Dhanvantari-nighaṇṭu (in part) 2

शतपुष्पा मिशिर्घोषा पीतिका माधवी शिफा अतिच्छत्रा त्ववाक्पुष्पी शताह्वा कारवी स्मृता

śatapuṣpā miśirghoṣā pītikā mādhavī śiphā aticchatrā tvavākpuṣpī śatāhvā kāravī smṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शताह्वा कटुका तिक्ता स्निग्धोष्णा श्लेष्मवातजित् ज्वरनेत्रव्रणान् हन्ति बस्तिकर्मणि शस्यते

śatāhvā kaṭukā tiktā snigdhoṣṇā śleṣmavātajit jvaranetravraṇān hanti bastikarmaṇi śasyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शतपुष्पादलं चोक्तं वृष्यं रुधिरगुल्मजित् वातघ्नं दीपनं स्तन्यं पित्तकृत् रुचिदायकम्

śatapuṣpādalaṃ coktaṃ vṛṣyaṃ rudhiragulmajit vātaghnaṃ dīpanaṃ stanyaṃ pittakṛt rucidāyakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मिश्रेया तालपर्णी तु तालपत्री मिशिस्तथा शालेयः स च शालीनो नाम्ना शीतशिवो मतः

miśreyā tālaparṇī tu tālapatrī miśistathā śāleyaḥ sa ca śālīno nāmnā śītaśivo mataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिक्ता स्वादुहिमा वृष्या दुर्नामक्षयजिन्मिशिः क्षतक्षीणहिता बल्या वातपित्तास्रदोषजित्

tiktā svāduhimā vṛṣyā durnāmakṣayajinmiśiḥ kṣatakṣīṇahitā balyā vātapittāsradoṣajit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वचोग्रगन्धा गोलोमी जटिलोग्रा च लोमशा अन्या श्वेतवचा मेध्या षड्ग्रन्था हैमवत्यपि

vacogragandhā golomī jaṭilogrā ca lomaśā anyā śvetavacā medhyā ṣaḍgranthā haimavatyapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वामनी कटुतिक्तोष्णा वातश्लेष्मरुजापहा कण्ठ्या मेध्या च कृमिहृद्विबन्धाध्मानशूलनुत्

vāmanī kaṭutiktoṣṇā vātaśleṣmarujāpahā kaṇṭhyā medhyā ca kṛmihṛdvibandhādhmānaśūlanut

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वचाद्वयं तु कटुकं रूक्षोष्णं मलमूत्रलम् दीपनं कफवातघ्नं मेध्यायुष्यं च पाचनम्

vacādvayaṃ tu kaṭukaṃ rūkṣoṣṇaṃ malamūtralam dīpanaṃ kaphavātaghnaṃ medhyāyuṣyaṃ ca pācanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जन्तुघ्नं चोग्रगन्धं च स्याल्लघु कण्ठास्यरोगजित् हपुषा विपुषा विस्रा विस्रगन्धातिगन्धिका अपरा चाश्वत्थफला कच्छूघ्नी ध्वाङ्क्षनाशिनी

jantughnaṃ cogragandhaṃ ca syāllaghu kaṇṭhāsyarogajit hapuṣā vipuṣā visrā visragandhātigandhikā aparā cāśvatthaphalā kacchūghnī dhvāṅkṣanāśinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हपुषा कटुतिक्तोष्णा गुरुर्वातबलासजित् अर्शांसि गुल्मशूलानि हन्ति जन्तूदरैः सह

hapuṣā kaṭutiktoṣṇā gururvātabalāsajit arśāṃsi gulmaśūlāni hanti jantūdaraiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विडङ्गा जन्तुहन्त्री च कृमिघ्नी चित्रतण्डुला तण्डुली कृमिहामोघा कैरली मृगगामिनी

viḍaṅgā jantuhantrī ca kṛmighnī citrataṇḍulā taṇḍulī kṛmihāmoghā kairalī mṛgagāminī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूक्षोष्णं कटुकं पाके लघु वातकफापहम् ईषत्तिक्तं विषान् हन्ति विडङ्गं कृमिनाशनम्

rūkṣoṣṇaṃ kaṭukaṃ pāke laghu vātakaphāpaham īṣattiktaṃ viṣān hanti viḍaṅgaṃ kṛmināśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुटजः कौटजः कौटो वत्सको गिरिमल्लिका कलिङ्गो मल्लिकापुष्प इन्द्रवृक्षोऽथ वृक्षकः

kuṭajaḥ kauṭajaḥ kauṭo vatsako girimallikā kaliṅgo mallikāpuṣpa indravṛkṣo'tha vṛkṣakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुटजः कटुकस्तिक्तः कषायो रूक्षशीतलः कुष्ठातीसारपित्तास्रगुदजानि विनाशयेत्

kuṭajaḥ kaṭukastiktaḥ kaṣāyo rūkṣaśītalaḥ kuṣṭhātīsārapittāsragudajāni vināśayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फलानि तस्येन्द्रयवाः शक्राह्वाः स्युः कलिङ्गकाः तथा वत्सकबीजानि प्रोक्ता भद्रयवास्तथा

phalāni tasyendrayavāḥ śakrāhvāḥ syuḥ kaliṅgakāḥ tathā vatsakabījāni proktā bhadrayavāstathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्राह्वाः कटुतिक्तोष्णास् त्रिदोषघ्नाश्च दीपनाः रक्तार्शांस्यतिसारं च घ्नन्ति शूलवमीस्तथा

śakrāhvāḥ kaṭutiktoṣṇās tridoṣaghnāśca dīpanāḥ raktārśāṃsyatisāraṃ ca ghnanti śūlavamīstathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यवक्षारः स्मृतः पाक्यो यवजो यवशूकजः यवाह्वः शूकजो यव्यो यावशूको यवाग्रजः

yavakṣāraḥ smṛtaḥ pākyo yavajo yavaśūkajaḥ yavāhvaḥ śūkajo yavyo yāvaśūko yavāgrajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यवक्षारः कटूष्णश्च कफवातोदरार्तिजित् आमशूलाश्मरीकृच्छ्रविषदोषहरः सरः

yavakṣāraḥ kaṭūṣṇaśca kaphavātodarārtijit āmaśūlāśmarīkṛcchraviṣadoṣaharaḥ saraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उष्णो विरूक्षणस्तीक्ष्णो दीपनः कफवातजित् पित्तास्रदूषणो हृद्यो यवजः क्षार उच्यते

uṣṇo virūkṣaṇastīkṣṇo dīpanaḥ kaphavātajit pittāsradūṣaṇo hṛdyo yavajaḥ kṣāra ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षारोऽन्यः स्वर्जिकाक्षारः स्वर्जिकाथ सुवर्चिका सुवर्चिकः सुवर्चोऽथ सुखवर्चः स एव च

kṣāro'nyaḥ svarjikākṣāraḥ svarjikātha suvarcikā suvarcikaḥ suvarco'tha sukhavarcaḥ sa eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वर्जिकोष्णा कटुः क्षाररसा वातकफौ जयेत् गुल्माध्मानकृमीन् हन्ति मेदोजठरनाशिनी

svarjikoṣṇā kaṭuḥ kṣārarasā vātakaphau jayet gulmādhmānakṛmīn hanti medojaṭharanāśinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

टङ्कणष्टङ्कणक्षारो मालतीरससम्भवः द्रावी द्रावणकश्चैव लोहानां शुद्धिकारकः

ṭaṅkaṇaṣṭaṅkaṇakṣāro mālatīrasasambhavaḥ drāvī drāvaṇakaścaiva lohānāṃ śuddhikārakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथितष्टङ्कणक्षारः कटूष्णः कफनाशनः स्थावरादिविषघ्नश् च कासश्वासापहारकः

kathitaṣṭaṅkaṇakṣāraḥ kaṭūṣṇaḥ kaphanāśanaḥ sthāvarādiviṣaghnaś ca kāsaśvāsāpahārakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरूक्षणोऽनिलहरः श्लेष्महा पित्तदूषणः अग्निदीप्तिकरस्तीक्ष्णष्टङ्कणक्षार उच्यते

virūkṣaṇo'nilaharaḥ śleṣmahā pittadūṣaṇaḥ agnidīptikarastīkṣṇaṣṭaṅkaṇakṣāra ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सैन्धवं सिन्धु सिन्धूत्थं नादेयं सिन्धुजं शिवम् शुद्धं शीतशिवं चान्यन्मणिमन्थं शिलात्मकम्

saindhavaṃ sindhu sindhūtthaṃ nādeyaṃ sindhujaṃ śivam śuddhaṃ śītaśivaṃ cānyanmaṇimanthaṃ śilātmakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सैन्धवं शिशिरं स्निग्धं लघु स्वादु त्रिदोषजित् हृद्यं हृन्नेत्ररोगघ्नं व्रणरोचकनाशनम्

saindhavaṃ śiśiraṃ snigdhaṃ laghu svādu tridoṣajit hṛdyaṃ hṛnnetrarogaghnaṃ vraṇarocakanāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सैन्धवं स्वादु चक्षुष्यं वृष्यं रोचनदीपनम् अविदाहि विबन्धघ्नं सुखदं स्यात्त्रिदोषजित्

saindhavaṃ svādu cakṣuṣyaṃ vṛṣyaṃ rocanadīpanam avidāhi vibandhaghnaṃ sukhadaṃ syāttridoṣajit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विडं कृत्रिमकं धूर्तं क्षारं द्राविडमासुरम् सुपाक्यं खण्डलवणं कृतकं चेति नामतः

viḍaṃ kṛtrimakaṃ dhūrtaṃ kṣāraṃ drāviḍamāsuram supākyaṃ khaṇḍalavaṇaṃ kṛtakaṃ ceti nāmataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सक्षारं दीपनं शूलहृद्रोगकफनाशनम् रोचनं तीक्ष्णमुष्णं च विडं वातानुलोमनम्

sakṣāraṃ dīpanaṃ śūlahṛdrogakaphanāśanam rocanaṃ tīkṣṇamuṣṇaṃ ca viḍaṃ vātānulomanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अक्षं सौवर्चलं प्रोक्तं रुचकं हृद्यगन्धकम् तिलकं कृष्णलवणं तत्काललवणं स्मृतम्

akṣaṃ sauvarcalaṃ proktaṃ rucakaṃ hṛdyagandhakam tilakaṃ kṛṣṇalavaṇaṃ tatkālalavaṇaṃ smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लघु सौवर्चलं पाके वीर्योष्णं विशदं कटु गुल्मशूलविबन्धघ्नं हृद्यं सुरभि रोचनम्

laghu sauvarcalaṃ pāke vīryoṣṇaṃ viśadaṃ kaṭu gulmaśūlavibandhaghnaṃ hṛdyaṃ surabhi rocanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

औद्भिदं पांशुलवणरोमकं वसुकं वसु ऊषरं पांसवक्षारमौर्वं सार्वगुणं तथा

audbhidaṃ pāṃśulavaṇaromakaṃ vasukaṃ vasu ūṣaraṃ pāṃsavakṣāramaurvaṃ sārvaguṇaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लघु तीक्ष्णोष्णमुत्क्लेदि सूक्ष्मं वातानुलोमनम् सतिक्तं कटुकं क्षारं विद्यात् लवणमौद्भिदम्

laghu tīkṣṇoṣṇamutkledi sūkṣmaṃ vātānulomanam satiktaṃ kaṭukaṃ kṣāraṃ vidyāt lavaṇamaudbhidam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सामुद्रलवणं प्राहुः क्षारं च शिशिरं तथा समुद्रजं सागरजं लवणोदधिसम्भवम्

sāmudralavaṇaṃ prāhuḥ kṣāraṃ ca śiśiraṃ tathā samudrajaṃ sāgarajaṃ lavaṇodadhisambhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सामुद्रलवणं पाके नात्युष्णमविदाहि च भेदनं स्निग्धमीषच्च शूलघ्नं नातिपित्तलम्

sāmudralavaṇaṃ pāke nātyuṣṇamavidāhi ca bhedanaṃ snigdhamīṣacca śūlaghnaṃ nātipittalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिङ्गु रामठमत्युग्रं जन्तुघ्नं भूतनाशनम् अगूढगन्धं बाह्लीकं जरणं सूपधूपनम्

hiṅgu rāmaṭhamatyugraṃ jantughnaṃ bhūtanāśanam agūḍhagandhaṃ bāhlīkaṃ jaraṇaṃ sūpadhūpanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिङ्गूष्णं कटुकं हृद्यं सरं वातकफौ कृमीन् हन्ति गुल्मोदराध्मानबन्धशूलहृदामयान्

hiṅgūṣṇaṃ kaṭukaṃ hṛdyaṃ saraṃ vātakaphau kṛmīn hanti gulmodarādhmānabandhaśūlahṛdāmayān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिङ्गुपत्त्री तु कवरी पृथ्वीका पृथुला पृथुः बाष्पिका दीर्घिका तन्वी बिल्विका दारुपत्त्रिका

hiṅgupattrī tu kavarī pṛthvīkā pṛthulā pṛthuḥ bāṣpikā dīrghikā tanvī bilvikā dārupattrikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाष्पिका कटुतीक्ष्णोष्णा हृद्या वातकफापहा कृमिप्लीहविबन्धार्शोगुल्महृद्वस्तिशूलनुत्

bāṣpikā kaṭutīkṣṇoṣṇā hṛdyā vātakaphāpahā kṛmiplīhavibandhārśogulmahṛdvastiśūlanut

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाडीहिङ्गु पलाशाख्या जन्तुका रामठी च सा वंशपत्त्री वेणुपत्त्री पिण्डा हिङ्गुशिवाटिका

nāḍīhiṅgu palāśākhyā jantukā rāmaṭhī ca sā vaṃśapattrī veṇupattrī piṇḍā hiṅguśivāṭikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाडीहिङ्गु कटूष्णं च कफवातातिशान्तिकृत् विष्टम्भनविबन्धामदोषघ्नं दीपनं परम्

nāḍīhiṅgu kaṭūṣṇaṃ ca kaphavātātiśāntikṛt viṣṭambhanavibandhāmadoṣaghnaṃ dīpanaṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुम्बुरुः सौरभः सौरो वनजः सानुजो द्विजः तीक्ष्णवल्कस्तीक्ष्णफलस्तीक्ष्णपत्त्रो महामुनिः

tumburuḥ saurabhaḥ sauro vanajaḥ sānujo dvijaḥ tīkṣṇavalkastīkṣṇaphalastīkṣṇapattro mahāmuniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुम्बुरुः कटुतीक्ष्णोष्णः कफमारुतशूलजित् अपतन्त्रोदराध्मानकृमिघ्नो वह्निदीपनः

tumburuḥ kaṭutīkṣṇoṣṇaḥ kaphamārutaśūlajit apatantrodarādhmānakṛmighno vahnidīpanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूक्ष्मैला द्राविडी तुत्था कोरङ्गी बहुला त्रुटिः एला कपोतवर्णा च चन्द्रबाला च निष्कुटी

sūkṣmailā drāviḍī tutthā koraṅgī bahulā truṭiḥ elā kapotavarṇā ca candrabālā ca niṣkuṭī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.