Library·Dharmasamuccaya·32

Dharmasamuccaya 32

सौगतमार्गे चरन्तः पुरुषा देवतुल्याः पन्थानो मुनिना शास्त्रे उक्ता ये तत्त्वदर्शिना । तैस्तु सम्प्रस्थितास्ते (हि) पुरुषा देवसम्मताः

saugatamārge carantaḥ puruṣā devatulyāḥ panthāno muninā śāstre uktā ye tattvadarśinā / taistu samprasthitāste (hi) puruṣā devasammatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुगतोक्तो मार्गः सत्यं हि दानं च तथैव मैत्री सत्त्वेषु रक्षा प्रियवादिता च । सम्यक्त्वदृष्टिर्विमलं मनश्च पन्थानमाहुस्त्रिदिवस्य बुद्धाः

sugatokto mārgaḥ satyaṃ hi dānaṃ ca tathaiva maitrī sattveṣu rakṣā priyavāditā ca / samyaktvadṛṣṭirvimalaṃ manaśca panthānamāhustridivasya buddhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुक्लधर्मसमायुक्तः शुक्लचित्तसमन्वितः । सुखात् सुखतरं याति ज्योतिर्ज्योतिःपरायणः

śukladharmasamāyuktaḥ śuklacittasamanvitaḥ / sukhāt sukhataraṃ yāti jyotirjyotiḥparāyaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्योति(हि)र्ज्योतिषा पूर्ण दीपो दीपान्तराद् यथा । तस्माद्धि परमांल्लोकान् प्रयाता सम्प्रपद्यते

jyoti(hi)rjyotiṣā pūrṇa dīpo dīpāntarād yathā / tasmāddhi paramāṃllokān prayātā samprapadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आचारवान् देवानामन्तिकं व्रजेत् यस्य शुद्धं सदा चित्तं निर्मलं मणिवत् सदा । स शान्तो निर्ममो धीमान् देवानामन्तिकं व्रजेत्

ācāravān devānāmantikaṃ vrajet yasya śuddhaṃ sadā cittaṃ nirmalaṃ maṇivat sadā / sa śānto nirmamo dhīmān devānāmantikaṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्यानशीलसमाधिभ्यो यस्य चित्तं शुभान्वितम् । स धीमान् काञ्चनप्रख्यो देवानामन्तिकं व्रजेत्

dhyānaśīlasamādhibhyo yasya cittaṃ śubhānvitam / sa dhīmān kāñcanaprakhyo devānāmantikaṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणातिपाताद् विरतः सर्वसत्त्वदयापरः । ऋतुस्रोतो ऽनुकम्पाश्च देवानामन्तिकं व्रजेत्

prāṇātipātād virataḥ sarvasattvadayāparaḥ / ṛtusroto 'nukampāśca devānāmantikaṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुतवान् सर्वलोकस्य क्रूरकर्मविवर्जितः । अलिप्तः पापकैर्धर्मैर्देवानामन्तिकं व्रजेत्

śrutavān sarvalokasya krūrakarmavivarjitaḥ / aliptaḥ pāpakairdharmairdevānāmantikaṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृणवत् काञ्चनं यस्य कामा यस्य विषोपमाः । स कामवर्जको धीमान् देवानामन्तिकं व्रजेत्

tṛṇavat kāñcanaṃ yasya kāmā yasya viṣopamāḥ / sa kāmavarjako dhīmān devānāmantikaṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाकृष्यते मनः कामैर्विषयै रागहेतुभिः । समन्तात्भवकान्तारैर्देवानामन्तिकं व्रजेत्

nākṛṣyate manaḥ kāmairviṣayai rāgahetubhiḥ / samantātbhavakāntārairdevānāmantikaṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भिन्नाः परम्परा आदौ मित्रवान् धनबान्धवः । यः करोति सुसंश्लिष्टा देवानामन्तिकं व्रजेत्

bhinnāḥ paramparā ādau mitravān dhanabāndhavaḥ / yaḥ karoti susaṃśliṣṭā devānāmantikaṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्य बुद्धिस्थितं वेश्म न बुद्धिः क्वापि रागिणी । स जितारिर्विशुद्धात्मा देवानामन्तिकं व्रजेत्

yasya buddhisthitaṃ veśma na buddhiḥ kvāpi rāgiṇī / sa jitārirviśuddhātmā devānāmantikaṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रशस्तकायकर्मान्तो यः पापविरतः सुखी । स कामविरतो ध्यायी देवानामन्तिकं व्रजेत्

praśastakāyakarmānto yaḥ pāpavirataḥ sukhī / sa kāmavirato dhyāyī devānāmantikaṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पापमित्रविनिर्मुक्तस्तृष्णाविषविवर्जितः । न बद्धः स्त्रीभयैः पाशैर्देवानामन्तिकं व्रजेत्

pāpamitravinirmuktastṛṣṇāviṣavivarjitaḥ / na baddhaḥ strībhayaiḥ pāśairdevānāmantikaṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रयत्नवादी यो धर्मे दानशीलसमाधिमान् । नित्योद्युक्तो दृढमतिर्देवानामन्तिकं व्रजेत्

prayatnavādī yo dharme dānaśīlasamādhimān / nityodyukto dṛḍhamatirdevānāmantikaṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्यग्बन्धनो येन पाशश्छिन्नो यथासिना । सच्छिन्नपाशः स्ववशी देवानामन्तिकं व्रजेत्

samyagbandhano yena pāśaśchinno yathāsinā / sacchinnapāśaḥ svavaśī devānāmantikaṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुभकर्मविपाकेन देवलोके उद्भवः मनुष्यभूता ये सत्त्वाश्चरन्ति सुकृतावहाः । तेन कर्मविपाकेन सुरलोके प्रसूयते

śubhakarmavipākena devaloke udbhavaḥ manuṣyabhūtā ye sattvāścaranti sukṛtāvahāḥ / tena karmavipākena suraloke prasūyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मपथाश्रिता एव बलिनः मनुष्याणां बलाद् देवा देवानां बलिनो नराः । अन्योन्यबलिनो ते ये सद्धर्मपथमास्थिताः

dharmapathāśritā eva balinaḥ manuṣyāṇāṃ balād devā devānāṃ balino narāḥ / anyonyabalino te ye saddharmapathamāsthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिस्त्रो ऽपायभूमयः देवानां सुगतिर्मर्त्याः मर्त्यानां सुगतिः सुराः । अपायभूमयस्तिस्रः शुभकर्मविवर्जिताः

tistro 'pāyabhūmayaḥ devānāṃ sugatirmartyāḥ martyānāṃ sugatiḥ surāḥ / apāyabhūmayastisraḥ śubhakarmavivarjitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्व सुखं धर्माधीनम् धर्माधीनं सुखं सर्व धर्माधीना हि निर्वृतिः । धर्मः सुप्तेषु जागर्ति धर्मो हि परमा गतिः

sarva sukhaṃ dharmādhīnam dharmādhīnaṃ sukhaṃ sarva dharmādhīnā hi nirvṛtiḥ / dharmaḥ supteṣu jāgarti dharmo hi paramā gatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवैरसुरा जिताः धर्मेण निर्जितो ऽधर्मः सत्येनानृतिको जितः । ज्ञानेन वर्जितो मोहो देवैस्तु ह्यसुरा जिताः

devairasurā jitāḥ dharmeṇa nirjito 'dharmaḥ satyenānṛtiko jitaḥ / jñānena varjito moho devaistu hyasurā jitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवलोकं सुखोदयम् सोपानभूता ये तानि कर्माणि त्रिदिवस्य हि । योनिं त्यक्त्वा नरा यान्ति देवलोकं सुखोदयम्

devalokaṃ sukhodayam sopānabhūtā ye tāni karmāṇi tridivasya hi / yoniṃ tyaktvā narā yānti devalokaṃ sukhodayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाक्संयमेन बुधास्त्रिदिवं सुखं भुञ्जन्ति चतुर्विधो वाङ्नियमः को ऽपि त्रिविधपञ्चधा । सप्तसोपानमारूप्यं गच्छन्ति त्रिदिवं बुधाः

vāksaṃyamena budhāstridivaṃ sukhaṃ bhuñjanti caturvidho vāṅniyamaḥ ko 'pi trividhapañcadhā / saptasopānamārūpyaṃ gacchanti tridivaṃ budhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रभया ते च दिव्यन्तः स्वशरीरेण जातया । रमन्ते स्वर्गभुवने रञ्जिताः स्वेन कर्मणा

prabhayā te ca divyantaḥ svaśarīreṇa jātayā / ramante svargabhuvane rañjitāḥ svena karmaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीलमेव शुभस्य कारणम् नित्यामोदविहारा(ये) नित्यं सौख्यविहारिणः । यद् देवा देवभवने शीलं तत्र हि कारणम्

śīlameva śubhasya kāraṇam nityāmodavihārā(ye) nityaṃ saukhyavihāriṇaḥ / yad devā devabhavane śīlaṃ tatra hi kāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदप्सरः परिवृता यत् सूर्यशशिसन्निभाः । देवाः समन्ताद् देवेषु तत्सर्वशुभहेतुकम्

yadapsaraḥ parivṛtā yat sūryaśaśisannibhāḥ / devāḥ samantād deveṣu tatsarvaśubhahetukam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदीप्सितं सम्भवति सम्भूतं च न हीयते । वर्तते च शुभं नित्यं तत् सर्व शुभहेतुकम्

yadīpsitaṃ sambhavati sambhūtaṃ ca na hīyate / vartate ca śubhaṃ nityaṃ tat sarva śubhahetukam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुभचारी देवानां समतां व्रजेत् शुभचारी सदा दानी सर्वभूतदयारतः । दानमैत्र्या सदा युक्तो देवानां समतां व्रजेत्

śubhacārī devānāṃ samatāṃ vrajet śubhacārī sadā dānī sarvabhūtadayārataḥ / dānamaitryā sadā yukto devānāṃ samatāṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणातिपाताद् विरतः सर्वसत्त्वदयापरः । सम्यगाजीवकर्मान्तो देवानां सङ्गतिं व्रजेत्

prāṇātipātād virataḥ sarvasattvadayāparaḥ / samyagājīvakarmānto devānāṃ saṅgatiṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदत्ते न रतिः किञ्चिद् दाने चास्य सदामतिः । शान्तेन्द्रियमतिर्धीमान् देवसङ्गतिमश्नुते

adatte na ratiḥ kiñcid dāne cāsya sadāmatiḥ / śāntendriyamatirdhīmān devasaṅgatimaśnute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मिथ्याकामैर्विमुक्तो यः सत्पथाभिरतः सदा । निर्वाणकांक्षी विमलो देवानामन्तिकं व्रजेत्

mithyākāmairvimukto yaḥ satpathābhirataḥ sadā / nirvāṇakāṃkṣī vimalo devānāmantikaṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विमनस्कं हि यत् प्रीते पुरुषे कुरुते लघु । मद्यवर्जी परं धीरो देवानामन्तिकं व्रजेत्

vimanaskaṃ hi yat prīte puruṣe kurute laghu / madyavarjī paraṃ dhīro devānāmantikaṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमादविरहितः सुखमाप्नोति सुख (प्राणो) हि यो देवः प्रमादं नानुसेवते । सुखात् सुखमवाप्नोति निर्वृत्तिं चाधिगच्छति

pramādavirahitaḥ sukhamāpnoti sukha (prāṇo) hi yo devaḥ pramādaṃ nānusevate / sukhāt sukhamavāpnoti nirvṛttiṃ cādhigacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षयावसानं तत् सौख्यं निर्वाणमिति शाश्वतम् । तत् सप्राप्यविमानेषु राजन्ते पुरुषोत्तमाः

kṣayāvasānaṃ tat saukhyaṃ nirvāṇamiti śāśvatam / tat saprāpyavimāneṣu rājante puruṣottamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उच्चादुच्चरो मेरुस्तस्मादुच्चं सदा सुखम् । शुभेन नियतो जन्तुरकनिष्ठान् सुरान् (जयेत्)

uccāduccaro merustasmāduccaṃ sadā sukham / śubhena niyato janturakaniṣṭhān surān (jayet)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरवद्ये कुतस्तृप्तिर्देवलोके विशेषतः । अतीव सौख्यं लभते कस्माद् देवेषु सर्वदा

niravadye kutastṛptirdevaloke viśeṣataḥ / atīva saukhyaṃ labhate kasmād deveṣu sarvadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कः सौख्यमुपलभ्यते? तृष्णाग्निपरिदग्धेन न सौख्यमुपलभ्यते । एवं सुकृतदग्धेन न सौख्यमुपलभ्यते

kaḥ saukhyamupalabhyate? tṛṣṇāgniparidagdhena na saukhyamupalabhyate / evaṃ sukṛtadagdhena na saukhyamupalabhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिविधं सुकृतं कृत्वा त्रिप्रकारं त्रिहेतुकम् । एतदग्र्यं त्रिभूमिष्ठं (त्रिगुणं च) फलं महत्

trividhaṃ sukṛtaṃ kṛtvā triprakāraṃ trihetukam / etadagryaṃ tribhūmiṣṭhaṃ (triguṇaṃ ca) phalaṃ mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहिंसादानपरमा ये सद्धर्मपरायणाः । सत्यक्षान्तिदमैर्युक्ताः त्रिदिवं(ते) समागताः

ahiṃsādānaparamā ye saddharmaparāyaṇāḥ / satyakṣāntidamairyuktāḥ tridivaṃ(te) samāgatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिव्याभरणसम्पन्ना दिव्यमाल्यविभूषिताः । यद् देवा दिव्यमतयः (कुर्वन्ति) शुभमेव तत्

divyābharaṇasampannā divyamālyavibhūṣitāḥ / yad devā divyamatayaḥ (kurvanti) śubhameva tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवानां यन्महत्सौख्यं(न)न्यूनाधिक्यमास्थितम् । न्यूनमध्यं तु यस्यैतत् फलं पुण्यस्य दृश्यते

devānāṃ yanmahatsaukhyaṃ(na)nyūnādhikyamāsthitam / nyūnamadhyaṃ tu yasyaitat phalaṃ puṇyasya dṛśyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुण्यकर्ता देवलोकं गच्छति येन यावद्धि यत् पुण्यं कृतं भवति देहिना । तस्य तावद्धि तत् सौख्यं देवलोकेषु पच्यते

puṇyakartā devalokaṃ gacchati yena yāvaddhi yat puṇyaṃ kṛtaṃ bhavati dehinā / tasya tāvaddhi tat saukhyaṃ devalokeṣu pacyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीलसंरक्षणमावश्यकम् स्वागतं तव भो भद्र! सुकृतं कृतवानसि । सप्तधा रक्षितं शीलं तस्यैतत् फलमागतम्

śīlasaṃrakṣaṇamāvaśyakam svāgataṃ tava bho bhadra! sukṛtaṃ kṛtavānasi / saptadhā rakṣitaṃ śīlaṃ tasyaitat phalamāgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रमस्व सह दैवतैः वनोपवनशैलेषु पद्माकरवनेषु च । हर्म्याग्रेषु रमस्व (त्वं काञ्चनेषु) सदैवतः

ramasva saha daivataiḥ vanopavanaśaileṣu padmākaravaneṣu ca / harmyāgreṣu ramasva (tvaṃ kāñcaneṣu) sadaivataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वनोपवनशैलेषु वैदूर्यशिखरेषु च । वनाद्रिषु च नैकेषु रमस्व सह दैवतैः

vanopavanaśaileṣu vaidūryaśikhareṣu ca / vanādriṣu ca naikeṣu ramasva saha daivataiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्पवृक्षेषु रम्येषु नदीप्रस्त्रवणेषु च । सरित्सु च विशालासु (रमस्व) सह दैवतैः

kalpavṛkṣeṣu ramyeṣu nadīprastravaṇeṣu ca / saritsu ca viśālāsu (ramasva) saha daivataiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्रोतस्विन्यादियुक्तेषु पर्वतेषु नदीषु च । नगरेषु महार्थेषु रमस्व सह दैवतैः

strotasvinyādiyukteṣu parvateṣu nadīṣu ca / nagareṣu mahārtheṣu ramasva saha daivataiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मदगन्धिप्ररोहेषु नीलोत्पलवनेषु च । यक्षसद्मसु रम्येषु रमस्व सह दैवतैः

madagandhipraroheṣu nīlotpalavaneṣu ca / yakṣasadmasu ramyeṣu ramasva saha daivataiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूमिभागेषु चान्तेषु रत्नाकरवनेषु च । विमानेषु च रम्येषु रमस्व सह दैवतैः

bhūmibhāgeṣu cānteṣu ratnākaravaneṣu ca / vimāneṣu ca ramyeṣu ramasva saha daivataiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चाङ्गिकेन तूर्येण मनःप्रह्लादकारिणा । नृत्यमानः सुखी नित्यं रमस्व सह दैवतैः

pañcāṅgikena tūryeṇa manaḥprahlādakāriṇā / nṛtyamānaḥ sukhī nityaṃ ramasva saha daivataiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीलबीजं शोधयित्वा शीलेषु विविधेषु च । क्रीड त्वं विविधैर्दिव्यैर्यथार्थमनुसेवसे

śīlabījaṃ śodhayitvā śīleṣu vividheṣu ca / krīḍa tvaṃ vividhairdivyairyathārthamanusevase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्प्रभामालिनो देवा रमन्ते विविधैः सुखैः । तच्छुभस्य फलं दृष्टं निर्मलस्य विशेषतः

yatprabhāmālino devā ramante vividhaiḥ sukhaiḥ / tacchubhasya phalaṃ dṛṣṭaṃ nirmalasya viśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदेतैर्विविधैः सौख्यैर्देवाः क्रीडन्त्यनेकशः । न वयं हेतवस्तत्र (तत्र हेतुः) पुराकृतम्

yadetairvividhaiḥ saukhyairdevāḥ krīḍantyanekaśaḥ / na vayaṃ hetavastatra (tatra hetuḥ) purākṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कूटागाराणि सर्वाणि कर्मचित्राणि सर्वदा । भुनक्ति देवो देवेषु सत्कृतेनोपबृंहितः

kūṭāgārāṇi sarvāṇi karmacitrāṇi sarvadā / bhunakti devo deveṣu satkṛtenopabṛṃhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाशत्रयविमुक्तस्य पञ्चभिः पालितस्य वै । एकधर्मव्यतीतस्य देवलोको महीयते

pāśatrayavimuktasya pañcabhiḥ pālitasya vai / ekadharmavyatītasya devaloko mahīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमुद्यच्चेतसां पुंसां स्पष्टचेष्टा समाहिता । आगता देवसदनं स्वकर्मफलसाक्षिणी

pramudyaccetasāṃ puṃsāṃ spaṣṭaceṣṭā samāhitā / āgatā devasadanaṃ svakarmaphalasākṣiṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुकृतफलम् उपर्युपरि सौख्यानि (तथा च) सुकृतस्य वै । भुञ्जन्ति विबुधाः स्वर्ग यद्धि पूर्वकृतानुगम्

sukṛtaphalam uparyupari saukhyāni (tathā ca) sukṛtasya vai / bhuñjanti vibudhāḥ svarga yaddhi pūrvakṛtānugam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साक्षिभूता इमे सर्वकर्मणां विविधा द्रुमाः । निरन्तरं सुसदृशं कथयन्ति मनीषिणः

sākṣibhūtā ime sarvakarmaṇāṃ vividhā drumāḥ / nirantaraṃ susadṛśaṃ kathayanti manīṣiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भाग्यं फलति सर्वत्र येन येन विपाकेन यत्र यत्रोपपद्यते । पुरुषो लभते स्वस्य प्रारब्धस्य शुभाशुभम्

bhāgyaṃ phalati sarvatra yena yena vipākena yatra yatropapadyate / puruṣo labhate svasya prārabdhasya śubhāśubham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुभकर्मणा प्राणी नित्यं देवेषु जायते शुभेन कर्मणा जन्तुर्नित्यं देवेषु जायते । तथाशुभेन नरके पतन्ति पुरुषाधमाः

śubhakarmaṇā prāṇī nityaṃ deveṣu jāyate śubhena karmaṇā janturnityaṃ deveṣu jāyate / tathāśubhena narake patanti puruṣādhamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामिनो मरणं नावगच्छन्ति शुभाशुभाभ्यां संरक्ताः कामिनः काममोहिताः । नावगच्छन्ति मरणं यदवश्यं भविष्यति

kāmino maraṇaṃ nāvagacchanti śubhāśubhābhyāṃ saṃraktāḥ kāminaḥ kāmamohitāḥ / nāvagacchanti maraṇaṃ yadavaśyaṃ bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुभाशुभविपाको ऽयं यो वृक्षेषूपलभ्यते । न सौख्याद् विरमन्त्येते मनः सौख्येन मोहिताः

śubhāśubhavipāko 'yaṃ yo vṛkṣeṣūpalabhyate / na saukhyād viramantyete manaḥ saukhyena mohitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुकृतं कृत्वा मानवाः देवेषु यान्ति त्रिविधं सुकृतं कृत्वा भावयित्वा च सप्तधा । त्रिसंख्याकान् रिपून् हत्वा यान्ति देवेषु मानवाः

sukṛtaṃ kṛtvā mānavāḥ deveṣu yānti trividhaṃ sukṛtaṃ kṛtvā bhāvayitvā ca saptadhā / trisaṃkhyākān ripūn hatvā yānti deveṣu mānavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कः देवानामन्तिकं व्रजेत्? नासूयति क्रियाक्लेशान् न च नन्दीमसूयति । स नन्द्यसूयकः शुद्धो देवानामन्तिकं गतः

kaḥ devānāmantikaṃ vrajet? nāsūyati kriyākleśān na ca nandīmasūyati / sa nandyasūyakaḥ śuddho devānāmantikaṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विनिन्द्य मात्सर्यमिदं दुःखस्यायतनं महत् । समं च त्रिविधं दत्त्वा देवानामन्तिकं गतः

vinindya mātsaryamidaṃ duḥkhasyāyatanaṃ mahat / samaṃ ca trividhaṃ dattvā devānāmantikaṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणिनां प्रणयं नित्यं रक्षयित्वानुकम्पया । मैत्रचित्तः सदा दान्तो देवानामन्तिकं गतः

prāṇināṃ praṇayaṃ nityaṃ rakṣayitvānukampayā / maitracittaḥ sadā dānto devānāmantikaṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदत्तं च धनं दत्त्वा दत्त्वानन्दं च सर्वतः । चेतनाभावितमतिर्देवानामन्तिकं व्रजेत्

adattaṃ ca dhanaṃ dattvā dattvānandaṃ ca sarvataḥ / cetanābhāvitamatirdevānāmantikaṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातृवत् परदारांश्च दृष्ट्वा तत्त्वार्थचिन्तकः । अलिप्तो पापकैर्धर्मैर्देवानामन्तिकं व्रजेत्

mātṛvat paradārāṃśca dṛṣṭvā tattvārthacintakaḥ / alipto pāpakairdharmairdevānāmantikaṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथ्यते स मृषावादस्तं हित्वा सुगतिं व्रजेत्

kathyate sa mṛṣāvādastaṃ hitvā sugatiṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पैशून्यं च सदा हित्वा मैत्र्यनर्थकरं पदम् । श्लक्ष्णप्रभः श्लक्ष्णमतिः देवानामन्तिकं व्रजेत्

paiśūnyaṃ ca sadā hitvā maitryanarthakaraṃ padam / ślakṣṇaprabhaḥ ślakṣṇamatiḥ devānāmantikaṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पारुष्यं शत्रुवद्धीरो वर्जयत्येव सर्वदा । श्लक्ष्णप्रभामतिर्नित्यं सर्वेषु गतिगामिकः

pāruṣyaṃ śatruvaddhīro varjayatyeva sarvadā / ślakṣṇaprabhāmatirnityaṃ sarveṣu gatigāmikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधर्मो यस्य जिह्वाग्रे न भूतो न भविष्यति । सदा दुष्कालतत्त्वज्ञो देवानामन्तिकं व्रजेत्

adharmo yasya jihvāgre na bhūto na bhaviṣyati / sadā duṣkālatattvajño devānāmantikaṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येनेदं रक्षितं शीलं सप्तधा बुद्धदेशितम् । स धीरः शीलतत्त्वज्ञो देवानामन्तिकं व्रजेत्

yenedaṃ rakṣitaṃ śīlaṃ saptadhā buddhadeśitam / sa dhīraḥ śīlatattvajño devānāmantikaṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कः सफलः धर्मज्ञः? विविधकर्मवशगं जन्मेदं लभते सुरैः । तत्प्राप्य यो न धर्मज्ञः स पश्चात् परितप्यते

kaḥ saphalaḥ dharmajñaḥ? vividhakarmavaśagaṃ janmedaṃ labhate suraiḥ / tatprāpya yo na dharmajñaḥ sa paścāt paritapyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुकर्मणा शुभजं फलम् वनोपवनरम्यो ऽयं लतावेदिकमण्डपः । यद्विचित्रमयो लोकस्तत् सर्व शुभजं फलम्

sukarmaṇā śubhajaṃ phalam vanopavanaramyo 'yaṃ latāvedikamaṇḍapaḥ / yadvicitramayo lokastat sarva śubhajaṃ phalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येन येन यथा कर्म कृतं भवति शोभनम् । तस्य तस्य तथा दृष्टं फलं तदनुगामिकम्

yena yena yathā karma kṛtaṃ bhavati śobhanam / tasya tasya tathā dṛṣṭaṃ phalaṃ tadanugāmikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्यक्षं दृश्यते देवैर्हीनमध्योत्तमं सुखम् । येन येन यथा चीर्णं तस्य तस्य तथा फलम्

pratyakṣaṃ dṛśyate devairhīnamadhyottamaṃ sukham / yena yena yathā cīrṇaṃ tasya tasya tathā phalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुकर्मणा दुःखजं फलम् विचित्रवेषाः संमूढा देवा मोहवशानुगाः । तन्नाशान्मनसा मूढा न पश्यन्ति महद्भयम्

kukarmaṇā duḥkhajaṃ phalam vicitraveṣāḥ saṃmūḍhā devā mohavaśānugāḥ / tannāśānmanasā mūḍhā na paśyanti mahadbhayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विचित्रकामरतयो विचित्रफलकाङ्क्षिणः । न वा कुर्वन्ति कर्माणि ते ऽसुरा मूढचेतसः

vicitrakāmaratayo vicitraphalakāṅkṣiṇaḥ / na vā kurvanti karmāṇi te 'surā mūḍhacetasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

के प्रेमपरायणाः? फलं येषां प्रियं चित्तं न च शीले रता मतिः । ते प्रदीपं परित्यज्य प्रेमालोकपरायणाः

ke premaparāyaṇāḥ? phalaṃ yeṣāṃ priyaṃ cittaṃ na ca śīle ratā matiḥ / te pradīpaṃ parityajya premālokaparāyaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हेतुफलतत्त्वज्ञाः सुखिनो भवन्ति ये हेतुफलसादृश्येनेच्छन्ति सुरसत्तमान् । ते हेतुफलतत्त्वज्ञा भवन्ति सुखभागिनः

hetuphalatattvajñāḥ sukhino bhavanti ye hetuphalasādṛśyenecchanti surasattamān / te hetuphalatattvajñā bhavanti sukhabhāginaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानादेव मुक्तिः विनाबीजं फलं नास्ति विना दीपं कुतः प्रभा? । विना शीलैः कुतः स्वर्गो मुक्तिर्ज्ञानं विना कुतः?

jñānādeva muktiḥ vinābījaṃ phalaṃ nāsti vinā dīpaṃ kutaḥ prabhā? / vinā śīlaiḥ kutaḥ svargo muktirjñānaṃ vinā kutaḥ?

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कः धीमतः? तत्सुखं तद्विमुक्तस्य गतकाङ्क्षस्य तायिनः । विमुक्तकामतृष्णस्य निर्ममस्य च धीमतः

kaḥ dhīmataḥ? tatsukhaṃ tadvimuktasya gatakāṅkṣasya tāyinaḥ / vimuktakāmatṛṣṇasya nirmamasya ca dhīmataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुकर्मैः सुखं भवत्येव यदिदं कर्मजं सौख्यं सर्व (तज्ज्ञेय) कल्मषम् । यं नेष्टकं भवत्येव तत् सर्वममलं स्मृतम्

sukarmaiḥ sukhaṃ bhavatyeva yadidaṃ karmajaṃ saukhyaṃ sarva (tajjñeya) kalmaṣam / yaṃ neṣṭakaṃ bhavatyeva tat sarvamamalaṃ smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवलोकस्य वर्णनम् यो मनोरथकृत्स्नस्य बहिरन्तश्च (सर्वतः) । सर्वालोकः सदालोको देवतागणसेवितः

devalokasya varṇanam yo manorathakṛtsnasya bahirantaśca (sarvataḥ) / sarvālokaḥ sadāloko devatāgaṇasevitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विराजते गिरिवरो रत्नमाणिक्यसन्निभः । प्रभूतसलिलो यश्च पद्मिनीभिः समावृतः

virājate girivaro ratnamāṇikyasannibhaḥ / prabhūtasalilo yaśca padminībhiḥ samāvṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वनोपवनरम्यो ऽयं मृगपक्षिनिषेवितः । कन्दरोदरसंरम्भो भित्वा गगनमुत्थितः

vanopavanaramyo 'yaṃ mṛgapakṣiniṣevitaḥ / kandarodarasaṃrambho bhitvā gaganamutthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुत्र देवतैः सेव्यते? सेव्यते देवतैर्नित्यं दिव्यमाल्यविभूषितैः । नृत्यगीतप्रकृष्टाभिर्देवताभिश्च सर्वतः

kutra devataiḥ sevyate? sevyate devatairnityaṃ divyamālyavibhūṣitaiḥ / nṛtyagītaprakṛṣṭābhirdevatābhiśca sarvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चाङ्गिकेन तूर्येण प्रेरित इव लक्ष्यते । शिरोभूतो महारम्यः प्रभामाली समन्ततः

pañcāṅgikena tūryeṇa prerita iva lakṣyate / śirobhūto mahāramyaḥ prabhāmālī samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुकृतेन शुभेनायं कर्मणाधिगुणेन वै । यं समाश्रित्य क्रीडन्ति देववृन्दानि सर्वतः

sukṛtena śubhenāyaṃ karmaṇādhiguṇena vai / yaṃ samāśritya krīḍanti devavṛndāni sarvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

के स्वर्ग गच्छन्ति? दानशीलयुता वृद्धा नित्यं तद्गतमानसाः । ये भवन्ति सदा दान्तास्ते जनाःस्वर्गगामिनः

ke svarga gacchanti? dānaśīlayutā vṛddhā nityaṃ tadgatamānasāḥ / ye bhavanti sadā dāntāste janāḥsvargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संक्षिप्तमनसः शान्तास्ते जनाः स्वर्गगामिनः । वैरिणां विषयो नित्यं प्रशान्तमनसस्तु ये

saṃkṣiptamanasaḥ śāntāste janāḥ svargagāminaḥ / vairiṇāṃ viṣayo nityaṃ praśāntamanasastu ye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवाभवेन तीव्रेण बाधते (यत्र) साधनम् । सुदान्तमानसां धीरास्ते जनाः स्वर्गगामिनः

bhavābhavena tīvreṇa bādhate (yatra) sādhanam / sudāntamānasāṃ dhīrāste janāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्यमार्गविलम्बेन हयतीव सुखभागिनः । सारासारविधिज्ञाश्च ते जनाः स्वर्गगामिनः

satyamārgavilambena hayatīva sukhabhāginaḥ / sārāsāravidhijñāśca te janāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संसारे ये न रक्षन्ति स्वमनो (ननु) देहिनः । निर्वाणाभिरता नित्यं ते जनाः स्वर्गगामिनः

saṃsāre ye na rakṣanti svamano (nanu) dehinaḥ / nirvāṇābhiratā nityaṃ te janāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृक्षमूले श्मशाने वा तथा च गिरिकन्दरे । ध्यायिनः सत्त्वमनसस्ते जनाः स्वर्गगामिनः

vṛkṣamūle śmaśāne vā tathā ca girikandare / dhyāyinaḥ sattvamanasaste janāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मात्रज्ञा देशकालज्ञाः पापमित्र(वि)वर्जिताः । मैत्रेण चेतसा ये तु ते जनाः स्वर्गगामिनः

mātrajñā deśakālajñāḥ pāpamitra(vi)varjitāḥ / maitreṇa cetasā ye tu te janāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न स्नानदर्शनरता नराः मन्मथवारिणा । एकान्तगामिनः शान्तास्ते जनाः स्वर्गगामिनः

na snānadarśanaratā narāḥ manmathavāriṇā / ekāntagāminaḥ śāntāste janāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षणे क्षणे सदा कायं पश्यन्त्यशुचिसम्भवम् । कार्याकार्यविधिज्ञा ये ते जनाः स्वर्गगामिनः

kṣaṇe kṣaṇe sadā kāyaṃ paśyantyaśucisambhavam / kāryākāryavidhijñā ye te janāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्माणां धर्मतां ये च पश्यन्ति विविधा समाः । न च रक्षन्ति संसारे ते जनाः स्वर्गगामिनः

dharmāṇāṃ dharmatāṃ ye ca paśyanti vividhā samāḥ / na ca rakṣanti saṃsāre te janāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदना मध्यतत्त्वान्तमनेकविधसम्भवम् । पश्यन्ति च न रक्षन्ति ते जनाः स्वर्गगामिनः

vedanā madhyatattvāntamanekavidhasambhavam / paśyanti ca na rakṣanti te janāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मायोपमं च क्षणिकं गन्धर्वनगरोपमम् । ये जानन्ति (सदा) चित्ताः ते जनाः स्वर्गगामिनः

māyopamaṃ ca kṣaṇikaṃ gandharvanagaropamam / ye jānanti (sadā) cittāḥ te janāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकलक्षणतत्त्वज्ञा विलक्षणविदः स्वयम् । निर्वाणरागमनसस्ते जनाः स्वर्गगामिनः

ekalakṣaṇatattvajñā vilakṣaṇavidaḥ svayam / nirvāṇarāgamanasaste janāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातृवत् परदारान् ये पितृवत् सर्वदेहिनः । पश्यन्ति ये भयं लोके ते जनाः स्वर्गगामिनः

mātṛvat paradārān ye pitṛvat sarvadehinaḥ / paśyanti ye bhayaṃ loke te janāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शून्यवर्गगतो नित्यं सत्त्वानां प्रियवादिनः । अक्रूरा ऋद्धिमनसस्ते जनाः स्वर्गगामिनः

śūnyavargagato nityaṃ sattvānāṃ priyavādinaḥ / akrūrā ṛddhimanasaste janāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काष्ठवल्लोष्ठवत् सर्व परवित्तसमीक्षकाः । संतुष्टाः स्वेन चित्तेन ते जनाः स्वर्गगामिनः

kāṣṭhavalloṣṭhavat sarva paravittasamīkṣakāḥ / saṃtuṣṭāḥ svena cittena te janāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न रात्रौ न दिवा येषां कौसीद्यद्युतिरिष्यते । नित्योद्युक्तविहारा ये ते जनाः स्वर्गगामिनः

na rātrau na divā yeṣāṃ kausīdyadyutiriṣyate / nityodyuktavihārā ye te janāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कौकृत्यं स्त्यानमिद्धं च कौसीद्यं च विशेषतः । वर्जयन्ति सदा धन्यास्ते जनाः स्वर्गगामिनः

kaukṛtyaṃ styānamiddhaṃ ca kausīdyaṃ ca viśeṣataḥ / varjayanti sadā dhanyāste janāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दौःशील्यं पञ्चरन्ध्रेभ्यः परिशुद्धमनेकधा । संक्षिपन्ति सदा दुःखं ते जनाः स्वर्गगामिनः

dauḥśīlyaṃ pañcarandhrebhyaḥ pariśuddhamanekadhā / saṃkṣipanti sadā duḥkhaṃ te janāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपादानचतुष्ट्वज्ञाः सत्यानि च तथैव च । ये पश्यन्ति बुधाः प्रज्ञां ते जनाः स्वर्गगामिनः

upādānacatuṣṭvajñāḥ satyāni ca tathaiva ca / ye paśyanti budhāḥ prajñāṃ te janāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुःखं दुःखविपाकश्च दुःखेषु च मनश्च यत् । पश्यन्ति ये सदा तत्त्वं ते जनाः स्वर्गगामिनः

duḥkhaṃ duḥkhavipākaśca duḥkheṣu ca manaśca yat / paśyanti ye sadā tattvaṃ te janāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तीव्रव्यसनमापन्ना ये (च) धर्माविमुञ्चकाः । शान्ताश्च धर्ममतयस्ते जनाः स्वर्गगामिनः

tīvravyasanamāpannā ye (ca) dharmāvimuñcakāḥ / śāntāśca dharmamatayaste janāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुक्लावदातं ये वस्त्रं पांसुकूलं तथैव च । पिण्डपातरता नित्यं ते जनाः स्वर्गगामिनः

śuklāvadātaṃ ye vastraṃ pāṃsukūlaṃ tathaiva ca / piṇḍapātaratā nityaṃ te janāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदण्डाः शान्तमनसो नित्यं ध्यानविहारिणः । नैष्कर्म्यनिरताः सर्वे ते जनाः स्वर्गगामिनः

adaṇḍāḥ śāntamanaso nityaṃ dhyānavihāriṇaḥ / naiṣkarmyaniratāḥ sarve te janāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृष्टं च यदि वाङ्मृष्टं यथेच्छाविधिमागतम् । सन्तुष्यन्ति न कुप्यन्ति ते जनाः स्वर्गगामिनः

mṛṣṭaṃ ca yadi vāṅmṛṣṭaṃ yathecchāvidhimāgatam / santuṣyanti na kupyanti te janāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुक्लावदातं ये वस्त्रं पांसुकूलं तथैव च । संवृतौ चैव संतुष्टास्ते जनाः स्वर्गगामिनः

śuklāvadātaṃ ye vastraṃ pāṃsukūlaṃ tathaiva ca / saṃvṛtau caiva saṃtuṣṭāste janāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शय्यातले यथा भूमौ हर्म्याग्रे वा तथापरे । न दुष्यन्ति (न हृष्यन्ति) ते जनाः स्वर्गगामिनः

śayyātale yathā bhūmau harmyāgre vā tathāpare / na duṣyanti (na hṛṣyanti) te janāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चक्षुर्विषयमापन्नं यत्कर्म साम्परायिकम् । तत्त्वतो ये प्रपश्यन्ति ते जनाः स्वर्गगामिनः

cakṣurviṣayamāpannaṃ yatkarma sāmparāyikam / tattvato ye prapaśyanti te janāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्रियं वा प्रियं वापि ये श्रुत्वा तीव्रसम्भ्रमात् । अक्षुब्धमतयो मुक्तास्ते जनाः स्वर्गगामिनः

apriyaṃ vā priyaṃ vāpi ye śrutvā tīvrasambhramāt / akṣubdhamatayo muktāste janāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षडिन्द्रियाणि सर्वाणि विषयांस्तु तथैव च । संक्षिपन्ति न रक्षन्ति ते जनाः स्वर्गगामिनः

ṣaḍindriyāṇi sarvāṇi viṣayāṃstu tathaiva ca / saṃkṣipanti na rakṣanti te janāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.