Library·Dharmasamuccaya·3

Dharmasamuccaya 3

कायस्य स्वरूपनिरूपणम् सत्कारैर्वृहणैर्मासैरपि शय्यासनादिभिः । न स्वीकर्तुमयं कायः कदाचित् केनचित् कृतः

kāyasya svarūpanirūpaṇam satkārairvṛhaṇairmāsairapi śayyāsanādibhiḥ / na svīkartumayaṃ kāyaḥ kadācit kenacit kṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कायस्य रिपुत्वम् कृतघ्नस्याविदक्षस्य नित्यं रन्ध्रप्रहारिणः । कः कायस्य रिपोरर्थ पापं कुर्याद् विचक्षणः

kāyasya riputvam kṛtaghnasyāvidakṣasya nityaṃ randhraprahāriṇaḥ / kaḥ kāyasya riporartha pāpaṃ kuryād vicakṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोगानी तमनर्थानां बहूना भाजनं तथा । अशुच्यङ्गस्य निकरं कायमित्यभिधीयते

rogānī tamanarthānāṃ bahūnā bhājanaṃ tathā / aśucyaṅgasya nikaraṃ kāyamityabhidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविज्ञेयं मरणं जीवितञ्च क्षणिकम् उपस्थितमविज्ञेयं मरणं तत्त्वचिन्तकैः । जीवितं च क्षणादूर्ध्वं न गच्छति निरूप्यते

avijñeyaṃ maraṇaṃ jīvitañca kṣaṇikam upasthitamavijñeyaṃ maraṇaṃ tattvacintakaiḥ / jīvitaṃ ca kṣaṇādūrdhvaṃ na gacchati nirūpyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कायस्य हेयत्वम् आयुष्कर्मार्थनिर्माणमेतं कायं त्यज्ययम् । अपि विद्धस्तथा शेते काष्ठलोष्ठसमो भुवि

kāyasya heyatvam āyuṣkarmārthanirmāṇametaṃ kāyaṃ tyajyayam / api viddhastathā śete kāṣṭhaloṣṭhasamo bhuvi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षणे क्षणे ऽपि कायो ऽयं जीर्यते न निवर्तते । तथा यौवनमदैर्बाला मुहयन्ते (मुग्धचेतसः)

kṣaṇe kṣaṇe 'pi kāyo 'yaṃ jīryate na nivartate / tathā yauvanamadairbālā muhayante (mugdhacetasaḥ)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धनधान्यमदैर्मत्ताः कुर्वन्त्यहितमात्मनः । तन्नाशमुपयात्येवं स च पापेन दहयते

dhanadhānyamadairmattāḥ kurvantyahitamātmanaḥ / tannāśamupayātyevaṃ sa ca pāpena dahayate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधार्मिकनिन्दा न मनुष्या मनुष्यास्ते येभ्यो धर्मो न रोचते । न मार्गे च स्थितास्तत्त्वे निर्वाणपुरगामिके

adhārmikanindā na manuṣyā manuṣyāste yebhyo dharmo na rocate / na mārge ca sthitāstattve nirvāṇapuragāmike

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनुष्ययोनेः भवसागरतरणोपायः कथं प्राप्य हि मानुष्यं श्रेयसामालयं महत् । न ज्ञानप्लवमारूहय तरन्ति भवसागरात्

manuṣyayoneḥ bhavasāgarataraṇopāyaḥ kathaṃ prāpya hi mānuṣyaṃ śreyasāmālayaṃ mahat / na jñānaplavamārūhaya taranti bhavasāgarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवनस्य क्षणिकता विद्युदालातसदृशं गन्धर्वनगरोपमम् । सदा तद् याति रभसं जीवितं सर्वदेहिनाम्

jīvanasya kṣaṇikatā vidyudālātasadṛśaṃ gandharvanagaropamam / sadā tad yāti rabhasaṃ jīvitaṃ sarvadehinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरीरे न मदं कुर्यात् क्षणिके भङ्गुरे सदा । इत्वरे चपले ऽसारे जरामरणभीरुके

śarīre na madaṃ kuryāt kṣaṇike bhaṅgure sadā / itvare capale 'sāre jarāmaraṇabhīruke

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्यायिनान्नगतं ह्येतत् शोकानामालयो महान् । शुभाशुभानां क्षेत्रं च शरीरमवधीयते

dhyāyinānnagataṃ hyetat śokānāmālayo mahān / śubhāśubhānāṃ kṣetraṃ ca śarīramavadhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सफलजीवनरहस्यम् ज्ञानशीलदयादानैर्यस्य गात्रं विभूषितम् । तस्य सत्त्वैकसारस्य शरीरं सफलं मतम्

saphalajīvanarahasyam jñānaśīladayādānairyasya gātraṃ vibhūṣitam / tasya sattvaikasārasya śarīraṃ saphalaṃ matam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धातुज्ञानात् मोक्षः धातूनां मारकात् सर्वमिदं मुक्तं कलेवरम् । शरीरधातु विचयात् साक्षाद् भवति नेतरात्

dhātujñānāt mokṣaḥ dhātūnāṃ mārakāt sarvamidaṃ muktaṃ kalevaram / śarīradhātu vicayāt sākṣād bhavati netarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरीरधातुं यो मुक्त्वा धातुष्वन्येषु रज्यते । स धातुकत्वशिक्षातो दुःखेनैव प्रमुच्यते

śarīradhātuṃ yo muktvā dhātuṣvanyeṣu rajyate / sa dhātukatvaśikṣāto duḥkhenaiva pramucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिरण्यधातुर्न तथा दुःखशान्त्यै हि वर्तते । शरीरधातुतत्त्वज्ञो यथा दुःखात् प्रमुच्यते

hiraṇyadhāturna tathā duḥkhaśāntyai hi vartate / śarīradhātutattvajño yathā duḥkhāt pramucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुःखाद् दुःखोदयस्तेन दुःखी न परिरक्ष्यते । प्रवीणो राजचौरादिभयैः सर्वैरूपद्रुतम्

duḥkhād duḥkhodayastena duḥkhī na parirakṣyate / pravīṇo rājacaurādibhayaiḥ sarvairūpadrutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मादनर्थकं नित्यं दूरतस्तं विवर्जयेत् । वर्जनात् सुखितो दुष्टसङ्ग्रहाद् दुःखितः पुमान्

tasmādanarthakaṃ nityaṃ dūratastaṃ vivarjayet / varjanāt sukhito duṣṭasaṅgrahād duḥkhitaḥ pumān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरीरधातुतत्त्वज्ञो धातुलक्षणतत्त्ववित् । ध्यानाध्ययनसंसक्तो दहति क्लेशपर्वतान्

śarīradhātutattvajño dhātulakṣaṇatattvavit / dhyānādhyayanasaṃsakto dahati kleśaparvatān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माच्छरीरजान् धातून् पण्डितः प्रत्यवेक्षते । तेषां स्वलक्षणं ज्ञात्वा मोक्षो भवति देहिनाम्

tasmāccharīrajān dhātūn paṇḍitaḥ pratyavekṣate / teṣāṃ svalakṣaṇaṃ jñātvā mokṣo bhavati dehinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.