Library·Dharmasamuccaya·1

Dharmasamuccaya 1

मङ्गलाचरणम् ॥ ओम् नमो बुद्धाय ॥ प्रहीणसर्वास्रव निर्मलश्रीर्यः क्लेशजम्बालनिमग्नलोकम् । कृपागुणेनोदहरत्समेन प्रणम्यते ऽस्मै त्रिभवोत्तमाय

maṅgalācaraṇam // om namo buddhāya // prahīṇasarvāsrava nirmalaśrīryaḥ kleśajambālanimagnalokam / kṛpāguṇenodaharatsamena praṇamyate 'smai tribhavottamāya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रन्थकारप्रतिज्ञा सद्धर्म स्मृत्युपस्थानसूत्रवैपुल्यसागरात् । गाथाः समुद्धरिष्यामि लोकलोचनतत्पराः

granthakārapratijñā saddharma smṛtyupasthānasūtravaipulyasāgarāt / gāthāḥ samuddhariṣyāmi lokalocanatatparāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मोक्षस्यायतनानि षट् अप्रमादस्तथा श्रद्धा वीर्यारम्भस्तथा धृतिः । ज्ञानाभ्यासः संताश्लेषो मोक्षस्यायतनानि षट्

mokṣasyāyatanāni ṣaṭ apramādastathā śraddhā vīryārambhastathā dhṛtiḥ / jñānābhyāsaḥ saṃtāśleṣo mokṣasyāyatanāni ṣaṭ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नव शान्तिसम्प्राप्तिहेतवः दानं शीलं दमः क्षान्तिर्मैत्रीभूतेष्वहिंसता । करुणामुदितोपेक्षा शान्तिसम्प्राप्तिहेतवः

nava śāntisamprāptihetavaḥ dānaṃ śīlaṃ damaḥ kṣāntirmaitrībhūteṣvahiṃsatā / karuṇāmuditopekṣā śāntisamprāptihetavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरकस्याग्रहेतवः चापल्यं पापसंश्लेषः क्रूरता वितथं वचः । मिथ्यादृष्टिः प्रमादश्च नरकस्याग्रहेतवः

narakasyāgrahetavaḥ cāpalyaṃ pāpasaṃśleṣaḥ krūratā vitathaṃ vacaḥ / mithyādṛṣṭiḥ pramādaśca narakasyāgrahetavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रेतेषु षट् उद्भवकारणानि मात्सर्यमीर्ष्या कटुवाक्यता हि प्रमादसेवा विरतिः शुभाच्च । तत्त्वेष्वभिद्रोहरतं मनश्च प्रेतेषु पन्थान इहोद्भवन्ति

preteṣu ṣaṭ udbhavakāraṇāni mātsaryamīrṣyā kaṭuvākyatā hi pramādasevā viratiḥ śubhācca / tattveṣvabhidroharataṃ manaśca preteṣu panthāna ihodbhavanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिर्यग्योनौ उद्भवसाधनानि अज्ञानसेवा जड (ता) च बुद्धेः सद्धर्मनाशः प्रियमैथुनत्वम् । आहारशक्तिः प्रबला च निद्रा तिर्यग्गतौ च प्रवदन्ति हेतुम्

tiryagyonau udbhavasādhanāni ajñānasevā jaḍa (tā) ca buddheḥ saddharmanāśaḥ priyamaithunatvam / āhāraśaktiḥ prabalā ca nidrā tiryaggatau ca pravadanti hetum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मफलम् अशुभं त्रिविधं कृत्वा कायवाङ्मनसां महत् । उत्तरोत्तरसम्बद्धं कर्मणा सम्प्रदृश्यते

karmaphalam aśubhaṃ trividhaṃ kṛtvā kāyavāṅmanasāṃ mahat / uttarottarasambaddhaṃ karmaṇā sampradṛśyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बालानामपि सम्बद्धमुत्तरोत्तरमेव तत् । शुभञ्च त्रिविधं कृत्वा साधवो यान्ति निर्वृतिम्

bālānāmapi sambaddhamuttarottarameva tat / śubhañca trividhaṃ kṛtvā sādhavo yānti nirvṛtim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् कर्मफलं मत्वा प्रमादस्य च वर्जनम् । श्रेयसे क्रियते बुद्धेरेतत् सुखमनुत्तमम्

tasmāt karmaphalaṃ matvā pramādasya ca varjanam / śreyase kriyate buddheretat sukhamanuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दानशीलवतो नित्यं सर्वसत्त्वानुकम्पिनः । सिद्धयन्ति सर्वशस्तुल्यास्तस्माच्छीलपरो भवेत्

dānaśīlavato nityaṃ sarvasattvānukampinaḥ / siddhayanti sarvaśastulyāstasmācchīlaparo bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्य कार्यसिद्धिः भवति? मैत्रीकरुणायुक्तस्य गताकांक्षस्य देहिनः । परानुग्रहयुक्तस्य कार्यसिद्धिर्ध्रुवं स्थिता

kasya kāryasiddhiḥ bhavati? maitrīkaruṇāyuktasya gatākāṃkṣasya dehinaḥ / parānugrahayuktasya kāryasiddhirdhruvaṃ sthitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्तुष्टस्याप्रमत्तस्य सर्वसत्त्वहितैषिणः । रागद्वेषविमुक्तस्य कार्यसिद्धिर्ध्रुवं स्थिता

santuṣṭasyāpramattasya sarvasattvahitaiṣiṇaḥ / rāgadveṣavimuktasya kāryasiddhirdhruvaṃ sthitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मित्रामित्रप्रहीणस्य समचित्तस्य देहिनः । अपायगतिभिन्नस्य कार्यसिद्धिर्ध्रुवं स्थिता

mitrāmitraprahīṇasya samacittasya dehinaḥ / apāyagatibhinnasya kāryasiddhirdhruvaṃ sthitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं च तस्य धीरस्य धर्मदानरतस्य च । मात्सर्येर्ष्याप्रमुक्तस्य कार्यसिद्धिर्ध्रुवं स्थिता

evaṃ ca tasya dhīrasya dharmadānaratasya ca / mātsaryerṣyāpramuktasya kāryasiddhirdhruvaṃ sthitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संवरस्थस्य शान्तस्य गुरुपूजारतस्य च । कार्याकार्यविधिज्ञस्य कार्यसिद्धिर्ध्रुवं स्थिता

saṃvarasthasya śāntasya gurupūjāratasya ca / kāryākāryavidhijñasya kāryasiddhirdhruvaṃ sthitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशठस्यातिदक्षस्य प्रियवाक्यस्य नित्यशः । ध्यानाध्ययनशक्तस्य कार्यसिद्धिर्ध्रुवं स्थिता

aśaṭhasyātidakṣasya priyavākyasya nityaśaḥ / dhyānādhyayanaśaktasya kāryasiddhirdhruvaṃ sthitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशकालविधिज्ञस्य साध्यासाध्यं विजानतः । शक्योपायविधिज्ञस्य कार्यसिद्धिर्ध्रुवं स्थिता

deśakālavidhijñasya sādhyāsādhyaṃ vijānataḥ / śakyopāyavidhijñasya kāryasiddhirdhruvaṃ sthitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रोधादिविजयसाधनमुखेन धर्मतास्वरूपनिरूपणम् अक्रोधेन हतः क्रोधः क्षमया क्रूरता जिता । धर्मेण निर्जितो ऽधर्मः प्रभया विजितं तमः

krodhādivijayasādhanamukhena dharmatāsvarūpanirūpaṇam akrodhena hataḥ krodhaḥ kṣamayā krūratā jitā / dharmeṇa nirjito 'dharmaḥ prabhayā vijitaṃ tamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्यादेः प्रशंसा मृषावाक्यं सत्यहतं पैशुन्यं च समाधिना । पारूष्यं मार्दव जितं अबद्धं बन्धना जितम्

satyādeḥ praśaṃsā mṛṣāvākyaṃ satyahataṃ paiśunyaṃ ca samādhinā / pārūṣyaṃ mārdava jitaṃ abaddhaṃ bandhanā jitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणातिपातो मैत्र्या च स्तेयं दानैः सदा जितम् । अयोनिशोमनस्कारो योनिजेन सदा जितः

prāṇātipāto maitryā ca steyaṃ dānaiḥ sadā jitam / ayoniśomanaskāro yonijena sadā jitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविद्या विद्यया जिता दिवसेन तथा क्षपा । शुक्लपक्षेण च कृष्णपक्षो (हि) सर्वशो जितः

avidyā vidyayā jitā divasena tathā kṣapā / śuklapakṣeṇa ca kṛṣṇapakṣo (hi) sarvaśo jitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मिथ्याकामेष्वविजितो बुद्धया तत्त्वविचारया । आर्याष्टाङ्गेन मार्गेण योनिजेन सदा जितः

mithyākāmeṣvavijito buddhayā tattvavicārayā / āryāṣṭāṅgena mārgeṇa yonijena sadā jitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैशारद्यैश्चतुर्भिश्च कदर्य जितमेव तत् । विस्मृतिश्च हता स्मृत्या क्षणेनात्मानमेव च

vaiśāradyaiścaturbhiśca kadarya jitameva tat / vismṛtiśca hatā smṛtyā kṣaṇenātmānameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अरण्यवासनियतैर्जिता रागवशा नराः । मेरुणा पर्वता जिता (वृक्षेण) वनमालिका

araṇyavāsaniyatairjitā rāgavaśā narāḥ / meruṇā parvatā jitā (vṛkṣeṇa) vanamālikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समुद्रेण जिता सर्वे तीर्था (हि) जलसम्भवाः । आदित्यतेजोविजिता सर्वे च ग्रहतारकाः

samudreṇa jitā sarve tīrthā (hi) jalasambhavāḥ / ādityatejovijitā sarve ca grahatārakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्या जिता अनित्येन दारिद्रयं दानसम्पदा । शाठ्यं न मार्दव जितं सत्येनानृतिको हतः

nityā jitā anityena dāridrayaṃ dānasampadā / śāṭhyaṃ na mārdava jitaṃ satyenānṛtiko hataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूतेन निर्जितो ऽभूतो वह्निना तरुसम्पदः । पिपासा विजिता तोयैर्जिघित्सा भोजनैस्तथा

bhūtena nirjito 'bhūto vahninā tarusampadaḥ / pipāsā vijitā toyairjighitsā bhojanaistathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीर्यप्रशंसा सिंहेन विजिताः सर्वे मृगाः सत्त्वाधिकाश्च ये । सन्तापेन महेच्छा च जिता नित्यं प्रकीर्त्यते

vīryapraśaṃsā siṃhena vijitāḥ sarve mṛgāḥ sattvādhikāśca ye / santāpena mahecchā ca jitā nityaṃ prakīrtyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दया प्रशस्यते नित्यमदया नैव शस्यते । वीर्येण निर्जितं सर्व कौसीद्यं मोहवर्धनम्

dayā praśasyate nityamadayā naiva śasyate / vīryeṇa nirjitaṃ sarva kausīdyaṃ mohavardhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्त्वदर्शिपुरुषप्रशंसा ज्ञानाधिकैः सदा दान्तैः पुरुषैस्तत्त्वद(र्शि)भिः । विजिताः क्रूरकर्माणो मिथ्यावादाधिका नराः

tattvadarśipuruṣapraśaṃsā jñānādhikaiḥ sadā dāntaiḥ puruṣaistattvada(rśi)bhiḥ / vijitāḥ krūrakarmāṇo mithyāvādādhikā narāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बुद्धेन निर्जिताः सर्वे तीर्थ्याः कुटिलवादिनः । असुरा विजिता देवैर्धर्मतेयं व्यवस्थिता

buddhena nirjitāḥ sarve tīrthyāḥ kuṭilavādinaḥ / asurā vijitā devairdharmateyaṃ vyavasthitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.