Library·Dharmasamuccaya·13

Dharmasamuccaya 13

शुभाशुभकर्मणां फलभोगः शुभानामशुभानां च कर्मणां फलनिश्चयः । भुज्यते सुकृतं सर्व कर्मबद्धा हि देहिनः

śubhāśubhakarmaṇāṃ phalabhogaḥ śubhānāmaśubhānāṃ ca karmaṇāṃ phalaniścayaḥ / bhujyate sukṛtaṃ sarva karmabaddhā hi dehinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्तमानेन मूढेन तृष्णानगरवासिना

cittamānena mūḍhena tṛṣṇānagaravāsinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयमेव फलं भुङ्क्ते सहायैर्बहुभिः सार्ध कुरुते कर्म दुष्कृतम् । एकाकी कर्मणस्तस्य फलं भुङ्क्ते भवे भवे

svayameva phalaṃ bhuṅkte sahāyairbahubhiḥ sārdha kurute karma duṣkṛtam / ekākī karmaṇastasya phalaṃ bhuṅkte bhave bhave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मणामविसंयोगः सर्वैः स्वजनबान्धवैः । शुभाशुभं परं लोके गच्छन्तमनुगच्छति

karmaṇāmavisaṃyogaḥ sarvaiḥ svajanabāndhavaiḥ / śubhāśubhaṃ paraṃ loke gacchantamanugacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र प्रयान्ति पुण्यानि गन्धस्तत्रानुधावति । तथा शुभाशुभं कर्म गच्छन्तमनुगच्छति । स्वकर्मफलदायादा प्राणेन कर्मयोजिनः

yatra prayānti puṇyāni gandhastatrānudhāvati / tathā śubhāśubhaṃ karma gacchantamanugacchati / svakarmaphaladāyādā prāṇena karmayojinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुकृतैः सुरलोकं गच्छन्ति सुकृतैः सुरलोकेषु दुष्कृतैश्च तथाप्यधः । यद्दुःखं कर्मफलजं जायते कटुकोदयम्

sukṛtaiḥ suralokaṃ gacchanti sukṛtaiḥ suralokeṣu duṣkṛtaiśca tathāpyadhaḥ / yadduḥkhaṃ karmaphalajaṃ jāyate kaṭukodayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्योपमानमसुरं त्रिषु धातुषु जायते । त्रिदोषजं त्रिचित्तोत्थं त्रिषु धातुषु पच्यते

tasyopamānamasuraṃ triṣu dhātuṣu jāyate / tridoṣajaṃ tricittotthaṃ triṣu dhātuṣu pacyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य कर्मविपाकस्य त्रिषु धातुषु लक्ष्यते । हेतुप्रत्ययसामग्रीसमुत्थं च प्रमेव तत्

tasya karmavipākasya triṣu dhātuṣu lakṣyate / hetupratyayasāmagrīsamutthaṃ ca prameva tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यकृतकर्मणः फलं नान्यो भुङ्क्ते न ह्यन्येन कृतं पापमन्येन परिपच्यते । सुकर्मफलदायादः प्राणिनां सर्व एव हि

anyakṛtakarmaṇaḥ phalaṃ nānyo bhuṅkte na hyanyena kṛtaṃ pāpamanyena paripacyate / sukarmaphaladāyādaḥ prāṇināṃ sarva eva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वोक्तानां त्रिविधानां स्वस्य कृत एव विपाको भवति कर्मणस्त्रिविधस्यास्य न चाप्यन्यस्य पच्यते । चत्वारिंशद्विपाकस्य घोरं भवति चेष्टितम्

pūrvoktānāṃ trividhānāṃ svasya kṛta eva vipāko bhavati karmaṇastrividhasyāsya na cāpyanyasya pacyate / catvāriṃśadvipākasya ghoraṃ bhavati ceṣṭitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मफलवर्णनम् एकः करोति कर्माणि एकश्च फलमश्नुते । एकस्तरति दुर्गाणि सहायो जायते ऽपरः

karmaphalavarṇanam ekaḥ karoti karmāṇi ekaśca phalamaśnute / ekastarati durgāṇi sahāyo jāyate 'paraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जलापेक्षी जनो यस्तु कुरुते कर्म दुष्कृतम् । न जनो जनशतानां भुङ्क्ते हि व्यञ्जनं (क्वचित्)

jalāpekṣī jano yastu kurute karma duṣkṛtam / na jano janaśatānāṃ bhuṅkte hi vyañjanaṃ (kvacit)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न ह्यन्येन कृतं कर्म सङ्क्रामत्यपरस्य तत् । न मन्ये ऽनादिनिधनमस्मिंल्लोके न चापरैः

na hyanyena kṛtaṃ karma saṅkrāmatyaparasya tat / na manye 'nādinidhanamasmiṃlloke na cāparaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुःखास्वादं सुखोद्भूतं येन दुश्चरितं कृतम् । तेन चरति संसारे प्रेरिते कर्मवायुना

duḥkhāsvādaṃ sukhodbhūtaṃ yena duścaritaṃ kṛtam / tena carati saṃsāre prerite karmavāyunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्य धर्मो वर्धते? अनपेक्षिततत्त्वस्य व्याकुलीकृतचेतसः । वर्धते सकलो (धर्मः) धर्मावृतमनोहरः

kasya dharmo vardhate? anapekṣitatattvasya vyākulīkṛtacetasaḥ / vardhate sakalo (dharmaḥ) dharmāvṛtamanoharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

के नरकं गच्छन्ति? मनसा वञ्चिताः सत्त्वा मनसा विप्रमोहिताः । गच्छन्ति नरकं पापास्तमस्तमपरायणाः

ke narakaṃ gacchanti? manasā vañcitāḥ sattvā manasā vipramohitāḥ / gacchanti narakaṃ pāpāstamastamaparāyaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमोवृते हि संसारे दुर्लभं बुद्धशासनम् । दुःखाद् दुःखतरं यान्ति येभ्यः धर्मो न रोचते

tamovṛte hi saṃsāre durlabhaṃ buddhaśāsanam / duḥkhād duḥkhataraṃ yānti yebhyaḥ dharmo na rocate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनादिमति संसारे कर्मजालावृता प्रजा । जायते भ्रियते चै(व) स्वकर्मफलहेतुना

anādimati saṃsāre karmajālāvṛtā prajā / jāyate bhriyate cai(va) svakarmaphalahetunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जायन्ते नरके देवा नारकेयास्तथाविधाः । मनुष्याः प्रेतविषये नरकं वा प्रयान्ति हि

jāyante narake devā nārakeyāstathāvidhāḥ / manuṣyāḥ pretaviṣaye narakaṃ vā prayānti hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुकर्मणैव सुखम् अन्योन्यप्रभवं दृष्टं दुःखं वा यदि वा सुखम् । क्लेशधर्मोद्भवे जन्मन्यपरादिकृतं च तत्

sukarmaṇaiva sukham anyonyaprabhavaṃ dṛṣṭaṃ duḥkhaṃ vā yadi vā sukham / kleśadharmodbhave janmanyaparādikṛtaṃ ca tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असङ्ख्येयकृतं कर्म संसारे प्राणिभिः सदा । तत्र शक्यं बुधैर्गन्तुं वर्जयित्वा तथागतैः

asaṅkhyeyakṛtaṃ karma saṃsāre prāṇibhiḥ sadā / tatra śakyaṃ budhairgantuṃ varjayitvā tathāgataiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाधर्मस्य फलं साधु विपरीतं न पच्यते । हेतोः सदृशता दृष्टा जलस्य विविधस्य वै

nādharmasya phalaṃ sādhu viparītaṃ na pacyate / hetoḥ sadṛśatā dṛṣṭā jalasya vividhasya vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सादृश्यस्य हेतुफलं विपरीतं न जातु हि । संस्कृतानामरूपाणां हेतुः प्रत्ययसम्भवः

sādṛśyasya hetuphalaṃ viparītaṃ na jātu hi / saṃskṛtānāmarūpāṇāṃ hetuḥ pratyayasambhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहेतुकं सर्व कर्मफलम् नाहेतुकं फलं दृष्टं नरके तु विशेषतः । हेतुसङ्घातसंसक्तं नरकेषु विपच्यते

sahetukaṃ sarva karmaphalam nāhetukaṃ phalaṃ dṛṣṭaṃ narake tu viśeṣataḥ / hetusaṅghātasaṃsaktaṃ narakeṣu vipacyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतोपरतगाढानां नियतं पापगामिनाम् । कर्मणा फलसम्बन्धो नरकेषु विपच्यते

kṛtoparatagāḍhānāṃ niyataṃ pāpagāminām / karmaṇā phalasambandho narakeṣu vipacyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशानां प्रति कालं तु यत् कर्म (वि)निवर्तते । तस्य नेष्टं फलं दृष्टं तत्त्वमार्गविदर्शकैः

deśānāṃ prati kālaṃ tu yat karma (vi)nivartate / tasya neṣṭaṃ phalaṃ dṛṣṭaṃ tattvamārgavidarśakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदाहरणप्रदर्शनपूर्वकं फलस्य कर्माधीनत्वमेवेति दीपाधीना प्रभा यद्वत् कर्माधीनं फलं तथा । अन्यो ऽन्यफलसम्भूतः संस्कृतः सर्व एव हि

udāharaṇapradarśanapūrvakaṃ phalasya karmādhīnatvameveti dīpādhīnā prabhā yadvat karmādhīnaṃ phalaṃ tathā / anyo 'nyaphalasambhūtaḥ saṃskṛtaḥ sarva eva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतीत्यसमुत्पादसमर्थनम् अन्योन्यहेतुका दृष्टा ह्यन्योन्यवशवर्तिनः । सादृश्यस्यानुबन्धेन दृश्यन्ते तत्त्वदर्शकैः

pratītyasamutpādasamarthanam anyonyahetukā dṛṣṭā hyanyonyavaśavartinaḥ / sādṛśyasyānubandhena dṛśyante tattvadarśakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाहेतुफलसन्धानमीश्वरादिभिरास्थितम् । भवन्ति संस्कृता धर्मा देशितास्तत्त्वदर्शिभिः

nāhetuphalasandhānamīśvarādibhirāsthitam / bhavanti saṃskṛtā dharmā deśitāstattvadarśibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनादिमतिसंसारे हेतुप्रत्ययसम्भवे । सादृश्यं कर्मणा दृष्टं विपरीतं न कल्प्यते

anādimatisaṃsāre hetupratyayasambhave / sādṛśyaṃ karmaṇā dṛṣṭaṃ viparītaṃ na kalpyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बुद्धस्य स्वरूपम् तत्स्थेषु कर्मवशगाः प्राणिनः कर्महेतुजाः । स कर्मफलतत्त्वज्ञो (बुद्ध) इत्यभिधीयते

buddhasya svarūpam tatstheṣu karmavaśagāḥ prāṇinaḥ karmahetujāḥ / sa karmaphalatattvajño (buddha) ityabhidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केषां शान्तिः न विद्यते? मार्गामार्गविरुद्धा ये मूढा बुद्धस्य शासने । (न) तेषां विद्यते शान्तिरादित्यस्य तमो यथा

keṣāṃ śāntiḥ na vidyate? mārgāmārgaviruddhā ye mūḍhā buddhasya śāsane / (na) teṣāṃ vidyate śāntirādityasya tamo yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मायत्तं सुखम् कर्मायत्तं सुखं दृष्टं सुखायत्तं मनस्तथा । मनो ऽवबोद्धया(स्ते)धर्मा ये व्युत्पत्तिविचारिणः

karmāyattaṃ sukham karmāyattaṃ sukhaṃ dṛṣṭaṃ sukhāyattaṃ manastathā / mano 'vaboddhayā(ste)dharmā ye vyutpattivicāriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुचरितस्य कर्मणः फलम् अनित्याः सर्वसंस्कारा जलबुद् बुदसन्निभाः । तस्मात् सुचरितं कर्म लोके मर्त्य परत्र च

sucaritasya karmaṇaḥ phalam anityāḥ sarvasaṃskārā jalabud budasannibhāḥ / tasmāt sucaritaṃ karma loke martya paratra ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्टं कर्मफलं लोके दृष्टा एव विचित्रता । यः प्रमादपरः पुंसास्तस्यात्मा ध्रुवमप्रियः

dṛṣṭaṃ karmaphalaṃ loke dṛṣṭā eva vicitratā / yaḥ pramādaparaḥ puṃsāstasyātmā dhruvamapriyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मरज्ज्वातिदृढया दुष्प्रमोक्षसुगाढया । बद्धा बाला न गच्छन्ति निर्वाणपुरमुत्तमम्

karmarajjvātidṛḍhayā duṣpramokṣasugāḍhayā / baddhā bālā na gacchanti nirvāṇapuramuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.