऽहं मन्त्रयोगमनुत्तमम्
samādhimāhurmunayaḥ proktam aṣṭāṅgalakṣaṇam / idānīṃ kathaye te 'haṃ mantrayogamanuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वं शरीरमित्युक्तं पञ्चभूतात्मकं नग । चन्द्रसूर्याग्नितेजोभिर्जीवब्रह्मैक्यरूपकम्
viśvaṃ śarīramityuktaṃ pañcabhūtātmakaṃ naga / candrasūryāgnitejobhirjīvabrahmaikyarūpakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिस्रः कोट्यस्तदर्धेन शरीरे नाडयो मताः । तासु मुख्या दश प्रोक्तास्ताभ्यस्तिस्रो व्यवस्थिताः
tisraḥ koṭyastadardhena śarīre nāḍayo matāḥ / tāsu mukhyā daśa proktāstābhyastisro vyavasthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रधाना मेरुदण्डे ऽत्र चन्द्रसूर्याग्ररूपिणी इडा वामे स्थिता नाडी शुभ्रा तु चन्द्ररूपिणी
pradhānā merudaṇḍe 'tra candrasūryāgrarūpiṇī iḍā vāme sthitā nāḍī śubhrā tu candrarūpiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्तिरूपा तु सा नाडी साक्षादमृतविग्रहा । दक्षिणे या पिङ्गलाख्या पुंरूपा सूर्यविग्रहा
śaktirūpā tu sā nāḍī sākṣādamṛtavigrahā / dakṣiṇe yā piṅgalākhyā puṃrūpā sūryavigrahā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वतेजोमयी सा तु सुषुम्ना वह्निरूपिणी । तस्या मध्ये विचित्राख्ये इच्छाज्ञानक्रियात्मकम्
sarvatejomayī sā tu suṣumnā vahnirūpiṇī / tasyā madhye vicitrākhye icchājñānakriyātmakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्ये स्वयंभूलिङ्गं तु कोटिसूर्यसमप्रभम् । तदूर्ध्वं मायाबीजं तु हरात्मा बिन्दुनादकम्
madhye svayaṃbhūliṅgaṃ tu koṭisūryasamaprabham / tadūrdhvaṃ māyābījaṃ tu harātmā bindunādakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदूर्ध्वं तु शिखाकारा कुण्डली रक्तविग्रहा । देव्यात्मिका तु सा प्रोक्ता मदभिन्ना नगाधिप
tadūrdhvaṃ tu śikhākārā kuṇḍalī raktavigrahā / devyātmikā tu sā proktā madabhinnā nagādhipa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्बाह्ये हेमरूपाभं वादिसान्तचतुर्दलम् । द्रुतहेमसमप्रख्यं पद्मं तत्र विचिन्तयेत्
tadbāhye hemarūpābhaṃ vādisāntacaturdalam / drutahemasamaprakhyaṃ padmaṃ tatra vicintayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदूर्ध्वं त्वनलप्रख्यं षड्दलं हीरकप्रभम् । बादिलान्तषड्वर्णेन स्वाधिष्ठानमनुत्तमम्
tadūrdhvaṃ tvanalaprakhyaṃ ṣaḍdalaṃ hīrakaprabham / bādilāntaṣaḍvarṇena svādhiṣṭhānamanuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूलमाधारषट्कोणं मूलाधारं ततो विदुः । स्वशब्देन परं लिङ्गं स्वाधिष्ठानं ततो विदुः
mūlamādhāraṣaṭkoṇaṃ mūlādhāraṃ tato viduḥ / svaśabdena paraṃ liṅgaṃ svādhiṣṭhānaṃ tato viduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदूर्ध्वं नाभिदेशे तु मणिपूरं महाप्रभम् । मेघाभं विद्युदाभं च बहुतेजोमयं ततः
tadūrdhvaṃ nābhideśe tu maṇipūraṃ mahāprabham / meghābhaṃ vidyudābhaṃ ca bahutejomayaṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मणिवद्भिन्नं तत्पद्मं मणिपद्मं तथोच्यते । दशभिश्च दलैर्युक्तं डादिफान्ताक्षरान्वितम्
maṇivadbhinnaṃ tatpadmaṃ maṇipadmaṃ tathocyate / daśabhiśca dalairyuktaṃ ḍādiphāntākṣarānvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुनाधिष्ठितं पद्मं विष्ण्वालोकनकारणम् । तदूर्ध्वे ऽनाहतं पद्ममुद्यदादित्यसन्निभम्
viṣṇunādhiṣṭhitaṃ padmaṃ viṣṇvālokanakāraṇam / tadūrdhve 'nāhataṃ padmamudyadādityasannibham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कादिठान्तदलैरेकं पत्रैश्च समधिष्ठितम् । तन्मध्ये बाणलिङ्गं तु सूर्यायुतसमप्रभम्
kādiṭhāntadalairekaṃ patraiśca samadhiṣṭhitam / tanmadhye bāṇaliṅgaṃ tu sūryāyutasamaprabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शब्दब्रह्ममयं शब्दानाहतं तत्र दृश्यते । अनाहताख्यं तत्पद्मं मुनिभिः परिकीर्तितम्
śabdabrahmamayaṃ śabdānāhataṃ tatra dṛśyate / anāhatākhyaṃ tatpadmaṃ munibhiḥ parikīrtitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आनन्दसदनं तत्तु पुरुषाधिष्ठितं परम् । तदूर्ध्वं तु विशुद्धाख्यं दलं षोडशपङ्कजम्
ānandasadanaṃ tattu puruṣādhiṣṭhitaṃ param / tadūrdhvaṃ tu viśuddhākhyaṃ dalaṃ ṣoḍaśapaṅkajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वरैः षोडशभिर्युक्तं धूम्रवर्णम् महाप्रभम् । विशुद्धं तनुते यस्माज्जीवस्य हंसलोकनात्
svaraiḥ ṣoḍaśabhiryuktaṃ dhūmravarṇam mahāprabham / viśuddhaṃ tanute yasmājjīvasya haṃsalokanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशुद्धं पद्ममाख्यातमाकाशाख्यं महाद्भुतम् । आज्ञाचक्रं तदूर्ध्वे तु आत्मनाधिष्ठितं परम्
viśuddhaṃ padmamākhyātamākāśākhyaṃ mahādbhutam / ājñācakraṃ tadūrdhve tu ātmanādhiṣṭhitaṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आज्ञासंक्रमणं तत्र तेनाज्ञेति प्रकीर्तितम् । द्विदलं हक्षसंयुक्तं पद्मं तत्सुमनोहरम्
ājñāsaṃkramaṇaṃ tatra tenājñeti prakīrtitam / dvidalaṃ hakṣasaṃyuktaṃ padmaṃ tatsumanoharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कैलासाख्यं तदूर्ध्वं तु रोधिनी तु तदूर्ध्वतः । एवं त्वाधारचक्राणि प्रोक्तानि तव सुव्रत
kailāsākhyaṃ tadūrdhvaṃ tu rodhinī tu tadūrdhvataḥ / evaṃ tvādhāracakrāṇi proktāni tava suvrata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्रारयुतं बिन्दुस्थानं तदूर्ध्वमीरितम् । इत्येतत्कथितं सर्वम् योगमार्गमनुत्तमम्
sahasrārayutaṃ bindusthānaṃ tadūrdhvamīritam / ityetatkathitaṃ sarvam yogamārgamanuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदौ पूरकयोगेनाप्याधारे योजयेन्मनः । गुदमेढ्रान्तरे शक्तिस्तामाकुञ्च्य प्रबोधयेत्
ādau pūrakayogenāpyādhāre yojayenmanaḥ / gudameḍhrāntare śaktistāmākuñcya prabodhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लिङ्गभेदक्रमेणैव बिन्दुचक्रं च प्रापयेत् । शम्भुना तां परां शक्तिमेकीभूतां विचिन्तयेत्
liṅgabhedakrameṇaiva binducakraṃ ca prāpayet / śambhunā tāṃ parāṃ śaktimekībhūtāṃ vicintayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रोत्थितामृतम् यत्तु द्रुतलाक्षारसोपमम् । पाययित्वा तु तां शक्तिं मायाख्यां योगसिद्धिदम्
tatrotthitāmṛtam yattu drutalākṣārasopamam / pāyayitvā tu tāṃ śaktiṃ māyākhyāṃ yogasiddhidam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षड्चक्रदेवतास्तत्र सन्तर्प्यामृतधारया । आनयेत्तेन मार्गेण मूलाधारं ततः सुधी
ṣaḍcakradevatāstatra santarpyāmṛtadhārayā / ānayettena mārgeṇa mūlādhāraṃ tataḥ sudhī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमभ्यस्यमानस्याप्यहन्यहनि निश्चितम् । पूर्वोक्तदूषिता मन्त्राः सर्वे सिध्यन्ति नान्यथा
evamabhyasyamānasyāpyahanyahani niścitam / pūrvoktadūṣitā mantrāḥ sarve sidhyanti nānyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जरामरणदुःखाद्यैर्मुच्यते भवबन्धनात् । ये गुणाः सन्ति देव्या मे जगन्मातुर्यथा तथा
jarāmaraṇaduḥkhādyairmucyate bhavabandhanāt / ye guṇāḥ santi devyā me jaganmāturyathā tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते गुणाः साधकवरे भवन्त्येव न चान्यथा । इत्येवं कथितं तात वायुधारणमुत्तमम्
te guṇāḥ sādhakavare bhavantyeva na cānyathā / ityevaṃ kathitaṃ tāta vāyudhāraṇamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदानीं धारणाख्यं तु शृणुष्वावहितो मम । दिक्कालाद्यनवच्छिन्नदेव्यां चेतो विधाय च
idānīṃ dhāraṇākhyaṃ tu śṛṇuṣvāvahito mama / dikkālādyanavacchinnadevyāṃ ceto vidhāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्मयो भवति क्षिप्रं जीवब्रह्मैक्ययोजनात् । अथवा समलं चेतो यदि क्षिप्रं न सिद्ध्यति
tanmayo bhavati kṣipraṃ jīvabrahmaikyayojanāt / athavā samalaṃ ceto yadi kṣipraṃ na siddhyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदावयवयोगेन योगी योगान्समभ्यसेत् । मदीयहस्तपादादावङ्गे तु मधुरे नग
tadāvayavayogena yogī yogānsamabhyaset / madīyahastapādādāvaṅge tu madhure naga
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित्तं संस्थापयेन्मन्त्री स्थानस्थानजयात्पुनः । विशुद्धचित्तः सर्वस्मिन्रूपे सम्स्थापयेन्मनः
cittaṃ saṃsthāpayenmantrī sthānasthānajayātpunaḥ / viśuddhacittaḥ sarvasminrūpe samsthāpayenmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावन्मनो लयं याति देव्यां संविदि पर्वत । तावदिष्टमनुं मन्त्री जपहोमैः समभ्यसेत्
yāvanmano layaṃ yāti devyāṃ saṃvidi parvata / tāvadiṣṭamanuṃ mantrī japahomaiḥ samabhyaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्त्राभ्यासेन योगेन ज्ञेयज्ञानाय कल्पते । न योगेन विना मन्त्रो न मन्त्रेण विना हि सः
mantrābhyāsena yogena jñeyajñānāya kalpate / na yogena vinā mantro na mantreṇa vinā hi saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वयोरभ्यासयोगो हि ब्रह्मसंसिद्धिकारणम् । तमः परिवृते गेहे घटो दीपेन दृश्यते
dvayorabhyāsayogo hi brahmasaṃsiddhikāraṇam / tamaḥ parivṛte gehe ghaṭo dīpena dṛśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं मायावृतो ह्यात्मा मनुना गोचरीकृतः । इति योगविधिः कृत्स्नः साङ्गः प्रोक्तो मया ऽधुना
evaṃ māyāvṛto hyātmā manunā gocarīkṛtaḥ / iti yogavidhiḥ kṛtsnaḥ sāṅgaḥ prokto mayā 'dhunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरूपदेशतो ज्ञेयो नान्यथा शास्त्रकोटिभिः
gurūpadeśato jñeyo nānyathā śāstrakoṭibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.